Danıştay danistay 2021/2869 E. 2025/3448 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/2869
Karar No : 2025/3448

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av....

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı tarafından, eşi ...'nun Kayseri 1. Komando Tugay Komutanlığı emrinde piyade uzman çavuş olarak görev yapmakta iken Suriye'de gerçekleştirilen Zeytindalı Harekatı kapsamında Afrin Dermeşkanlı köyünde terör örgütü mensuplarıyla mücadele ederken el yapımı patlayıcının patlaması sonucu enkaz altında kalarak 19/04/2018 tarihinde şehit olması olayında davalı idarenin kusursuz sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek uğradığı iddia edilen zararlara karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 177.468,00 TL) maddi, 50.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 100.000,00 TL) manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının zararlarının kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca idarece tazmini gerektiği, davacının destekten yoksun kalma tazminatının tespiti amacıyla yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporunda davacının maddi zararının 177.468,00 TL olduğunun ifade edildiği, bilirkişi raporunun tebliği üzerine davacı tarafından sunulan miktar artırım dilekçesi ile 5.000,00 TL olan maddi tazminat isteminin 177.468,00 TL'ye, 50.000,00 TL olan manevi tazminat isteminin ise 100.000,00 TL'ye yükseltildiği, miktar artırım dilekçesinin hükme esas alınmasına karar verildiği gerekçesiyle davacının maddi tazminat isteminin kabulüne, başlangıçta talep edilen 5.000,00 TL tazminatın idareye yapılan başvuru tarihi olan 07/11/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte; artırılan tazminat miktarı kapsamında kalan 172.468,00 TL tazminatın ise miktar artırım dilekçesinin mahkeme kayıtlarına girdiği tarih olan 26/12/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, 50.000,00 TL manevî tazminatın idareye başvuru tarihi olan 07/11/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin 50.000,00 TL manevi tazminat istemi ile fazlaya dair faiz talebinin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; davacının istinaf isteminin reddine, davalı idarenin istinaf isteminin, kısmen kabulüne, kısmen reddine, davanın açılmasının ardından manevi tazminatın artırılmasını gerektirecek yeni vakaların gerçekleşmesi halinde bu hususun miktar artırımı talebine konu olabileceği, manevi tazminatın tekliği ve bütünlüğü ilkesi uyarınca manevi tazminat tutarının artırılmasına olanak bulunmadığı ve artırılan tazminat miktarı bakımından idarenin temerrüte düştüğü (miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği) tarih olan 31/12/2019 tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerektiği gerekçesiyle Mahkeme kararının, davacının maddi tazminat isteminin başlangıçta talep edilen 5.000,00 TL tazminatın idareye yapılan başvuru tarihi olan 07/11/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalı idarece davacıya ödenmesi kısmı yönünden onanmasına, artırılan tazminat miktarı kapsamında kalan 172.468,00 TL tazminatın miktar artırım dilekçesinin Mahkeme kayıtlarına girdiği tarih olan 26/12/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden alınarak davacıya verilmesine ilişkin kısmınının kaldırılmasına, artırılan tazminat miktarı kapsamında kalan 172.468,00 TL tazminatın miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 31/12/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacıya verilmesine, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, davacının 50.000,00 TL manevi tazminat isteminin kabulüne karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacı tarafından, manevi tazminat miktarının bir defaya mahsus olmak üzere her zaman artırılabileceği, hükmedilen manevi tazminat miktarının yetersiz olduğu, temyize konu kararın manevi tazminat yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, 2330 sayılı Kanun uyarınca yapılan ödemelerin maddi ve manevi zararların karşılığı olduğu, manevi tazminata karar tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI: Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davacının eşi ...'nun Kayseri 1. Komando Tugay Komutanlığı emrinde piyade uzman çavuş olarak görev yapmakta iken Suriye'de gerçekleştirilen Zeytindalı Harekatı kapsamında Afrin Dermeşkanlı köyünde terör örgütü mensuplarıyla mücadele ederken el yapımı patlayıcının patlaması sonucu enkaz altında kalarak 19/04/2018 tarihinde şehit olması olayında davalı idarenin kusursuz sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek uğradığı iddia edilen zararlara karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 177.468,00 TL) maddi, 50.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 100.000,00 TL) manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun "Yardım" başlıklı 21. maddesinde, "Kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, sakatlanan, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca; a) Malul olanlarla, ölenlerin aylığa müstehak dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı, bunların görevde olan emsallerinin almakta oldukları aylıklardan; emekli olanların öldürülmeleri halinde ise, dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı ve Kanuna göre kendisine bağlanabilecek emekli aylığından az olamaz. Yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç olacak derecede malül olanlar ile ölenlerin dul ve yetimlerine en yüksek devlet memuru aylığı üzerinden, diğerlerine mevcut aylıkları üzerinden, 30 yıl hizmet yapmış gibi emekli ikramiyesi ödenir. Bu bent hükümlerine göre ilgililere fazla olarak yapılan ödemeler, faturası karşılığı ilgili sosyal güvenlik kuruluşlarınca Hazineden tahsil edilir..." hükmü yer almaktadır.
2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un ''Aylık bağlanması'' başlıklı 4. maddesinde, bu Kanun kapsamına girenlerden; engelli hale gelerek bağlı oldukları sosyal güvenlik mevzuatına göre emekliye sevk edilenlere görev malullüğü aylığı bağlanacağı, bu madde gereğince ilgili sosyal güvenlik kurumlarınca kendi mevzuatlarına göre bağlanan aylıkların % 25 oranında artırılarak ödeneceği; "Nakdi tazminat ve aylığın etkisi" başlıklı 6. maddesinde ise, bu Kanun hükümlerine göre ödenecek nakdi tazminat ile bağlanan emekli aylığının uğranılan maddi ve manevi zararların karşılığı olduğu; yargı mercilerinde maddi ve manevi zararlar karşılığı idarelerin ödemekle yükümlü tutulacakları tazminatın hesabında bu Kanun hükümleri uyarınca ödenen nakdi tazminatın göz önünde tutulacağı hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A- Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Manevi Tazminat İstemi Yönünden İncelenmesi:
Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, manevi tazminat istemi yönünden usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bu yönden bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.
B- Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Maddi Tazminat İstemi Yönünden İncelenmesi:
Dosyada bulunan, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının ... tarih ve E:... sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesinden, Vazife Malullüğü Tespit Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararı ile 5510 sayılı Kanun'un 47. maddesinin 1. fıkrasına göre vazife malulü olduğu kabul edilerek hakkında harp malullüğü ve 3713 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına karar verilen müteveffanın eşi ...'na 15/05/2018 tarihinden itibaren 3713 sayılı Kanun'a göre 1. derece vazife malullüğü aylığının bağlandığı, 5434 sayılı Kanun'un Ek 79. maddesi uyarınca tütün ikramiyesi ödendiği ve müsteşar aylığının 30 katı tutarında hesaplanan emekli ikramiyesinin payı oranında ödendiği anlaşılmaktadır. Ayrıca davacıya Milli Savunma Bakanlığı Nakdi Tazminat Komisyonu kararı ile toplam 51.169,90 TL nakdi tazminat ödenmiştir.
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu hükümlerine göre davacıya bağlanan vazife malullüğü aylığı, şehit olan davacı yakınının görevdeki emsali askerin görev aylığı kadar olduğundan ve davacıya emekli ikramiyesi, tütün ikramiyesi ve nakdi tazminat da ödendiğinden davacının herhangi bir maddi zararı bulunmamakta olup, Mahkemece hükme esas alınacak nitelik ve yeterlilikte olmayan bilirkişi raporuna dayanılarak, maddi tazminat isteminin kabulüne karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, idare mahkemesi kararının manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmına karşı taraflarca istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, davanın açılmasının ardından manevi tazminat miktarının artırılmasını gerektirecek yeni vakaların gerçekleşmesi halinde bu hususun miktar artırımı, talebine konu olabileceğinin açık olduğu, bu durumda; davacı açısından, dava açıldıktan sonra manevi zararın arttığı kabul edilerek miktar artırımı talebinde bulunulduğu nazara alınarak, manevi tazminatın tekliği ve bütünlüğü ilkesi uyarınca manevi tazminat tutarının artırılmasına olanak bulunmadığından, davacının eşinin şehit olması nedeniyle yaşadığı elem ve acı karşılığı olmak üzere manevi tazminat isteminin kabulüne karar verilmesi yoluna gidilerek, davacıya 50.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verildiği gerekçesiyle idare mahkemesi kararının bu kısmının kaldırılmasına ve davacının 50.000,00 TL'lik manevi tazminat isteminin kabulüne karar verildiği görülmekle birlikte, hükmedilen manevi tazminat açısından davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmediği anlaşıldığından, temyize konu kararda bu yönden de hukuka uyarlık görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Tarafların temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı temyize konu kararının, manevi tazminat istemi yönünden ONANMASINA, maddi tazminat istemi ile kabul edilen manevi tazminat için davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi yönünden BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısımlar yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 01/07/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.