Danıştay danistay 2021/5343 E. 2025/2852 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/5343
Karar No : 2025/2852

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): ..., ... ve ...'e velayeten kendi adlarına asaleten ... ve ... 2- ... 3- ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı/ ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları olan müteveffa ...'in Topçu ve Füze Okul Komutanlığı emrinde topçu onbaşı olarak vatani görevini yapmaktayken davalı idarenin kusuru nedeniyle meydana gelen kaza sonucu vefat ettiği iddiasıyla maddi ve manevi zararların tazmini talebiyle idareye yapılan başvurunun 10/07/2018 tarihinde davalı idareye tebliğ edilmesine rağmen zararlarının karşılanmadığı ileri sürülerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile uğradıkları zararlara karşılık müteveffa ...'in babası ... için 50,00 TL maddi, 150.000,00 TL manevi, annesi ... için 50,00 TL maddi, 150.000,00 TL manevi, kardeşleri ... için 100,000,00 TL manevi, ... için 100.000,00 TL manevi, ... için 100.000,00 TL manevi, ... için 100.000,00 TL manevi, ... için 100.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 800.000,00 TL manevi ve 100,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; davacıların istinaf başvurularının reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI:
1- Davacılar tarafından, yaşanan olayda yakınlarının kusurunun bulunmadığı, anne ve babasının çocuklarının desteğinden yoksun kaldığı, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının da yetersiz kaldığı ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.
2- Davalı idare tarafından, olayda idarelerinin herhangi bir hizmet kusurunun bulunmadığı, manevi tazminat taleplerinin reddi gerektiği, manevi tazminata faiz yürütülmemesi gerektiği, idarelerinin harçlardan muaf olduğundan kendilerine yargılama gideri yüklenmemesi gerektiği ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Taraflarca karşılıklı olarak temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminata ilişkin kısmının onanması, manevi tazminata ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacılar yakını ... Topçu ve Füze Okul Komutanlığı emrinde topçu onbaşı olarak vatani görevini yapmaktayken 05/10/2017 tarihinde Polatlı Topçu ve Füze Okulu Komutanlığı Sakarya Kışlasında artan barutların yakımı sırasında meydana gelen kazada yaralanmış, müteakiben Polatlı Devlet Hastanesine ve ardından Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edilmesine rağmen 11/10/2017 tarihinde vefat etmiştir.
09/10/2017 tarihli idari tahkikat raporunda bir kısım personelin eylemleri ile olayın gerçekleşmesinde kusurlu oldukları ve TSK Disiplin Kanunu kapsamında haklarında işlem yapılması gerektiği yönünde kanaat bildirilmiş, yapılan disiplin soruşturması neticesinde haklarında disiplin cezası verilmiştir.
Öte yandan, olayla ilgili yapılan adli soruşturma neticesinde taksirle ölüme neden olma suçundan açılan ceza davasında ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararıyla bir kısım sanık hakkında hapis cezası ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiştir.
Ayrıca, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından davacılar yakının ölümü nedeniyle annesi ve babasına 2330 sayılı Kanun kapsamında yetim aylığı bağlanmış ve 5434 sayılı Kanun'un Ek-79. maddesi gereğince ayrı ayrı olmak üzere tütün ek ödemesi yapılmıştır.
... tarihli ve ... sayılı nakdi tazminat komisyon kararı ile 15/02/2018 tarihinde müteveffanın anne ve babasına toplam 103.122,50 TL nakdi tazminat ödenmiştir.
Davacılar tarafından, maddi ve manevi zararların tazmini talebiyle idareye yapılan başvuru 10/07/2018 tarihinde davalı idareye tebliğ edilmesine rağmen zararlarının karşılanmadığı ileri sürülerek bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvuruları üzerine verilen manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmının incelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri hak ihlallerinin bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği, zararlı sonuca etkisi ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacı yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.
Temyiz konusu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararıyla, yaşanılan olay nedeniyle müteveffanın anne ve babası için ayrı ayrı 40.000,00 TL, kardeşleri için ayrı ayrı 10.000,00 TL olmak üzere toplam 130.000,00 TL manevi tazminatın davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Bununla birlikte, manevi tazminatın, ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde, dava konusu olay nedeniyle davacıların çocuklarını ve kardeşlerini genç yaşta ve vahim bir kazada kaybetmeleri sonucu manevi varlıklarında meydana gelen ve ömür boyu etkileri sürecek olan zararın giderilebilmesi için Bölge İdare Mahkemesince takdir edilen manevi tazminat miktarının, duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı görülmektedir.
Bu itibarla; davacıların manevi tazminat istemleri yönünden yeniden karar verilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesi kararında bu kısım yönünden hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacıların temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2\. Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
3\. Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin .... İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvuruları üzerine verilen temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemleri yönünden davanın reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının ONANMASINA, manevi tazminat istemleri yönünden davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmına karşı davacıların istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine dair kısmının ise BOZULMASINA,
4\. Bozulan kısım hakkında bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 29/05/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.