Danıştay 3. D 2023/4952 K.

Danıştay 3. Daire Başkanlığı 2023/4137 E. , 2023/4952 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ÜÇÜNCÜ DAİRE

Esas No : 2023/4137

Karar No : 2023/4952

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) … Vergi Dairesi Başkanlığı/…

VEKİLİ: Av….

                                         2.  (DAVACI)   … Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi

VEKİLLERİ: Av. …- Av. …

İSTEMİN KONUSU : ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurularına ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait üretim tesislerinde çıkan yangın sonucu zayi olan sabit kıymetler ve stoklar için yüklenilen katma değer vergisinin indirimlerinde dikkate alınması gerektiği ihtirazi kaydıyla verilen katma değer vergisi beyannamesi üzerine Eylül 2018 döneminden devreden katma değer vergisinin azaltılmasına yol açacak şekilde yapılan tahakkuk işleminin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacı şirketin üretim tesislerinde meydana gelen yangın sonucu kullanılamayacak hale gelen sabit kıymet ve stoklara ilişkin … tarih ve … sayılı takdir komisyonu kararı uyarınca hammadde, yarı mamul ve mamullerin yandığı, kullanılamaz ve satılamaz hale gelmesi nedeniyle emsal bedelinin matrahsız olarak kabul edildiği ancak hurda haline gelen ve esas mahiyetlerini yitiren makine ve teçhizatların emsal bedelinin 1.948.977,49 TL olarak belirlenmesi sebebiyle, uyuşmazlığın sabit kıymetler ile stokların yangın sonrası zayi olup olmadığının belirlenmesi yönlerinden ayrı ayrı irdelenmesi gerektiği, stokların alımında yüklenilen katma değer vergisi yönünden, yanma nedeniyle zayi olan stokların yeni bir teslime konu edilemediği ve bu nedenle, katma değer vergisi doğmadığı kabul edilmekle birlikte yangının Maliye Bakanlığı tarafından mücbir sebep olarak ilan edildiği yönünde bir iddiada bulunulmadığı anlaşıldığından stokların alımında yüklenilen verginin 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 30. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca indirim konusu yapılamayacağı açık olduğundan işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, sabit kıymetlerin alımında yüklenilen katma değer vergisi açısından ise davacı şirkete ait iktisadi kıymetlerin emsal bedelinin takdir komisyonu tarafından 1.948.977,49 TL olarak belirlendiği dikkate alındığında, söz konusu iktisadi kıymetlerin ekonomik değeri tamamen yok olmadığından kıymeti düşen mal olarak nitelendirilmesi dolayısıyla söz konusu iktisadi kıymetlerde meydana gelen değer kaybına isabet eden katma değer vergisi indiriminin kabulü gerektiğinden işlemin bu kısmında hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle tahakkuk işleminin, stoklara isabet eden kısmı yönünden dava reddedilmiş, sabit kıymetlere isabet eden kısmı ise iptal edilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularının, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :

Davalı idare tarafından, 3065 sayılı Kanun'un 30. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca yangın veya başka bir sebeple kullanılamayacak hale gelen ve imha edilen malların zayi mal mahiyetinde olduğu, yangının olduğu yerin Maliye Bakanlığı'nın yangın sebebiyle mücbir sebep ilan ettiği yerlerden olmaması nedeniyle kullanılamayacak hale gelen sabit kıymet ve stoklara ilişkin olarak yüklenilen ve daha önce indirim konusu yapılan katma değer vergisi indirim konusu yapılamayacağından tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.

Davacı tarafından, işyerinde meydana gelen yangının mücbir sebep teşkil ettiğine dair yapılan başvuruya idarece cevap verilmediği, herhangi bir ticari işleme konu edilmeyen hammadde ve mamullerin kullanılamayacak hale geldiği dolayısıyla nihai tüketici olmadıkları halde sırf mücbir sebep ilan edilmemesi nedeniyle söz konusu stokların alımında yüklenilen katma değer vergisinin indirim konusu yapılamamasının hukuka aykırı olduğu gibi bu durumun vergide eşitlik ve adalet prensiplerine de aykırılık teşkil ettiği ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Davalı idare temyiz isteminin kabulü, davacı temyiz isteminin ise reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :

Davacı şirkete ait üretim tesislerinde 23/09/2018 tarihinde çıkan yangın sonucu zayi olan sabit kıymetlere ve stoklara ilişkin olarak yüklenilen katma değer vergisinin indirimlerinde dikkate alınması gerektiği ihtirazi kaydıyla verilen katma değer vergisi beyannamesi üzerine Eylül 2018 döneminden devreden katma değer vergisinin azaltılmasına yol açacak şekilde yapılan tahakkuk işleminin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 278. maddesinde, yangın, deprem ve su basması gibi afetler yüzünden veyahut bozulmak, çürümek, kırılmak, çatlamak, paslanmak gibi haller neticesinde iktisadi kıymetlerinde önemli bir azalış vaki olan emtia ile maliyetlerin hesaplanması mutad olmayan hurdalar ve döküntüler, üstüpü, deşe ve ıskartaların emsal bedeli ile değerleneceği hükmüne yer verilmiştir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 30. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, deprem, sel felaketi ve Maliye Bakanlığının yangın sebebiyle mücbir sebep ilân ettiği yerlerdeki yangın sonucu zayi olanlar hariç olmak üzere, zayi olan mallara ait katma değer vergisinin indirim konusu yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Davacı tarafından temyiz istemine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının; dava konusu tahakkuk işleminin, stoklardan kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrası aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun bulunmuştur.

… tarih ve … sayılı takdir komisyonu kararı ile davacı şirkete ait üretim tesislerinde meydana gelen yangın nedeniyle kullanılamayacak duruma gelen sabit kıymetlere ilişkin emsal bedelin 1.948.977,49 TL olarak belirlendiği dikkate alındığında, esas mahiyetini yitirmek suretiyle hurda haline gelen söz konusu iktisadi kıymetler zayi olan mal mahiyetinde olduğundan ve 3065 sayılı Kanun'un yukarıda değinilen yasal düzenlemede sayılan yerlerdeki yangın sonucu da gerçekleşmediği açık olan yangın sebebiyle davacı tarafından sözü edilen emtianın iktisabı dolayısıyla yüklenilen katma değer vergisinin indirim konusu yapılması mümkün olmadığından Vergi Mahkemesince yazılı gerekçeyle tahakkuk işleminin, sabit kıymetlere isabet eden kısmının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen davalı idare istinaf başvurusunun reddine yönelik hüküm fıkrasının bozulması gerekmiştir.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle;

Davacı temyiz isteminin reddine,

2. Temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının; dava konusu tahakkuk işleminin, stoklardan kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,

3. Davalı idare temyiz isteminin kabulüne,

4. Kararın; tahakkuk işleminin, sabit kıymetlerden kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasının BOZULMASINA,

5. Davacıdan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (3) sayılı Tarife uyarınca nispi harç alınmasına, 28/11/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X)- KARŞI OY:

Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan Bölge İdare Mahkemesi kararının, tahakkuk işleminin, sabit kıymetlerden kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrası aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülmüş olup, davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar sözü geçen kararın anılan hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, davalının temyiz isteminin de reddi gerektiği görüşüyle Kararın belirtilen kısmına katılmıyorum.