Karar Detayı

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/

KARAR NO : 2024/

HAKİM : ... ...

KATİP : ... ...

DAVACILAR:1-

2-

VEKİLİ : Av.

DAVALI :

DAVA : İstirdat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 03/09/2024

KARAR TARİHİ : 27/09/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 11/10/2024

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinden ... İnşaat Ltd.Şti. ile davalı ... arasında 14.03.2017 tarihli, davalının ... de yapacağı fabrika binasının temel imalatları, ... sistem karkas imali, bu işlerin nakliyesi ve montajını konu alan eser sözleşmesi imzaladıklarını, müvekkili firmaya 450.000 TL peşinat ödenmesi kararlaştırıldığını ve inşaat sektöründe adet olduğu üzere davalının ödediği peşinata karşılık müvekkil tarafından peşinat tutarı kadar senet tanzim edilerek davalıya teslim edildiğini, müvekkilinin edimlerini yerine getirdiğini 595.299,99 TL tutarlı faturayı düzenleyerek davalıya gönderdiğini ancak davalının işlerin tamamlanmadığını öne sürerek faturayı iade ettiğini, alacaklarının temini için ... 11.İcra Müdürlüğü'nün 2019/... sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalının haksız itirazı üzerine takibin durduğunu, davalının müvekkilleriyle haricen anlaştığını ve 265.000 TL nakit ile 35.000 TL senet olmak üzere, icra dosyasına konu borca karşılık 300.000 TL ödeme yaptığını, 3 sene sonra davalının elindeki teminat senedi ile ... 1.İcra Dairesi'nin 2022/... sayılı dosyası ile takip başlattığını, müvekkillerin icra tehdidi altında ödeme yaptığını, açıklanan nedenlerle davanın kabulü ile davalıya ödenen 730.000,00 TL tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkillerine verilmesine, davalının takip tutarının %20 sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Deliller; ... Vergi Dairesi'ne, ...'ya, ... Esnaf ve Sanatkarlar Odası'na yazılan müzekkereye cevap verildiği cevabi yazının dosya arasında olduğu anlaşılmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ, HUKUKİ KABUL VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesi kapsamında verilen teminat senedinden kaynaklı ödenen senet bedelinin istirdadı talebine ilişkindir. Ticari davaların hangi davalar olduğu TTK m.4'te tanımlanmış ve belirlenmiştir. Bu maddeye göre ticari davalar; mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK.nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK.nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez. TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; taraflar arasında bir eser sözleşmesi akdedildiği ve eser sözleşmesinden kaynaklı davacının teminat senedi verdiği iddia edilmiştir. Davacı taraf, haciz baskısı ile bedeli ödenen senedin teminat senedi olduğunu ve bu senedin teminat senedi olduğunun taraflarca yazılı sözleşmede kararlaştırıldığı ve senedin de bu sözleşmeye ek yapıldığını belirtmiş, sözleşme ve senet suretini sunmuştur. Sunulan sözleşmeye bakıldığında, senede sözleşmede atıf yapıldığı ve senet eke konularak sözleşme imzalandığı anlaşılmakla; 450.000,00 TL'lik keşidecisi davacı şirket olan senedin teminat senedi olduğu anlaşılmıştır. ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi 2020/ Esas ve 2022/ Karar sayılı ilamında aynen, "Taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisi kurulduğuna ve iddianın ileri sürülüş biçimi bakımından senedin eser sözleşmesinin teminatı olarak verildiği ileri sürüldüğünden görevli mahkeme, Asliye Hukuk Mahkemesidir. Kaldı ki davanın dayanağının kambiyo senedi olması tek başına davanın Ticaret Mahkemesinde görülmesini gerektirmez. Dava tarihi itibariyle görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olup tarafların sıfatı ve temel ilişkinin eser niteliğine göre görevli mahkeme Ticaret Mahkemesi değildir. ( 15.H.D .2018/ E- 2018/ -K) Mahkemece görev hususu kamu düzenine ilişkin olup, re'sen gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esası incelenerek karar verilmesi doğru görülmediğinden..." şeklinde, teminat senedinin söz konusu olması halinde Asliye Ticaret Mahkemelerinin mutlak ticari dava kapsamında görevli olmadığı belirtilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi 2022/ Esas ve 2022/ Karar sayılı ilamında aynen, "Görülmekte olan dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden sonra açılmış olup bu kanuna göre görevli mahkemenin belirlenmesi gerekir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesine göre; bir davanın ticari dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir. Yukarıda yapılan açıklama nezdinde somut olaya baktığımızda; davacı ile dava dışı arsa sahibi arasında düzenlenen kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince; arsa sahibinin damadı olan davalı iş sahibine bırakılan dairede yapılacak imalatlara karşı teminat olarak verildiği iddia edilen bonolar nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istenmiş olup, davalı iş sahibinin ticari işletmesiyle ilgili bir iş söz konusu değildir. Dolayısıyla nisbi ticari dava söz konusu değildir. Yine TTK'nın 4/son maddesinde düzenlenen hususlardan veya diğer kanunlarda yer alan hususlardan kaynaklanan bir dava da söz konusu değildir. Dolayısıyla mutlak ticari davadan söz edilemez. Taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisi kurulduğuna ve iddianın ileri sürülüş biçimi bakımından senetlerin eser sözleşmesinin teminatı olarak verildiği ileri sürüldüğünden görevli mahkeme, asliye hukuk mahkemesidir. Dava tarihi itibariyle; davada görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi olup, tarafların sıfatı ve temel ilişkinin eser niteliğine göre görevli mahkeme ticaret mahkemesi olmayıp, asliye hukuk mahkemesidir. Davanın dayanağı olan kambiyo senetlerinden dolayı borçlu olmadığının tespiti, davanın ticaret mahkemesinde görülmesini gerektirmez. Mahkemece görevsizlik nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın reddi gerekirken, esasın incelenip yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur." şeklinde, senedin teminat senedi olduğunun kabulü halinde mutlak ticari davadan söz edilemeyeceği ve asliye ticaret mahkemelerinin görevli olmadığı belirtilmiştir. (Aynı yönde, ... Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi 2020/ Esas ve 2022/ Karar sayılı ilamı)Eldeki davaya konu senedin teminat senedi olması, söz konusu bu senedin haciz baskısı altında ödendiğinin ve bedelinin davacıya iade edilmesi gerektiğinin belirtilmesi ve taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisinin olması dikkate alındığında; artık uyuşmazlığın kambiyo ilişkisinden kaynaklanmadığı açıkça görülmektedir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Eser sözleşmesinden kaynaklı davalar mutlak ticari davalar değildiği, Bu davaların nisbi ticari dava olabilmesi için ise her iki tarafın ilk olarak tacir olması gerekmektedir. Davacılardan söz konusu senedin keşidecisi bir sermaye şirketidir. Davalı ise gerçek kişidir ve mahkememizce davalının tacir olup olmadığına dair araştırma yapılmıştır. Davalı gerçek kişinin ticaret odasında kaydı yoktur, davalının gelir vergisi beyannamesine bakıldığında ise işletme hesabı ya da bilanço usulüne göre defter tutmadığı ve ticari kazanç mükellefiyetinin olmadığı anlaşılmıştır. Davalının vergi mükellefiyeti gayrimenkul sermaye iradından kaynaklandığından ve ticari kazanç mükellefi olmadığından davalının esnaf ya da tacir olduğunu söyleyebilemeye hukuken olanak yoktur. Davalının tacir olmadığının anlaşılması karşısında, davanın nisbi ticari dava olmadığı, bu sebeple görev dava şartının eksik olduğu ve davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiği kanaati ile aşağıdaki şekilde görev dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Ayrıntısı ve yasal gerekçesi izah edildiği üzere;

1. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/1. c maddesi gereğince, davanın görevli mahkemede açılmadığı ve mahkemelerin görevinin dava şartı olduğu anlaşılmakla; dava şartı noksanlığı nedeniyle, HMK m.115 uyarınca, DAVANIN USULDEN REDDİNE,

2. ... Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli mahkeme olduğunun tespitine,

3. HMK m.20 gereğince; taraflardan birinin, kararın kesinleştiği tarihten itibaren iki hafta içerisinde, mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde; dosyanın ... Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, kararın kesinleştiği tarihten itibaren iki hafta içerisinde, dava dosyanın görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesinin talep edilmemesi halinde, davanın açılmamış sayılacağına karar verileceğinin taraflara ihtarına, (ihtar edildi)

4. Harç ve yargılama giderlerinin HMK 331/2 maddesi gereğince yetkili ve görevli mahkemece hüküm altına alınmasına,

5. Davanın yazılı yargılama usulüne göre yürütülmesi ihtimali gözetilerek; mahkememizce usul ekonomisi gereğince tensiben görev dava şartı gözetildiğinden dilekçeler teatisinin görevli ... Asliye Hukuk Mahkemesince tamamlatılmasına,

6. Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına,

Dair; kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 27/09/2024

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır