Danıştay danistay 2021/2711 E. 2025/3169 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/2711
Karar No : 2025/3169

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- Kendi adına asaleten; çocukları
..., ... ve ... adına velayeten ...
2- ...
...
6- ...
7- ...
VEKİLLERİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; yakınları ...'nun Van M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu olarak bulunmakta iken 23/02/2014 tarihinde, intihar ettiğinden bahisle olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek, uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın eşi ... için 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 260.538,49 TL) maddi, 250.000,00 TL manevi, çocukları ... için 1.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 32.317,81 TL), ... için 1.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 53.478,99 TL), ... için 1.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 41.936,53 TL) maddi, her biri için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi, annesi ve babası için ayrı ayrı 100.000,00 TL, kardeşleri için ayrı ayrı 75.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacılar yakınının madde bağımlısı olduğu ve bu sebeple sık sık krize girdiği, tek kişilik koğuşta yeterli gözetim ve denetim altında tutulmaması nedeniyle intihar etmesinde davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, davacıların uyuşmazlık konusu olay sebebiyle uğradığı destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanması için alınan 26/03/2018 havale tarihli hükme esas alınabilecek nitelikte bulunan bilirkişi raporunda, ...'nun 260.538,49 TL, ...'nun 32.317,81 TL, ...'nun 53.478,99 TL, ...'nun 41.936,53 TL olmak üzere toplam 388.271,82 TL maddi zararı bulunduğunun tespit edildiği, manevi tazminat istemi yönünden ise, müteveffanın yaşı ve olayın oluş şekli ile davacıların müteveffa ile olan yakınlık dereceleri dikkate alındığında duyulan elem ve ızdırap sebebiyle eş için 10.000,00 TL, üç çocuğun her biri için ayrı ayrı 5.000,00 TL, anne ve baba için ayrı ayrı 5.000,00 TL, kardeşlerin her biri için ayrı ayrı 3.000,00 TL olmak üzere toplam 47.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesi gerektiği gerekçesiyle maddi tazminat istemlerinin kabulüne, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; taraflarca maddi ve manevi tazminat istemlerinin esasına yönelik yapılan istinaf başvurularının reddine, maddi tazminata hükmedilen faiz başlangıç tarihi yönünden davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına, davalı idare aleyhine hükmedilen maddi tazminat için miktar artırım dilekçesinin davalı Adalet Bakanlığına tebliğ edildiği 07/05/2018 tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; miktar artırımı ile talep edilen kısım için de idareye başvuru tarihinden itibaren faiz hesaplanması gerektiği, hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğu, nispi karar harcının fazla hesaplandığı ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, davacılar yakınının intihar ederek vefat ettiği, idarelerinin kusurunun bulunmadığı, ölüm sebebiyle yapılan soruşturma neticesinde takipsizlik kararı verildiği, kurum personelleri hakkında yapılan disiplin soruşturmasında ceza verilmesine yer olmadığına karar verildiği, davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesinin kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davacılar yakını ...'nun, "uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama" suçundan tutuklandığı, 21/02/2014 tarihinde Van M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna alındığı, uyuşturucu bağımlısı olup kriz nöbetleri geçirmesi sebebiyle hastaneye sevk edildiği, tedavisinin tamamlanması sonucu ceza infaz kurumuna geri getirildikten sonra 23/02/2014 tarihinde intihar ettiğinden bahisle uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın eşi ... için 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 260.538,49 TL) maddi, 250.000,00 TL manevi, çocukları ... için 1.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 32.317,81 TL), ... için 1.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 53.478,99 TL), ... için 1.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 41.936,53 TL) maddi, her biri için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi, annesi ve babası için ayrı ayrı 100.000,00 TL, kardeşleri için ayrı ayrı 75.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine dair kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvusunun esastan reddine, faiz başlangıç tarihi yönünden kabulüne dair kısmının incelenmesi:
İdare Mahkemesince hükme esas alınan 26/03/2018 havale tarihli bilirkişi raporunda; ceza davasına ilişkin dosyada yer alan bilgi, belgere göre (aynı olaydan dolayı yargılanan diğer sanıklara ilişkin bilgi ve belgeler ile verilen karardan da yararlanmak suretiyle) alması muhtemel hapis cezası dikkate alınarak davacıların destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanması gerektiğinin kararlarda belirtildiğinin, Mahkemece ara kararlar yapılmasına rağmen bu hususun tam tespit edilemediğinin bildirildiği gerekçesiyle olay tarihinden itibaren destek olabileceği kabul edilerek bu tarihten itibaren tazminat hesaplandığı ve hayatta olan anne ve babanın paylarının ayrılmadığı görülmektedir.
Davacılar yakınının olayın gerçekleştiği tarihte cezaevinde tutuklu olarak bulunduğu dikkate alındığında olay gerçekleşmese idi olay tarihinde yakınlarına destek olamayacağının, destek olmaya başlayacağı tarihin cezaevinden hak ederek çıkabileceği tarih olan bihakkın tahliyenin gerçekleşeceği tarih olacağının kabulü gerekmektedir.
Buna göre; Mahkemece davacılar yakınının ceza yargılaması yapılmış olsaydı alabileceği cezanın, dolayısıyla hak ederek tahliye olacağı bihakkın tahliye tarihinin tespit ettirilmesi ve bu tarihte destek olmaya başlayabileceği dikkate alınarak maddi tazminat hesabının yeniden yaptırılması gerekmektedir.
Bununla birlikte, yeniden yaptırılacak hesaplamada her ne kadar bu davada davacı olan anne ve baba maddi tazminat isteminde bulunmamışsa da destekten yoksun kalma tazminatı hesabında anne ve babanın paylarının da ayrılması gerektiği açıktır.
Bu itibarla, davacıların maddi tazminatlarının davacılar yakınının hakederek tahliye olacağı tarih tespit edildikten sonra bilirkişi marifetiyle yeniden hesaplanması gerektiğinden maddi tazminat istemlerinin kabulüne karar veren İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Ayrıca, Bölge İdare Mahkemesince, işbu bozma kararına uyulması halinde yeniden yapılacak yargılama sonucunda hükmedilecek tazminata işletilecek yasal faizin başlangıç tarihine ilişkin olarak artırılan miktar açısından da Dairemizin içtihadı ve Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 24/10/2014 tarih ve E:2021/5, K:2024/2 sayılı kararı gereği idareye başvuru tarihinin esas alınması gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Tarafların temyiz istemlerinin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine dair kısmının ONANMASINA, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmı ile miktar artırımı ile artırılan maddi tazminata işletilecek yasal faizin başlangıç tarihine dair kısmının BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısımlar yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/06/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.