Danıştay'dan Emsal Karar: Vergi Yapılandırması İhlal Edilirse Haciz Geçerli!

T.C.

D A N I Ş T A Y

VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU

Esas No : 2024/320

Karar No : 2025/26

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Defterdarlığı - …

(… Vergi Dairesi Müdürlüğü)

VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …

VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Davacının taşınmazına 25/02/2019 tarihli haciz bildirisine istinaden 26/02/2019 tarihinde uygulanan haczin kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.

… Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:..., K:… sayılı kararı:

Uyuşmazlık konusu olayda, davacı adına vergi inceleme raporlarına istinaden yapılan tarhiyatlar hakkında uzlaşılarak uzlaşma tutanakları ve tahakkuk fişleri düzenlenmiştir. Tahakkuk eden kamu alacağının ödenmemesi üzerine … tarih ve … sayılı ödeme emri düzenlenmiş ve 18/02/2016 tarihinde tebliğ edilmiştir. Ödeme emrine istinaden 12/03/2016 tarihinde haciz varakası düzenlenmiştir. Davacı tarafından 13/09/2016 tarihinde 6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun'dan yararlanılması nedeniyle söz konusu borçlar yapılandırılarak tecil edilmiştir. Daha sonra, davacının gayrimenkulüne 25/02/2019 tarihinde haciz işlemi uygulanmış; 11/03/2019 tarihinde ise borcun bir kısmının ödenmemesi nedeniyle yapılandırma kapsamında yapılan tecil işlemi kaldırılmıştır.

Davacının taşınmazına, 6736 sayılı Kanun uyarınca yapılandırma kapsamında yapılan tecil işleminin kaldırıldığı 11/03/2019 tarihinden önce 25/02/2019 tarihinde haciz uygulanmıştır. Dolayısıyla tecil işlemi devam ederken davacının taşınmazına haciz uygulandığından dava konusu hacizde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Mahkeme bu gerekçeyle haczi kaldırmıştır.

Davalının istinaf istemini inceleyen … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararı:

Vergi Dava Dairesi, istinaf istemine konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir nedenin bulunmadığı gerekçesiyle istinaf istemini reddetmiştir.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Üçüncü Dairesinin 02/10/2023 tarih ve E:2023/3891, K:2023/3398 sayılı kararı:

6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun'un 10. maddesinin (6) numaralı fıkrasında, "Bu Kanuna göre ödenmesi gereken taksitlerin ilk ikisi süresinde ödenmek koşuluyla, kalan taksitlerden; bir takvim yılında iki veya daha az taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanılır. İlk iki taksitin süresinde tam ödenmemesi ya da süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen diğer taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde matrah ve vergi artırımına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkı kaybedilir." kuralına; (11) numaralı fıkrasında ise "Bu Kanuna göre ödenecek alacaklarla ilgili olarak, tatbik edilen hacizler yapılan ödemeler nispetinde kaldırılır ve buna isabet eden teminatlar iade edilir." kuralına yer verilmiştir.

Yapılandırma kanunları kapsamındaki yapılandırma sonucunda vergi borçlarıyla ilgili olarak ortaya yeni bir hukuki durum çıkmasına karşın, bu durumun, amme borçlusu nezdinde yapılandırma öncesinde usulüne uygun biçimde tamamlanmış olan takibin yeniden başlatılmasını gerektirdiğinden söz edilemeyecektir. Başka bir anlatımla, takip yolları usulünce tüketilerek haciz uygulamasına geçilmiş olan kamu alacağının yapılandırılmış olması durumunda haczin tamamı değil yapılan ödemeler nispetindeki kısımları kaldırılacağından, temyize konu kararda hukuka uygunluk görülmemiştir.

Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.

… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararı:

Vergi Dava Dairesi, aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ilk kararında ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Danıştay Üçüncü Dairesinin kararında yer verilen nedenlerle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyizen incelenen ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :

MADDİ OLAY:

Davacı adına, uzlaşma sonucu tahakkuk eden 2009, 2010 ve 2011 yıllarının muhtelif dönemlerine ait vergi borçlarını vadesinde ödememesi üzerine … tarih ve … sayılı ödeme emri düzenlenmiş ve 18/02/2016 tarihinde tebliğ edilmiştir. 12/03/2016 tarihinde ise haciz varakası düzenlenmiştir.

Söz konusu borçlar, davacı tarafından yapılan 13/09/2016 tarihli başvuru üzerine 6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun uyarınca yapılandırılarak on sekiz taksitle ödenmek üzere tecil edilmiştir.

Davalı idarece dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden;

i. Vadesi 30/11/2016 tarihine rastlayan birinci taksitin tamamı ile 6736 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesinin (2) numaralı fıkrası ile 2017 yılının Ocak ayından itibaren ödenmesi gereken taksitlerin ödeme sürelerinin taksit ödeme sürelerinin bitim tarihinden itibaren dörder ay uzatılması nedeniyle vadesi 31/05/2017 tarihine rastlayan ikinci taksitin tamamı, vadesi 31/07/2017 tarihine rastlayan üçüncü taksitin tamamı, vadesi 30/09/2017 tarihine rastlayan dördüncü taksitin tamamı ve vadesi 30/11/2017 tarihine rastlayan beşinci taksitin bir kısmının 03/11/2016 tarihinde ödendiği,

ii. Beşinci taksitin kalan kısmı ile vadesi 31/01/2018 tarihine rastlayan altıncı taksitin 31/01/2018 tarihinde ödendiği,

iii. Vadesi 31/03/2018 tarihine rastlayan yedinci taksit, vadesi 31/05/2018 tarihine rastlayan sekizinci taksit ile vadesi 31/07/2018 tarihine rastlayan dokuzuncu taksitin ve kalan diğer taksitlerin ödenmediği anlaşılmıştır.

Daha sonra, 25/02/2019 tarihli haciz bildirisine istinaden davacının gayrimenkulüne 26/02/2019 tarihinde dava konusu haciz işlemi uygulanmıştır. Yapılandırma kapsamında yapılan tecil işlemi ise taksitlerin bir kısmının ödenmemesi nedeniyle 11/03/2019 tarihinde kaldırılmıştır.

Mahkemece dava konusu haciz işleminin yürütmesinin durdurulması yönünde 10/02/2020 tarihinde karar verilmesi üzerine davalı idarece, yürütmenin durdurulması kararının uygulanması amacıyla davacının taşınmazına konulan haczin kaldırılması için tapu müdürlüğüne 28/02/2020 tarihli yazı gönderilmiştir. Bunun üzerine dava konusu haczin kaldırılmasından sonra davacı söz konusu taşınmazı 12/06/2020 tarihinde üçüncü bir kişiye satmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun'un 10. maddesinin (6) numaralı fıkrasında, "Bu Kanuna göre ödenmesi gereken taksitlerin ilk ikisi süresinde ödenmek koşuluyla, kalan taksitlerden; bir takvim yılında iki veya daha az taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanılır. İlk iki taksitin süresinde tam ödenmemesi ya da süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen diğer taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde matrah ve vergi artırımına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkı kaybedilir." kuralına yer verilmiştir.

Öte yandan, 6736 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (8) numaralı fıkrasında, "Bu Kanun kapsamına giren alacakların altıncı fıkrada belirtilen şekilde tamamen ödenmemiş olması hâlinde, bu Kanunun 3 üncü maddesinin dokuzuncu fıkrası ve 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla borçlular, ödedikleri tutarlar kadar bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar." düzenlemesi yer almaktadır.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinin birinci fıkrasının uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere yedi gün içerisinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı; 62. maddesinin birinci fıkrasında da borçlunun, mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tespit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarının tahsil dairelerince haczolunacağı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

i. Usul Yönünden:

İdari yargı mercilerince yapılacak yargısal denetimde dava konusu idari işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla mevcut olan hukuksal durum dikkate alınarak karar verilmesi idari yargılama hukukunun genel ilkelerinden biridir.

Bu bakımdan, dava açıldıktan sonra dava konusu haciz işleminin yürütmesinin durdurulması yönünde karar verilmesi üzerine yürütmenin durdurulması kararının uygulanması amacıyla davacının taşınmazına konulan haczin kaldırılmasının ardından davacının haciz konulan söz konusu taşınmazı üçüncü bir kişiye satmış olmasının, dava konusu edilen haczin hukuka uygunluk denetiminin yapılmasına engel oluşturmadığı sonucuna varılmıştır.

ii. Esas Yönünden:

6736 sayılı Kanun uyarınca kamu alacağının yapılandırılması vergi borcunun vadesini yeniden belirleyen bir durumdur. Cebren tahsil ve takip işlemleri kapsamında düzenlenip tebliğ edilen ödeme emrinden sonra, kamu alacağının 6736 sayılı Kanun uyarınca yapılandırılarak bir ödeme planına bağlanması durumunda, cebren tahsil ve takip süreci durdurulacak ve ödeme planına göre kamu alacağı tahsil edilecektir. Yapılandırılan borcun 6736 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (6) numaralı fıkrasında belirtilen sürelerde ödenmemesi nedeniyle anılan Kanun hükümlerinden yararlanma hakkının kaybedilmesi halinde ise cebren tahsil ve takip işlemlerine devam edilecektir.

6736 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (6) numaralı fıkrasına göre, davacı 2018 yılında ikiden fazla taksidi (vadesi 31/03/2018 tarihine rastlayan yedinci taksit, vadesi 31/05/2018 tarihine rastlayan sekizinci taksit ile vadesi 31/07/2018 tarihine rastlayan dokuzuncu taksiti) süresinde ödemeyerek 01/08/2018 tarihinde anılan Kanun hükümlerinden yararlanma hakkını kaybetmiştir. Davalı idarece, bu durum dikkate alınarak 01/08/2018 tarihinde yapılandırmanın kaldırılması gerekirken 11/03/2019 tarihinde gecikmeli olarak yapılandırma kaldırılmıştır.

6736 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (6) numaralı fıkrası karşısında, yapılandırmadan yararlanma hakkının kaybedildiği 01/08/2018 tarihi ile yapılandırmanın idarece kaldırıldığı 11/03/2019 tarihi arasında geçen süre boyunca yapılandırmanın geçerli olduğundan bahsedilemeyecektir.

Dolayısıyla dava konusu haczin uygulandığı 26/02/2019 tarihi itibarıyla davacının 6736 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanma imkanı bulunmadığından, davacının taşınmazına haciz uygulanmasında bu yönüyle hukuka aykırılık, temyize konu ısrar kararında ise hukuki uygunluk görülmemiştir. Dava konusu haczin bir kısmının katma değer vergisi ile gelir vergisi yönünden matrah artırımı sonucu tahakkuk eden borçtan kaynaklandığı görüldüğünden bu husus da dikkate alınmak suretiyle dava konusu haczin diğer yönlerden hukuka uygunluğu incelenerek karar verilmek üzere ısrar kararının bozulması gerekmektedir.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle;

1. Davalının temyiz isteminin KABULÜNE,

2. … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden verilecek kararda karşılanacağından, yargılama giderleri hakkında hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına,

05/02/2025 tarihinde usul yönünden oybirliğiyle, esas yönünden oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

X - KARŞI OY:

Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında ısrar kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından, istemin reddi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.