Danıştay danistay 2021/2005 E. 2025/3006 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/2005
Karar No : 2025/3006

TEMYİZ EDEN(DAVACILAR): 1- ... 2- ... ... 9- ...
VEKİLLERİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacılar vekili tarafından, Gaziantep 1'inci Hd. Tb. 2nci Hd. Bl. Şehit Süleyman Hd. Krk., Komutanlığında askerlik görevini yapan yakınları ...'ın 05/02/2016 tarihinde nöbette rahatsızlanarak vefat etmesi olayında idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle annesi ...ve babası ...'nın uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık ayrı ayrı 2.000,00TL olmak üzere toplam 4.000,00 TL maddi, vefat nedeniyle çekilen elem ve üzüntünün karşılığı olarak anne ve babaya ayrı ayrı 100.000,00 TL, kardeşler için ise ayrı ayrı 30.000,00 TL olmak üzere toplam 410.000,00 TL, manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K... sayılı kararıyla; davacılar yakını ...'nın Gaziantep 1. Hd. Tb. 2nci Hd. Bl. Şehit Süleyman Hd. Krk. Komutanlığı emrinde piyade er olarak askerlik hizmetini ifa ettiği esnada, 05/02/2016 tarihinde nöbeti esnasında rahatsızlanarak hastaneye kaldırıldıktan sonra vefat ettiği, olayın Gaziantep 5. Zırhlı Tugay Kamutanlığı Askeri Savcılığı'na bildirildiği ve soruşturmanın sonucunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği, Piyade Er ...'nın kesin ölüm sebebinin Adli Tıp Kurumu raporuyla kalp hastalığına bağlı dolaşım solunum durması sonucu meydana geldiğine yönelik rapor düzenlendiği, dolayısıyla somut olayda dosyada mevcut tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacılar yakınının vefatının bünyesel zayıflığının etkisiyle meydana gelmiş olduğu anlaşıldığından, bu çerçevede davalı idarenin bir hizmet kusuru bulunduğundan söz edilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; tarafların istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI:Davacılar tarafından, müteveffanın askerde nöbetteyken vefat ettiği, kalp rahatsızlığının bulunduğu, askerlik görevinin stresi ve görevin getirdiği yorgunluğun ani kalp durmasına neden olduğu, ölüm olayında ifa ettiği askerlik görevinin etki ve tesirinin olup olmadığının tespit edilerek buna göre tazminata karar verilmesi gerektiği, ambulansın geç çağrılmasının nedeninin telsizin arızalı olması nedeniyle yapılan çağrıların ulaşmamasından kaynaklandığı, düştükten hemen sonra müdahale edilse ve ambulans çağrılsa ölüm olayının gerçekleşmeme ihtimalinin olduğu, idarenin ağır kusurunun bulunduğu ayrıca kalp rahatsızlığı bulunan askere yoğun nöbet tutturulmasında da idarenin kusuru olduğu, kusur sorumluluğu cihetine gidilmese bile kamu külfetleri karşısında eşitlik ilkesi gereği zararlarının karşılanması gerektiği, idare mahkemesinin tüm bu hususları yeterince araştırmadan davanın reddine karar verdiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ :Bölge idare mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacılar yakını ...'nın Gaziantep 1. Hd., Tb. 2nci Hd. Bl. Şehit Süleyman Hd. Krk. Komutanlığı emrinde piyade er olarak askerlik hizmetini ifa ettiği esnada, 05/02/2016 tarihinde Batı-2 nöbet sektöründe saat 19.00-23.00 saatlari arasında nöbetçi olduğu, saat 22.00 sularında ...'ın rahatsızlanarak yere düştüğü, görevli diğer askerlerin ilk müdahaleyi yaptığı, telsizle karakol ve Batı-1 de bulunan görevlilere çağrı yapıldığı, gelen ambulansla Oğuzeli Devlet Hastanesine götürüldüğü, hastanede vefat ettiği, olayın Gaziantep 5. Zırhlı Tugay Komutanlığı Askeri Savcılığına bildirildiği ve soruşturmanın sonucunda 01/09/2016 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği, Piyade Er ...'nın kesin ölüm sebebinin Adli Tıp Kurumu raporuyla, kişinin vücudunda haricen ölüme neden olabilecek travmatik herhangi bulgu tespit edilemediği, zehirlenerek öldüğünün tıbbı delillerinin bulunmadığı, olayın oluş şekli ve tıbbı evrakı bir bütün halinde değerlendirildiğinde kişinin ölümünün kalp hastalığına bağlı dolaşım solunum durması sonucu meydana gelmiş olduğuna yönelik rapor düzenlendiği, davacılar tarafından 26/09/2016 tarihinde maddi ve manevi tazminat istemi ile davalı idareye müracaat edildiği, yasal süre içerisinde cevap verilmemesi üzerine davacılar yakını ...'nın annesi ... ve babası ...'ın uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık ayrı ayrı 2.000,00 TL olmak üzere toplam 4.000,00 TL maddi, vefat nedeniyle çekilen elem ve üzüntünün karşılığı olarak anne ve babaya ayrı ayrı 100.000,00 TL, diğer davacı kardeşler için ise ayrı ayrı 30.000,00 TL olmak üzere toplam 410.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Temyize konu kararın maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize konu kararın, manevi tazminata ilişkin kısmının incelenmesi:
Manevi zarar; kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, ölüm veya uğranılan diğer cismani zarar nedeniyle duyulan acı ve ızdırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran belli ağırlıktaki her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmektedir. Kendisinin veya yakınlarının uğradığı tecavüz, saldırı veya meydana gelen bir ölüm olayı sonucunda; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu açıdan manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ve zararın ağırlığını ortaya koyacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta, davacılar yakını ...'ın Gaziantep 1. Hd., Tb. 2nci Hd. Bl. Şehit Süleyman Hd. Krk. Komutanlığı emrinde piyade er olarak askerlik hizmetini ifa ettiği esnada, 05/02/2016 tarihinde nöbeti esnasında rahatsızlanarak hastaneye kaldırıldıktan sonra vefat ettiği, olayın Gaziantep 5. Zırhlı Tugay Kamutanlığı Askeri Savcılığı'na bildirildiği ve soruşturmanın sonucunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği, Piyade Er ...'nın kesin ölüm sebebinin Adli Tıp Kurumu raporuyla kalp hastalığına bağlı dolaşım solunum durması sonucu meydana geldiğine yönelik rapor düzenlendiği, dolayısıyla somut olayda dosyada mevcut tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacılar yakınının vefatının bünyesel zayıflığının etkisiyle meydana gelmiş olduğu anlaşıldığından, bu çerçevede davalı idarenin bir hizmet kusurundan söz etmenin mümkün olmadığı görülmekte ise de; 14/03/2016 tarihli telsiz teknik raporunda "sağlam batarya bloğu ile işlerlik testi yapıldığında ses potunda arıza olduğu, ses potuna dokunulduğunda sesin kaybolduğu ve ses düzeyinin ayarlanamadığı, mevcut telsiz ile sağlıklı bir haberleşme sağlanamayacağı" tespitlere yer verilmiştir. Tanık ifadelerinin incelenmesi neticesinde telsiz ile çağrı yapıldıktan sonra beklenildiği, cevap gelmemesi üzerine acil durum için havaya ateş açıldığı, bu yol ile de yardım gelmeyince köye gidilip bir vatandaşın evinden uzman çavuşun arandığı, aranan uzman çavuşun istirahatte olması nedeniyle aranan uzman çavuşun durumu görevli olan diğer uzman çavuşa bildirdiği, bu suretle birliğin olaydan haberdar edilebildiği, dolayısıyla haberleşmenin sağlıklı bir şekilde sağlanamaması sebebiyle müdahalede gecikme olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, olayın etkisi nedeniyle davacılar hakkında meydana gelen manevi zararın karşılanmasına yönelik makul bir tutarın ödenmesine karar verilmesi gerekmekte iken, manevi tazminat isteminin reddedilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacıların temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:...sayılı kararının maddi tazminata ilişkin kısmının ONANMASINA, manevi tazminata ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/06/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.