Danıştay danistay 2021/2801 E. 2025/2542 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/2801
Karar No : 2025/2542


TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ...'a velayeten ...
2- ...'a velayeten ...
...
12- ...
13- ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) :
1- ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : 1. Hukuk Müşaviri Yrd. V. ...

2- ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN_KONUSU : Davacılar tarafından, yakınları ...'un, Şırnak ili, Silopi ilçesinde ilan edilen sokağa çıkma yasağı sürecinde vücuduna patlayıcı bir madde isabet etmesi sonucu hayatını kaybetmesinde davalı idarelerin kusurlu ve kusursuz sorumluluk kapsamında sorumlu olduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık ... için 20.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 40.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının, (miktar artırımı ile 361.083,41 TL) yine ... için 50.000,00 TL, ... ve ... için ayrı ayrı 25.000,00 TL, İsmail ve ... için ayrı ayrı 15.000,00 TL, diğer davacılardan her birine 5.000,00 TL olmak üzere toplam 170.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacıların istinaf başvurularının reddine, davalı İçişleri Bakanlığının ise istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, davalı idarelerin güvenliği sağlama ve güvenlik hizmetini gereği gibi ifa etmemesinden dolayı ölüm olayının meydana geldiği, olayda ağır hizmet kusurunun olduğu, dava konusuna benzer olaylarda önceden haber almak için gerekli yapıları kurmanın idarenin görevi olduğu, yeterli caydırıcı önlem alınmamasının idarenin hizmet kusurunu oluşturduğu, elem ve ızdırabın ağırlığı ve manevi tazminatın belirlenmesine ilişkin tüm ilke ve kurallar nazara alındığında hükmedilen manevi tazminat miktarının çok düşük olduğu iddialarıyla; davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, idarelerinin kusurlu ya da kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı, olayın terör eylemi olduğu, uyuşmazlığın 5233 sayılı Kanun uyarınca çözümlenmesi gerektiği, 5233 sayılı Kanun'da manevi tazminatın düzenlenmediği, hükmedilen manevi tazminatın sebepsiz zenginleşme niteliğinde olduğu iddialarıyla; davalı Şırnak Valiliği tarafından ise, olayın terör eylemi olduğu, uyuşmazlığın 5233 sayılı Kanun uyarınca çözümlenmesi gerektiği, 5233 sayılı Kanun'da manevi tazminatın düzenlenmediği,manevi tazminatın sebepsiz zenginleşme aracı yapılamayacağı, olayda idarelerinin sorumluluğunun bulunmadığı iddialarıyla temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davalı idarelerden Şırnak Valiliğinin temyiz isteminin incelenmeksizin reddi, davacıların ve davalı İçişleri Bakanlığının temyiz istemlerinin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davalı Şırnak Valiliğinin Temyiz İsteminin İncelenmesi:
Dosyanın incelenmesinden; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki kararına karşı davacılar ve davalı İçişleri Bakanlığı tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile, davacıların istinaf başvurularının reddi, davalı İçişleri Bakanlığının ise istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verildiği ve bu karara karşı davacılar ile davalı İçişleri Bakanlığının temyiz isteminde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davalı Şırnak Valiliği tarafından, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenildiği, ancak davalı idare tarafından bu karardan önce verilen ve daha aleyhine sonuç doğuran ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulması istemiyle istinaf yoluna başvurulmadığı, bu nedenle kararın davalı Şırnak Valiliği yönünden kesinleştiği görüldüğünden, davalı Şırnak Valiliğinin temyiz isteminin incelenmesine olanak bulunmamaktadır.
Davacılar İle Davalı İçişleri Bakanlığının Temyiz İstemlerinin İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Öte yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştay'ın, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.
Faiz; en basit biçimiyle, idarenin tazmin borcu bağlamında; kişilerin, idarenin eylem ve/veya işlemlerinden dolayı uğradıkları zararların giderilmesi istemiyle başvurmalarına karşın, idarenin zararı kendiliğinden ödemeyip, yargı kararıyla tazminata mahkûm edilmesi sonucunda, idarenin temerrüde düştüğü tarihten tazminatı ödediği tarihe kadar geçen süre için 3095 sayılı Kanuna göre hesaplanacak tutarı ifade etmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, uyuşmazlık bakımından ön karar başvurusunda bulunulduğu tarihteki haliyle 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği; bu isteklerinin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabileceği kuralı yer almaktadır.
İdari işlem ve eylemlerden dolayı uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davalarda, uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi olarak idareye başvuru tarihinin, dava dilekçesinde yasal faizin başlangıç tarihine ilişkin bir istemde bulunulmaması halinde ise dava tarihinin esas alınması Danıştay içtihatlarında genel kabul görmüş ve istikrar kazanmıştır.
Bakılan davada, Bölge İdare Mahkemesince, hükmedilen maddi tazminata, dava tarihinden itibaren yasal faiz işletildiği görülmüştür.
Buna göre, davacılar tarafından dava dilekçesinde yasal faizin başlangıç tarihi yönünden olay tarihinden itibaren talepte bulunulduğundan, hükmedilen maddi tazminata Danıştay'ın yerleşik içtihatları gereği idareye başvuru tarihi olan 01/07/2016 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi gerektiği açıktır.
Bu durumun bir hatadan kaynaklandığı anlaşıldığından; temyize konu kararın hüküm fıkrasında yer alan ".........maddi zararın, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından anılan davacılara ödenmesine," ibaresinin; ".........maddi zararın, idareye başvuru tarihi olan 01/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından anılan davacılara ödenmesine," şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalı Şırnak Valiliğinin temyiz isteminin İNCELENMEKSİZİN REDDİNE, davacıların ve davalı İçişleri Bakanlığının temyiz istemlerinin REDDİNE,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3\. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin iadesine, davacıların adli yardım istemi kabul edilmiş olduğundan tahsil edilmeyen temyiz aşamasına ait yargılama giderlerinin tahsili için mahkemesince vergi dairesi müdürlüğüne müzekkere yazılmasına,
4\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 13/05/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.