Danıştay danistay 2021/2842 E. 2025/3096 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/2842
Karar No : 2025/3096

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Üniversitesi Rektörlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, murisleri ...'ın, idarenin hizmet kusuru nedeniyle öldüğünden bahisle uğranıldığı ileri sürülen eşi ... için 5.000,00 TL maddi, 200.000,00 TL manevi, kızı ... ve oğlu ... için de ayrı ayrı olmak üzere 200.000,00 TL manevi tazminatın ölüm tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Adli Tıp Kurumu Başkanlığı'ndan davacıların murisi ...'ın 7 gün 24 saat olacak şekilde görev yapmasının ölüm olayına etkisinin olup olmadığının (ölüm olayı ile yerine getirilen görev arasında illiyet bağının bulunup bulunmadığı) hususlarının tespiti amacıyla rapor aldırıldığı, Adli Tıp Kurumu 1. Adli Tıp İhtisas Kurulu'nun ... karar numaralı raporunda özetle mevcut verilerle kişinin ölüm sebebinin bilinemediği şeklinde mütalaada bulunulduğu, uyuşmazlık konusu ...'ın ölüm olayında, Isparta şehir merkezinden yaklaşık 28 km uzaklıkta olan Süleyman Demirel Üniversitesi'ne bağlı ... Konuk evinde 7 gün 24 saat otel güvenlik görevlisi olarak tek başına çalıştırılmasında iş güvenliği açısından bir ihmal bulunduğu, bu ihmalin müteveffanın ölümüne katkısının olup olmadığının kesin olarak bilinemediği, ölümün yerine getirilen görev nedeniyle vuku bulduğunun tespit edilememesi karşısında idari eylemle zarar arasında doğrudan bir nedensellik bağı kurulamadığından maddi tazminat isteminin reddine, idari eylem ile zarar arasındaki nedensellik bağı kesin olarak kurulamamış ise de, davalı idarenin iş güvenliği kapsamında çalışanla ilgili gerekli kontrolleri yapmaması ya da çalışan güvenliğini kontrol edecek mekanizmaları kurmamış olması nedeniyle ölüm sebebinin ortaya konulamamasına neden olan gecikmede idarenin kusurunun (manevi tazminat bakımından) varlığını kabul etmenin hakkaniyet gereği olduğu, dolayısıyla davacıların yaşamış oldukları ve ömür boyu yaşayacakları elem ve ızdırabın tatmini açısından takdiren davacılardan ... için 30.000,00 TL manevi tazminatın, çocuklar ... ve ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; taraflarca yapılan istinaf isteminin, Mahkeme kararının 4. sayfasının "Açıklanan nedenlerle" ifadesi ile başlayan 3 numaralı kısmında "hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan 4.781,70-TL nispi harçtan 2.066,38-TL peşin harcın mahsubuyla kalan 2.715,32-TL harcın tahsili için davalı idarenin harçtan muaf olması sebebiyle ilgili Defterdarlığa müzekkere yazılmasına yer olmadığı" ibaresinin karar metninden çıkartılarak "hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan 4.781,70-TL nispi harçtan 2.066,38-TL peşin harcın mahsubuyla kalan 2.715,32-TL harcın davalı idareden tahsili için ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına" şeklinde düzeltilerek reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, idarenin önlem almakla yükümlü olduğu halde önlem alamadığı, hizmet kusurunun bulunduğu, bu durumda nedensellik bağı aranmaması gerektiği, yardımcı hizmetler sınıfında çalışması gereken bir personelin asli hizmetlerde görevlendirildiği, özel güvenlik bulundurma izninin neden iptal edildiğinin açıklanamadığı, manevi tazminatın sebepsiz zenginleşme aracı olarak görülemeyeceği, hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğu iddialarıyla;
Davalı idare tarafından, maddi ve manevi tazminata hükmetme koşullarının oluşmadığı, manevi tazminatın sebepsiz zenginleşme niteliğinde olmaması gerektiği, idarelerinin harçtan muaf olduğu iddialarıyla temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davalı idarece temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davacılarca cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacıların temyiz isteminin kısmen kabulü, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın manevi tazminata yönelik kısmının bozulması maddi tazminata yönelik kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacıların duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Süleyman Demirel Üniversitesi'nde (...) olarak görev yapan davacıların murisi ...'ın, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı uygunluk yazısı ile Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı Davraz Araştırma ve Uygulama Otelinde görevlendirildiği ve akabinde bir ay içerisinde 7 gün 24 saat olacak şekilde otel güvenlik görevlisi olarak tek başına çalıştırıldığı, son olarak 10/12/2015 tarihinde göreve (otele) giden müteveffadan haber alamayan ailesinin durumu idareye bildirmesi üzerine ...'ın 14/12/2015 tarihinde görev yerinde ölü olarak bulunduğu, davacıların şikayeti üzerine ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ... sayılı dosyasıyla soruşturma başlatıldığı, soruşturma safahatında alınan 27/04/2016 tarihli bilirkişi raporunda özetle "müteveffa ...'ın 7 gün 24 saat tek başına aralıksız çalıştırılmasının iş mevzuatı hükümlerine aykırı olduğu, vardiya usulü çalışma yapılmış olsaydı ölüm olayının yine de gerçekleşebileceği ancak ölüm sebebinin belirlenebileceği"nin mütalaa edildiği, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nca 09/05/2016 tarihinde soruşturmanın Süleyman Demirel Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yürütülmesi gerektiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, bu karar üzerine başlatılan idari inceleme sonucu düzenlenen ... tarih ve ... sayılı rapor ile soruşturmaya gerek görülmediği, davacıların 28/07/2016 tarihli dilekçe ile davalı Üniversiteye başvurarak müteveffanın eşi için maddi, manevi, çocukları açısından ise manevi tazminat talep edildiği, bu taleplerin zımnen reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin; toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk Milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu; 5. maddesinde, devletin temel amaç ve görevlerinin; Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak, kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olduğu; 125. maddesinde ise, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, aynı maddenin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup, idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru, hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Temyize Konu Kararın Davacıların Maddi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize Konu Kararın Davacıların Manevi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Tam yargı davalarının niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacılar yönünden, manevi tatmin duygusunun sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına, davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.
Temyize konu karar ile davacıların manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile müteveffanın eşi davacı ... için 30.000,00 TL, müteveffanın çocukları diğer davacılar ... ve ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminatın kabulüne karar verilmişse de manevi tazminatın, ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde, dava konusu olay eşini kaybeden davacı ...'ın ve babalarını kaybeden diğer davacılar ... ve ...'ın meydana gelen ölüm sebebinin ortaya konulamamış olması karşısında maddi gerçeğe hiçbir zaman ulaşamayacağı ve ömür boyu duyacakları şüphe ve çekecekleri elem karşısında manevi varlıklarında meydana gelen zararın giderilebilmesi için hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı kanaatine varıldığından, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminata ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığından buna ilişkin yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesinin temyize konu kararın belirtilen kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacıların temyiz isteminin KABULÜNE, davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
2\. Davanın kısmen reddine kısmen kabulüne ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının düzeltilerek reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacıların maddi tazminat istemine yönelik kısmının ONANMASINA, manevi tazminat istemine yönelik kısmının BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 19/06/2025 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.


(X)-KARŞI OY:
Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı taraflarca yapılan istinaf isteminin düzeltilerek reddine ilişkin kısmının da onanması gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararının bu kısmına katılmıyorum.