Danıştay 12. D 2023/5962 K.

Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2023/1835 E. , 2023/5962 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONİKİNCİ DAİRE

Esas No : 2023/1835

Karar No : 2023/5962

KARARIN DÜZELTİLMESİNİ

İSTEYEN (DAVALILAR) : 1- … Bakanlığı

VEKİLİ : Av. …

                                                   2.  … Başkanlığı	  

VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : … mirasçıları;

                                                   1.  …, 2.  …, 3.  …

VEKİLLERİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının onanmasına dair Danıştay Onikinci Dairesinin 13/12/2022 tarih ve E:2021/1415, K:2022/6348 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca davalı idareler tarafından düzeltilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Sinop İl Emniyet Müdürü olarak görev yapmakta iken, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'na 2559 sayılı Kanun'un 4. maddesiyle eklenen Ek Geçici 16. madde uyarınca 29/01/1982 tarihli işlemle resen emekliye sevk edilen davacının, anılan Kanun maddesinin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi üzerine, davalı idarelere yaptığı başvuruların reddine ilişkin işlemlerin iptali ile yaş haddinden emekli olacağı tarihe kadar olan dönemi kapsayan görev maaşı ile aldığı emekli maaşı arasındaki farktan kaynaklanan tüm maaş ve özlük haklarının bugünkü değer üzerinden yasal faiziyle birlikte ödenmesine, resen emekli edildiği tarihte aldığı emekli ikramiyesi ile yaş haddinden emekli olacağı tarihteki alacağı emekli ikramiyesi farkının yasal faiziyle birlikte ödenmesine, yaş haddinden emekli edilmesi gerektiği tarihte yükseleceği derece ve kademe esas alınarak emekli maaşı bağlanarak ödenmesine, resen emekli edilmeseydi yaş haddinden emekli olacağı tarihte alacağı emekli maaşı ile halihazırda aldığı emekli maaşı farkı toplamının yasal faiziyle birlikte ödenmesine, ayrıca 30.000,00-TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince, davanın reddine ilişkin ısrar kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 02/05/2019 tarih ve E:2018/446, K:2019/2062 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak; davacılar murisinin resen emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemin yasal dayanağı olan 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'na 2559 sayılı Kanun'un 4. maddesiyle eklenen Ek Geçici 16. madde, Anayasa Mahkemesince iptal edildiğinden, söz konusu Kanun hükmü uyarınca resen emekliye sevk edilme işleminin hukuksal temelinin ortadan kalkmış bulunduğu, bu bağlamda, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni hukuki durum karşısında, davacılar murisinin resen emekliye sevk işlemi nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi için davalı idarelere yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlerin, yasal dayanaktan yoksun kalmış olmaları ve bu nedenle hukuka aykırı bir durum oluşturmaları nedeniyle hukuka uygunluk görülmediği, öte yandan, Anayasa Mahkemesince yasal dayanağı iptal edilmekle hukuka aykırılığı ortaya çıkan resen emeklilik işlemi nedeniyle 5.000,00-TL manevi tazminatın davacılara ödenmesi gerektiği sonucuna varılarak, dava konusu işlemlerin iptaline, davacılar murisinin resen emekliye sevk edilmesi işlemi nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük hakların idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, davacıların 5.000,00-TL manevi tazminat talebinin kabulüne; fazlaya ilişkin kısmının (25.000,00-TL) ise reddine, hükmedilen 5.000,00-TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davalı idarelerden İçişleri Bakanlığının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onikinci Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARARIN DÜZELTİLMESİNİ

İSTEYENLERİN İDDİALARI : İçişleri Bakanlığı tarafından; davacının resen emekliye sevk edildiği 15/02/1982 tarihi ile 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 40. maddesine göre rütbesindeki yaş haddini tamamlaması gereken 26/11/2003 tarihleri arasında emeklilik statüsünde geçen 21 yıl, 9 ay, 11 günlük sürede fiilen görev yapmadığı ve bu döneme ilişkin özlük haklarının ödenmesine dair herhangi bir yargı kararı olmadığından, yürürlükteki yasalar doğrultusunda bu sürenin hizmetine eklenmesine ve anılan Kanun gereğince fiili hizmet zammı verilmesi ile maaş farklarının ödenmesine kanunen imkan bulunmadığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamına giren kurumlardan aylık alanlara ödenecek olan zam ve tazminatların, Bakanlar Kurulunca her yıl ayrı ayrı belirlenerek, buna göre ödemenin yapıldığı, zam ve tazminat ödemesi için istisnai durumlar hariç hizmetin fiilen yapılmasının gerektiği, ayrıca Anayasa'nın amir hükmü gereğince, iptal edilen düzenlemenin geriye yürümeyeceği, öte yandan, manevi tazminata hükmedebilmesi için, gerekli olan hem ağır kusur hem de ağır hasar koşullarının olayda gerçekleşmediği,

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından; 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 14. ve 30. maddelerine göre keseneğe tabi olmayan hizmetlerin (fiilen görev yapılmayan süreler) fiili hizmetten sayılmayacağı gibi, aynı Kanun'un 32. maddesinde de iştirakçilerin, vazifelerinde geçen fiili hizmet müddetlerinin her yılı için ne kadar fiili hizmet zammının verileceğinin açıkça belirtildiği, bu itibarla davacının emeklilik statüsünde geçen sürede fiilen görev yapmaması ve özlük haklarının ödenmesine dair bir yargı kararı olmadığından, bu sürenin hizmetine eklenip, fiili hizmet zammı verilmesi ve maaş farklarının ödenmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı,

ileri sürülerek, Danıştay Onikinci Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ : Davalı idarelerden İçişleri Bakanlığının kararın düzeltilmesi isteminin kabulüyle, İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı yönünden ise kararın düzeltilmesi isteminin incelenmeksizin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Davalı idarelerden İçişleri Bakanlığı tarafından kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, anılan İdare yönünden karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onikinci Dairesinin 13/12/2022 tarih ve E:2021/1415, K:2022/6348 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :

İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasındaki, ''hükmedilen 5.000,00-TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine'' ilişkin kısmı incelendiğinde;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değişik "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; temyiz incelemesi sonunda, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa, Danıştayın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmış, madde gerekçesinde ise; temyiz incelemesinde sadece maddi hatalarda değil, aynı zamanda yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen eksiklik ya da yanlışlıklarında düzelterek onama kararı verilmesinin sağlandığı, uygulamada, vekâlet ücretine, yargılama giderlerine ya da faize hükmedilmesinin unutulması ya da bunların yanlış hesaplanması gibi, kararın asli olmayan unsurlarında görülen bir kısım eksiklik ya da yanlışlıklar nedeniyle bozma kararları verildiği, bunun mahkeme tarafından tekrar karara bağlandığı ve yine bu kararlara karşı yeniden kanun yollarına başvurulabilmesi nedeniyle hem zaman hem de emek kaybına neden olunduğunun görüldüğü, bu suretle esasa etkili olmayan konularda Danıştayın kesin karar vermesi sağlanarak uyuşmazlığın hızla sonuçlandırılmasının amaçlandığı hususlarına yer verilmiştir.

Öte yandan; yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, yargı mercilerinin, açılan davalarda davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek biçimde karar veremeyeceği tartışmasızdır.

Dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde manevi tazminat istemi yönünden faiz isteminde bulunulmadığı halde, temyize konu Mahkeme kararında, hükmedilen 5.000,00-TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verildiği anlaşılmakta olup, davacıların talebi aşılarak yasal faize hükmedilmesinde usul kurallarına uyarlık bulunmamaktadır.

Ancak, bu husus, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan eksiklik ve yanlışlık kapsamında olduğundan, İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan ''...hükmedilen 5.000,00-TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine...'' ibaresinin, "....hükmedilen 5.000,00-TL manevi tazminatın davacılara ödenmesine..." şeklinde düzeltilerek onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Davalı idarelerden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının kararın düzeltilmesi istemi incelendiğinde;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanunla değişik 54. maddesinin birinci fıkrasında, Danıştay dava daireleri ve İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarının temyiz üzerine verdikleri kararlar ile bölge idare mahkemelerinin itiraz üzerine verdikleri kararlar hakkında, bir defaya mahsus olmak üzere kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş gün içinde taraflarca kararın düzeltilmesi isteminde bulunabileceği kurala bağlanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, Sinop İl Emniyet Müdürü olarak görev yapmakta iken, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'na 2559 sayılı Kanun'un 4. maddesiyle eklenen Ek Geçici 16. madde uyarınca 29/01/1982 tarihli işlemle resen emekliye sevk edilen davacı tarafından, İçişleri Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına karşı açılan davada; İdare Mahkemesince dava konusu işlemlerin iptaline, davacılar murisinin resen emekliye sevk edilmesi işlemi nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük hakların idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, davacıların 5.000,00-TL manevi tazminat talebinin kabulüne; fazlaya ilişkin kısmının (25.000,00-TL) ise reddine, hükmedilen 5.000,00-TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verildiği, anılan kararın davalı idarelerden İçişleri Bakanlığı tarafından temyizi neticesinde Danıştay Onikinci Dairesinin 13/12/2022 tarih ve E:2021/1415, K:2022/6348 sayılı kararıyla onandığı, temyiz kararının taraflara tebliği üzerine, daha önce temyiz isteminde bulunmayan davalı idarelerden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca bu kez kararın düzeltilmesi isteminde bulunulduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, temyiz isteminde bulunmayan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı yönünden İdare Mahkemesi kararının kesinleştiği açık olup, anılan idarenin kararın düzeltilmesi isteminin incelenmesine olanak bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle;

1.  Davalı idarelerden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının kararın düzeltilmesi isteminin İNCELENMEKSİZİN REDDİNE, 

2.  Davalı idarelerden İçişleri Bakanlığının temyiz isteminin reddi ile dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali, davacılar murisinin resen emekliye sevk edilmesi işlemi nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük hakların idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesi, davacıların …. TL manevi tazminat talebinin kabulü; fazlaya ilişkin kısmının (…. TL) ise reddi, hükmedilen …. TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesi yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının, yukarıda belirtilen şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 

3. Temyiz ve karar düzeltme giderlerinin davalı idareler üzerinde bırakılmasına,

4. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 22/11/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.