Danıştay 6. D 2023/6715 K.

Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2023/1645 E. , 2023/6715 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ALTINCI DAİRE

Esas No : 2023/1645

Karar No : 2023/6715

DAVACI : ... Belediye Başkanlığı

VEKİLİ : Av. ....

DAVALI : ... Bakanlığı

VEKİLİ : Av. ...

DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Başkanlığı

VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU :16.11.2015 tarihinde onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının Çeşme ilçe sınırlarını içeren kısmına yönelik olarak yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlem ile anılan planın ve plan notlarının Çeşme ilçesini içeren kısımlarının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :Dava konu planın aşağıda her bir başlıkta ayrıntılı olarak yer verilen iddialar doğrultusunda şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.( İdari Dava Daireleri Kurulunun 8.12.2022 tarihli, E:2022/3651, K:2022/3553 sayılı kararı uyarınca bozulan kısımlara ilişkin)

DAVALININ SAVUNMASI :Davaya konu planın aşağıda ayrıntılı olarak yer verilen savunmalar kapsamında mevzuata uygun olduğu savunulmuştur. ( İdari Dava Daireleri Kurulunun 8.12.2022 tarihli, E:2022/3651, K:2022/3553 sayılı sayılı kararı uyarınca bozulan kısımlara ilişkin)

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava,16.11.2015 tarihinde onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının Çeşme ilçe sınırlarını içeren kısmına yönelik olarak yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlem ile anılan planın ve plan notlarının Çeşme ilçesini içeren kısmına ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin 30/12/2020 tarih ve E:2016/2373, K:2020/14080 sayılı sayılı kararıyla;"Rüzgar Enerji Santrali Amaçlı İmar Planları ve Rüzgar Enerji Santrallerinin dava konusu plana işlenmemesine ilişkin kısmı ile İzmir ili, Çeşme ilçesi, Reisdere ve Musalla Mahallelerinde dava konusu kentsel gelişme alanlarına ilişkin kısmı yönünden dava konusu işlemin iptaline, diğer kısımlar yönünden davanın reddine" karar verilmiştir.

Yukarıda anılan kararın temyizi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 8.12.2022 tarihli, E:2022/3651, K:2022/3553 sayılı kararı ile," Danıştay Altıncı Dairesinin 30/12/2020 tarih ve E:2016/2373, K:2020/14080 sayılı kararının, İzmir - Çeşme - Şifne Yat Limanı Amaçlı İmar Planı doğrultusunda Yat Limanının çevre düzeni planında gösterilmemesine ilişkin husus ile Alaçatı Mahallesi batısında kalan kentsel gelişme alanı kullanım kararı yönünden davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasına, bozulan kısımlar haricindekilerin onanmasına" karar verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde, Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesi sonucunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nca verilen bozma kararlarına karşı, dava dairelerine ısrar etme olanağı tanınmadığından bozulan kısımlar yönünden yukarıda anılan İdari Dava Daireleri Kurulu kararına uyularak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun bozma kararında yer alan gerekçelerle, uyuşmazlığa konu 16.11.2015 tarihinde onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının İzmir - Çeşme - Şifne Yat Limanı Amaçlı İmar Planı doğrultusunda Yat Limanının çevre düzeni planında gösterilmemesine ilişkin kısmı ile Alaçatı Mahallesi batısında kalan kentsel gelişme alanı kullanım kararı yönünden iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI ...'İN DÜŞÜNCESİ : 16.11.2015 tarihinde onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100 000 ölçekli Çevre Düzeni Planının, Çeşme ilçesine ilişkin bölümü ile plan notlarının ve bu plana yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, İdari Dava Daireleri Kurulunca Danıştay Altıncı Dairesi kararının bozulmasına karar verilen kısmına ilişkin olarak işin esası incelendi.

İzmir-Çeşme-Şifne Yat Limanının dava konusu çevre düzeni planında gösterilmemesi yönünden:

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde, bölgesel ya da bazı durumlarda ülke düzeyinde etkileri olan büyük projelerin üst ölçekli çevre düzeni planları kapsamında değerlendirilmesinin esas olduğu kuralı yer almıştır. Çevre düzeni planlarında, bölgesel ya da bazı durumlarda ülke düzeyinde etkileri olan büyük projelere yönelik alt ölçekli planları yönlendirecek temel ilke ve politikaları içeren hükümlerin düzenlenmesi, bu türden büyük yatırımların koruma-kullanma dengesinin ve sürdürülebilirliğin sağlanması amacıyla çevre düzeni planı ölçeğinde kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi diğer sektörlerle ve yerleşmeye ilişkin geliştirilen stratejilerle ilişkilerinin kurulması ve açıklanması gerekmektedir.

Bu kapsamda dava konusu çevre düzeni planında, önerilen ya da mevcutta var olan diğer "Yat Limanı" kullanımlarının gösterimine/sembolüne yer verildiği görülmektedir.

Bu durumda İzmir - Çeşme - Şifne Yat Limanı Amaçlı İmar Planına dayalı olarak yapılması planlanan ve bölgesel düzeyde etkileri olabileceği değerlendirilen anılan yat limanının dava konusu çevre düzeni planında yer verilmemesinin planlama tekniklerine, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırı olduğu anlaşılmaktadır.

Alaçatı Mahallesi batısında kalan kentsel gelişme alanı planlaması yönünden:

23/06/2014 tarihinde onanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100 000 ölçekli Çevre Düzeni Planında tarım alanı olarak gösterilen Alaçatı yerleşiminin batısının 30/12/2014 tarihinde onaylanan planda, kentsel gelişme alanı kullanımına dahil edildiği, dava konusu plan ile de bu durumun devam ettirildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu çevre düzeni planının Açıklama Raporu'nda, "Alaçatı: Alaçatı'da, onaylı planlarda bulunan kentsel gelişme alanları yeterlidir. Alaçatı'da, yerleşik alanların yanı sıra, turizm alanları ve tercihli kullanım alanlarında da alt ölçekli planlarda var olan yapılaşma koşullarının korunması kararlaştırılmıştır." açıklamasına yer verilmiştir.

Açıklama Raporunda, Alaçatıda, onaylı planlarda bulunan kentsel gelişme alanlarının yeterli olduğu ifade edilmesine rağmen 23/06/2014 tarihli planda tarım alanı olan alanın dava konusu planla, kentsel gelişme alanı içine alınmasının ve kentsel gelişme alanının genişletilmesinin gerekçesi bulunmamaktadır. Ayrıca daha önce planlanan tarım alanının kaldırılmasının gerekliliğine ilişkin hususlar da ortaya konulmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırı olan çevre düzeni planının yukarıda belirtilen kısımlarının iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten, ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 29.10.2021 tarihli ve 31643 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 85 sayılı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2. maddesi ile de aynı Kararnamenin 97. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "Çevre ve Şehircilik" ibaresinin "Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği" şeklinde değiştirildiği görüldüğünden, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının davalı olarak belirlenmesi ile, Dairemizin 30/12/2020 tarih ve E:2016/2373, K:2020/14080 sayılı kararının İzmir - Çeşme - Şifne Yat Limanı Amaçlı İmar Planı doğrultusunda Yat Limanının çevre düzeni planında gösterilmemesine ilişkin husus ile Alaçatı Mahallesi batısında kalan kentsel gelişme alanı kullanım kararı yönünden davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasına, bozulan kısımlar haricindekilerin onanmasına" dair Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 8.12.2022 tarihli, E:2022/3651, K:2022/3553 sayılı kararının bozmasına uyularak anılan kısma yönelik olarak dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY:19/07/2007 tarihinde onaylanan Manisa-Kütahya-İzmir Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının, Danıştay Altıncı Dairesinin 09/12/2009 tarih ve E:2007/10509, K:2009/11751 sayılı kararıyla "2872 sayılı Yasa'nın 9. maddesinde bölge ve havza bazında hazırlanacak planların yapılmasına ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak bir Yönetmelik ile belirleneceğinin kurala bağlanmasına karşın, işlem tarihinde böyle bir Yönetmelik çıkarılıp, planın hazırlanmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmeden tesis edilen işlemde mevzuata uyarlık bulunmadığı..." gerekçesiyle tümünün iptaline karar verilmiş, bu karar temyiz edilmeden kesinleşmiştir.

Bu iptal kararı üzerine hazırlanan 14/08/2009 tarihli 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa-Kütahya Çevre Düzeni Planının da, Danıştay Altıncı Dairesinin 26/12/2012 tarih ve E:2010/786, K:2012/8225 sayılı kararıyla iptaline karar verilmiş, anılan karar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/11/2013 tarih ve E:2013/2208, K:2013/3419 sayılı kararıyla onanmıştır.

Söz konusu karar üzerine İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı (ÇDP), .... tarih ve ... sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı oluru ile onaylanmış, bu plana askı sürecinde yapılan itirazların değerlendirilmesi sonrasında ... tarih ve ... sayılı Bakanlık oluru ile yeniden onaylanmıştır.

Anılan plana yönelik askı süreci içerisindeki itirazların değerlendirilmesi sonrasında da İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı (......, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... paftaları ve plan hükümleri) 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 7. maddesi uyarınca 16/11/2015 tarihinde onaylanmıştır.

16/11/2015 tarihli olur ile onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının Çeşme İlçe sınırlarını içeren kısmına yönelik olarak yapılan itirazın zımmen reddine ilişkin işlem ile bu plan ve plan notlarının Çeşme ilçesini içeren kısımlarının iptali istemiyle temyizen bakılan dava açılmıştır.

Öte yandan, dava açıldıktan sonra, İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının Çeşme İlçe sınırlarını içeren ... sayılı paftasında, 10/10/2018 ve 07/07/2020 tarihlerinde bazı değişikliklerin yapıldığı görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT:

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 9. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Ülke fizikî mekânında, sürdürülebilir kalkınma ilkesi doğrultusunda, koruma-kullanma dengesi gözetilerek kentsel ve kırsal nüfusun barınma, çalışma, dinlenme, ulaşım gibi ihtiyaçların karşılanması sonucu oluşabilecek çevre kirliliğini önlemek amacıyla nazım ve uygulama imar plânlarına esas teşkil etmek üzere bölge ve havza bazında 1/50.000-1/100.000 ölçekli Çevre düzeni plânları Bakanlıkça yapılır, yaptırılır ve onaylanır. Bölge ve havza bazında çevre düzeni plânlarının yapılmasına ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

Dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan (mülga) 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 7. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, yerleşme, yapılaşma ve arazi kullanımına yön veren, her tür ve ölçekte fiziki planlara ve uygulamalara esas teşkil eden üst ölçekli mekânsal strateji planlarını ve çevre düzeni planlarını ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak hazırlamak, hazırlatmak, onaylamak ve uygulamanın bu stratejilere göre yürütülmesini sağlamak; (c) bendinde ise, havza ve bölge bazındaki çevre düzeni planları da dâhil her tür ve ölçekteki çevre düzeni planlarının ve imar planlarının yapılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek, havza veya bölge bazında çevre düzeni planlarını yapmak, yaptırmak, onaylamak ve bu planların uygulanmasını ve denetlenmesini sağlamak, Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılan 14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Çevre düzeni planı: Varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji kararlarına uygun olarak orman, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım, enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan planı... ifade eder." tanımı yer almaktadır.

Aynı Yönetmeliğin;

"Genel planlama esasları" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde, "Ülke ve bölge düzeyinde karar gerektiren büyük projelerin mekânsal strateji planı veya çevre düzeni planında değerlendirilmesi esastır.",

"Planlama alanı" başlıklı 18. maddesinde, "Çevre düzeni planı; coğrafi, sosyal, ekonomik, idari, mekânsal ve fonksiyonel nitelikleri açısından benzerlik gösteren bölge, havza veya en az bir il düzeyinde yapılır.",

"Plan ilke ve esasları" başlıklı 19. maddesinin,

1. fıkrasında, "Çevre düzeni planları hazırlanırken; a) Varsa mekânsal strateji planlarına uygunluğun sağlanması, b) Yeni gelişmeler ve bölgesel dinamiklerin dikkate alınması, c) İlgili kamu kurum ve kuruluşlarının mekânsal kararları etkileyecek nitelikteki bölge planı, strateji planı ve belgesi, sektörel yatırım kararlarının dikkate alınarak değerlendirilmesi, ç) Sürdürülebilir kalkınma amacına uygun olarak ekolojik ve ekonomik kararların bir arada değerlendirilmesi, d) Tarihi, kültürel yapı ile orman alanları, tarım arazileri, su kaynakları ve kıyı gibi doğal yapı ve peyzajın korunması ve geliştirilmesi, e) Doğal yapının, ekolojik dengenin ve ekosistemin sürekliliğinin korunması amacıyla arazi kullanım bütünlüğünün sağlanması, f) Ulaşım ağının arazi kullanım kararlarıyla birlikte ele alınması suretiyle imar planlarında güzergahı netleştirilecek yolların güzergah ve yönünün genel olarak belirlenmesi, g) Çevre sorunlarına neden olan kaynaklara yönelik önleyici strateji ve politikaların belirlenerek arazi kullanım kararlarının oluşturulması, ğ) İmar planlarına esas olacak şematik ve grafik dil kullanılarak arazi kullanım kararları ile koruma ve gelişmenin sağlanması, h) Afet tehlikelerine ilişkin mevcut raporlar ve jeolojik etütler dikkate alınarak afet risklerini azaltıcı önerilerin dikkate alınması esastır. ",

2. fıkrasında, "Çevre düzeni planlarının hazırlanması sürecinde, planlama alanı sınırları kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konular ile diğer konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında analiz, etüt ve araştırmalar yapılır: a) Sınırlar. b) İdari ve bölgesel yapı. c) Fiziksel ve doğal yapı. ç) Sit ve diğer koruma alanları, hassas alanlar, doğal karakteri korunacak alanlar. d) Ekonomik yapı. e) Sektörel gelişmeler ve istihdam. f) Demografik ve toplumsal yapı. g) Kentsel ve kırsal yerleşme alanları ve arazi kullanımı. ğ) Altyapı sistemleri. h) Yeşil ve açık alan kullanımları. ı) Ulaşım sistemleri. i) Afete maruz ve riskli alanlar. j) Askeri alanlar, askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri. k) Planlama alanına yönelik bölgesel ölçekli kamu projeleri ve yatırım kararları. l) Her tür ve ölçekteki plan, program ve stratejiler. m) Göller, barajlar, akarsular, taşkın alanları, yeraltı ve yüzeysel su kaynakları ve benzeri hidrolojik, hidrojeolojik alanlar. n) Çevre sorunları ve etkilenen alanlar. ",

3. fıkrasında, "Çevre Düzeni Planlarının hazırlanması sürecinde planlama alanı sınırları kapsamındaki tüm veriler 1/25. 000 ölçekli harita hassasiyetinde hazırlanır. ",

4. fıkrasında, "Plan hazırlık sürecinde ihtiyaç duyulan veri, bilgi ve belgeler; ilgili veriyi hazırlamakla sorumlu kurum ve kuruluşlardan, bilimsel çalışmalardan ve uzmanlarca arazide yapılacak çalışmalardan elde edilir. ",

5. fıkrasında, "Planlama sürecinde coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama yöntemleri kullanılarak güncellenebilir ve sorgulanabilir sayısal veri tabanı oluşturulur. "

Aynı Yönetmeliğin;

"Revizyon ve değişiklikler" başlıklı 20. maddesinin 2. fıkrasında:" Çevre düzeni planı ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğü bozmayacak nitelikte, plan değişikliği yapılabilir. Çevre düzeni planı değişikliklerinde; a) Kamu yatırımlarına, b) Çevrenin korunmasına,c) Çevre kirliliğinin önlenmesine, ç) Planın uygulanmasında karşılaşılan güçlükler ve maddi hataların giderilmesine, d) Değişen verilere bağlı olarak planın güncellenmesine, dair yeterli, geçerli ve gerekçeleri açık olan, altyapı etkilerini değerlendiren raporu içeren teklif ve talepler; idarece planın temel hedef, ilke, strateji ve politikaları kapsamında teknik ve yasal çerçevede değerlendirmeye alınarak sonuçlandırılır."

kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

İdari Dava Daireleri Kurulunca Danıştay Altıncı Dairesi kararının bozulmasına karar verilen kısmına ilişkin olarak işin esası incelendi.

İzmir-Çeşme-Şifne Yat Limanının dava konusu çevre düzeni planında gösterilmemesi yönünden:

Dava Dilekçesinde;

İzmir - Manisa Bölgesi Çevre Düzeni Planı hazırlanması aşamasında Belediyenin yetki sınırları dahilinde kalan alanlar için kurum görüşü ile bilgi ve belgelerine başvurulmadığı ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 8. maddesine aykırılık söz konusu olduğu, bu kapsamda dava konusu planda, İzmir - Çeşme - Şifne Yat Limanı Amaçlı İmar Planı doğrultusunda yat limanının gösterilmediği ileri sürülmüştür.

Savunmada;

İzmir - Çeşme - Şifne Yat Limanının sehven işlenmediği, dava konusu plana ait, "Bu planın onama tarihinden önce mevzuata uygun olarak onaylanmış imar planları geçerlidir. Onaylı imar planlarında, bu planın ilkeleri ve nüfus kabulleri ve 7.6. sayılı maddesi doğrultusunda uygulama yapılacaktır." ifadelerini içeren plan hükümlerinin 7.12. sayılı maddesinin bu hatayı ortadan kaldıracak nitelikte olduğu savunulmuştur.

Bilirkişi Kurulunca;

İzmir - Çeşme - Şifne Yat Limanının dava konusu plana işlenmediği, İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının yeterli, doğru ve güncel veriye dayandırılmadan yapıldığına işaret ettiği yönünde tespit ve görüşlere yer verilmiştir.

Dairemizce yapılan değerlendirmede;

1/50.000 veya 1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde hazırlanmaları nedeniyle, leke plan niteliğinde bulunan çevre düzeni planları, koruma-kullanma dengesinin sağlanması için alt ölçekli plan kararlarına esas olacak yapılaşma şartlarını ortaya koyan, genel arazi kullanım kararlarının üretildiği bir plan türüdür.

Bu çerçevede, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nde, bölgesel ya da bazı durumlarda ülke düzeyinde etkileri olan büyük projelerin üst ölçekli çevre düzeni planları kapsamında değerlendirilmesinin esas olduğu kuralı düzenlenmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu, 16/11/2015 tarihinde onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında, Çeşme İlçesinin Ilıca Mahallesi ile Dalyan Mahallesi arasında kalan kıyı bölgesinde, balıkçı barınağı ve aynı zamanda yat limanı kullanımını ifade eden gösterimlere/sembollere yer verildiği halde, İzmir - Çeşme - Şifne Yat Limanı Amaçlı İmar Planına dayalı olarak yapılması planlanan ve bölgesel düzeyde etkileri olabileceği değerlendirilen İzmir - Çeşme - Şifne Yat Limanının bulunduğu alanda, böyle bir gösterime/sembole yer verilmediği ve Çeşme ilçe sınırlarını içeren ... sayılı plan paftasında 10/10/2018 ve 07/07/2020 tarihlerinde yapılan değişiklikler kapsamında da bu sorunun giderilmediği görülmektedir.

Her ne kadar, davalı idare tarafından, İzmir - Çeşme - Şifne Yat Limanının sehven işlenmediği belirtilerek, dava konusu plana ait, "Bu planın onama tarihinden önce mevzuata uygun olarak onaylanmış imar planları geçerlidir. Onaylı imar planlarında, bu planın ilkeleri ve nüfus kabulleri ve 7.6. sayılı maddesi doğrultusunda uygulama yapılacaktır." düzenlemelerini içeren plan hükümlerinin 7.12. sayılı maddesinin bu hatayı ortadan kaldıracak nitelikte olduğu savunulmakta ise de; çevre düzeni planlarında, bölgesel ya da bazı durumlarda ülke düzeyinde etkileri olan büyük projelere yönelik alt ölçekli planları yönlendirecek temel ilke ve politikaları içeren hükümlerin düzenlenmesi, bu türden büyük yatırımların koruma-kullanma dengesinin ve sürdürülebilirliğin sağlanması amacıyla çevre düzeni planı ölçeğinde kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi diğer sektörlerle ve yerleşmeye ilişkin geliştirilen stratejilerle ilişkilerinin kurulması ve açıklanması gerekmektedir.

Öte yandan, dava konusu çevre düzeni planında, önerilen ya da mevcutta var olan diğer "yat limanı" kullanımlarının gösterimine/sembolüne yer verildiği halde, Şifne Yat Limanının bulunduğu alanda, böyle bir gösterime/sembole yer verilmemesinin, gösterim teknikleri, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırı olduğu, davalı idarenin, bu planın onama tarihinden önce mevzuata uygun olarak onaylanmış imar planlarına geçerlilik tanıyan plan hükmüne dayalı savunmasının ise bu kapsamda hukuken kabul edilebilir bir tarafının bulunmadığı açıktır.

Bu durumda, İzmir - Çeşme - Şifne Yat Limanı Amaçlı İmar Planına dayalı olarak yapılması planlanan ve bölgesel düzeyde etkileri olabileceği değerlendirilen anılan yat limanının dava konusu çevre düzeni planında yer verilmemesinin planlama tekniklerine, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Alaçatı Mahallesinin batısında kalan kentsel gelişme alanı plan kararı yönünden:

Dava Dilekçesinde;

Alaçatı Mahallesi batısında kalan yaklaşık 75 ha alanın hiçbir yasal dayanak ve gerekçe gösterilmeden 2010 tarihli 1/25.000 ölçekli Çeşme Çevre Düzeni Planı Revizyonuna da aykırı olarak "kentsel gelişme alanı" olarak belirlendiği ileri sürülmüştür.

Savunmada;

Çevre düzeni planında "kentsel gelişme alanı" olarak planlanan alanlarda bu alanların yalnızca konut, ticaret vb. kullanımlara ayrılacağı anlamına gelmediği, 8.1.1.3 sayılı plan hükmü çerçevesinde kentsel yerleşme alanlarında kentin ihtiyacı için aktif ve pasif yeşil alanlar, kentsel ve sosyal altyapı alanlarının yer almasının mümkün olduğu, bu çerçevede "kentsel gelişme alanları"nı konut alanları gibi değerlendirmenin doğru bir yaklaşım olmadığı savunulmuştur.

Bilirkişi Kurulunca;

Bilirkişi raporunda, Çeşme İlçesinde öngörülen "kentsel gelişme alanı" kullanım kararlarının, yalnızca Reisdere ve Musalla Mahalleleri açısından incelendiği görülmüştür.

Dairemizce yapılan değerlendirmede;

Uyuşmazlıkta, Alaçatı yerleşiminin batısı, 23/06/2014 tarihinde onanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında "tarım alanı" olarak gösterilmiş iken, 30/12/2014 tarihinde onaylanan planda, söz konusu alanın "kentsel gelişme alanı" kullanımına dahil edilerek, bu lekenin doğal sit alanını kapsayacak şekilde büyütüldüğü, dava konusu plan ile de bu durumun devam ettirildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu çevre düzeni planının açıklama raporunda (sayfa 34); "Alaçatı: Alaçatı'da, onaylı planlarda bulunan kentsel gelişme alanları yeterlidir. Alaçatı'da, yerleşik alanların yanı sıra, turizm alanları ve tercihli kullanım alanlarında da alt ölçekli planlarda var olan yapılaşma koşullarının korunması kararlaştırılmıştır." açıklamasına yer verilmiştir.

Buna göre, dava konusu çevre düzeni planının açıklama raporunda, Alaçatı'da, onaylı planlarda bulunan kentsel gelişme alanlarının yeterli olduğu ifade edilmiş olmasına rağmen kentsel gelişme alanının, hangi gerekçeyle büyütüldüğünün ortaya konulamadığı görülmektedir.

Bu durumda açıklama raporunda, Alaçatı yerleşiminin ihtiyacına yönelik kentsel gelişme alanına ilişkin ortaya konulan öngörü ile daha sonradan getirilen "kentsel gelişme alanı" lekesi arasında çelişki bulunduğu açık olup, bu haliyle dava konusu plan kararında şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uyarlık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. 16. 11. 2015 tarihinde onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100. 000 ölçekli Çevre Düzeni Planının İzmir - Çeşme - Şifne Yat Limanı Amaçlı İmar Planı doğrultusunda yat limanının çevre düzeni planında gösterilmemesine ilişkin kısmı ile Alaçatı Mahallesi batısında kalan kentsel gelişme alanı kullanım kararı yönünden İPTALİNE,

2. Sonuç olarak, dava kısmen ret, kısmen iptal ile sonuçlandığından ve bozma üzerine verilen kararla da bu sonuç değişmediğinden, Dairemizin bozulan ilk kararıyla hükmedilen yargılama giderleri ve yargılama giderlerinden olan vekalet ücretine yeniden hükmedilmemesine,

3. Davacının temyiz istemi kısmen kabul edildiğinden, davacı tarafça yapılan temyiz yargılama gideri olan . . . -TL'nin yarısı olan . . . -TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, kalan tutarın üzerinde bırakılmasına, davalı ve davalı yanında müdahilin temyiz istemleri reddedildiğinden yapılan temyiz yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına,

4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine,

5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 20/09/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.