Danıştay 3. D 2023/5101 K.

Danıştay 3. Daire Başkanlığı 2023/3498 E. , 2023/5101 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ÜÇÜNCÜ DAİRE

Esas No : 2023/3498

Karar No : 2023/5101

TEMYİZ EDENLER : 1-(DAVACI) …

VEKİLİ: Av. …

  2. (DAVALI) … Vergi Dairesi Müdürlüğü/…

VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU :… Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurularına ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Davacı adına, asıl borçlu ... Elektronik İletişim Hizmetleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden alınamayan 1998, 2000 ila 2002, 2004, 2006, 2007, 2009, 2011 ila 2016 yıllarına ait muhtelif kamu alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen … tarih ve 13, 15 ila 18, 20, 22, 26 ila 30 takip numaralı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu 13, 15 ila 18, 20, 22, 26, 28 ila 30 takip numaralı ödeme emirleri ile 27 takip numaralı ödeme emrinin 13, 14, 18, 19, 29, 33, 34, 41 ve 42. sıra numarası içeriği amme alacaklarına ilişkin olarak asıl borçlu şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin usulüne uygun tebliğ edildiği, 21/08/2007 yılında şirketin aracına haciz konulduğu ayrıca 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, 6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına dair Kanun, 6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun uyarınca sırasıyla 15/03/2011, 27/11/2014 ve 23/11/2016 tarihlerinde yapılan başvurular üzerine borcun yapılandırıldığı ancak ödeme yapılmadığından yapılandırmaların iptal edildiği, yapılan haciz ve yapılandırma başvuruları uyarınca zamanaşımının kesildiği dikkate alındığında, şirket hakkında yeterli mal varlığı araştırması gerçekleştirilmesine rağmen amme alacağının tahsil edilemediği anlaşıldığından söz konusu kamu alacağı nedeniyle davacının takibinde hukuka aykırılık bulunmadığı, 27 takip numaralı ödeme emrinin 7 ila 12, 15 ila 17, 20 ila 25, 30 ila 32, 35 ila 37. sıra numarasında yer alan alacaklar için 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanunun 10. maddesinin 2. fıkrası kapsamında toplu terkin işlemine tabi tutulduğu hususu davalı idarece sunulan … tarih ve … sayılı yazıda belirtildiğinden, diğer kısmının dayanağı ihbarname ve tebliğ alındılarının saklama süresi geçtiğinden ibraz edilemediği gerekçesiyle 13, 15 ila 18, 20 ve 22, 26, 28 ila 30 takip numaralı ödeme emri ile 27 takip numaralı ödeme emrinin 13, 14, 18, 19, 29, 33, 34, 41 ve 42. sıra numarasında yer alan kamu alacakları kısmı yönünden dava reddedilmiş, 27 takip numaralı ödeme emrinin diğer kısmı ise iptal edilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:

Vergi Mahkemesi kararının, 27 takip numaralı ödeme emrinin, 7 ila 12, 15 ila17, 20 ila 25, 30 ila 32, 35 ila 37 sırasında yer alan kamu alacağına ilişkin kısmının iptali ile ve 30 takip numaralı ödeme emrinin 4 ila 7, 10, 11, 13 ila 17, 22 ila 30. sıra numarasında yer alan kamu alacağı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkralarına yöneltilen istinaf başvuruları, değinilen hüküm fıkralarının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle reddedilmiştir.

13 ila 18, 20, 22, 26, 28, 29 takip numaralı ödeme emirleri ile 27 takip numaralı ödeme emrinin 13, 14, 18, 19, 29, 33, 34, 41 ve 42. sıra numarasında yer alan kamu alacağı ile dayanağı 5 sayılı ihbarnameye tekabül eden kısmı bakımından; 6111, 6552 ve 6736 sayılı Kanunlar uyarınca sırasıyla 15/03/2011, 27/11/2014 ve 23/11/2016 tarihlerinde yapılan başvurular üzerine borcun yapılandırıldığı ancak ödeme yapılmadığından yapılandırmaların iptal edildiği, bu durumda, yapılandırılmak suretiyle vade tarihi değişen kamu alacağı için yapılandırmaların iptal edilmesi üzerine asıl borçlu şirket adına yeniden ödeme emri düzenlenip tebliğ edilmeden davacının kanuni temsilci sıfatıyla takibinde hukuka uygunluk görülmediği, 27 takip numaralı ödeme emrinin dayanağı 1, 9, 45 sayılı ihbarnamelere tekabül eden kısmı ile 30 takip numaralı ödeme emrinin 1 ila 3, 8, 9, 12, 18 ila 21. sıra numarasında yer alan alacaklar bakımından; asıl borçlu şirket adına düzenlenen ihbarnamelerin tebliğ belgelerinin gönderilmediği, ihbarnamelerin 213 sayılı Kanunda belirtilen usule uygun şekilde tebliğ edildiğinin ve içeriği borçların asıl borçlu şirket nezdinde usulüne uygun şekilde tahakkuk ettiğinin davalı idarece ortaya konulamadığından söz konusu kısım için hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle Vergi Mahkemesi kararının, 13 ila 18, 20, 22, 26, 28, 29 takip numaralı ödeme emirleri ile 27 takip numaralı ödeme emrinin 13, 14, 18, 19, 29, 33, 34, 41 ve 42. sıra numarasında yer alan kamu alacağı ile dayanağı 5 sayılı ihbarnameye tekabül eden kısmı ile 27 takip numaralı ödeme emrinin dayanağı 1, 9, 45 sayılı ihbarnamelere tekabül eden kısmı ile 30 takip numaralı ödeme emrinin 1 ila 3, 8, 9, 12, 18 ila 21. sıra numarasında yer alan alacaklara ilişkin kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına davacı tarafından yöneltilen istinaf başvurusu kabul edilerek sözü edilen hüküm fıkrası kaldırıldıktan sonra değinilen ödeme emirleri iptal edilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :

Davacı tarafından 21/10/2016 tarihinde kadar kanuni temsilci olduğu, ödeme emirleri içeriği amme alacaklarından sorumlu olmadığı, cezaların mükerrer düzenlendiği, dava konusu ödeme emirlerinde hukuka uyarlık bulanmadığı ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.

Davalı idare tarafından düzenlenen ödeme emirlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :

Davacının 21/10/2016 tarihine kadar kanuni temsilcisi olduğu asıl borçlu şirketin 6736 sayılı Kanun kapsamında 23/11/2016 tarihinde vergi borçlarının yapılandırıldığı, anılan yapılandırmanın ihlal edilmesi nedeniyle iptal edildiği ve 1998, 2000 ila 2002, 2004, 2006, 2007, 2009, 2011 ila 2016 yıllarının muhtelif dönemlerine ait amme alacağının vadesinde ödenmediğinden ve şirketin mal varlığından tahsil edilemeyeceğinin anlaşıldığından bahisle söz konusu borcun tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla dava konusu ödeme emirlerinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzel kişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi veya buna bağlı alacakların, kanuni ödevlerini yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Temyiz istemlerine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının; 27 takip numaralı ödeme emrinin 7 ila 12, 15 ila 17, 20 ila 25, 30 ila 32, 35 ila 37. ile dayanağı 1, 9, 45 sayılı ihbarnamelere tekabül eden kısmı ve 30 takip numaralı ödeme emrinin 9. sıra numarası dışında yer alan alacaklara ilişkin hüküm fıkrası aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun bulunmuştur.

Yapılandırma kanunları kapsamındaki yapılandırma sonucunda vergi borçlarıyla ilgili olarak ortaya yeni bir hukuki durum çıkmasına karşın, bu durumun; şirket tüzel kişiliği nezdinde yapılandırma öncesinde usulüne uygun biçimde tamamlanmış olan takibin yeniden başlatılmasını başka bir ifadeyle yapılandırmanın ihlalinden sonra asıl borçlu adına yeniden ödeme emri düzenlenerek mal varlığı araştırması yapılmasını gerektirdiğinden söz edilemez.

Ancak gerek yapılandırma ve gerek ihlali sırasında şirketle ilgisi bulunmayan davacının söz konusu borçlar nedeniyle sorumlu tutularak adına düzenlenen ödeme emirleriyle takibe alınmasında hukuka uyarlık bulunmadığından Vergi Dava Dairesi kararının diğer hüküm fıkrasında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. Davacı temyiz isteminin reddine, davalı idare temyiz isteminin kısmen reddine,

2. Temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının; … takip numaralı ödeme emrinin 7 ila 12, 15 ila 17, 20 ila 25, 30 ila 32, 35 ila 37. ile dayanağı 1, 9, 45 sayılı ihbarnamelere tekabül eden kısmı ve 30 takip numaralı ödeme emrinin 9. sıra numarası dışında yer alan alacaklara ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,

3. Kararın; diğer hüküm fıkrasına davalı idarece yöneltilen TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,

4. Davacıdan 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (3) sayılı Tarife uyarınca …-TL maktu harç alınmasına,

5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ilgili Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 30/11/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X)-KARŞI OY :

Davacı adına, asıl borçlu ... Elektronik İletişim Hizmetleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin ödenmeyen vergi borçları nedeniyle kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen … tarih ve 13, 15 ila 18, 20, 22, 26 ila 30 takip numaralı ödeme emirlerinin iptali istemiyle açılan davada verilen kabul kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Dava konusu 13, 15 ila 18, 20, 22, 26, 28, 29 takip numaralı ödeme emirleri ile 27 sayılı ödeme emrinin 5 sayılı ihbarnameye tekabül eden kamu alacağından kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik;

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzelkişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, kanuni temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların, kanuni ödevlerini yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı belirtilmiştir.

Kanuni temsilcilerin, şirket borcundan dolayı takip edilebilmesi için öncelikle usulüne uygun olarak asıl borçlu şirket hakkında kesinleşmiş bir vergi borcunun bulunması ve usulüne uygun tüm takip yollarının tüketilmesine karşın, borcun tüzelkişiliğin varlığından tamamen veya kısmen alınamadığının açıkça ortaya konulmasından sonra kanuni temsilci olarak sorumlu tutulacağı dönemler dikkate alınarak takibi yoluna gidilmesi gerekmektedir.

Yeniden yapılandırma yasaları olarak da nitelendirilen kimi özel yasalar kapsamında yükümlülere, vergi borcunun, miktarı ve vadesi değiştirilip yeni bir ödeme planına bağlanarak, ödenmesi konusunda kimi koşullarla kolaylıklar sağlanmaktadır. Yeniden yapılandırılan borcun ödenmemesi halinde, diğer bir deyişle yapılandırmaya ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle hakkın kaybedilmesi ve bunun sonucunda yapılandırmanın iptali durumunda tahsil işlemlerine kalındığı yerden devam edilmesi yasa gereğidir.

Amme alacağının özel yasalara göre ödenmek üzere başvuruda bulunulması ve/veya ödeme planına bağlanması, zamanaşımına olan etkisi dışında, asıl borçluya ait amme borcunun ödenmemesi halinde kanuni temsilcinin sorumluluğunu düzenleyen kurallar gereğince, borcun takibinde gelinen aşamayı değiştirmez.

6111, 6552 ve 6736 sayılı Kanunlar kapsamında borcun ödenmesi amacıyla asıl borçlunun başvuruda bulunmuş olmasının, başvuru tarihinden önce amme alacağının tahsili için ilgili yasalara göre başlatılan/yapılan takip işlemlerini durdurmakla birlikte yapılandırma koşullarına uyulmaması ve kanundan yararlanma hakkının kaybedilmesi önceki takip işlemlerini geçersiz hale getirmeyeceği, takibin yeniden başlatılmasını gerektirmeyeceği gibi anlık kesinleşmiş olan amme alacaklarının yapılandırma nedeniyle bir ödeme varsa mahsup edilmekle birlikte kaldığı yerden hem asıl borçlu şirket hem kanuni temsilci ve ortakları için devam ettirilmesi 6183 sayılı Kanun gereğidir.

Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulü ile davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla ödeme emri düzenlenmesinde sorumluluğunun 213 sayılı Kanun kapsamında incelenerek bir karar verilmek üzere temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği görüşüyle Daire kararına katılmıyoruz.