Danıştay 2. D 2024/107 K.

Danıştay 2. Daire Başkanlığı 2023/2921 E. , 2024/107 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

İKİNCİ DAİRE

Esas No : 2023/2921

Karar No : 2024/107

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …

VEKİLİ : Av. ..

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Merkez Bankası Anonim Şirketi

VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava Konusu İstem : Davacı tarafından, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası … Hizmetleri Genel Müdürlüğünde Genel Müdür Yardımcısı olarak görev yapmakta iken bu görevden alınarak Başuzman olarak atanmasına ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının görevden alınma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:… , K:… sayılı kararla; davalı idarece her ne kadar dava konusu işleme gerekçe olarak davacının performansının yetersizliği gösterilmiş ise de, davacının dava konusu işlemin tesis edildiği 2021 yılı performans değerlendirme puanının 3,37 olduğu ve bu puanın, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Yönetmeliği'nde belirlenmiş olan performans puanı aralıklarına göre beklenen başarı düzeyinin üzerinde olduğu, davacının performans değerlendirme amiri tarafından yapılan değerlendirmelerin ise somut bilgi ve belgelere dayanmadığı, davacı hakkında açılmış herhangi bir disiplin soruşturmasının veya verilmiş bir disiplin cezasının da bulunmadığı, bu haliyle davacının genel müdür yardımcılığı görevinden alınmasını gerektirecek nitelikte somut ve hukuken geçerli bir sebep ileri sürülmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptaline, işlem sebebiyle mahrum kaldığı özlük ve parasal haklarının, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten itibaren (her bir ay için, tahakkuk tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte) davacıya ödenmesine/iadesine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:… , K:… sayılı temyize konu kararla; dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, davalı Bankanın yeniden yapılandırma içerisine girdiği, bu kapsamda davacı ile birlikte bazı üst kademe yöneticilerin görev yerlerinin değiştirildiği dikkate alındığında, yasalarla kendisine verilen görevleri etkin, süratli ve verimli bir biçimde yürütme ve bu amaçla gereken önlemleri almakla yükümlü olan idarenin, mevcut kadrolara atama yapma hususunda sahip olduğu takdir yetkisi çerçevesinde davacının başuzman kadrosuna atamasının yapıldığı, söz konusu işlemin tesisinde takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözardı edilerek kullanıldığına ilişkin bir hususun tespit edilmediği, davacının Genel Müdür yardımcılığı görevine sınav, eleme gibi bir yöntemle gelmediği hususları da dikkate alındığında, dava konusu işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davaya konu işlem hukuka uygun bulunmakla davacının parasal kayıplarının yasal faizi ile ödenmesi isteminin de reddine karar verilmesi gerektiğinin açık olduğu belirtilerek davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; 10 yıllık çalışma sürecinde profesyonellik ilkelerine ve meslek ahlakına bağlı kalarak çalışmalarda bulunduğu, hiçbir gerekçeye dayanılmaksızın görevinden alındığı, hakkında adli ve idari soruşturma açılmadığı gibi görevinde başarısız veya yetersiz olduğuna dair somut bir tespitin de bulunmadığı, her ne kadar Bölge İdare Mahkemesi kararında davalı idarenin yapılandırma içine girdiğinden bahsedilmiş ise de böyle bir durumun söz konusu olmadığı, dava konusu işlemin siyasi saikle tesis edildiği ileri sürülerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Davalı idare tarafından; temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :

MADDİ OLAY :

Davacı tarafından, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası … Hizmetleri Genel Müdürlüğünde Genel Müdür Yardımcısı olarak görev yapmakta iken bu görevden alınarak Başuzman olarak atanmasına ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :

Anayasa'nın 124/2. maddesine dayanılarak çıkarılan 3011 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanacak Olan Yönetmelikler Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, "Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin; a) İşbirliğine, yetki ve görev alanlarına ait hükümleri düzenleyen, b) Kamu personeline ait genel hükümleri kapsayan, c) Kamuyu ilgilendiren yönetmelikler Resmi Gazete'de yayımlanır. Ancak, milli emniyet ve milli güvenlikle ilgili olan ve gizlilik derecesi taşıyan yönetmelikler yayımlanmaz. (Ek fıkra: 2/7/2018-KHK-703/229 md.) Bu maddenin uygulanması bakımından hangi yönetmelik ve tebliğlerin Resmi Gazete'de yayımlanacağı ile ilgili oluşabilecek tereddütleri gidermeye Cumhurbaşkanlığı yetkilidir.'' hükmüne yer verilmiştir.

1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'na dayanılarak hazırlanan, 12/09/2003 günlü, 8468/18067 sayılı Banka Meclisi kararıyla kabul edilerek yürürlüğe konulan ve Resmi Gazete'de yayımlanmayan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Memurları Yönetmeliği, 01/03/2022 tarihinde yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Yönetmeliği'yle yürürlükten kaldırılmış olup, 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'na dayanılarak hazırlanan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Yönetmeliği'nin "Performans değerlendirmesinde uygulanacak not usulü ve değerlendirme" başlıklı 46/1. maddesinde, "Performans değerlendirmesi sonucunda performans puanı; 5.00-3.20 arası olan çalışanlar, "Beklenen Başarı Düzeyinin Üzerinde", 3.19-2.50 arası olan çalışanlar, "Beklenen Başarı Düzeyinde", 2.49-2.00 arası olan çalışanlar, "Beklenen Başarı Düzeyinin Altında", 1.99-1.00 arası olan çalışanlar, "Beklenen Başarı Düzeyinin Çok Altında", performans göstermiş olarak değerlendirilir." düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :

Olayda; uyuşmazlığın çözümü için işleme dayanak teşkil eden Yönetmelik'in Resmi Gazete'de yayınlanmasının gerekip gerekmediğinin ortaya konulmasının gerektiği, bunun için de öncelikle davalı idarenin kamu kurumu, personelinin de kamu personeli olup olmadığının açıklığa kavuşturulması gerekli görülmüştür.

1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu incelendiğinde, davalı idarenin; temel amacının fiyat istikrarını sağlamak olduğu, ülkenin para politikasını doğrudan kendisinin belirlediği, para politikasının uygulanmasında tek yetkili ve sorumlu olduğu, banknot ihracı imtiyazına münhasıran sahip olduğu, anonim şirket olarak kurulduğu ve bu Kanun'da açıklık bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabi kılındığı anlaşılmış ise de kuruluş amacı, görev ve yetkileri açısından; kamusal görev ve yetkilerle donatıldığı, kamu hizmeti ifa ettiği, hisselerinin çoğunluğunun Hazineye ait bulunduğu, Banka Esas Mukavelesinin Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe girdiği, Başkanın (Guvernör) ve Başkan (Guvernör) Yardımcılarının Cumhurbaşkanı Kararıyla atandığı gibi hususlar göz önüne alındığında, kamu kurumu, bu hizmetleri yürüten personelinin de kamu personeli olduğunda kuşku bulunmamaktadır.

Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 07/04/2005 günlü, E:2004/2352, K:2005/208; Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesinin 16/02/2016 günlü, E:2015/25283, K:2016/519; Danıştay Beşinci Dairesinin 15/01/2018 günlü, E:2016/18612, K:2018/2489 sayılı kararları da davalı idarenin kamu kurumu, personelinin de kamu personeli olduğu yönündedir.

Davalı idarenin; banknot ihracı imtiyazına tek elden sahip olup, temel amacı olan fiyat istikrarını sağlamak için uygulayacağı para politikasını ve kullanacağı para politikası araçlarını doğrudan kendisinin belirlemesi; 1211 sayılı Kanun'la ve mevzuatla kendisine verilen yetki ve görevlerle ilgili olarak düzenlemeler yapmaya ve bunları uygulamaya, bu düzenlemelere tabi kurum ve kuruluşlar nezdinde bunlara uygun hareket edilip edilmediğini denetlemeye görevli ve yetkili olması; 1211 sayılı Kanun'la kendisine verilen görev ve yetkileri, kendi sorumluluğu altında bağımsız olarak yerine getirmesi ve kullanması gibi özellikleri dikkate alındığında, merkezi idareden bağımsız ve özerk, kendine özgü bir kamu kurumu olduğu sonucuna varılmaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesi de 18/05/1992 günlü, E:1992/15, K:1992/18 sayılı kararında, davalı idarenin, ''kendine özgü bir kamu tüzel kişisi'' olduğunu belirtmiştir.

Bu durumda, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kamu kurumu olması ve personelinin de kamu personeli olması nedeniyle, uyuşmazlık konusu işleme dayanak teşkil eden ve davalı idare bünyesinde görev yapan kamu personeline ilişkin genel hükümleri içeren Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Yönetmeliği'nin, yukarıda anılan 3011 sayılı Kanun uyarınca Resmi Gazete'de yayımlanması gerekmekte iken yayımlanmadan uygulamaya konulduğu anlaşıldığından, usulüne uygun olarak Resmi Gazete'de yayımlanmadan yürürlüğe konulan söz konusu Yönetmelik hükmü uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddine dair Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, Resmi Gazete'de yayımlanmayan (Mülga) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Memurları Yönetmeliği'ne dayanılarak tesis edilen atama işlemlerine karşı açılan davalarda verilen Dairemizin 17/05/2022 günlü, E:2022/1465, K:2022/2620; 20/05/2019 günlü, E:2019/990, K:2019/3086 sayılı kararları ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 02/12/2015 günlü, E:2014/5673, K:2015/4735 sayılı kararı da bu yöndedir.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle;

1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,

2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:… , K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,

3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine,

4. Kullanılmayan … -TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,

5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 03/01/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.