Danıştay 6. D 2023/9462 K.

Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2023/6635 E. , 2023/9462 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ALTINCI DAİRE

Esas No : 2023/6635

Karar No : 2023/9462

DAVACI : ... Kimya ve Plastik Sanayi Ticaret A.Ş.

VEKİLLERİ : Av. ... , Av. ...

DAVALILAR : 1- ... (temsilen ... Bakanlığı)

VEKİLİ : Av. ...

  2.  ... Valiliği ... Başkanlığı

VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU : Ankara İli, Sincan İlçesi, ... Mahallesi ile ... İlçesi saray ve ...Mahalleleri sınırları içerisinde bulunan ve ekli listede kamulaştırma bilgileri gösterilen özel mülkiyete konu taşınmazların, Ankara Uzay ve Havacılık İhtisas Organize Sanayi Bölgesi alanında gerçekleştirilecek yatırım faaliyetleri için ihtiyaç duyulan üretim alanlarının oluşturulması amacıyla Ankara Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 18/08/2022 tarih ve 31927 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 17/08/2022 tarih ve 5974 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının, ... Mahallesi, ... Çiftliği Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Sanayici ve yatırımcı konumunda olan davacı şirket yönünden kamulaştırma yapılmaksızın yer tahsisi yapılmasının talep edilmesi üzerine, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile "Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin 3 sayılı ekinde yer alan noter tasdikli taahhütnamenin şirket yetkililerince imzalanarak Ankara Uzay ve Havacılık İhtisas OSB'ye verilmesi sonrasında, söz konusu OSB alanı içerisinde kalan şirketinize ait hissenin bulunduğu taşınmazın yukarıdaki mevzuat gereğince kamulaştırılmadan imar uygulamasına dahil edilmesi ve bu taahhütname ile Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ve Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde bütün yükümlülükleri yerine getireceğini taahhüt eden katılımcı adayı şirketinize yatırımını gerçekleştirmek üzere anıları OSB tarafından parsel tahsis edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.” şeklinde cevap verildiği, sundukları taahhütname alınmadan kamulaştırma işlemine devam edildiği, OSB Yönetmeliğinin 40. maddesi uyarınca taşınmazın kamulaştırılmadan imar uygulamasına dahil edilerek davacıya tahsis edilmesi gerektiği, kamu yararı kararı alınıp alınmadığının bilinmediği, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMALARI: Davanın süresinde açılmadığı ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, bu itibarla davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakimi ... 'ın açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi gereğince incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY:

Dava konusu 17/08/2022 tarih ve 5974 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile, Ankara İli, Sincan İlçesi, ... Mahallesi ile Kahramankazan İlçesi saray ve ... Mahalleleri sınırları içerisinde bulunan ve ekli listede kamulaştırma bilgileri gösterilen özel mülkiyete konu taşınmazların, Ankara Uzay ve Havacılık İhtisas Organize Sanayi Bölgesi alanında gerçekleştirilecek yatırım faaliyetleri için ihtiyaç duyulan üretim alanlarının oluşturulması amacıyla Ankara Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir.

Bakılan dava, dava konusu acele kamulaştırma kararının davacıya ait taşınmaz yönünden iptali istemiyle açılmıştır.

Davacı şirket yetkilisi tarafından, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü'ne verilen 10/03/2023 tarihli dilekçede, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... D. İş sayılı dosyası ilgi tutulmak suretiyle 06/02/2023 tarihli Mahkeme kararıyla uyuşmazlığa konu taşınmaz için acele el koyma kararı alındığı belirtilmiştir.

UYAP sistemi üzerinden ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... D. İş sayılı dosyasının incelenmesinden; uyuşmazlığa konu taşınmaza acele konulmasına dair ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:... D. İş, K:... sayılı kararının, 02/03/2023 tarihinde davacı şirketin işyerinde daimi çalışana tebliğ edildiği ve anılan Mahkeme kararında dava konusu acele kamulaştırma kararının tarih ve sayısına yer verildiği görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT:

Anayasanın 40. maddesinin ikinci fıkrasında, devletin işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorunda olduğu hükme bağlanmış; 125. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, 40. maddedeki düzenlemeyle uyumlu olarak idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden itibaren başlayacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açılabileceği hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, acele kamulaştırma işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı; 2. fıkrasının (a) bendinde, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu düzenlenmiştir.

Anılan Kanunun 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun,14. maddesinde; dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde ise; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

İdari işlemlerin nitelikleri gereği özel yasalarında genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmadığından, Anayasa’nın 40. maddesi hükmü uyarınca, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, altmış günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir.

Acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanması ilgililere tebliğ hükmünde olmadığından acele kamulaştırmaya ilişkin işlemlerin Anayasada yer alan bir temel hak ve özgürlük olan mülkiyet hakkını kısıtlayıcı nitelikte bireysel işlem olması karşısında otuz gün içinde dava açılacak idarenin gösterilmesi suretiyle ilgiliye tebliğ edilmesi, Anayasada güvence altına alınmış olan hak arama özgürlüğünün de gereğidir.

Bu çerçevede, muhatapları açısından subjektif ve kişisel nitelikte olan acele kamulaştırma kararlarının, usulüne uygun yazılı bildirimi üzerine otuz gün içinde veya öğrenme üzerine altmış günlük genel dava açma süresi içinde dava konusu edilebileceği açıktır.

Uyuşmazlıkta; dava konusu Cumhurbaşkanlığı kararı davacıya tebliğ edilmediğinden, bu işleme karşı öğrenme tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içerisinde dava açılabileceğinin kabulü gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket yetkilisi tarafından, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'na verilen 10/03/2023 tarihli dilekçede, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:... D. İş sayılı dosyası ilgi tutulmak suretiyle 06/02/2023 tarihli Mahkeme kararıyla uyuşmazlığa konu taşınmaz için acele el koyma kararı alındığının belirtildiği, uyuşmazlığa konu taşınmaza acele konulmasına dair ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:... D. İş, K:... sayılı kararının, 02/03/2023 tarihinde davacı şirketin işyerinde daimi çalışana tebliğ edildiği ve anılan Mahkeme kararında dava konusu acele kamulaştırma kararının tarih ve sayısına yer verildiği görülmektedir.

Bu durumda; uyuşmazlığa konu taşınmaza acele konulmasına dair ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:...., D. İş, K:... sayılı kararının, 02/03/2023 tarihinde davacı şirkete tebliğ edildiği görüldüğünden, dava konusu acele kamulaştırma kararının 02/03/2023 tarihinde öğrenildiğinin kabulü gerektiğinden, bu tarihten itibaren 60 günlük genel dava açma süresi içerisinde, en son 02/05/2023 tarihinde (60 günlük dava açma süresinin son günü olan 01/05/2023 tarihinin resmi tatil gününe gelmesi sebebiyle) tarihinde dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra 29/08/2023 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.

Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07/07/2021 tarihli, E:2021/1158, K:2021/1419 ve 15/04/2021 tarihli, E:2021/396, K:2021/783 sayılı kararları da bu yöndedir.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. DAVANIN SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE,

2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam . . . -TL yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca . . . -TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,

4. Varsa posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,

5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A-2-(g) maddesi uyarınca, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 13/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.