Danıştay danistay 2021/1506 E. 2025/2201 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/1506
Karar No : 2025/2201

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacı tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Bolu ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi, ... Üniversitesi (...) ... Yerleşkesi, ... Caddesi No:... adresindeki ... Yaşam Merkezinde bulunan ... ve ... nolu işyerlerinde eczane açmak için adına ruhsatname düzenlenmesi talebiyle yapmış olduğu başvurusunun bahse konu yerde eczane açılmasının uygun görülmediği gerekçesiyle reddine dair Bolu Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun, Eczaneler ve Eczacılar Hakkında Yönetmelik ve Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik'in ilgili hükümleri incelendiğinde, serbest eczanelere ruhsatnamesi düzenlenebilmesi için eczane olarak kullanılacak yerin bir takım özelliklere sahip olması gerektiği ve aralarında alışveriş merkezlerinin de bulunduğu bazı yerler için istisna getirildiği; eczanelerin cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara alması gerektiği ancak alışveriş merkezlerinde bulunan eczaneler için bu şartın aranmadığı, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerden başvuruya konu adreslerin ... Yaşam Merkezinde bulunduğu, öncelikle söz konusu Yaşam Merkezinin Alışveriş Merkezi Hakkında Yönetmeliğinin 4. maddesinde belirtilen şartlar yönünden değerlendirmesi yapıldığında yapı kullanma izin belgesi ve vaziyet planının incelenmesinden toplam satış alanı (5.000 m2 altında) ve bulunan işyeri sayısı yönünden alışveriş merkezi olarak kabulünün mümkün olmadığı, alışveriş merkezi niteliği taşımayan Yaşam Merkezinde bulunan başvuruya konu adreslerin ise cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyeye ait cadde veya sokak üzerinde bulunmadığı, söz konusu adreslerin cephesinin ise Yaşam Merkezinin otopark olan kısmına baktığı dolayısıyla alışveriş merkezi olmayan yerde bulunan yerin Eczaneler ve Eczacılar Hakkında Yönetmelikte belirtilen şartları taşımadığı, bu durumda, Öğrenci Yaşam Merkezinde yer alan başvuruya konu işyerlerinin mevzuatta aranan şartları taşımadığı ve alışveriş merkezi olmayan yerde bulunması yönüyle de mevzuatta belirtilen istisnadan yararlanamayacağı anlaşılmakla davalı idare işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, daha önceki tarihte kendilerine söz konusu yerde eczane açılmasında sakınca görülmediğinin davalı idarece belirtildiği, eczane açılmak istenen işyerinin mevzuatın aradığı şekle uygun olduğu, aynı durumda olan farklı yerlere ruhsat verildiği dolayısıyla idarenin keyfi uygulaması sonucunda vatandaşları arasında eşitlik ilkesine aykırı hareket ettiği, işyerinin bulunduğu Yaşam Merkezinin ilgili Yönetmeliğin aradığı kapsamda AVM niteliğinde olduğu, AİBÜ Yaşam Merkezinde bulunan işyerinin Bolu Valiliğinden alınan eczane açabilir iznine istinaden taraflarına kiralandığı, anılan merkezin ... Caddesine cephesinin olması nedeniyle mevzuatta eczane açmak için belirtilen şartların taşındığı, istenmesine rağmen keşif yapılmaksızın karar verildiği, Ankarada davacının eczanesi ile benzer durumda olan birçok eczanenin bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı, Bolu ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi, ... Üniversitesi (...) ... Yerleşkesi, ... Caddesi No:... adresindeki ... Yaşam Merkezinde bulunan ... ve ... nolu işyerlerinde eczane açmak için ilk olarak 13/11/2018 tarihinde Bolu İl Sağlık Müdürlüğüne başvurmuş, İl Sağlık Müdürlüğünce söz konusu başvurunun Sakarya Eczacılar Odasından alınan görüş üzerine 16/01/2019 tarihinde uygun görülmemesi sonrasında davacı bu kez başvuru sonucuna yönelik olarak itirazlarını belirtmek suretiyle adına eczane ruhsatnamesinin ivedilikle düzenlenmesi istemiyle 29/01/2019 tarihinde İl Sağlık Müdürlüğüne tekrar başvurmuştur.
Davacının başvuru dilekçesi Sakarya Eczane Odasının konuya dair görüşüyle birlikte Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna (TİTCK) gönderilerek konuyla ilgili görüş sorulmuş, TİTCK'nin konuya dair görüşünün davalı idareye bildirilmesi üzerine özetle; başvuruya konu adresin bulunduğu Öğrenci Yaşam Merkezinin AVM niteliği taşımadığı, mevzuatta AVM'ler için uygulanacak istisnaları taşımaması nedeniyle Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğinin 20. maddesinin 4/c bendine istinaden adres yönüyle uygunluğunun değerlendirilebilmesi için Bolu Belediyesi ve Abant İzzet Baysal Üniversitesi Rektörlüğünden bilgi talep edilmiş ve her iki kurumdan gelen cevap yazılarında başvuruda belirtilen adresin herhangi bir cadde ya da sokak üzerinde bulunmadığı ve bunlardan numara almamış olduğu, TİTCK'nin ... tarih ve ... sayılı cevap yazısıyla söz konusu yerde eczane açılmasının uygun görülmediği bildirilmiştir.
Bunun üzerine davacı yukarıda bahsi geçen Bolu İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve E:... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan davayı açmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 5. maddesinde ''Serbest eczaneler, eczacılık yapma hakkını haiz bir eczacının sahip ve mesul müdürlüğünde yönetmelikte belirlenen belgelerle il sağlık müdürlüğünce düzenlenmiş ve valilikçe onaylanmış bir ruhsatname ile açılır. Ruhsatname konusunda meydana gelecek sorunların çözüm yeri Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumudur. Eczane açmak, devretmek veya başka bir yere nakletmek isteyen eczacılar, bulunduğu ilin sağlık müdürlüğüne dilekçe ile başvurur. Eczane açmak isteyenlerin belgelerinin tam olması hâlinde ruhsatname düzenlenir. Düzenlenen ruhsatnameler Sağlık Bakanlığına, Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumuna ve Türk Eczacıları Birliğine bildirilir. Eczaneler için belediyeden ayrıca bir iş yeri ruhsatı alınması ve belediyeye harç ödenmesi gerekmez.'' hükmüne yer verilmiştir.
12/04/2014 tarihli ve 28970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin ''Ruhsatname düzenlenmesi'' başlıklı 12. maddesinde ''İl sağlık müdürlüğü tarafından Kurumca ilân edilen yerleştirme neticesine göre yapılan başvurular incelendikten ve değerlendirmeler yapıldıktan sonra gerekli harçların ilgili tarafından yatırılmasını takiben eczane ruhsatnamesi düzenlenir ve valilikçe onaylandıktan sonra eczacıya verilir. Düzenlenen ruhsatnameler her ayın sonunda düzenli olarak Kuruma ve Türk Eczacıları Birliğine bildirilir. Düzenlenen ruhsatnameler en geç otuz gün içerisinde eczacılar tarafından mücbir sebepler haricinde teslim alınmadığı takdirde iptal edilir. Ruhsatname konusunda meydana gelecek sorunlar Kurum tarafından çözümlenir.'' hükmüne, ''Eczanelerin tabi olduğu hükümler'' başlıklı 17.maddesinde '' (1) Serbest eczanelerin açılmasında bu Yönetmelik hükümleri uygulanır. Kanunun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (A) ve (B) bendinde belirtilen eczaneler ile içindeki hastaya hizmet vermek üzere üniversite hastanelerinde bulunan eczanelerin açılmasına il sağlık müdürlüğü tarafından usûlüne göre izin verilir ve bu durum Kuruma bildirilir. Bu eczanelerin bir diplomalı mesul müdür eczacının idaresinde bulunması şarttır.'' hükmüne, ''Eczane olarak kullanılacak yerin özellikleri'' başlıklı 20. maddesinin 4. fıkrasında ise ''(Değişik fıkra: 28/03/2016-29667 S.R.G. Yön./7. md.) Serbest faaliyet gösteren eczanelerin; a) Eczaneler için belirlenen çalışma saatlerini ve nöbet hizmetini aksatmayacak şekilde, halkın serbestçe girip çıkabildiği ve Yönetmelikte tarif edilen nitelikteki yerlerde açılması, b) Bağımsız dükkânlarda açılması ve faaliyet göstermesi, c) Eczanelerin cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara alması, ç) Alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması, zorunludur. Ancak havaalanları, limanlar, otogarlar, tren garları, alışveriş merkezleri ve sitelerde açılacak eczanelerde (c) bendindeki zorunluluk aranmaz.'' hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan 26/02/2016 tarihli 29636 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmeliğin ''Tanımlar'' başlıklı 3. maddesinde '' a) Alışveriş merkezi: 4 üncü maddede belirtilen niteliklere sahip parekende işletmeyi, ğ) Satış alanı: Münhasıran büro amaçlı kullanılan işyerleri konaklama, depolama, üretim tesisleri/alanlar ve ortak kullanım alanları hariç olmak üzere alışveriş merkezlerinde işyerlerinin toplam alanını ifade eder'' hükmüne, ''Alışveriş merkezinin nitelikleri'' başlıklı 4. maddesinde ise ''Alışveriş merkezinin; a) Bir yapıya veya alan bütünlüğü içinde yapılar topluluğuna, b) En az beş bin metrekare satış alanına, c) İçinde en az biri büyük mağaza niteliğini taşımak şartıyla beslenme, giyinme, eğlenme, dinlenme, kültürel ve benzeri ihtiyaçların bir kısmının veya tamamının karşılandığı en az on işyerine ya da büyük mağaza niteliği taşıyan işyeri bulunmasa dahi beslenme, giyinme, eğlenme, dinlenme, kültürel ve benzeri ihtiyaçların bir kısmının veya tamamının karşılandığı en az otuz işyerine, ç) Bu yönetmelikte belirtilen ortak kullanım alanlarına, d) Merkezi bir yönetime sahip olması gerekir'' hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; İdare Mahkemesince, alışveriş merkezi olmayan yerde bulunan yerin Eczaneler ve Eczacılar Hakkında Yönetmelikte belirtilen şartları taşımadığı, bu durumda, Öğrenci Yaşam Merkezinde yer alan başvuruya konu işyerlerinin mevzuatta aranan şartları taşımadığı ve alışveriş merkezi olmayan yerde bulunması yönüyle de mevzuatta belirtilen istisnadan yararlanamayacağı, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de; özellikle davacının dava konusu yerlerin eczane olarak açılıp açılamayacağı hususundaki bilgi talebi üzerine davalı idarenin belirtilen yerlerde eczane açılmasında sakınca görülmediği yolundaki 25/12/2017 tarihli işlemi, bunun üzerine davacının söz konusu yerleri eczane işletmek üzere kiralaması ve davacının aynı durumda olan farklı yerlere eczane ruhsatı verildiği yolundaki iddiası dikkate alındığında, Mahkemece, hukuk bilgisi dışında bilinmesi ve açığa çıkarılması gereken teknik ve bilimsel hususların somut verilerle net bir şekilde ortaya konulmaksızın karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, tarafların iddiaları dikkate alınarak, uyuşmazlık konusu iş yerlerinin yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığının, konunun uzmanı bilirkişilerce yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle düzenlenecek raporla açıklığa kavuşturulmasından sonra, dava konusu işlemin hukuka uygunluk denetiminin yapılması gerekirken, eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda verilen davanın reddi yönündeki Mahkeme kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2\. Davanın reddine ilişkin Bolu İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 22/04/2025 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.


(X)-KARŞI OY :
Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı usule ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden onanması gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.