Danıştay danistay 2021/5972 E. 2025/1937 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/5972
Karar No : 2025/1937

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ..., ... ve ...
adlarına velayeten kendi adlarına asaleten
... ve ...
2- ...
3- ...
4- ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Hakkari ili, Şemdinli ilçesi, ... Köyü, ... yol kontrol noktasına 02/11/2017 tarihinde terör örgütü mensuplarınca yapılan saldırı sonucu yakınları güvenlik korucusu ...'in hayatını kaybetmesinde idarenin sorumluluğu bulunduğundan bahisle duyulan acı ve ıstırap nedeniyle anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL, kardeşler ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 75.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayın oluş şekli, davacıların anne-baba/kardeşler olması, geçici köy korucusu olarak görev yaptığı sırada bölücü terör örgütü mensuplarınca gerçekleştirilen silahlı saldırı sonucu vefat etmesi, Nakdi Tazminat Komisyonunca ödenen maddi tazminatlar da dikkate alınarak, duyulan acı ve elemle orantılı olacak şekilde davalı idarece davacılardan anne ... ve baba ... (sehven anne ... ile baba ... yazılmış.) için ayrı ayrı 30.000,00 TL, kardeşleri ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 15.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru (19/04/2018) tarihten itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacıların istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 60.000,00 TL, kardeşler ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 30.000,00 TL olmak üzere toplam 300.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin 350.000,00 TL manevi tazminat isteminin ise reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI :
Davacılar tarafından, hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğu, yaşanılan elem ve kederi karşılayacak nitelikte olmadığı ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, hükmedilen manevi tazminatın sebepsiz zenginleşmeye neden olabilecek şekilde fazla olduğu, manevi tazminata faiz işletilmemesi ve Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacıların temyiz istemlerinin kabulü, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davacılar tarafından, Hakkari ili, Şemdinli ilçesi, ... Köyü, ... yol kontrol noktasına 02/11/2017 tarihinde terör örgütü mensuplarınca yapılan saldırı sonucu yakınları güvenlik korucusu ...'in hayatını kaybetmesinde idarenin sorumluluğu bulunduğundan bahisle duyulan acı ve ıstırap nedeniyle anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL, kardeşler ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 75.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Başka bir anlatımla idare, yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan, idari faaliyet ile nedensellik bağı kurulabilen, özel ve olağan dışı zararları kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazminle yükümlüdür.
Kusursuz sorumluluk sebepleri arasında yer alan "risk ilkesi", idarenin hiçbir kusuru olmasa bile, yürüttüğü tehlikeli faaliyetler veya kullandığı tehlikeli araçlar nedeniyle ortaya çıkan zararı tazmin etmekle yükümlü olmasını ifade etmektedir.
Mesleki risk ise, risk ilkesinin iş kazası ve meslek hastalığı alanındaki tezahürü olup, temelde idarenin, istihdam ettiği kamu görevlisini, görevin içerdiği riskten koruması yükümlülüğüne dayanmaktadır. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevlerini yaparken, görevleri nedeniyle uğramış oldukları zararların da kusursuz sorumluluk (mesleki risk) ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Manevi zarar; kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, ölüm veya uğranılan diğer cismani zarar nedeniyle duyulan acı ve ızdırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran belli ağırlıktaki her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmektedir. Kendisinin veya yakınlarının uğradığı tecavüz, saldırı veya meydana gelen bir ölüm olayı sonucunda; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
İdare mahkemesince, davacı anne ve baba için ayrı ayrı 30.000,00 TL, kardeşler için ayrı ayrı 15.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine hükmedildiği, temyize konu kararla davacıların istinaf başvurularının kabulü ile anne ve baba için ayrı ayrı 60.000,00 TL, kardeşler için ayrı ayrı 30.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verildiği görülmektedir.
Manevi tazminatın yukarıda aktarılan amaç ve niteliği esas alındığında, güvenlik korucusu ...'in vefatı nedeniyle anne, baba ve kardeşleri için Bölge İdare Mahkemesince takdir edilen manevi tazminat miktarının, terör örgütü mensuplarınca gerçekleştirilen silahlı saldırı esnasında yakınlarının hayatını kaybetmesi nedeniyle davacıların duyduğu elem ve ıstırabı kısmen dahi olsa karşılayacak düzeyde olmadığı görülmektedir.
Dolayısıyla, Mahkemece takdir edilen manevi tazminat miktarı yetersiz olup, yukarıda belirtilen ölçütlere göre, olayın oluş şekli ve niteliği de dikkate alınarak davacıların manevi tazminat istemi hakkında yeniden karar verilmesi gerektiğinden hukuki isabet bulunmayan temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının tamamen bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacıların temyiz isteminin KABULÜNE, davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 09/04/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.