Danıştay 8. D 2023/7460 K.

Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2022/6040 E. , 2023/7460 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

SEKİZİNCİ DAİRE

Esas No : 2022/6040

Karar No : 2023/7460

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Kaymakamlığı

VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …

VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: … Anadolu Lisesi Müdürlüğü'nde ders ücreti karşılığı Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni olarak görev yapmak amacıyla çalışma izni düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının 02/08/2010 tarihinden 26/06/2014 tarihine kadar … Dershanesi'nde, 01/10/2014 tarihinden 30/09/2015 tarihine kadar … Dershanesi'nde, en son … Anadolu Lisesi Müdürlüğü'nde olmak üzere 01/09/20216 ila 30/06/2021 tarihleri arasında çeşitli özel okullarda kendi branşında öğretmen olarak görev yaptığı, davacı hakkında silah terör örgütüne üye olmak suçlamasıyla …Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı karar ile; sanığın kullanmış olduğu GSM numaralarında Bylock programının tespit edilemediği, Mersin İl Emniyet Müdürlüğü'nün 04/11/2019 tarihli yazısı ekinde bulunan tutanakta sanığın örgüt evlerinde kaldığına veya örgüt sohbetlerine katıldığına veya terör örgütü üyeleriyle birlikte gezi, tatil, toplantı gibi etkinliklere katıldığına dair herhangi bir delilin bulunmadığı, örgüte müzahir kurumlarda SGK kaydının bulunduğuna dair tespit, tepe yönetimi ile irtibatının bulunmadığına dair tespit, Bank Asya İflas İdaresi'nin … tarih ve …sayılı yazısında sanığın Bankasya nezdinde açılmış hesabının bulunduğunun belirtilmiş olduğu; sanığın örgüt hiyerarşisinde görev aldığına dair bir tespitin bulunmadığı, örgüt okullarında görev yapan birçok örgüt mensubunun aksine herhangi bir misyon (serrehber gibi) yüklendiğinin tespit edilemediği, başkaca bir bilgi, tanık,.. delilinin de bulunmadığı, dinlenen tanığın da sanığın yalnızca öğretmen olduğuna, örgütsel herhangi bir eylemine şahit olmadığına yönelik sanık lehine beyanlarda bulunduğu, şu halde salt iaşe temini maksatlı çalışma kaydının örgüt üyeliği suçu yönünden aranan kıstaslara esas teşkil etmeyeceği, sanığın Bank Asya'da ilk hesap açılışını 10/12/2001 tarihinde gerçekleştirdiği, akabinde takip eden yıllarda çok sayıda açılmış hesaplarının bulunduğu, hesaplar incelendiğinde, birçok örgüt mensubunun aksine talimat tarihlerine denk gelecek şekilde açılan katılım hesaplarının bulunmadığı, açılan hesapların bir kısmının da halen açık statüde olduğu, yine özellikle bankanın TMSF'ye devrinden sonra da hesap hareketlerinin bulunduğu dikkate alındığında, sanığın banka hesap hareketlerinin rutin bankacılık işlemleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, işlem tarihi itibariyle davacı hakkında herhangi bir kovuşturmanın bulunmadığı, davacının 10/08/2018 tarihinden itibaren de davalı idarece düzenlenen izin belgesi ile çalışma izni talep edilen okulda çalışmaya devam ettiği, davacının silahlı terör örgütü ile mensubiyeti, iltisakı ve irtibatı konusunda sözü edilen mahkeme kararı dışında başkaca herhangi bir somut tespitin bulunmadığı, söz edilen kararda ise davacının söz konusu okullarda iaşe maksatlı çalıştığı ve banka hesap hareketlerinin rutin bankacılık faaliyeti kapsamında kaldığının belirtildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :

… Anadolu Lisesi Müdürlüğü'nde ders ücreti karşılığı Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni olarak görev yapmak amacıyla çalışma izni düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair … tarih ve 3… sayılı işlemin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesinde; "Özel öğretim kurumlarının gerçek kişi kurucularında, tüzel kişi kurucularının yönetim organlarında, kurucu temsilcilerinde ve personelinde; 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası ya da affa uğramış olsa bile Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, millî savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında işlenen suçlardan ceza almamış olması veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması, terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmaması şartı aranır." hükmü yer almaktadır.

Yine anılan Kanunu'nun "Kurumlarda Çalıştırılacak Personel başlıklı 8. maddesi uyarınca; kurumların eğitim-öğretim ve yönetim hizmetlerinin, asıl görevi bu kurumlarda olan yönetici ve eğitim-öğretim elemanları ile yürütülmesi esastır. Kurumların müdürleri, kurucu/kurucu temsilcisi tarafından; diğer yönetici ve öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticileri ise müdürlerince seçilir ve çalışma izinleri valiliğin iznine sunulur. Valiliğin izni alınmadan müdür ile diğer yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler işe başlatılamaz. Gerekli şartları taşıyan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler için valilikçe çalışma izni düzenlenir. Çalışma izninin iptali yine valilikçe yapılır. "Özlük hakları ve sorumluluklar" başlıklı 9. maddesi uyarınca; kurumlarda çalışan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler yetki, sorumluluk, ödül ve cezalar ile bunların uygulanması bakımından; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 1702 sayılı İlk ve Orta Tedrisat Muallimlerinin Terfi ve Tecziyeleri Hakkında Kanun, 4357 sayılı Hususi İdarelerden Maaş Alan İlkokul Öğretmenlerinin Kadrolarına Terfi, Taltif ve Cezalandırılmalarına ve Bu Öğretmenler İçin Teşkil Edilecek Sağlık ve İçtimaî Yardım Sandığı ile Yapı Sandığına ve Öğretmenlerin Alacaklarına Dair Kanun ile 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümlerine tâbidir. Ancak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiillerin işlenmesi halinde bu kişilere kademe ilerlemesinin durdurulması cezası yerine brüt aylığından 1/4'ü ile 1/2'si arasında maaş kesim cezası, çalışma izni veren makam tarafından verilir. Tekrarı hâlinde ise göreve son verilir. 1702 sayılı Kanuna göre meslekten çıkarılma veya 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve hâllerin işlenmesi hâlinde, Bakanlığın görüşü alınmak suretiyle personelin görevine, izni veren makam tarafından son verilir.

20/03/2012 Tarih ve 28239 Sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Görevlendirme" başlıklı 26. maddesinde de; kurum müdürlüğünce, çalışma izni verilmesi istenen eğitim personelinin ve diğer personelin bu izne esas olan belgelerinin eksiksiz olarak tamamlamak suretiyle evrakı kurumun doğrudan bağlı bulunduğu millî eğitim müdürlüğüne teslim ediliceği, nitelik ve şartları uygun bulunanlara müracaattan itibaren 10 gün içinde çalışma izninin valilikçe düzenleneceği, valilikten çalışma izni alınmadan personelin işe başlatılamayacağı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

İptal davaları idarî işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalardır. İdari işlem ise idarenin kamu gücü kullanarak tek taraflı olarak tesis ettiği hukuki sonuç doğuran işlemdir. İdareyi işlem yapmaya sevk eden maddi ve hukuki etkenler ise idari işlemin sebep unsurunu oluşturmaktadır.

Dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuki denetiminin yapılabilmesi; bu değerlendirmeyi haklı kılan maddi sebeplerin yargılama esnasında davalı idarece ortaya konulmasına ve izah edilmesine bağlıdır. Bu konudaki yükümlülük şüphesiz öncelikle dava konusu işlemi tesis eden davalı idareye aittir. Bununla birlikte idari yargı mercilerince 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesinde öngörülen resen araştırma ilkesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü için her türlü inceleme ve araştırmanın yapılması da mümkün, hatta olayın niteliğine göre gereklidir.

Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarihli ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.

Uyuşmazlıkta; davacının 10/08/2018 tarihinden 30/06/2021 tarihleri arasında … Anadolu Lisesi Müdürlüğü'nde ders ücreti karşılığı Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni olarak görev yaptığı, 17/08/2021 tarihinde adı geçen okulda aynı şekilde görev yapmak üzere dilekçe ile başvuru yapıldığı,...Anadolu Lisesi Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazı ile atanma istek yazısının Erdemli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne gönderildiği, davacı tarafından 02/09/2021 tarihli dilekçe ile Mersin Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nden atamasının yapılmasının istenildiği, bu dilekçenin Erdemli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne gönderildiği, Erdemli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile 02/09/2021 tarihli davacı dilekçesi ilgi tutularak taleple ilgili herhangi bir işlem yapılamayacağının belirtilerek davacının çalışma izni düzenlenmesi başvurusunun reddedildiği görülmektedir.

Mahkemece yapılan değerlendirme neticesinde; davacının 02/08/2010 tarihinden 26/06/2014 tarihine kadar … Dershanesi'nde, 01/10/2014 tarihinden 30/09/2015 tarihine kadar … Dershanesi'nde, en son … Anadolu Lisesi Müdürlüğü'nde olmak üzere 01/09/20216 ila 30/06/2021 tarihleri arasında çeşitli özel okullarda kendi branşında öğretmen olarak görev yaptığı, davacı hakkında silah terör örgütüne üye olmak suçlamasıyla …Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı karar ile; sanığın kullanmış olduğu GSM numaralarında Bylock programının tespit edilemediği, Mersin İl Emniyet Müdürlüğü'nün 04/11/2019 tarihli yazısı ekinde bulunan tutanakta sanığın örgüt evlerinde kaldığına veya örgüt sohbetlerine katıldığına veya terör örgütü üyeleriyle birlikte gezi, tatil, toplantı gibi etkinliklere katıldığına dair herhangi bir delilin bulunmadığı, örgüte müzahir kurumlarda SGK kaydının bulunduğuna dair tespit, tepe yönetimi ile irtibatının bulunmadığına dair tespit, Bank Asya İflas İdaresi'nin … tarih ve …sayılı yazısında sanığın Bankasya nezdinde açılmış hesabının bulunduğunun belirtilmiş olduğu; sanığın örgüt hiyerarşisinde görev aldığına dair bir tespitin bulunmadığı, örgüt okullarında görev yapan birçok örgüt mensubunun aksine herhangi bir misyon (serrehber gibi) yüklendiğinin tespit edilemediği, başkaca bir bilgi, tanık,.. delilinin de bulunmadığı, dinlenen tanığın da sanığın yalnızca öğretmen olduğuna, örgütsel herhangi bir eylemine şahit olmadığına yönelik sanık lehine beyanlarda bulunduğu, şu halde salt iaşe temini maksatlı çalışma kaydının örgüt üyeliği suçu yönünden aranan kıstaslara esas teşkil etmeyeceği, sanığın Bank Asya'da ilk hesap açılışını 10/12/2001 tarihinde gerçekleştirdiği, akabinde takip eden yıllarda çok sayıda açılmış hesaplarının bulunduğu, hesaplar incelendiğinde, birçok örgüt mensubunun aksine talimat tarihlerine denk gelecek şekilde açılan katılım hesaplarının bulunmadığı, açılan hesapların bir kısmının da halen açık statüde olduğu, yine özellikle bankanın TMSF'ye devrinden sonra da hesap hareketlerinin bulunduğu dikkate alındığında, sanığın banka hesap hareketlerinin rutin bankacılık işlemleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, işlem tarihi itibariyle davacı hakkında herhangi bir kovuşturmanın bulunmadığı, davacının 10/08/2018 tarihinden itibaren de davalı idarece düzenlenen izin belgesi ile çalışma izni talep edilen okulda çalışmaya devam ettiği, davacının silahlı terör örgütü ile mensubiyeti, iltisakı ve irtibatı konusunda sözü edilen mahkeme kararı dışında başkaca herhangi bir somut tespitin bulunmadığı, söz edilen kararda ise davacının söz konusu okullarda iaşe maksatlı çalıştığı ve banka hesap hareketlerinin rutin bankacılık faaliyeti kapsamında kaldığı yolunda değerlendirme yapıldığı belirtilerek; …Anadolu Lisesi Müdürlüğü'nde ders ücreti karşılığı Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni olarak görev yapmak amacıyla çalışma izni düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair işlemin iptaline karar verilmiş ise de; anılan tespitlere yönelik Mahkemece "res'en araştırma ilkesi" gereği gerekli araştırma ve incelemenin yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Bu bağlamda; öncelikle; davalı idareye, davacı hakkında terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut irtibatı olduğu yönünde değerlendirme yapılmasına dayanak teşkil eden tespitlerin, bu tespitlere ilişkin bilgi ve belgelerin sorulması, öte yandan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü için;

Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı ile Emniyet Genel Müdürlüğü Terörle Mücadele Daire Başkanlığına; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait örgüt içi iletişim programı (ByLock) kullandığına ya da ankesörlü telefon görüşme kaydı bulunduğuna ilişkin tespit olup olmadığının sorulmasına, var ise tespitlere ilişkin belge ve raporların, (mahiyetleri ve kullanım bilgileri yer alacak şekilde) FETÖ/PDY soruşturmaları kapsamında var ise davacının adının geçtiği ifade tutanaklarının istenilmesine,

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna; davacının, müflis …Bankası AŞ’de katılım ya da cari hesabının bulunup bulunmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, hesap no, hesap açılma tarihi, işlem tarihleri, işlemlerin mahiyeti, tutarı yer alacak şekilde) istenilmesine,

Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğüne; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait özel öğretim kurum ve kuruluşlarına ilişkin eğitim kaydı ile özel öğrenci yurtları vb. ilişkin kayıt bilgileri (istihbari olanlar dâhil) olup olmadığının sorularak, var ise tespitine ilişkin belge ve raporların istenilmesine,

Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK); davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile ilişkili gerçek (sivil imamlar vb) veya tüzel (… Derneği vb) kişilere bağış ya da para transferinin olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, dernek/vakıf, miktar ve tarih yer alacak şekilde) istenilmesine,

İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğüne; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait olduğu gerekçesiyle kapatılan dernek ya da sendika/federasyon/konfederasyonlarda yönetim/denetim/genel kurul üyelik/aidat bilgisi olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, tarih aralığı ve ilgili kuruluş yer alacak şekilde) istenilmesine,

Vakıflar Genel Müdürlüğüne; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait olduğu gerekçesiyle kapatılan vakıflarda üyeliği ya da mütevelli heyeti üyeliği olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, tarih aralığı ve ilgili kuruluş yer alacak şekilde) istenilmesine,

… İçerik Hizmetleri ve Prodüksiyon Anonim Şirketine; davacının … aboneliğinin bulunup bulunmadığı, aboneliği bulunuyorsa bu aboneliği iptal ettirip ettirmediğinin, iptal ettirmiş ise hangi tarihte iptal ettirdiğinin sorularak, var ise müşteri hizmetleri ile yapılan görüşmenin çözümünün ve diğer bilgi ve belgelerin birer örneğinin istenilmesine" yönelik verilecek ara kararı neticesinde davalı idare ile yukarıda anılan kurum ve kuruluşlarca gönderilecek bilgi ve belgeler davacıya tebliğ edilerek karşı beyanlarının da alınmasından sonra davacının terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut irtibatının bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Kuşkusuz yukarıda anılan değerlendirme yapılırken davacı hakkındaki ceza soruşturmasındaki ve ceza kovuşturmasındaki (kesinleşmiş takipsizlik ya da beraat kararı ile sonuçlanmış olsa dahi) tespitlerin de irtibat ve iltisak noktasında göz önüne alınması gerekmektedir.

Bu itibarla, belirtilen hususlarda araştırma yapılmaksızın işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,

2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 20/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.