Danıştay 8. D 2023/3697 K.

Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2021/174 E. , 2023/3697 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

SEKİZİNCİ DAİRE

Esas No : 2021/174

Karar No : 2023/3697

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Genel Müdürlüğü

VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): … Madencilik San. ve Tic. A.Ş.

VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Muğla ili, Yatağan ilçesi sınırları dâhilinde olan ve davacı şirketin uhdesinde bulunan … sicil sayılı II (b) grubu mermer işletme ruhsatlı alanın, … tarih ve … sayılı dilekçeyle II (a) grubuna intikabı talebiyle yapılan başvurunun ruhsat bitiş tarihi olan 04/08/2011 tarihine kadar temdit projesi verilerek süre uzatma talebinde bulunulmadığından bahisle reddi ile söz konusu ruhsatın 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca iptaline ilişkin olarak tesis edilen Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı tarafından, mevcut mermer işletme ruhsatının II (a) grubunda olan kalker işletme ruhsatına dönüştürülmesi talebiyle hazırlanılan işletme projesinde açıkça temdit talebine yer verilmese de, yapılan intibak talebinin mevcut işletme ruhsatının sağladığı hakka bağlı olarak ruhsat süresinin bitiminden önce yapıldığı, hazırlanan işletme projesinde sonraki 10 yıla ilişkin yatırım, üretim ve giderlere ilişkin plânlamalara yer verildiği, bu başvuruyla kalker işletme projesi olarak verilen intibak projesinin süre uzatım talebi için hazırlanılması gereken temdit işletme projesinde olması gereken nitelikleri taşıdığı, işletme projesi için genel sürece uyulduğu, temdit talebinde bulunurken yatırılması gereken işletme ruhsat talep harcının yatırıldığı, başvuru üzerine idarece görevlendirilen teknik heyet tarafından yapılan tetkikte de, ruhsat süresinin uzatılması taleplerinde dikkate alınan, geçmiş ruhsat döneminde yapılan faaliyetlerin, üretim durumunun da değerlendirildiği ve hazırlanan işletme projesinin temdit projesi olarak değerlendirildiği dikkate alındığında, davacının intibak talebiyle yaptığı başvurusunun ruhsat süresinin (mevcut işletme ruhsatının kalker işletme ruhsatına dönüştürülerek) uzatılması yönündeki iradesini ortaya koyduğu ve hazırlanan işletme projesinin temdit projesi niteliğini ve özelliklerini taşıdığı, bu nedenle salt projede temdit ibaresinin yer almamasının davacının ruhsat süresinin uzatılması talebinde bulunmadığı anlamına gelmeyeceği, bu durumda; davacı tarafından hazırlanılan projenin temdit projesi niteliğini ve özelliğini taşıması, yapılan başvuruyla temdit başvurusunda bulunulurken mevzuatta aranan şartların yerine getirilmiş olması ve intibak talebinin de mevcut ruhsata bağlı olarak yapılmış olması nedeniyle ruhsatın temditine yönelik iradenin ortaya konulduğu, bu yüzden davacının temdit talebinde bulunmadığı sonucuna varılamayacağı, kaldı ki, kalker işletme ruhsatına dönüştürme talebi mevcut maden işletme ruhsatına istinaden yapıldığından ve talebin kabulünün mevcut ruhsatın geçerliliğinin devam etmesine bağlı olduğundan, projede açıkça temdit ibaresinin yer almasının aranması hâlinde, bu ibarenin yer almamasının hazırlanan kalker işletme projesinin bir eksikliği görülerek davacıya bu eksikliğin giderilmesi için önce üç aylık süre verilmesi gerektiği, davalı idare tarafından ise herhangi bir süre verilmeksizin doğrudan intibak talebinin reddedilerek ruhsat iptali yönünde işlem tesis edildiği görüldüğünden, intibak talebiyle verilen kalker işletme projesinde açıkça temdit ibaresi yer almadığı ve ayrıca ruhsat süresinin bitiminden önce temdit projesi verilerek süre uzatım talebinde bulunulmadığı gerekçesiyle ruhsatın iptali ile intibak talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, davacı tarafından işletme projesiyle intibak talebinde bulunulduğu, ancak temdit talebinin olmadığı, Maden Kanunu uyarınca ruhsat süresinin uzatılabilmesi için ruhsatların sona ermesinden önceki bir tarihte ruhsat süresinin uzatılması talebinde bulunma zorunluluğu getirildiği, ruhsat sahiplerinin basiretli bir tacir gibi davranmaları, bu nedenle maden ruhsat ve sicilindeki kayıtları ve maden ruhsatı üzerindeki yürürlük tarihini kontrol ederek faaliyetlerini sürdürmeleri gerektiğini, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :

Davacı tarafından, Muğla ili, Yatağan ilçesi, … Köyü dahilindeki, uhdesinde bulunan … sicil numaralı II(b) grubu mermer işletme ruhsatlı alan için, mevcut işletme ruhsatının II(a) grubu ruhsatına dönüştürülmesi ve II(a) grubu işletme ruhsatı ve kalker işletme izni verilmesi talebiyle 25/04/2011 tarihinde başvuru yapılmıştır.

Talep edilen kalker madeni için hazırlanan işletme projesinin uygun olduğu yönünde 12/01/2012 tarihli rapor hazırlanmıştır.

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemiyle, davacı uhdesinde bulunan … sicil numaralı işletme ruhsat sahası için verilen intibak projesinin, mevcut ruhsat için, süre bitim tarihi olan 04/08/2011 tarihine kadar temdit projesi verilerek süre uzatılması talebinde bulunulmadığından kabul edilmediği ve mevcut ruhsatın Maden Kanunu'nun 24. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ruhsat bitim tarihi olan 04/08/2011 tarihi itibarıyla iptal edildiği davacıya bildirilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinde, "Arama ruhsat süresi sonuna kadar, tespit edilen madenin rezerv bilgilerini de içeren 17 nci maddeye göre hazırlanmış arama faaliyet raporu ile en az bir maden mühendisi tarafından hazırlanan faaliyet sonrası işletme alanının çevre ile uyumlu hale getirilmesini de içeren, işletme projesi ve talep harcının ödendiğine dair belge ile müracaatta bulunulması halinde işletme ruhsatı hakkı doğar. Ancak I (b) ve II (a) bendi Grubu madenler için işletme ruhsatı talebinde işletme ruhsat teminatı ile harcının da yatırılması zorunludur.

Projelerdeki eksiklikler, yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanların teminatları iki katına çıkarılır ve süre üç ay daha uzatılır. Bu süre sonunda eksikliklerini tamamlamayanların talepleri kabul edilmez ve teminatları irad kaydedilir. Uygun bulunan işletme ruhsat talepleri için, ruhsat harçları ve teminatının üç ay içerisinde tamamlanması hususu talep sahibine tebliğ edilir. Bu sürelerde eksikliklerini tamamlamayanların talepleri reddedilerek mevcut teminatı irad kaydedilir.

I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat süresi beş yıldır. Diğer grup madenlerin işletme ruhsat süresi, on yıldan az olmamak üzere projesine göre belirlenir. I. Grup (a) bendi ve diğer gruplardaki ruhsatlar, sürenin bitiminden önce yeni bir projeyle uzatma talebinde bulunulması halinde ruhsat süresi uzatılabilir...." hükmüne yer verilmiş; 10/06/2010 tarihinde yürürlüğe giren 5995 sayılı Kanun'un 18'inci maddesiyle eklenen geçici 15'inci maddesinde ise, 5177 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce verilmiş olan ruhsatın talep edilen ruhsat grubu alanına taksir edilmesi, talep edilen alanda aynı gruba ait başka bir ruhsat bulunmaması ve aynı alan içinde öncelik hakkı olan diğer grup ruhsat alanlarındaki faaliyetlere engel olmaması şartı ile 3213 sayılı Kanun kapsamına alınan madenler için arama, ön işletme ve işletme ruhsatlarından; mermer ruhsatları II. Grup madenler, maden ruhsatları ise I (b), III., IV., V. ve VI. Gruplardan birine hak sağlayacağı belirtilmiştir.

06/11/2010 tarih ve 27751 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (mülga) Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin 8'inci maddesinin (3) numaralı fıkrasında, II (a) Grubu madenlere işletme ruhsatı almak için Genel Müdürlüğe müracaat yapılacağı; (4) numaralı fıkrasında, Genel Müdürlüğe yapılan müracaatlarda öncelik hakkının esas olduğu belirtilmiş; 22'inci maddesinde, II (a) Grubu madenlere işletme ruhsat müracaatı için talep harcı yatırılıp Ek Form-1’de örneği verilen dilekçe ile maden ismi belirtilerek işletme ruhsat müracaatının yapılacağı, uygun olan alanların müracaat tarihi itibarıyla iki ay süre ile rezerve edileceği, bu sürede müracaat sahibinin, işletme ruhsat talep harcını, işletme ruhsatı harcı ve teminatını, Ek Form-2’de istenen belgeleri, görünür rezerv bilgilerini, çevre ile uyum planını da içeren Ek Form-10’a uygun olarak hazırlanmış ve imzalanmış işletme projesini Genel Müdürlüğe vermesi halinde işletme ruhsat hakkının doğacağı; 23'üncü maddesinde, II (a) Grubu madenlerde işletme ruhsatı verilebilmesi için; görünür, muhtemel ve mümkün rezerv bilgilerini, çevre ile uyum planını da içeren Ek Form-10’a uygun olarak hazırlanmış ve imzalanmış işletme projesinin yeterli olup olmadığının incelenmesini müteakip, projenin teknik eksikliklerinin tamamlanmasını takiben ruhsatlandırılması ve işletilmesi ile ilgili genel ilkeler çerçevesinde uygun bulunan alana işletme ruhsatının düzenleneceği hükümlerine yer verilmiş; 27'nci maddesinde işletme projesinin eki olarak verilmesi gereken belgeler sayılmış; 28'inci maddesinin (1) numaralı fıkrasında, "(1) Projelerdeki eksiklikler, yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayan ruhsat sahiplerine ikinci bir bildirim yapılarak işletme ruhsat teminatları iki katına çıkarılır ve süre üç ay daha uzatılır. Bu süre sonunda eksikliklerini tamamlamayanların talepleri kabul edilmez ve I (b) ve II (a) Grubu işletme ruhsat taleplerinde proje ile birlikte verilen işletme ruhsat teminatı, diğer gruplarda ise mevcut arama ruhsat teminatı irat kaydedilir." hükmüne, 39'uncu maddesinde, " (1) I (b), II., III., IV. ve VI. Grup madenlerin işletme ruhsat süresi görünür ve muhtemel hale getirilmiş rezerv ve hazırlanmış projesine göre belirlenir. Bu süre 10 yıldan az olamaz.

(2) İşletme ruhsat süresinin uzatılması için ruhsat süresi bitiminden önce talep harcı ile beraber Ek Form-10’a uygun görünür ve muhtemel rezerv bilgilerini, çevre ile uyum planını da içeren yeni bir projeyle uzatma talebinde bulunulması gerekir. Bu talep yapılırken işletme projesi süreci için zorunlu olan genel ilkelere uyulur. Ruhsat süresi maden rezervinin yeterli ve rasyonel bir şekilde işletilmesi için gerekli yatırımların yapılmış ve tesislerin inşa edilmiş olması, projenin uygun bulunması, geçmiş ruhsat döneminde projeye uygun faaliyette bulunulması durumları göz önüne alınarak uzatılabilir. Ruhsat süresi, yapılmış olan faaliyetin çevresel etkileri, çevre ile uyum planına uyulup, uyulmadığı ve yerleşim birimlerinin konumu, geçmiş ruhsat dönemindeki faaliyetler ve üretim durumu, geçici tatilde geçirilen süre, sahadaki mevcut tesisler ile yapılması planlanan ilave tesisler, projesinde öngörülen üretimin özelliği de dikkate alınarak uzatılabilir. " hükmüne, geçici 2'nci maddesinde ise, "(1) 24/6/2010 tarihinden önce verilmiş olan ruhsatın talep edilen ruhsat grubu alanına taksir edilmesi, talep edilen alanda aynı gruba ait başka bir ruhsat bulunmaması ve aynı alan içinde öncelik hakkı olan diğer grup ruhsat alanlarındaki faaliyetlere engel olmaması şartı ile Kanun kapsamına alınan madenler için arama ve işletme ruhsatlarından; mermer ruhsatları talep edilen II (a) ya da II (b) Grubu madenlerden birine, maden ruhsatları ise I (b), III., IV., V. ve VI. Gruplardan birine hak sağlar.

2. Birinci fıkra aşağıdaki ilkeler çerçevesinde uygulanır:

c) 24/6/2010 tarihinden önce Kanun hükümlerine göre verilmiş arama ve işletme ruhsat sahipleri, 5995 sayılı Kanunla kapsama alınan madenlerle ilgili olarak hak talep ettiği alanın koordinatlarını içeren dilekçe ile Genel Müdürlüğe müracaat eder. Yapılan bu müracaat gerektiğinde mahallinde de tetkik edilerek Genel Müdürlük tarafından incelenerek değerlendirilir. Uygun bulunan alan için işletme ruhsatı vermek üzere işlemler başlatılır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Davacı şirket tarafından 25/04/2011 tarihinde davalı idareye verilen intibak projesinde hem söz konusu ruhsatın kalker sahasına dönüştürülmesi talebinde, hem de temdit talebinde bulunulduğu iddia edilmekte olup; davacı şirketin 25/04/2011 tarihli işletme ruhsatının II (a) grubu (kalker) sahasına dönüştürülmesi ile ilgili başvurusunun incelenmesinden, söz konusu başvuruda Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin 39. maddesinde öngörülen şekilde açıkça temdit ibaresinin ve talebinin bulunmadığı, uhdelerinde bulunan sahanın II (a) grubu kalker sahasına dönüştürülerek II-a grubu işletme ruhsatı ve kalker işletme izninin taraflarına verilmesine ilişkin olduğu görülmüştür.

Bu durumda, davacı şirketin mermer işletme ruhsat süresinin uzatılmasına ilişkin talebinin Yasada öngörülen şekilde yapılmamış olduğu, dolayısıyla mevcut ruhsat hukuku sona ermeden açıkça ve ayrıca ruhsat süresinin uzatılması talebinde bulunulmadığı anlaşılmakla, yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca Sicil:… sayılı II (b) grubu mermer işletme ruhsat sahasına ilişkin temdit talebinin bulunmadığından bahisle tesis edilen davalı idare işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,

2. … Bölge İdare Mahkemesi . . . İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,

4. Kesin olarak 12/09/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY: (X)- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 49. maddesinde yer alan nedenlerin bulunmasına bağlıdır.

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararın dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.