Danıştay 6. D 2023/8876 K.

Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/2697 E. , 2023/8876 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ALTINCI DAİRE

Esas No : 2021/2697

Karar No : 2023/8876

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …

VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- … Bakanlığı/…

VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …

  2.  … Belediye Başkanlığı/…

VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU: …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Kocaeli ili, Gebze ilçesi, …ve … Mahalleleri sınırları dahilinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ilan edilen ‘’proje alanı (2/B)’’, proje alanı içerisinde yine anılan Bakanlıkça belirlenen ‘’rezerv alanı’’ ve bir kısım alanı kapsayan bölgede Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği, 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun ve bu planlara ait plan açıklama raporlarının, Kocaeli ili, Gebze ilçesi, …Mahallesi, … pafta, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazın, 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planında; ''meskun konut alanı'', 1/25.000 ölçekli nazım imar planında; ''mevcut konut alanı'', 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında; kısmen ''460 ki/ha yoğunluklu konut alanı'', kısmen “282 kişi/ha yoğunluklu ticaret+ konut alanı (TİCK)”, kısmen “Park ve rekreasyon alanı (park alanı)”, kısmen “15 metre enkesitli yol”, kısmen “sağlık alanı”, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında; kısmen “park alanı”, kısmen “sağlık tesisi alanı”, kısmen “15 metre enkesitli yol”, kısmen “Emsal:2.07, Yençok:10 kat yapılaşma koşullu konut alanı'', kısmen “Emsal: 2.07, Yençok:10 kat yapılaşma koşullu ticaret+konut alanı (TİCK)'' olarak planlandığı, söz konusu planlardaki kullanım kararlarının planların kademeli birlikteliği ilkesi çerçevesinde birbiri ile uyumlu olduğu, proje alanının belirlenmesine ve imar planının onaylanmasına ilişkin sürecin 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanuna uygun olarak yürütüldüğü, 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planları plan açıklama raporlarında, plan revizyonunun gerekçesinin belirtildiği, 18 alanda yapılan gereklilik analizlerinin ayrıntılı açıklandığı, ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerinin istenildiği, bu kurumlardan gelen olumsuz bir görüşün bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Uyuşmazlık konusu olayda, öncelikle davacının dava açma ehliyeti bulunup bulunmadığının saptanması gerektiği, ilk derece mahkemesinin 19.03.2019 tarihli; "dava açma menfaatinin tespitine yönelik varsa tapu senedi veya tapu tahsis belgesi gibi bilgi ve belgelerin dava dosyasına ibraz edilmesinin istenmesine," yönelik ara kararına davacı tarafından verilen cevapta; tapu veya tapu tahsis belgesinin bulunmadığı, taşınmaz üzerinde zilyetliği bulunduğu, zilyetlik nedeniyle bakılan davayı açtığını belirtildiği görüldüğünden, imar planlarına karşı parsel bazlı açılacak olan davaların, bu planlardan doğrudan meşru ve güncel menfaati ihlal edilen parsel malikleri tarafından açılabileceği, parselde zilyet ya da işgalci konumunda bulunan ya da parselle herhangi bir ilgisi olmayan kişilerin doğrudan parsel bazlı dava açma haklarının bulunmadığı, davacının da dava konusu taşınmazda belirtilen şekilde mülkiyet ilişkisinin bulunmadığı anlaşıldığından, davacının dava açmakta meşru ve güncel menfaati bulunmadığı, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlık konusu parsel üzerinde bulunan yapının kendisine ait olduğu, TAKBİS kayıtlarında da yapı sahibi olarak göründüğü, belediye tarafından hak sahiplerine satış yapılarak tapuların verildiği, hak sahipliğinin bulunduğu taşınmaz nedeniyle dava açma ehliyetininde bulunduğu, dava konusu imar planlarının imar mevzuatına, planların kademeli birlikteliği ilkesine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

SAVUNMALARIN ÖZETİ: Davalı idareler tarafından, temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :

Kocaeli ili, Gebze ilçesi, … ve … Mahalleleri sınırları dahilinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ilan edilen ‘’proje alanı (2/B)’’, proje alanı içerisinde yine anılan Bakanlıkça belirlenen ‘’rezerv alanı’’ ve bir kısım alanı kapsayan bölgede Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği, 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun ve bu planlara ait plan açıklama raporlarının, Kocaeli ili, Gebze ilçesi, …Mahallesi, … pafta, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin Hukuk Devleti olduğu belirtilmektedir. Hukuk devletinin temel ilkelerinden olan idarece tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluğu ve sonuçta idarenin hukuka bağlılığının yargısal denetimi, iptal davaları yoluyla sağlanır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu' nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar iptal davası olarak tanımlanmıştır.

İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan biri olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen sübjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlalinin kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilecektir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

İdari işlemler aleyhine açılacak iptal davalarının görüşülebilmesinin ön koşullardan biri olan dava açma ehliyetinin, davanın açıldığı tarihten başlamak suretiyle davanın her aşamasında mevcut olması gerekmektedir.

Her ne kadar davacı tarafından uyuşmazlık konusu taşınmazın zilyeti sıfatıyla bakılan davanın açıldığı belirtilmiş ise de dosyanın ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yapılan TAKBİS malvarlığı sorgulaması sonucunda alınan kaydın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazın davacının aktif taşınmazları arasında yer aldığı ve dava devam ederken taşınmazın mülkiyet durumunda değişiklik olduğu görüldüğünden, uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin güncel mülkiyet durumu tespit edildikten sonra, elde edilen sonuca göre yeniden karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolunda Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda isabet bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,

2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi . . . İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 04/12/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.