Danıştay 10. D 2023/6591 K.

Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2021/5095 E. , 2023/6591 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONUNCU DAİRE

Esas No : 2021/5095

Karar No : 2023/6591

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Bakanlığı / ANKARA

VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACILAR):

1. Kendi adına asaleten; … ve … adlarına velayeten …

2. …

…

10- …

11- …

VEKİLLERİ: Av. …

İSTEMİN_KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının davalı idare tarafından aleyhine ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem: Davacılar tarafından; yakınları …'nin, sevk ve idaresinde bulunan … plakalı aracın Hatay İli, Reyhanlı kavşağında Hatay İl Emniyet Müdürlüğü'ne bağlı ekip tarafından yapılan trafik kontrolünde durdurulmak istenirken silahla vurularak vefat ettiğinden bahisle, olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın eşi ve çocukları için toplam 5.000,00 TL (miktar artırımı ile 397.120,46 TL) maddi, 500.000,00 TL manevi, annesi ve babası için toplam 200.000,00 TL manevi, kardeşleri için toplam 600.000,00 TL manevi tazminatın olayın meydana geldiği 22/06/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava konusu olayın meydana gelmesinde davalı idare personelinin kamu görevinin yerine getirilmesi sırasında kusurunun bulunduğu gerek davalı idarece yürütülen disiplin soruşturması gerekse de adli yargıda yürütülen soruşturma ve kovuşturma sırasında belirlendiğinden zararın davalı idarece tazmin edilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, eş … için 346.685,03 TL maddi tazminatın 1.000,00 TL'sine 20/05/2015 tarihinden, kalan kısmına 08/04/2019 tarihinden, 25.000,00 TL manevi tazminatın 20/05/2015 tarihinden itibaren, çocuk ... için 12.398,68 TL maddi tazminatın, 1.000,00 TL'sine 20/05/2015 tarihinden, kalan kısmına 08/04/2019 tarihinden itibaren, çocuk … için 1.277,57 TL maddi tazminatın 1.000,00 TL'sine 20/05/2015 tarihinden, kalan kısmına 08/04/2019 tarihinden, çocuk … için 450,61 TL maddi tazminatın 20/05/2015 tarihinden, davacı çocukların her biri için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminatın, anne … ve baba … için ayrı ayrı olmak üzere 15.000,00 TL manevi tazminatın, kardeşler için ayrı ayrı olmak üzere 5.000,00 TL manevi tazminatın 20/05/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara verilmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, kararın manevi tazminatın reddine ilişkin kısmının aşağıdaki miktar kısmı yönünden kaldırılmasına, davacı eş ve çocukların her biri için ayrı ayrı 50.000,00 TL, anne … ve baba … için ayrı ayrı 30.000,00 TL, kardeşler için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminatın 20/05/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından, dava konusu olay ile zarar arasında illiyet bağının bulunmadığı, manevi tazminatın koşullarının oluşmadığı, hükmolunan manevi tazminatın yüksek olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ: Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :

Dosyanın incelenmesinden; 22/06/2014 tarihinde Kırıkhan İlçe Emniyet Müdürlüğü ekiplerince Reyhanlı Kavşağı'nda yol uygulaması yapıldığı, davacılar yakınının sevk ve idaresinde bulunan … plakalı aracın kontrol noktasında trafik ekiplerince durdurulmak istendiği, aracın dur ihtarına uymaması üzerine görevli ekiplerce ateş edildiği, ateş sonucu aracın Reyhanlı Kavşağı'nın 50 metre ilerisinde yoldan çıkarak devrildiği ve davacılar yakınının vefat ettiği, davacılar tarafından dava konusu olay sebebiyle uğradıkları zararların tazmini istemiyle davalı idareye yaptıkları 20/05/2015 tarihli başvurunun reddedilmesi üzerine maddi ve manevi tazminat istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

İdare Mahkemesince, dava konusu olay sebebiyle yapılan soruşturma sonrasında açılan davada, ... Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla sanık polis memuru …'un taksirle adam öldürme suçundan 2 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, dava konusu olayın meydana gelmesinde idarece yapılan disiplin soruşturması ile adli yargıda yürütülen soruşturma ve kovuşturma sırasında davalı idare personelinin kusurunun bulunduğunun belirlendiği gerekçesiyle tazminata hükmedilmişse de, anılan ceza kararının … Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesince bozulması üzerine ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; "Olaydan önce yakın tarihlerde Hatay/Reyhanlı ilçesinde araç patlatılması sonucu çok sayıda kişinin hayatının kaybettiğinin bilinmesi, yine olayın hemen öncesinde emniyet birimlerine bombalı araç ihbarının yapılmış olması, söz konusu maktulün kullandığı aracın dur ihtarına rağmen durmayarak ilk kontrol noktasından kaçması, ikinci kontrol noktasında sanığın da bulunduğu ekibe haber verilmesi üzerine, sanığın aracı durdurmaya çalışması, durmayınca sanık polis memurunun aracın lastiklerine doğru ateş ettiğine ilişkin savunması ve bunu destekleyen yerde kurşun sekme izi olduğuna, aracın sağ alt kısmında iki adet kurşun giriş deliği olduğuna ilişkin olay yeri inceleme tutanağı ve fotoğraflarının bulunması, 22/06/2016 tarihli İstanbul ATK 1. İhtisas kurulunun raporuna göre sanığın ölümüne neden olan merminin yerden sekerek geldiğinin belirtilmesi, maktulün kaçak akaryakıt taşıması ve hakkında 2 adet yakalama kararı bulunması nedeniyle kaçtığının anlaşılması ve tüm dosya kapsamından sanık polis memurunun maktulün ölümü nedeniyle bir kusurundan bahsedilemeyeceği, sanığın bir kusurunun bulunmadığı" gerekçesiyle beraat kararı verildiği, söz konusu karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine … Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; "olayın meydana geldiği bölgede daha önce bombalı araçla terör saldırısında bulunulması, vaktin gece karanlığı olması, sanığın araç ile kaçıyor olması, sanık polis memurunun tekrar ateş etme imkanı varken ve elindeki silahın seri ateş yapabilen tüfek olmasına rağmen tek atışa ayarlı olması, ölenin aracında kaçak akaryakıt taşıması ve iki adet yakalama kaydının bulunması, ATK 1. İhtisas Kurulu raporunda maktulün ölümüne sebep olan merminin sekerek vücuda girmiş olması, diğer mermi deliklerinin aracın alt kısmına doğru olması hususları gözetildiğinde silah kullanma yetkisi bulunan sanık polis memurunun kanun hükmünü yerine getirdiği, bunu yaparken de hukuka uygunluk nedeninin sınırını aşmadığının anlaşılması karşısında sanığın CMK 223/2-d maddesi uyarınca olayda hukuka uygunluk nedeninin bulunması sebebiyle beraatine karar verilmesi" gerektiği gerekçesiyle düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verildiği, kararın temyiz edildiği ve ceza dosyasının Yargıtayda olduğu, henüz kesinleşmediği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; dava konusu olay sebebiyle yapılan yargılamada verilen kararlar ve gerekçeleri değerlendirildiğinde gelinen aşamada davalı idarenin hizmet kusurunun bulunmadığının anlaşıldığı, ancak söz konusu ceza yargılamasının henüz kesinleşmediği göz önüne alındığında davalı idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığının kesinleşecek yargı kararı da dikkate alınarak belirlenmesi ve buna göre maddi ve manevi tazminat istemleri hakkında hüküm kurulması gerekirken hizmet kusurunun bulunduğunun kabulü ile tazminata hükmeden İdare Mahkemesi kararının kabule ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi, reddedilen manevi tazminat istemleri yönünden davacıların istinaf başvurularının kısmen kabulü yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,

2. … Bölge İdare Mahkemesi . . . İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyize konu davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacıların istinaf başvurusunun kısmen kabulüne ilişkin kısımlarının BOZULMASINA,

3. Bozulan kısımlar hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi . . . İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 07/11/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.