Danıştay 6. D 2023/9706 K.

Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2023/1382 E. , 2023/9706 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ALTINCI DAİRE

Esas No : 2023/1382

Karar No : 2023/9706

DAVACI : … Mühendisleri Odası

VEKİLİ : Av. …

DAVALI : … Bakanlığı - ANKARA

VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …

DAVANIN KONUSU : 23/12/2022 tarihli ve 32052 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesiyle eklenen Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 15. maddesinin 8. fıkrasının ve 19. maddesiyle değiştirilen Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin Ek-4'deki Form-2 ile Ek-6'daki Form-4'ün iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :Davaya konu Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde yapılan değişikliklerin, Anayasa, Yapı Denetimi Hakkında Kanun, Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği hükümlerine aykırı olduğu, 3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesinde, yapıda inşaat ve tesisat işleri ile kullanılan malzemelerin kamu adına denetimine ilişkin fenni mesuliyetin, ruhsat eki etüt ve projelerin gerektirdiği uzmanlığı haiz meslek mensupları tarafından ayrı ayrı üstlenilmesi gerektiği hükme bağlanmasına rağmen EK-4 Form-2'de "proje müellifleri" sütununda "Jeoteknik Etüt Sorumlusu" olarak ilgili meslek grupları belirtiltiği ve jeoloji mühendislerine yer verildiği, ancak "Yapı Denetimi Kuruluşu ve Görevli Teknik Elemanlar" bölümünde ilgili meslek grupları arasında jeoloji mühendislerine yer verilmediği, ruhsat eki niteliğinde olan ve statik projeye esas teşkil eden "zemin ve temel etütlerinin" denetimi jeoloji mühendisleri tarafından yerine getirilmesi gerekirken dava konusu düzenleme ile zemin ve temel etütlerinin denetiminin sadece inşaat mühendislerine bırakıldığı, EK-6 Form-4'de düzenlenen "yapı denetim hizmet sözleşmesi"nin sadece proje denetimine ilişkin hususları içerdiği, zemin ve temel etütlerinin denetiminin yapılıp yapılmaması ile bu konuda bünyesinde personel çalıştırılıp çalıştırılmamasının yapı denetim kuruluşunun inisiyatifine bırakıldığı, son yaşanılan depremlerden de görüldüğü üzere, statik projeye ışık tutan zemin ve temel etüdü raporlarının denetlenmesinin, işin uzmanı ve müellifi meslek grubu olan "jeoloji mühendisleri" tarafından denetlenmesi hayati önemde olup düzenlemelerin de buna uygun yapılmasının yaşamsal önemde olduğu, bu nedenle zemin ve temel etütlerinin jeoloji mühendisleri tarafından yapılmasına engel teşkil eden dava konusu hükümlerin iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI :

Öncelikle, usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılıp açılmadığının re'sen araştırılması gerektiği ve davacı tarafın davayı açmakta menfaatinin bulunmadığı ileri sürülmüştür.

23/12/2022 tarih ve 32052 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde yapılan değişiklik ile zemin etütlerine ilişkin yeni bir düzenlemenin getirilmediğini, dava konusu yönetmelik değişikliğinin 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun çeşitli hükümlerinde 10.06.2022 tarih ve 7410 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikler uyarınca getirildiğini, Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 15. maddesine eklenen sekizinci fıkrasının, 75 yaşını dolduran mimar ve mühendislerin şantiye mahallinde denetim görevi üstlenemeyeceğinden, aynı meslek disiplininden 75 yaşını doldurmamış proje ve uygulama denetçisi daha görevlendirilmesi gerektiği, görevlendirilen bu denetçinin sadece şantiye denetimini değil proje denetimini de yapması amacıyla düzenlendiği, zemin ve etüt raporlarının denetimine ilişkin yapı denetim kuruluşlarının sorumluluklarının Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi ile 15. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde düzenlendiğini, bu hükümlerde dava konusu Yönetmelik değişikliği ile zaten yeni bir düzenleme getirilmediği, Ek-4'de yer alan form-2'de yapılan değişikliğin Bakanlık isminin değişmesinden ibaret olduğu, davacı tarafından daha önce bu formun iptali talebiyle açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesinin 09/07/2008 tarih ve E:2008/3362, K:2010/7428 sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, Ek-6'da yer alan form-4'te düzenlenen yapı denetim hizmet sözleşmesi örneğinin 6. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendindeki düzenlemenin, ilgili Yönetmeliğin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi ile aynı içerikte olduğu, sözleşme örneğinin 5. maddesinde yer alan tablonun ise ilgili Yönetmeliğin 27. maddesinde yer alan tablo birebir aynı olduğu, dava konusu Yönetmelik ile davacı tarafın iddia ettiği gibi bu hükümlerde yeni bir düzenlemenin getirilmediği ve dava konusu Yönetmelik hükümlerinin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI …'İN DÜŞÜNCESİ : 23/12/2022 tarihli, 32052 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesiyle eklenen Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 15.maddesinin 8. fıkrasının ve 19. maddesiyle değiştirilen Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin Ek-4'deki Form-2 ile Ek-6'daki Form-4'ün iptali istemiyle açılmıştır.

Davalı idarenin usule ilişkin iddiaları yerinde görülmeyerek esasa geçilmiştir.

Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 5. maddesinin 2. fıkrasında, yapı denetim kuruluşunun proje denetimi safhasındaki görev ve sorumlulukları düzenlenmiş, fıkranın (e) bendinde, "Zemin ve temel etüdü raporunun hazırlanmasına ilişkin esaslara uygun olarak bir zemin etüdü raporunun olup olmadığını tespit ederek uygunluk görüşü verir. Raporun uygunluğunu tespit için, bünyesinde konu ile ilgili yeterli teknik elaman bulunmadığı hallerde hizmet satın alabilir." kuralı, dava konusu 15. maddesinin 8. fıkrasında ise "Yapı denetim kuruluşunca denetim sorumluluğu üstlenilen bir yapıda görevlendirilen bütün proje ve uygulama denetçileri ilgi alanlarında kalan projelerin ve bunlara altlık teşkil eden raporların denetiminden sorumludur." kuralına yer verilmiştir. Yönetmelik değişikliğinden sonra da Yönetmeliğinin Ek-4'deki Form-2 ile Ek-6'daki Form-4 yeniden düzenlenerek yayımlanmıştır.

Davacı oda tarafından, ruhsat eki niteliğinde olan ve statik projeye esas teşkil eden zemin ve temel etütlerinin denetiminin jeoloji mühendisleri tarafından yerine getirilmesi gerektiği, dava konusu düzenleme ile bu yetkinin inşaat mühendislerine bırakıldığı, Form-2'de "Yapı Denetim Kuruluşu ve Görevli Teknik Elemanlar" bölümünde, jeoloji mühendislerine yer verilmediği, jeoloji mühendislerinin denetim faaliyetinin engellendiği, Form-4'te verilen "Yapı Denetimi Hizmet Sözleşmesi Örneği"nde sadece proje denetimine ilişkin hususların bulunduğu, ruhsat eki zemin ve temel etütlerin yerinde denetimine ilişkin ücretler ile 6. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde, zemin ve temel etütlerinin denetiminin yapılıp yapılmaması ve bu konuda bünyesinde personel çalıştırıp çalıştırılmamasında yetki ve sorumluluğun yapı denetim kuruluşuna verildiği, yine 5. maddesinde ruhsat alınması aşamasında ödenecek olan proje inceleme bedeli ifadesi içerisinde etüt tanımına yer verilmediği, bu nedenle düzenlemelerin eksik ve kanunlara aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Zemin etüdü raporlarının denetiminin inşaat mühendislerine verildiği, inşaat mühendislerinin zemin ve temel etütleri konusunda yetkin olmadığı iddiasıyla, davacı oda tarafından Danıştay Altıncı Dairesinin E:2008/3362 sayılı dosyasında açılan davada verilen 09.07.2010 tarihli, K:2010/7428 sayılı kararla; Dairenin daha önce verilen ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca onanan 25.12.2002 tarihli, E:2001/6016, K:2002/6433 sayılı kararında, "... Yönetmelik yapı denetiminde, yapı ruhsatı almak için yapılan başvuruya eklenmesi zorunlu olan jeoteknik raporu, hazırlayıcı bir işlem olarak kabul ederek, temel sisteminin bu rapora uygunluğunun denetimini öngörmüştür. Jeoteknik raporuyla birlikte yapı statiği, yapı hesabı ve projenin denetimi gibi mühendislik hizmeti ağırlıkta olan işlerde inşaat mühendislerine görev verilmesinde jeoloji mühendislerinin denetçi mühendis olarak kabul edilmemesinde hukuka ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamıştır." gerekçesine yer verildiği, bu durumda uyuşmazlığa konu Yönetmelikte, proje ve uygulama denetçisi inşaat mühendislerinin zemin etüdü raporuyla birlikte yapı statiği, betonarme-çelik-ahşap yığma yapı hesabı, projelerin ve yapının denetimi ile görevli olduğu konusunda getirilen düzenlemede kesinleşen yargı kararı uyarınca hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Öte yandan Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 5. maddesinin 2. fıkrasında, yapı denetimi kuruluşunun proje denetimi safhasında uygun zemin etüdü raporunun olup olmadığını tespit ederek uygunluk görüşü vereceği, yapı denetim kuruluşunda yeterli teknik elaman bulunmadığı hallerde hizmet satın alınabileceği düzenlenmiş, yine Yönetmeliğin dava konusu bendinde, yapı denetim kuruluşunun bir yapıda görevlendirilen bütün proje ve uygulama denetçilerinin, ilgi alanlarında kalan projelerin ve bunlara altlık teşkil eden raporların denetiminden sorumlu olduğu belirtilmiştir. Bu düzenlemeler nedeniyle, temel etütlerinin denetiminin yapılıp yapılmaması konusunda, yetki ve sorumluluğun yapı denetim kuruluşuna verildiği iddiasının dayanağı bulunmamakta olup yapı denetim kuruluşunun bu konuda hizmet satın alması da mümkündür.

Bu durumda jeoloji mühendislerince hazırlanan zemin ve temel etüdü raporunun statik projenin bir parçası olduğu, zemin ve etüt raporunun 3194 sayılı İmar Kanunun 22.maddesinde sayılan projelerden olmayıp inşaat mühendislerince imzalan statik projenin eki bir belge niteliğinde olduğu, jeoteknik raporuyla birlikte yapı statiği, yapı hesabı ve projenin denetimi gibi mühendislik hizmeti ağırlıkta olan işlerde inşaat mühendislerine görev verilmesinde, jeoloji mühendislerinin denetçi mühendis olarak kabul edilmemesinde hukuka ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı yargı kararlarıyla ortaya konulduğundan, dava konusu benzer düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 20/12/2023 tarihinde, davacı vekili Av. … ve davalı idare vekili Av. …'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY: 23/12/2022 tarihli ve 32052 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesiyle Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 15. maddesine eklenen 8. fıkrasının ve 19. maddesiyle değiştirilen Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin Ek-4'deki Form-2 ile Ek-6'daki Form-4'ün iptali talebiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 1. maddesinde "Bu Kanunun amacı; can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir." şeklinde belirlenmiştir.

Anılan Kanunun "Yapı denetim kuruluşları ve görevleri" başlıklı 2. maddesinin 1. ve 2. fıkrasında "Bu Kanun kapsamına giren her türlü yapı; Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile çalışan ve münhasıran yapı denetimi ile uğraşan tüzel kişiliğe sahip yapı denetim kuruluşlarının denetimine tabidir. Yapı denetim hizmeti; yapı denetim kuruluşu ile yapı sahibi veya vekili arasında akdedilen hizmet sözleşmesi hükümlerine göre yürütülür. Yapı sahibi, yapım işi için anlaşma yaptığı yapı müteahhidini vekil tayin edemez.

Yapı denetim kuruluşlarının nama yazılı ödenmiş sermayelerinin tamamının, mimar veya mühendislere ait olması zorunludur. Yapı denetim kuruluşları; denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları istihdam eder. (Ek cümle:10/6/2022-7410/15 md.) Yetmiş beş yaşını dolduran denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları, yapı denetim kuruluşu adına, şantiye mahallinde yapının denetimi görevini yürütemezler." hükmüne yer verilmiş, 4. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinde, "a) Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye uygunluk görüşünü bildirmek."; "c) Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek.", yapı denetim kuruluşlarının görevleri arasında sayılmıştır.

Aynı Kanunun 12. maddesinin 2. fıkrasında ise, yapı denetim ve laboratuvar kuruluşlarında görev alacak personelde aranacak nitelik, tecrübe ve bunların istihdam şartları ile görev ve sorumluluklarının diğer yapı sorumlularının nitelikleri, görevleri ile çalışma usul ve esaslarının Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle düzenleneceği öngörülmüştür.

Anılan yasa hükmü uyarınca düzenlenen Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 5. maddesinin 2. fıkrasında, yapı denetim kuruluşunun proje denetimi safhasındaki görev ve sorumlulukları düzenlenmiş, fıkranın (e) bendinde, "Zemin ve temel etüdü raporunun hazırlanmasına ilişkin esaslara uygun olarak bir zemin etüdü raporunun olup olmadığını tespit ederek uygunluk görüşü verir. Raporun uygunluğunu tespit için, bünyesinde konu ile ilgili yeterli teknik elaman bulunmadığı hallerde hizmet satın alabilir."; 3. fıkrasının (a) bendinde, "Yapı denetim kuruluşu yapı ruhsatı alınması safhasında; (a) Denetimini üstleneceği yapı ile alâkalı bilgileri ek-4’te gösterilen form-2’ye uygun şekilde düzenleyip Bakanlığa bildirir." kuralı getirilmiştir.

Aynı Yönetmeliğin "Teknik personelin yapı denetim kuruluşunda istihdam esasları" başlıklı 16. maddesinde; "Yapı denetim kuruluşu;

a) Bir proje ve uygulama denetçisi mimarı (Şantiye mahallinde de yapının denetimini yürütebilecek),

b) Bir proje ve uygulama denetçisi inşaat mühendisi,

c) Bir uygulama denetçisi inşaat mühendisi (Şantiye mahallinde de yapının denetimini yürütebilecek),

ç) Bir proje ve uygulama denetçisi makine mühendisi (Şantiye mahallinde de yapının denetimini yürütebilecek),

d) Bir proje ve uygulama denetçisi elektrik mühendisi (Şantiye mahallinde de yapının denetimini yürütebilecek), faaliyetine devam ettiği sürece çekirdek personel olarak istihdam etmek zorundadır." hükmüne,

Yönetmeliğin "Teknik personelin denetim yetkisi" başlıklı 15. maddesinde 1.fıkrasında,

" (1) Yapı denetim kuruluşunda görev alacak denetçi personelin unvanlarına göre denetim yetkisi sınırları ve görevleri aşağıda gösterilmiştir:

a) Proje ve uygulama denetçisi mimar, mimari projenin ilgili mevzuata uygunluğunun ve yapının her safhasında bu projelere uygun yapılıp yapılmadığının denetimini yapar. Denetim yetkisi sınırı 360.000 m2 toplam inşaat alanıdır.

b) Proje ve uygulama denetçisi inşaat mühendisi, zemin etüdü raporuyla birlikte yapı statiği, betonarme-çelik-ahşap-yığma yapı hesabı, projelerin ve yapının denetimi ile görevlidir. Denetim yetkisi sınırı 360.000 m2 toplam inşaat alanıdır.

c) Uygulama denetçisi inşaat mühendisi, yapı denetimini yapar. Denetim yetkisi sınırı 120.000 m2’dir.

ç) (Değişik:RG-5/2/2013-28550) Proje ve uygulama denetçisi makine mühendisi, proje ve yapı denetimini yapar. Denetim yetkisi sınırı 180.000 m2’dir.

d) (Değişik:RG-5/2/2013-28550) Proje ve uygulama denetçisi elektrik mühendisi, proje ve yapı denetimini yapar. Denetim yetkisi sınırı 180.000 m2’dir.

(2) (Değişik:RG-23/12/2022-32052) Yapı denetim kuruluşunda görev alan yukarıda yetki sınırları verilmiş proje ve uygulama denetçisi inşaat mühendislerinden 75 yaşını doldurmayan ve şantiyelerde iş görebileceklerine ilişkin olarak, görevini devamlı olarak yapmaya engel bir durumu olmadığı ilgili sağlık kurum veya kuruluşunca belirlenenler denetimi üstlenilen yapıda aynı zamanda uygulama denetçisi olarak görevlendirilebilir." hükmüne yer verilmiştir.

Yönetmeliğin dava konusu 15. maddesinin 8. fıkrasında ise, (Ek:RG-23/12/2022-32052) Yapı denetim kuruluşunca denetim sorumluluğu üstlenilen bir yapıda görevlendirilen bütün proje ve uygulama denetçileri ilgi alanlarında kalan projelerin ve bunlara altlık teşkil eden raporların denetiminden sorumludur." kuralı yer almıştır.

Yönetmeliğin "Yapı denetimi hizmet sözleşmesi ve fesih esasları" başlıklı 21. maddesinin birinci fıkrasında ise, Kanun kapsamına giren yapıların sahipleri, yapının uygulama projeleri bitirildikten sonra Bakanlıkça elektronik ortamda belirlenen bir yapı denetim kuruluşu ile ek-6’da gösterilen form-4’e uygun bir hizmet sözleşmesi akdederek, bir suretini ruhsat işlemlerini başlatmak üzere ek-5’de gösterilen form-3’e uygun taahhütname ekinde ilgili idareye sunar." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Usul Yönünden:

Davalı tarafından, davanın süresinde açılmadığı ileri sürülmüş ise de; dava konusu düzenleyici işlemin 23.12.2022 günlü Resmi Gazetede yayımlandığı, bakılan davanın ise, 21.02.2023 günü yani altmış günlük dava açma süresinin son gününde açıldığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, davalı tarafından davacının dava açma ehliyeti bulunmadığı ileri sürülmüş ise de; dava konusu düzenlemelerin davacı odanın ana Yönetmeliğinde belirtilen kişisel, meşru ve güncel menfaatini ilgilendirdiği anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık konusu olayda, davalı tarafından ileri sürülen usule ilişkin itirazlara yukarıda belirtilen sebeplerle itibar edilmeyerek davanın esasına ilişkin inceleme yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Esas Yönünden:

Dava konusu Yönetmeliğin 15. maddesinin 8. fıkrası yönünden yapılan incelemede;

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; yapı denetim kuruluşları, denetimini üstlendiği proje ve yapım işlerinde, Kanun ve Yönetmelik hükümleriyle kendisine verilen görevleri, denetçi mimar ve denetçi mühendisler eliyle yürütmektedir. Yapı denetim kuruluşu, faaliyetine devam ettiği sürece; bir proje ve uygulama denetçisi inşaat mühendisini, (şantiye mahallinde de yapının denetimini yürütebilecek) bir proje ve uygulama denetçisi mimarı, bir uygulama denetçisi inşaat mühendisini, bir proje ve uygulama denetçisi makine mühendisini ve bir proje ve uygulama denetçisi elektrik mühendisini çekirdek personel olarak istihdam etmek zorundadır. Şu halde Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde, denetçi olarak 4 meslek disiplininin (mimar, inşaat mühendisi, makina mühendisi ve elektrik mühendisi) kabul edildiği görülmektedir. Bununla birlikte yapı denetim kuruluşunun, proje denetimi safhasında, zemin ve temel etüdü raporunun hazırlanmasına ilişkin esaslara uygun olarak bir zemin etüdü raporunun olup olmadığını tespit ederek uygunluk görüşü vereceği, raporun uygunluğunu tespit için, bünyesinde konu ile ilgili yeterli teknik eleman bulunmadığı hallerde hizmet satın alabileceği açıktır.

Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğin 15. maddesinde; proje ve uygulama denetçisi mimarın, mimari projenin ilgili mevzuata uygunluğunun ve yapının her safhasında bu projelere uygun yapılıp yapılmadığının denetimini yapacağı; proje ve uygulama denetçisi inşaat mühendisinin, zemin etüdü raporuyla birlikte yapı statiği, betonarme-çelik-ahşap-yığma yapı hesabı, projelerin ve yapının denetimi ile görevli olduğu; uygulama denetçisi inşaat mühendisinin, yapı denetimini yapacağı; proje ve uygulama denetçisi makine mühendisinin, proje ve yapı denetimini yapacağı ve proje ve uygulama denetçisi elektrik mühendisinin de, proje ve yapı denetimini yapacağı hükme bağlanmış, aynı maddeye 8. fıkra olarak eklenen dava konusu düzenleme ile de "yapı denetim kuruluşunca denetim sorumluluğu üstlenilen bir yapıda görevlendirilen bütün proje ve uygulama denetçilerinin ilgi alanlarında kalan projelerin ve bunlara altlık teşkil eden raporların denetiminden sorumlu olacağı" kuralı getirilmiştir.

Davacı oda tarafından, zemin ve temel etütlerinin denetiminin jeoloji mühendisleri tarafından yerine getirilmesi gerektiği, ilgili Yönetmeliğin 15. maddesine eklenen 8. fıkra ile bu yetkinin inşaat mühendislerine bırakıldığı ve jeoloji mühendisleri yönünden eksik düzenleme yapıldığı iddia edilmekte ise de, dava konusu düzenleme ile, böyle bir durumun söz konusu olmadığı yapı denetiminde görevlendirilecek teknik personelin yapı denetim kuruluşunda istihdam esaslarında bir değişikliğe gidilmediği gibi jeoloji mühendisleri yönünden de eksik bir düzenleme bulunmadığı görülmüştür.

Esasen jeoloji mühendislerinin faaliyet konusuna, yapının inşaasına başlanılmadan önce yerleşime uygunluğunun tespiti aşamasında plan çalışmalarına temel veri teşkil edecek etüt ve analizleri yapmak girdiğinden, jeoloji mühendislerinin sorumluluğunun, yapı denetiminden çok daha önceki bir aşamayı kapsadığı bilinmektedir. Yapının inşasına başlanıldığı aşamada ise yapı denetim kuruluşu tarafından yapının mevzuata uygun plan, proje ve jeolojik etüt çalışmalarının var olup olmadığı denetlenmektedir. Görüleceği üzere yapı denetim kuruluşlarının görev ve sorumluluğu, bir yapının imar planına, fen ve sanat sağlık kurallarına, standartlara uygun olarak inşa edilmesi ile başlamakta, yapının tamamlanıp kullanılmaya hazır hale getirilmesini kapsamaktadır. Jeoloji mühendislerinin ise inceleme ve denetleme görevinin çok daha öncesinde gerçekleştiği, yapının inşasına ilişkin olmadığı, yapının temel zeminine uygun olarak inşa edilmesinin, statik konusunda uzman inşaat mühendislerinin sorumluluğunda olduğu açıktır.

23/12/2022 tarihli, 32052 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 19. maddesiyle değiştirilen Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin Ek-4'deki Form-2 yönünden yapılan incelemede;

Yapı denetim kuruluşları, yapı ruhsatı alınması safhasında, denetimini üstleneceği yapı ile alâkalı bilgileri ek-4’te gösterilen form-2’ye uygun şekilde düzenleyip Bakanlığa bildirilmektedir. Yapıya ilişkin bilgi formunda yapı denetim kuruluşunda görevli teknik elemanlara da yer verilir.

Davacı tarafından, Form-2'de yer alan "Yapı Denetim Kuruluşu ve Görevli Teknik Elemanlar" bölümünde, jeoloji mühendislerine yer verilmeyerek jeoloji mühendislerinin denetim faaliyetinin engellendiği iddia edilmektedir.

Yönetmelikte yapılan son değişiklikle form-2'de, önceki düzenlemelerden farklı olarak davalı Bakanlığın isminin değiştirildiği görülmektedir.

Öte yandan davacı oda tarafından, zemin etüdü raporlarının denetiminin inşaat mühendislerine verildiği, inşaat mühendislerinin zemin ve temel etütleri konusunda yetkin olmadığı iddiasıyla

Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan "zemin etüt raporuyla birlikte" ibaresinin ve Yönetmeliğin Ek-4 Form-2'de yer alan "Jeoteknik Etüt Sorumlusu: Jeoloji Mühendisi, Jeofizik Mühendisi, İnşaat Mühendisi" şeklindeki düzenlemenin iptali talebiyle Danıştay Altıncı Dairesinin E:2008/3362 sayılı dosyasında açılan davada verilen 09.07.2010 tarihli, K:2010/7428 sayılı kararla; Dairenin daha önce verilen ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca onanan 25.12.2002 tarihli, E:2001/6016, K:2002/6433 sayılı kararında, "... Yönetmelik yapı denetiminde, yapı ruhsatı almak için yapılan başvuruya eklenmesi zorunlu olan jeoteknik raporu, hazırlayıcı bir işlem olarak kabul ederek, temel sisteminin bu rapora uygunluğunun denetimini öngörmüştür. Jeoteknik raporuyla birlikte yapı statiği, yapı hesabı ve projenin denetimi gibi mühendislik hizmeti ağırlıkta olan işlerde inşaat mühendislerine görev verilmesinde jeoloji mühendislerinin denetçi mühendis olarak kabul edilmemesinde hukuka ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamıştır." gerekçesine yer verildiği, bu durumda uyuşmazlığa konu Yönetmelikte, proje ve uygulama denetçisi inşaat mühendislerinin zemin etüdü raporuyla birlikte yapı statiği, betonarme-çelik-ahşap yığma yapı hesabı, projelerin ve yapının denetimi ile görevli olduğu konusunda getirilen düzenlemede kesinleşen yargı kararı uyarınca hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Şu halde Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 19. maddesiyle değiştirilen Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin Ek-4'deki Form-2 'de, jeoloji mühendisleri yönünden eksik bir düzenleme bulunmamaktadır.

23/12/2022 tarihli, 32052 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 19. maddesiyle değiştirilen Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin Ek-6'daki Form-4 yönünden yapılan incelemede;

Kanun kapsamına giren yapıların sahipleri, yapının uygulama projeleri bitirildikten sonra Bakanlıkça elektronik ortamda belirlenen bir yapı denetim kuruluşu ile ek-6’da gösterilen form-4’e uygun bir hizmet sözleşmesi akdeder.

Davacı oda tarafından, Form-4'te düzenlenen "Yapı Denetimi Hizmet Sözleşmesi Örneği"nde sadece proje denetimine ilişkin hususların bulunduğu, zemin ve temel etütlerinin denetiminin yapılıp yapılmaması ve bu konuda bünyesinde personel çalıştırıp çalıştırılmamasında yetki ve sorumluluğun yapı denetim kuruluşuna verildiği, ruhsat alınması aşamasında ödenecek olan proje inceleme bedeli ifadesi içerisinde etüt tanımına yer verilmediği, bu nedenle eksik düzenleme yapıldığı iddia edilmekte ise de, ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan incelemede, Ek-6'da yer alan yapı denetim hizmet sözleşmesi örneğinin, Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda düzenlendiği, 4708 sayılı Kanunda yapılan hizmet bedeli ve teknik personelin yaşı ile ilgili değişikliklerin sözleşmeye uyarlandığı, sözleşme örneğinin 5. maddesinde, Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 5. maddesinde düzenlendiği gibi "Zemin ve temel etüdü raporunun hazırlanmasına ilişkin esaslara uygun olarak bir zemin etüdü raporunun olup olmadığını tespit ederek uygunluk görüşü verir. Raporun uygunluğunu tespit için, bünyesinde konu ile ilgili yeterli teknik elaman bulunmadığı hallerde hizmet satın alabilir." ifadesinin yer aldığı anlaşılmakta olup, jeoloji mühendisleri yönünden eksik bir düzenleme bulunmadığı, anılan düzenlemenin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1.DAVANIN REDDİNE,

2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için öngörülen …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,

4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,

5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 20/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.