Danıştay 9. D 2023/5254 K.

Danıştay 9. Daire Başkanlığı 2022/3171 E. , 2023/5254 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

DOKUZUNCU DAİRE

Esas No : 2022/3171

Karar No : 2023/5254

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Sanayi Ve Ticareti Anonim Şirketi

VEKİLLERİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Vergi Dairesi Başkanlığı

VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…; K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Karayolları 11.Bölge Müdürlüğünce … ihale kayıt numarası ile ihale edilen ve davacı şirket uhdesinde kalan "Karayolları 11. Bölge Müdürlüğüne bağlı 111.(Van) ve 115.(Erciş) Şube Şefliklerinde Rutin Bakım Onarım Kar ve Buzla Mücadele Çalışmalarının Yapılması Yapım İşi"ne ilişkin olarak imzalanan sözleşmeye istinaden ödenen 214.775,09-TL tutarındaki sözleşme damga vergisinin iadesi için … tarihinde Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğüne yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile ödenen tutarın faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu damga vergisinin 06/02/2019 tarihinde Van 1. Noterliği tarafından düzenlenen makbuz karşılığı tahsil edildiği, 24/05/2019 tarihinde sözleşmenin tasfiye edildiğine dair davacı temsilcisinin imzasını da içerir tutanağın tutulduğu, 27/06/2019 tarihinde ise Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne yapılan başvuru ile iade talebinde bulunulduğu, her ne kadar davacı şirket tarafından damga vergisinin iadesi için Ankara Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğüne başvuru yapılmış ve oluşan zımni ret işleminin iptali dava konusu edilmiş ise de, ihale nedeniyle imzalanan sözleşmeye ilişkin damga vergisinin Van 1. Noterliği tarafından düzenlenen makbuz ile tahsil edildiği, tahsil edilen tutarın Noterliğin bulunduğu Van Vergi Dairesi'ne beyan edilip yatırıldığı, dolayısıyla davaya konu edilen damga vergisinin Van Vergi Dairesi tarafından tahakkuk ve tahsil edildiği, bu nedenle iadeye de vergiyi tahakkuk ve tahsil eden Van Vergi Dairesi Başkanlığının yetkili olduğu anlaşıldığından, davacının Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne yaptığı başvurunun, davalı idare tarafından zımnen reddedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu damga vergisi Van Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne yapılmış olsa da davacı şirketin Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğü mükellefi olduğu, yetkili vergi dairesine başvuru yapıldığı, davanın esasına girilerek karar verilmesi gerektiği iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ:Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY:Karayolları 11.Bölge Müdürlüğünce … ihale kayıt numarası ile ihale edilen ve davacı şirket uhdesinde kalan "Karayolları 11. Bölge Müdürlüğüne bağlı 111.(Van) ve 115.(Erciş) Şube Şefliklerinde Rutin Bakım Onarım Kar ve Buzla Mücadele Çalışmalarının Yapılması Yapım İşi"ne ilişkin olarak imzalanan sözleşmeye istinaden ödenen 214.775,09-TL tutarındaki sözleşme damga vergisinin iadesi için 24/06/2019 tarihinde Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğüne yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile ödenen tutarın faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Vergi Uyuşmazlıklarında Yetki" başlıklı 37. maddesinin (a) bendinde, uyuşmazlık konusu vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümleri tarh ve tahakkuk ettiren, zam ve cezaları kesen, (b) bendinde, Gümrük Kanunu'na göre alınması gereken vergilerle Vergi Usul Kanunu gereğince şikayet yoluyla vergi düzeltme taleplerinin reddine ilişkin işlemlerde, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümleri tarh ve tahakkuk ettiren, (c) bendinde, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un uygulanmasında, ödeme emrini düzenleyen, (d) bendinde, diğer uyuşmazlıklarda dava konusu işlemi yapan dairenin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesinin yetkili mahkeme olduğu düzenlenmiştir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32/2 maddesi “ Bu kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindedir” diyerek yetkinin kamu düzeninden olduğunu açıkça belirtmiştir. Yetkinin kamu düzenine ilişkin olmasının sonucu mahkeme tarafından re’sen göz önünde bulundurulması olup İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14/3-a maddesinde görev yanında yetki de ilk inceleme konuları arasında yer almış bulunduğundan mahkeme, açılan bir davada yetki meselesini tarafların itirazına gerek olmadan kendiliğinden, İYUK md. 14/6'a göre davanın her safhasında incelemeli ve yetkisizliğin tespiti halinde m.15/1-a hükmüne göre; davada kendisinin yetkisiz olduğuna karar verirse davanın yetki yönünde reddi ile birlikte dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verecektir.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu sözleşme damga vergisinin kurucu unsuru olan ihale konusu işe ilişkin ihale kararının hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden ihale kararı damga vergisinin yasal faiziyle iadesi için davacının Ankara Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğüne yaptığı 24/06/2019 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin, bu dava konusu işlemle aynı tarih ve sayılı işlemin, ihale damga vergisi yönünden iptali istemiyle açılan davada, ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; "dava konusu ihale nedeniyle tahsil edilen damga vergisinin, tahsil eden kurum tarafından Van Vergi Dairesi Başkanlığına beyan edilip yatırıldığı belirtildiğinden, damga vergisinin Van Vergi Dairesi Başkanlığınca tahakkuk ve tahsil edildiği, bu nedenle iadeye de vergiyi tahakkuk ve tahsil ettiği anlaşılan Van Vergi Diaresi Başkanlığının yetkili olduğu anlaşıldığından Van Vergi Dairesi Başkanlığının da … Vergi Mahkemesi'nin yargı çevresinde bulunması nedeniyle, uyuşmazlığı çözmeye yetkili mahkemenin … Vergi Mahkemesi olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle 2577 sayılı yasanın 15'inci maddesinin 1/a bendi hükmü uyarınca davanın yetki yönünden reddine karar verildiği, dosya kendisine gönderilen … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; "vergi mahkemesinde dava açma süresi geçirildikten sonra davacı tarafından yapılan düzeltme talebinin reddi üzerine şikayet merciine müracaat edilmeden merci tecavüzü yapılarak açılan davaya ilişkin dilekçenin, 2577 sayılı Kanun'un 14/3-b ve 15/1-e maddelerine göre Gelir İdaresi Başkanlığı'na tevdiine" kararı üzerine tesis edilen düzeltme şikayet başvurusunun reddine ilişkin işleme karşı açılan davada, … Vergi Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile davanın kabülüne, dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile de istinaf başvurusu incelenerek kesinleştiği anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta, vergi mahkemesince tarafından ihale nedeniyle imzalanan sözleşmeye ilişkin damga vergisinin Van Vergi Dairesi tarafından tahakkuk ve tahsil edildiği, iadeye de vergiyi tahakkuk ve tahsil eden Van Vergi Dairesi Başkanlığının yetkili olduğu anlaşıldığından, davacının Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne yaptığı başvurunun, davalı idare tarafından zımnen reddedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de; davacının bağlı bulunduğu Ankara Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne yapılan başvuru yanlış makama başvuru niteliğinde olduğundan ve Anayasa ile güvence altına alınan hak arama, idarenin bütünlüğü ve yargısal istikrar ilkeleri gereğince davacının aynı zımni ret işlemine konu vergileri aynı vergi dairesi müdürlüğünün tarh ve tahakkuk ettirdiği hususunun dikkate alınması, yetki yönünden yeniden bir değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

Davacının temyiz isteminin kabulüne,

… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 07/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.