Danıştay 6. D 2023/7914 K.

Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2020/10395 E. , 2023/7914 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ALTINCI DAİRE

Esas No : 2020/10395

Karar No : 2023/7914

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı/ANKARA

VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : .. Belediye Başkanlığı

VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Giresun ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin onaylanmasına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının … tarihli, … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:…l sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve bilgilerin birlikte değerlendirilmesinden, davaya konu taşınmazın imar planlarında sosyal ve teknik alt yapı ve kamusal alanlardan sağlık tesis alanı iken dava konusu işlemle özel mülkiyete dönüşecek konut+ticaret alanına çevrildiği, kaldırılan sağlık tesis alanına karşılık aynı bölge içerisinde eş değer alan ve park alanı haricinde artan nüfusun ihtiyacını karşılamaya yönelik herhangi bir sosyal-teknik altyapı alanının ayrılmadığı, dolayısıyla yapılan imar planı değişikliğinin kamu yararı, planlama esaslarına ve şehircilik ilkelerine aykırı olduğu tüm bu nedenlerle dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Dava dairesince bilirkişilerden alınan ek rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, bölgesel/kentsel ölçekte önem arz eden kamusal hizmet merkezi olarak belirlenen bir alanda yer alan sağlık tesis alanında parçacıl şekilde imar planı değişikliği yapılmasını zorunlu kılan hususlar ile ticaret ve konut kullanımını gerektiren sebeplerin somut olarak ortaya konulamadığı, yapılan değişikliğinin tek bir parsele özgü olarak gerçekleştirildiği, konut kullanımı itibariyle alana ilave nüfus getireceğinden artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanlarının park alanı haricinde ayrılmadığı, sosyal ve teknik alt yapı alan standardın düşürüldüğü ve mevcut ana planda da ortaokul alanı, dini tesis alanı, sosyal-kültürel tesis alanı ve teknik altyapı alanlarının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirlenen standardın altında ayrıldığı göz önüne alındığında, dava konusu işlemde planlama esaslarına, imar mevzuatına ve kamu yararına uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmış, istinaf başvurusunun belirtilen açıklamayla reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davaya konu taşınmazın Bakanlık tarafından kendilerine devri öncesinde Bakanlığın gösterdiği alanda taraflarınca iki adet hastane inşa edildiği dava konusu işlemle taşınmazda sadece %30'unda konut alanı getirildiği, toplam 210 kişi nüfus öngörüldüğü, 3.500 metre kare park alanı öngörüldüğü dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 29.10.2021 tarihli ve 31643 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 85 sayılı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2. maddesi ile de aynı Kararnamenin 97. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "Çevre ve Şehircilik" ibaresinin "Çevre, Şehircilik ve İklim değişikliği" şeklinde değiştirildiği görüldüğünden, davalı idarenin ismi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı olarak değiştirilmesi suretiyle işin gereği görüşüldü.

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY : Giresun ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel (meri imar planlarında sağlık tesisi alanı fonksiyonlu) sayılı taşınmazın kısmen konut-ticaret, kısmen park alanı olarak belirlenmesine yönelik olarak Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca (TOKİ) hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri Çevre ve Şehircilik Bakanlığının … tarihli, … sayılı işlemi ile onaylanmış, 15.11.2017-15.12.2017 tarihleri arasında giresun Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünde askıya çıkarılmış davacı tarafından askı süresi içerisinde yapılan … tarihli, … sayılı itiraz başvurusunun zımnen reddi üzerine 14.03.2018 tarihinde imar planı değişikliklerinin onayına ilişkin davalı bakanlık işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "İmar planı değişiklikleri" başlıklı 24.maddesinde, " İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır.

(2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz.

(3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için:

a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır.

b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur.

c) Düzenleme ortaklık payından elde edilen alanların yüzölçümleri toplamının altına düşülmemek kaydıyla, plan değişikliği ile kaldırılan yol alanlarının miktarları, düzenleme ortaklık payından oluşturulan park, çocuk bahçesi, meydan gibi açık ve yeşil alanlarda kullanılabilir. Ancak yol hariç düzenleme ortaklık payına tabi bir kullanımın kamu ortaklık payına tabi bir kullanıma dönüştürülmek istenilmesi halinde, düzenleme ortaklık payına tabi alanın hizmet edeceği etki alanında eşdeğer bir alan ayrılır."kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Dosyanın incelenmesinden, davalı idare tarafından verilen savunma ve temyiz dilekçelerinde, davaya konu taşınmaz üzerinde bulunan SSK hastane binası ve lojmanlarının terkedilmiş durumda olduğu, Sağlık Bakanlığına tahsisli veya Hazine mülkiyetinde yer alan planlamaya konu alanın Toplu Konut İdaresine devredilmesi yönünde kurumlar arası bir karar alınmak suretiyle Sağlık Bakanlığı ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığı arasında protokol imzalandığı, buna karşılık Giresun ili, Merkez, Teyyaredüzü Mahallesinde bulunan 55.500 m² büyüklüğündeki alanda 75 yataklı fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezi ve Giresun ili, Merkez, … Mahallesinde bulunan 15.129 m² büyüklüğündeki alanda 150 yataklı kadın doğum ve çocuk hastanesi yapıldığı, bu kapsamda söz konusu protokol gereği kamuya ait taşınmazlar değerlendirilerek kamu yatırımlarına yönlendirildiği ve kamu yararı sağlandığı, bu husustaki itirazların göz ardı edildiği, dava konusu işlemle öngörülen 210 kişilik nüfusun ihtiyaç duyacağı tüm donatı alanlarının hizmet etki alanı içerisinde yer aldığı iddia ve itirazlarında bulunulduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Dava Dairesince, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği uyarınca ayrılması gerekli olan sosyal ve teknik alt yapı alanlarının, ilave 210 kişilik nüfus da dahil edildiğinde imar planı genelinde değil de hizmet etki alanındaki nüfus için yeterli olup olmadığı, sosyal ve teknik alt yapı alanlarının ( eğitim tesisleri, açık ve yeşil alanlar, ibadet yerleri, sağlık tesisleri, sosyal ve kültürel tesisler, teknik altyapı) hizmet etki alanındaki m²/kişi değeri ve alan büyüklüğü, plan değişikliği sonrasında plan genelindeki sağlık tesis alanlarının m²/kişi değeri ve alan büyüklüğünün, bu büyüklüğün meri planda öngörülen nüfus büyüklüğüne 210 kişilik nüfus ilave edildiğinde oluşan toplam nüfusa yeterli olup olmadığı hususlarının yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelesi sonucu rapor alınarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,

2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi . . . İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 02/11/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.