Danıştay 9. D 2023/4217 K.

Danıştay 9. Daire Başkanlığı 2021/3367 E. , 2023/4217 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

DOKUZUNCU DAİRE

Esas No : 2021/3367

Karar No : 2023/4217

TEMYİZ EDENLER :1-(DAVALI) … Vergi Dairesi Müdürlüğü

VEKİLİ : Av. …

2-(DAVACI) …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem: Davacının ortağı olduğu Tasfiyesi Tamamlanmış ... Ambalaj San. Tic. A.Ş.'nin 26/11/2014 tarihinde azaltılan sermayesinin ortaklara dağıtılması sonucu elde ettiği menkul sermaye iradının kayıt ve beyan dışı bırakıldığı yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2014 yılı için re'sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı gelir vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dosyasının incelenmesinden, davacı hakkında düzenlenen, … tarih ve … sayılı vergi inceleme raporu uyarınca, davacının ortağı olduğu Tas. Tam. ... Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin 26/11/2014 tarihinde sermayesinin azaltılması neticesinde azaltılan tutarın ortaklara dağıtıldığı ve davacının menkul sermaye iradı elde ettiğinden bahisle vergi ziyaı cezalı gelir vergisi tarhiyatının terkini istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığının anlaşıldığı olayda, davacının ortağı olduğu şirket hakkında tanzim edilen vergi tekniği raporunda, şirketin sermaye azaltılmasından önce mevcut 23.000.000,00-TL sermayesinin 5.352.861,72-TL'sinin ortakların koyduğu sermayeden, 7.100.711,77-TL'sinin sermaye düzeltilmesi olumlu farklarından, 5.103.898,63-TL'sinin gayrimenkul satış kazancından, 2.384.532,47-TL'sinin olağanüstü yedeklerden, 3.057.995,41-TL'sinin de yeniden değerleme artış fonundan oluştuğunun görüldüğü, şirket sermayesinin 14.000.000.,00-TL azaltılması sonucu davacıya ödenen 4.666.700,00-TL'nin, ortaklar tarafından konulan nakit sermayenin azaltılmasından kaynaklanan kısmına ilişkin olarak; işletmeden çekilen davacıya ait nakit sermaye tutarının ticari kazancın bir unsuru olmaması nedeniyle bu tutar için davacı tarafından beyanname verilmesi ve vergilendirme yapılmasına gerek bulunmadığından, dava konusu cezalı tarhiyatın davacıya ait nakit sermaye tutarına ilişkin olarak hesaplanan matraha isabet eden kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı, sermaye düzeltmesi olumlu farkından ve yeniden değerleme artış fonlarından kaynaklanan kısmına ilişin olarak; şirket bilançolarının pasif (sermaye) kalemlerinde yer alan ve enflasyon düzeltmesi/değerleme sonucu meydana gelmiş farkların işletmeden çekilmesi veya başka bir hesaba nakledilmesi halinde vergiye tabi tutulacağı, bu sebeple, işletmelerin ticari faaliyeti neticesinde meydana gelerek ticari kazancın unsurunu oluşturan enflasyon düzeltme farkları, maliyet artış fonu, yeniden değerleme fonu, taşınmaz satış kazancı istisnası fonu ve olağanüstü yedeklerin sermayeye ilave edilmesi vergiden istisna tutulmuş olsa da, sermayeden çekilmesi halinde vergiye tabi tutulması gerektiği açık olduğundan, davacının ortağı olduğu şirketin sermaye azaltımının sermaye düzeltilmesi olumlu farkından ve yeniden değerleme artış fonlarından kaynaklanan kısmının vergiye tabi olması gerekeceği, dava konusu cezalı tarhiyatın, sermaye azaltımının sermaye düzeltilmesi olumlu farkı ile yeniden değerleme artış fonlarından oluşan matraha isabet eden kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, dava konusu vergi ziyaı cezalı gelir vergisi tarhiyatının ortaklar tarafından konulan nakit sermayenin azaltılmasından kaynaklanan kısmının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:

DAVACININ İDDİALARI: Sermayeye ilave edilen değer artışlarının ortaklar tarafından işletmeye ilave edilmiş kıymetler olarak kabul edilmesi gerektiği, enflasyon düzeltmesi farklarının usulüne uygun olarak sermayeye ilave edilmiş olduğu, sermaye azaltımı konusunda kanuni sınırlamaların bulunmadığı iddialarıyla kararın aleyhe olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.

DAVALININ İDDİALARI: Davacının ortağı olduğu şirketin sermayesinin azaltılması sonucu elde ettiği menkul sermaye iradının kayıt ve beyan dışı bırakıldığının vergi inceleme raporu ile tespit edilmiş olduğu, yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın aleyhe olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Davacının ortağı olduğu Tasfiyesi Tamamlanmış ... Ambalaj San. Tic. A.Ş'nin 26/11/2014 tarihinde sermayesinin azaltılması nedeniyle 2014 yılı için re'sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi ve gelir(stopaj) vergilerinin kaldırılması istemiyle açılan davada Danıştay Dördüncü Dairesinin 15/03/2023 tarih ve E:2021/15, K:2023/1441 sayılı kararıyla, "Olayda ''re'sen takdir nedeni''nin bulunmadığı" gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasına karar verildiğinden ve bozma kararı uyarınca verilecek kararın sonucu, dava konusu gelir vergisini de etkileyeceğinden, Bölge İdare Mahkemesince, bu husus dikkate alınarak yeniden bir karar verilmek üzere davacı temyiz isteminin kabulü, davalı temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY:

Davacının ortağı olduğu Tasfiyesi Tamamlanmış ... Ambalaj San. Tic. A.Ş.'nin 26/11/2014 tarihinde azaltılan sermayesinin ortaklara dağıtılması sonucu elde ettiği menkul sermaye iradının kayıt ve beyan dışı bırakıldığı yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2014 yılı için re'sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı gelir vergisinin kaldırılması istenilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Dosyanın incelenmesinden, davacı adına, ortağı olduğu Tasfiyesi Tamamlanmış ... Ambalaj San. Tic. A.Ş.'nin 26/11/2014 tarihinde azaltılan sermayesinin ortaklara dağıtılması sonucu elde ettiği menkul sermaye iradının kayıt ve beyan dışı bırakıldığı yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak re'sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı gelir vergisinin kaldırılması istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, Tasfiyesi Tamamlanmış ... Ambalaj San. Tic. A.Ş.'nin 2014 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde sermaye azaltımına ilişkin kazançlara yer verilmediği ve davacının da aralarında bulunduğu ortaklara dağıtılan menkul sermaye iradı üzerinden gelir vergisi kesintisi (stopaj) yapılmadığı yolunda düzenlenen … tarih ve … sayılı vergi tekniği raporu done alınmak suretiyle vergi inceleme raporlarına dayanılarak 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 17/9. maddesi uyarınca kanuni temsilci ... adına 2014 yılı için re'sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi ile gelir (stopaj) vergilerinin kaldırılması istemiyle açılan davayı kabul eden ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, … sayılı kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı taraflarca yapılan temyiz başvurusu sonucu Danıştay Dördüncü Dairesinin 15/03/2023 tarih ve E:2021/15, K:2023/1441 sayılı kararıyla; "Dava konusu cezalı tarhiyatın dayanağı raporun 'Yasal Mevzuat' başlıklı bölümünde sermaye azaltımının ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, sadece konu ile ilgili özelgelere yer verilerek sıralamanın nasıl yapılması gerektiğine ilişkin; sermaye azaltımının öncelikle kurumlar vergisine tabi tutulacak ve kâr dağıtımına bağlı vergi kesintisi yapılacak sermaye kalemleri ile yalnızca kâr dağıtımına bağlı sermaye kalemlerinden yapılmış sayılacağı yönünde değerlendirme yapıldığının görüldüğü, buna göre, cezalı tarhiyatların dayanağı raporda yer alan davacının temsilcisi olduğu şirketin kurumlar vergisi beyannamesinin gerçeği yansıtmadığına ilişkin tespitin yasal bir dayanağının olmadığı, diğer bir ifadeyle olayda 're'sen takdir nedeni'nin bulunmadığı anlaşılmakla, dava konusu cezalı tarhiyatlarda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı" gerekçesiyle davalının temyiz isteminin reddine, davacının temyiz isteminin kabulüne ve Vergi Dava Dairesi kararının redde ilişkin kısmının bozulmasına karar verildiği görülmektedir.

Bu durumda, sermaye azaltımı sırasında davacının aralarında bulunduğu ortaklara dağılan ve davacı adına re'sen tarh edilen dava konusu vergi ziyaı cezalı gelir vergisinin dayanağını oluşturan menkul sermaye iradını da içeren tutardan gelir vergisi kesintisi yapılmaması ayrıca sermaye azaltımından elde edilen kurum kazancının beyan edilmemesi nedeniyle re'sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisi ile kurumlar vergisinde, re'sen tarhiyat sebebinin ve yasal dayanağın bulunmadığından bahisle hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davalının temyiz isteminin reddi, davacının temyiz isteminin kabulü yolunda verilen bozma kararı uyarınca Bölge İdare Mahkemesince verilecek kararın sonucu, dava konusu bir kat vergi ziyaı gelir vergisini de etkileyeceğinden, Bölge İdare Mahkemesince, davanın reddine ilişkin kısım yönünden bu husus dikkate alınarak yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle davalı idarece, Bölge İdare Mahkemesi kararının, davanın kabulüne ilişkin kısmına yönelik olarak yapılan temyiz isteminin de reddi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

							1.   Davacının temyiz isteminin kabulüne, davalının temyiz isteminin reddine,

							2.  … Bölge İdare Mahkemesi . . .  Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının,  dava konusu bir kat vergi ziyaı cezalı gelir vergisinin, sermaye düzeltilmesi olumlu farkı ile yeniden değerleme artış fonlarından oluşan matraha isabet eden kısmı yönünden BOZULMASINA, diğer kısımlarının ONANMASINA,

      	3.  Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi . . .  Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 31/10/2023 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. 

(X) KARŞI OY: Tarafların temyiz istemlerinin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.