Danıştay 6. D 2024/108 K.

Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2022/3611 E. , 2024/108 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ALTINCI DAİRE

Esas No : 2022/3611

Karar No : 2024/108

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- …Büyükşehir Belediye Başkanlığı

VEKİLİ : Av. …

  2.  …Belediye Başkanlığı

VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : Sınırlı Sorumlu … Yapı Kooperatifi

VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: İzmir ili, Seferihisar ilçesi, … Mahallesi, … Bölgesini kapsayan alanda … tarih ve … sayılı Seferihisar Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon ve ilave uygulama imar planı ve dayanağı … tarih ve … sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporun dosyada bulunan bilgi ve belgelerle birlikte incelenmesinden, uyuşmazlık konusu İzmir ili, Seferihisar ilçesi, … Mahallesi, …Planlama Bölgesi 1/1000 ölçekli Revizyon ve İlave Uygulama İmar Planında dava konusu alan için öngörülmüş olan plan kararlarının ve plan notlarında detaylandırılmış olan yapılaşma koşullarının, üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı ile 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planında öngörülmüş olan plan kararları ve hükümleriyle çelişmediği ve planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu, alandaki mevcut tesis alanlarının korunmasının kamu yararı içerdiği ve … Sitesinin içerisinde bulunduğu bölgenin spor alanı gereksiniminin karşılanması için uygun ve yeterli olduğu, dava konusu imar planlarında, … ada, … parsel sayılı taşınmaz için “spor alanı/açık spor tesisi”, … ada, … parsel sayılı taşınmaz için “ağaçlandırılacak alan”, … ada, … ve …parsel sayılı taşınmazlar için "park alanı", … ada, … parsel ve …ada, …parsel sayılı taşınmazlar için "park alanı" kullanım kararları getirilmesinin imar mevzuatı ve kamu yararına uygun olduğu, söz konusu park alanlarının çocuk oyun alanı ve mahalle parkı olarak kullanılmak ve Haritacılar Sitesinin içerisinde bulunduğu bölgenin açık ve yeşil alan gereksinimini karşılamak üzere uygun konum ve büyüklükte olduğu, mevcut yeşil dokunun korunmasının kamu yararı içerdiği, parsellerin bulunduğu Haritacılar Sitesinin kısmi yapılaşmayı sağlayan ve mevzii imar planı bulunan alan kapsamında kaldığı, imar planlarında … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazlar için getirilen "turizm tesis alanı/pansiyon alanı" kullanımının önceki plan kararları ile çelişmediği, alanın fiziki koşulları ile uyumlu olduğu ve … Sitesinin içerisinde bulunduğu bölgede kıyı alanı potansiyellerinin turizm amaçlı kullanımını sağlamak üzere uygun konum ve yapılaşma koşullarına sahip olduğu, otopark olarak planlanan … ada, … parsel sayılı taşınmazın batısındaki alanın kıyı alanlarındaki kamusal kullanımlara erişim amaçlı önerilmiş ve 1975 yılı plan kararlarında da otopark amaçlı planlanmış olduğu hususları dikkate alındığında, dava konusu imar planları ile getirilen "genel otopark alanı" kullanım kararının kamu yararına, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olduğu, bölge için 1/5000 ölçekli nazım imar planında öngörülen ve … Sitesi içerisinden geçen 12 metre genişliğindeki yol aksının kuzey-güney yönünde süreklilik içeren ana bağlantı yolu olarak belirlenmiş ve bu taşıt yolunun … Caddesi olarak tüm bölge bütününde Kuşadası Yoluna bağlantı veren bir aks olarak planlanmış olduğu, alt bölgeler ile Kuşadası Yolu arasındaki bağlantıyı sağladığı ve semt dağıtıcısı statüsünde bir yol olarak tasarlandığı, plan kararları ile öngörülen ulaşım sistemi içerisinde bu yol aksının plan tekniğine uygun olarak getirildiği, ancak; plana yapılan itirazlar üzerine yapılan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile 2. derece yol güzergahı ile genişliğinde değişikliğe gidildiği, bölge bütününde Kuşadası Yoluna bağlantı veren bir aks olarak planlanmış olan semt dağıtıcısı statüsündeki "12 mt. taşıt yolu" plan kararının sürekliliğinin … Sitesinin bulunduğu kesimde bozulduğu ve bu sitenin ana erişim yolunun 10 metrelik taşıt yolu olarak değiştirildiği, dolayısıyla plan bütününde sürekliliği olan 12 metrelik taşıt yolunun kısmi olarak daraltılmış olmasının ulaşım planlama ilkelerine aykırı olduğu, öte yandan dava konusu plan ile öngörülen konut gelişme alanlarında yaşayacak olan nüfusun eğitim, sağlık ve dini tesis alanları gibi kentsel ve sosyal gereksinimlerinin mevzuat ile belirlenen oranlar temelinde karşılanamadığı, bu yönleriyle dava konusu imar planlarının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, imar mevzuatına ve kamu yararına aykırılık teşkil ettiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti:

Dosyada bulunan bilgi, belgelerin, karara esas alınan bilirkişi raporundaki teknik açıklamalar ve 06/10/2021 günlü ve 09/12/2021 günlü ara kararlarına cevaben davalı idarelerce dosyaya sunulan imar planı pafta örneklerinin birlikte incelenmesinden; İzmir ili, Seferihisar ilçesi, …Mahallesi, … Bölgesi 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planına yapılan itirazlar üzerine … Sitesi içerisinden geçen 2. Derece yol güzergahında ve genişliğinde değişiklik yapılarak, Kuşadası Yoluna bağlantı veren ve bölge bütününde kuzey-güney istikametinde semt dağıtıcısı statüsünde 12 mt. olarak planlanan taşıt yolunun …Sitesinin bulunduğu kesimde 10 metreye düşürülmesinde ve dolayısıyla planlama alanı bütününde sürekliliği olan 12 metrelik taşıt yolunun gerekçeleri somut olarak ortaya konulmadan daraltılmasında şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesi eklenerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :

Davalı …üyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, 1/5000 ölçekli nazım imar planına, İzmir Valiliği tarafından, Milli Savunma Bakanlığına tahsisli askeri alanlardan geçen 12 metre genişliğinde 2. derece taşıt yolu yönünden yapılan itiraz üzerine askeri alanın güvenliğini sağlamak için yapılan plan değişikliği ile 12 metrelik yolun güzergahının değiştirildiği, böylece 12 metre olarak planlanan yolun Haritacılar Sitesinin içinden geçen 10 metrelik yola bağlandığı, site içerisinde yer alan mevcut teşekküller sebebiyle yol genişliğinin 12 metreye çıkarılamadığı, … Bölgesinde çeşitli tarihlerde yapılan planlar sonrası bölgenin dörtte üçünün yapılaştığı, ilave planlarla mümkün olduğunca sosyal donatı ve teknik altyapı alanlarının arttırılmaya çalışıldığı, dava konusu imar planlarıyla eğitim ve ibadet alanı hariç diğer sosyal donatı ve teknik altyapı alanlarının sağlanmış olduğu, dava konusu imar planlarının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına uygun olduğu ileri sürülmektedir.

Davalı …Belediye Başkanlığı tarafından, Davacının planın tamamının iptalini istemesinde kişisel, meşru ve güncel menfaatinin bulunmadığı, planların kademeli birlikteliği ilkesinin sağlandığı, 12 metrelik yolun askeri alanın güvenliği için kaydırıldığı, dava konusu imar planlarının kamu yararına , şehircilik ilkelerine , planlama esaslarına uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Davalı Seferihisar Belediye Başkanlığının temyiz istemi bakımından;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 46. maddesinde, "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin imar planları ve parselasyon işlemlerinden kaynaklanan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştay'da, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceği" hükmüne yer verilmiştir.

7201 sayılı Tebligat Kanununun 7/a maddesinin 4. fıkrasında :"Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır." hükmü yer almıştır.

Elektronik Tebligat Yönetmeliğinin 9. maddesinin 6. fıkrasında "Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin İdari İşler ile Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin "Kanun Yoluna Başvuru İşlemleri" başlıklı 95. maddesinde ise; "Kanun yoluna başvuru dilekçesinin, ön büro veya yazı işlerinde görevli personele teslim edileceği, kanun yoluna başvuru dilekçesi harca tabi değilse hemen, harca tabi ise harç ödendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 48 inci maddesinin altıncı fıkrası saklı kalmak üzere kaydedileceği, kanun yolu başvurusunun, kanun yolu dilekçesinin kaydedildiği tarihte yapılmış sayılacağı, hüküm altına alınmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının davalı idareye ait elektronik tebligat adresine 11/02/2022 tarihinde ulaştığı ve yukarıda belirtilen 7201 sayılı Kanunun 7/a maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, elektronik tebligatın muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonu olan 16/02/2022 tarihinde yapıldığı kabul edildiğinden, bu tarihi izleyen otuz gün içinde (en son 18/03/2022 cuma günü) temyiz isteminde bulunulması gerekirken, davalı idare vekili tarafından 21/03/2022 tarihinde kayda giren dilekçe ile temyiz isteminde bulunulduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda, temyiz dilekçesinin yasal süre geçirildikten sonra verildiğinin anlaşılması karşısında, davalı Seferihisar Belediye Başkanlığının temyiz isteminin süre aşımı nedeniyle incelenme imkanı bulunmamaktadır.

Davalı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığının temyiz istemi bakımından;

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinde; "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre talep sonucundan daha azına karar verebilir. Hakimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.

Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.

Öte yandan, talep sonucunun belirlenmesinde, dava dilekçesinin bir bütün olarak ele alınıp değerlendirilmesi gerekmektedir. "Talep sonucunun çok açık olmaması hâlinde, onu dava dilekçesinin diğer bölümlerinde yazılanların ışığı altında bir yoruma tâbi tutarak, davacının bu dava ile neyin hüküm altına alınmasını istediği tespit edilmelidir." (KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6. Baskı, Şubat 2001, İstanbul, Cilt II, s. 1608).

Davacı tarafından dava dilekçesinde yolların genişletilmesi nedeniyle taşınmazlarının büyüklüklerinin aleyhe olarak küçüldüğü, şekillerinin değişikliğe uğradığı, Haritacılar Sitesinin eski yol genişliklerine göre yapılaştığı, imar planları ile kazanılmış haklarının korunmadığı iddialarında yer verdiği ve yol genişlemelerinden şikayet ettiği görülmektedir.

Uyuşmazlıkta, 12 metrelik yolun Milli Savunma Bakanlığına tahsisli askeri alandan geçmesi nedeniyle İzmir Valiliği Deftardarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığı tarafından imar planlarına yapılan itiraz üzerine 12 metrelik yolun kaydırılarak …Sitesi içerisinden geçen 10 metrelik yola bağlandığı görülmektedir.

Davalı idare tarafından 12 metrelik yolun davacıya ait …Sitesi içerisinden geçerken 10 metreye düşürülme sebebinin mevcut yapılaşmalar olduğu belirtilmektedir.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise 12 metrelik taşıt yolunun Haritacılar Sitesinin bulunduğu kesimde 10 metreye düşürülmesinde ve dolayısıyla planlama alanı bütününde sürekliliği olan 12 metrelik taşıt yolunun gerekçeleri somut olarak ortaya konulmadan daraltılmasının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve mevzuata uygun olmadığı yönünde karar verilmiştir.

Bu durumda, davacının yolların genişlemesinden şikayetçi olduğu ve davalı idare tarafından davacıya ait yapıların korunması için 12 metrelik yolun haritacılar sitesi içerisinde 10 metreye düşürüldüğü ifadeleri göz önüne alındığında anılan yolun … Sitesi içerisinde 10 metre olarak planlanmasının davacının lehine olduğu ve bu yol fonksiyonunun iptaline karar verilmesi halinde davacının talebine aykırı karar verilmiş olacağından temyize konu istinaf isteminin gerekçeli reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararına açıklama olarak eklenen, 12 metrelik yolun Haritacılar sitesi içerinde 10 metreye düşürülmesinde hukuka uyarlık bulunmadığına ilişkin kısımda isabet bulunmamış olup dava konusu imar planlarının diğer yönlerden iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusun gerekçeli reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı, yukarıda belirtilen gerekçenin çıkarılması suretiyle, sonucu itibariyle isabetsiz bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. Davalı Seferihisar Belediye Başkanlığının temyiz isteminin süre aşımı nedeniyle reddine,

2. Davalı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığının temyiz isteminin reddine,

3. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,

4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 09/01/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.