Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1086 E. 2024/661 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/

KARAR NO : 2024/

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ : Av.

DAVALI : ...

VEKİLİ : Av.

DAVA : Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 25/10/2023

KARAR TARİHİ : 04/06/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 09/08/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Dava dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın '' Metal Palet cinsi boru muhteviyetinde emteanın'' ...' den ...'ya nakliyesi için davalı firma ile ... Sigorta Poliçesi ile sigorta yaptırdığını, sözleşme kapsamında taşıma işi yapılırken 21.02.2023 tarihinde ... Epinal mevkiinde saat 10:28 de yangın meydana geldiğini, yangın sonucu firma yetkili personeli tarafından sigorta şirketine başvuruda bulunulduğunu, hasara ilişkin 21.02.2023 tarihinde inceleme başlatıldığını, incelemenin aylar sonrasında bitirildiğini ve firmaya 21.07.2023 tarihinde 396.280,59 TL ödeme yapıldığını, emredici nitelikte ki kanuni düzenlemeler gereği sigorta firması tarafından 15 gün içinde hasara ilişkin tahkikatın bitirilerek ödemenin yapılması gerektiğini, davalı firma tarafından 150 gün sonra ödeme yapıldığını, vekil edeni ile akdedilen Emtea Sözleşmesinin Sigorta Bedeli Döviz cinsinden / EUR tespit edilmiş olup 29.480,00 EUR - 596.418,72 TL olduğunu, bakiye 189.343,60 TL ' nin ödemesinin yapılmadığını, fazlaya ilişkin talep/ıslah ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 189.343,60 TL ödenmeyen munzam zararın 21.07.2023 tarihinden itibaren işleyecek Ticari temerrüt ( avans ) faiziyle birlikte davalı sigorta şirketinden tahsil edilerek müvekkiline verilmesi talep ve dava etmiştir.

Cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından hasar aşamasında yapılan inceleme ile birlikte hasara ve gerçek zarara ilişkin tüm ödemeler yapılmış olmakla birlikte ilgili sorumluluğun yerine getirilmiş olduğunu, davacı tarafın munzam zarar şartları oluşmadığını, davanın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla, aleyhlerine hüküm kurulması halinde müvekkili şirketin dava tarihinden itibaren ve ancak yasal faizle sınırlı olarak sorumlu tutulabileceğini, kabul anlamına gelmemek üzere, müvekkili şirketin ancak dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile sınırlı olmak üzere sorumlu tutulabileceğini, açıklanan nedenle davanın reddini talep etmiştir.

Deliller; ... Sigorta A.Ş.ye yazılan müzekkereye cevap verildiği cevabi yazının dosya arasında olduğu anlaşılmaktadır. SMMM ve Aktüerya Uzmanı Bilirkişilerinin Raporunun Sonuç Kısmı: "1-Davacı sigortalının hasar bildiriminde ne zaman bulunduğu, dosyada mevcut mail yazışmalarına göre davacı sigortalının 21.02.2023 tarihinde hasar bildiriminde bulunmuş olduğu, 2-Davalı sigorta şirketinin hasar bildiriminin kendisine ulaşması sonrasında, poliçe, Genel Şartlar ve Kanun hükümleri gereğince eksper raporu alınması ve hasar tespitine ilişkin işlemleri bitirmesi gereken bir süre olup olmadığı, eksper raporu alınması ve hasar tespitine ilişkin işlemleri bitirmesi gereken bir süre bulunduğuna dair poliçe, genel şartlar ve ilgili kanunlarda herhangi bir hüküm bulunmadığı,3-Davalı sigorta şirketinin ödeme yaptığı tarih itibariyle yapılan ödemenin poliçe hükümlerine uygun olup olmadığı, Sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin poliçe hükümlerine uygun olduğu, 4-Davalı sigorta şirketinin hasar bedelini tespit etmesi sonrasında makul bir süre içerisinde ödeme yapıp yapmadığı, hasar tespitinden ne kadarlık bir süre sonra davalı sigorta şirketinin ödeme yaptığı, Sigorta şirketinin makul süre içerisinde ödeme yapmış olduğu kanaatine varıldığı,5-Davalı sigorta şirketinin hasar ödemesini yapması gereken son tarihin ne olduğu, bu tarihte ödeme yapılmamış olması halinde bu tarihin temerrüt tarihi olarak kabul edilmesi gerektiği dikkate alınarak, davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihinden sonra ödeme yapmış olmasında kusurunun bulunup bulunmadığı, davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihinden sonra ödeme yapmış olmasında kusurunun bulunmadığı kanaatine varıldığı, 6-Davacının sigorta bedelini temerrüt tarihinden sonra almış olması ihtimalinde davacının belge delillerinden anlaşılan ve istikrar bulmuş istinaf ve temyiz kararları gereğince munzam zararının olup olmadığı ve varsa ne kadar olduğu, somut olayda munzam zarar talep şartlarının oluşup oluşmadığının mahkemenin takdirinde olacağı, Mahkemece, davacının munzam zarar talep edebileceğinin kabulü ihtimali için munzam zarar miktarının 147.151,26 TL olarak hesaplandığı kanaatimizdir." şeklindedir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ, HUKUKİ KABUL VE GEREKÇE

Dava, sigorta bedelinin geç tahsil edilmesi nedeni ile munzam zararın tahsili istemine ilişkindir.Dava dilekçesinde özetle; davacı ve davalı sigorta şirketi arasında ... Sigorta Poliçesinin akdedildiği, davacının emtiasının ...'da yangın sonucunda hasara uğradığı, hasar günü sigorta şirketine ihbarda bulunulduğu, sigorta şirketinin incelemelerini 15 gün içerisinde bitirmesi gerektiği, sigorta şirketine 21/02/2023 tarihinde ihbarda bulunulmasına rağmen sigorta şirketinin 21/07/2023 tarihinde davacı sigortalıya 396.280,59 TL ödeme yaptığı, davacı sigortalının döviz kurundaki değişimlerden kaynaklı munzam zararının ortaya çıktığı, davacı sigortalıya en geç 15/03/2023 tarihinde ödeme yapılması gerektiği ve bu tarih itibariyle yapılması gereken ödemenin 19.502,669 ... olduğu, ödeme tarihindeki kur dikkate alındığında davalı sigorta şirketinin 585.624,19 TL ödeme yapması gerektiği ancak bu ödemenin eksik yapıldığı ve döviz kurundan kaynaklı davacının munzam zararının doğduğu belirtilerek munzam zararın tahsili talep edilmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacı sigortalının hasar bildiriminde ne zaman bulunduğu, davalı sigorta şirketinin hasar bildiriminin kendisine ulaşması sonrasında, poliçe, Genel Şartlar ve Kanun hükümleri gereğince eksper raporu alınması ve hasar tespitine ilişkin işlemleri bitirmesi gereken bir süre olup olmadığı, davalı sigorta şirketinin ödeme yaptığı tarih itibariyle yapılan ödemenin poliçe hükümlerine uygun olup olmadığı, davalı sigorta şirketinin hasar bedelini tespit etmesi sonrasında makul bir süre içerisinde ödeme yapıp yapmadığı, hasar tespitinden ne kadarlık bir süre sonra davalı sigorta şirketinin ödeme yaptığı, davalı sigorta şirketinin hasar ödemesini yapması gereken son tarihin ne olduğu, bu tarihte ödeme yapılmamış olması halinde bu tarihin temerrüt tarihi olarak kabul edilmesi gerektiği dikkate alınarak, davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihinden sonra ödeme yapmış olmasında kusurunun bulunup bulunmadığı, davacının sigorta bedelini temerrüt tarihinden sonra almış olması ihtimalinde davacının belge delillerinden anlaşılan ve istikrar bulmuş istinaf ve temyiz kararları gereğince munzam zararının olup olmadığı ve varsa ne kadar olduğu hususlarında toplanmaktadır.Bilirkişi raporunun değerlendirmesi ve somut gerekçeye yer vermeden önce munzam zararla ilgili kısa açıklamalara yer vermekte fayda vardır. Şöyle ki; Aşkın (munzam) zarar, para borcunun ifasında borçlunun kusuruyla temerrüde düşmesi nedeniyle alacaklı nezdinde ortaya çıkan zararın temerrüt faiziyle karşılanamaması hâlinde söz konusu olan bir zarar olup bu zarar, borçlunun temerrüdü ile borcun ödendiği tarih aralığındaki dönemi kapsamaktadır. Bu anlamda aşkın (munzam) zarar, temerrüt faizini aşan ve kusur sorumluluğuna dair ilkelere bağlı bir zarar türü olarak kabul edilir (Uygur, Turgut: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Şerhi, Cilt I, 2012, s. 810). Aşkın (munzam) zarar, borçlu temerrüde düşmeden borcunu ödemiş olsaydı, alacaklının mal varlığının kazanacağı durum ile temerrüt sonucunda ortaya çıkan ve oluşan durum arasındaki farktır.Aşkın (munzam) zararın varlığı için gereken ilk koşul, bir para borcunda borçlunun temerrüdünün varlığıdır. Bu para borcunun kaynağının, aşkın (munzam) zararın talep edilebilirliği için herhangi bir önemi bulunmamaktadır. Bu anlamda TBK’nın 122. maddesi, kaynağı ne olursa olsun temerrüt faizi yürütülebilir nitelikte olmak koşuluyla bütün para borçlarında uygulanma olanağına sahiptir. Borcun dayanağı haksız fiil, sözleşme, sebepsiz zenginleşme, kanun yahut vekâletsiz iş görme olabilir. Öte yandan aşkın (munzam) zarar borcunun hukukî sebebi, asıl alacağın temerrüde uğraması ile oluşan hukuka aykırılıktır. Bu nedenle borçlunun aşkın (munzam) zararı tazmin yükümlülüğü, asıl borç ve temerrüt faizi yükümlülüğünden tamamen farklı, temerrüt ile oluşmaya başlayan asıl borcun, ifasına kadar geçen zaman içinde artarak devam eden, asıl borçtan tamamen bağımsız yeni bir borçtur.

Aşkın (munzam) zararın varlığı için gereken ikinci koşul; borçlunun temerrüdü nedeniyle temerrüt faiziyle karşılanamayan alacaklı zararının mevcudiyetidir. Üçüncü koşul ise; borçlunun temerrüde düşmede kusurlu olmasıdır. Zira aşkın (munzam) zarar sorumluluğu, temerrüt faizinden sorumluluktan farklı olarak kusur sorumluluğuna dayanmakta olup, burada aranan kusur, borçlunun temerrüde düşmekteki kusurudur. Borçlu, temerrüde düşmede kusursuz olduğunu ispatlamadıkça ortaya çıkan aşkın (munzam) zarardan sorumludur. Aşkın (munzam) zararın varlığı için gereken son koşul ise; borçlunun temerrüdü ile alacaklının aşkın (munzam) zararı arasındaki illiyet bağının mevcudiyetidir. Bu çerçevede alacaklı, borçlunun temerrüde düşmesi ile ileri sürdüğü aşkın (munzam) zarar olgusu arasındaki illiyet bağını ispatla yükümlüdür.Taraflar arasında akdedilen poliçe hükümlerine bakıldığında ... kurunun poliçede 20,231300 TL olarak belirlendiği görülmektedir. Poliçede yer alan 5. Maddede aynen, "Bir hasar vukuunda tazminat yukarıda belirtilen döviz kurunun esas alınması suretiyle ... olarak hesaplanacaktır. Tazminat ödemesi ise "TL" veya bu ... miktarının "ödeme günündeki karşılığı döviz" olarak yapılacaktır." hükmü öngörülmüştür.Bilirkişi raporunda özetle; dosyada mevcut mail yazışmalarına göre davacı sigortalının 21.02.2023 tarihinde hasar bildiriminde bulunmuş olduğu, davalı sigorta şirketinin eksper raporu alınması ve hasar tespitine ilişkin işlemleri bitirmesi gereken bir süre bulunduğuna dair poliçe, genel şartlar ve ilgili kanunlarda herhangi bir hüküm bulunmadığı, sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin poliçe hükümlerine uygun olduğu, sigorta şirketinin makul süre içerisinde ödeme yapmış olduğu, davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihinden sonra ödeme yapmış olmasında kusurunun bulunmadığı belirtilmiştir. Her ne kadar bilirkişi raporunda sigorta şirketinin ödeme yapması gereken son günün hangi gün olduğuna ilişkin bir açıklama yapılmamış ise de; Sigorta tazminatı veya bedeli, rizikonun gerçekleşmesini müteakip ve rizikoyla ilgili belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra sigortacının edimine ilişkin araştırmaları bitince ve her hâlde 1446 ncı maddeye göre yapılacak ihbardan kırkbeş gün sonra muaccel olur. Can sigortaları için bu süre onbeş gündür. Sigortacıya yüklenemeyen bir kusurdan dolayı inceleme gecikmiş ise süre işlemez. Davacı sigortalının 21/02/2023 tarihinde ihbarda bulunduğu ve har halde 45 gün sonra alacağın muaccel olacağı dikkate alındığında; sigorta şirketinin 08/04/2023 tarihinde temerrüde düştüğü kanaatine varılmıştır. Aşkın zararın ispatına ilişkin yükümlülük, bu zararın varlığını iddia eden alacaklının üzerindedir. Bu bağlamda davacının, TBK’nın 122. Maddesine (mülga BK 105 mad) dayalı olarak tazminat talebinde bulunabilmesi için öncelikle kaynağı ne olursa olsun evvela bir alacağı olduğunu, borçlunun temerrütte bulunduğunu, illiyet bağını ve bu alacağını tahsil edememesinden veya geç ödeme yapılmasından doğan ve duruma göre malvarlığında azalma veya engellenen kazançlardan oluşan zararını kanıtlamak durumundadır. İddia olunan zararın somut, inanılır ve açık bir biçimde ispatlaması gerekir. Başka bir anlatımla alacaklı tarafça aşkın (munzam) zarar olgusu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 194. maddesi gereğince ispata elverişli şekilde somutlaştırılarak ileri sürülen iddianın ispatı için gerekli tüm deliller somut olarak ortaya konulmalıdır. Bu itibarla salt ülkenin ve piyasanın içinde bulunduğu ekonomik olumsuzluklardan olan enflasyon, yüksek faiz, para değerindeki düşüş gibi olgulara dayalı olarak ileri sürülen aşkın (munzam) zarar talebi, alacaklının bu sebeple zarara uğradığını açık ve somut bir biçimde iddia ve ispat etmediği müddetçe, TBK’nın 122. maddesi kapsamında aşkın (munzam) zararın kanıtı olarak ileri sürülemez ve anılan şartlar sebebiyle ortaya çıkan olumsuzluklar alacaklı zararı olarak kabul edilemez. Dolayısıyla TBK’nın 122. maddesinde karşılanması öngörülen faizi aşan aşkın zararın, genel ekonomik olumsuzlukların (ülkede cari enflasyon oranı, yüksek ve değişken döviz kurları, mevduat faizleri, paranın satın alma gücünde meydana gelen azalma) dışında davacının durumuna özgü somut vakıalarla ispatlanması gerekir. Başka bir anlatımla yüksek enflasyon, dolar kurundaki artış, serbest piyasadaki faiz oranlarının yüksek oluşu, paranın satın alma gücünde meydana gelen azalma, davacıyı ispat yükünden kurtarmayacağı gibi herhangi bir ispat kolaylığı da sağlamaz. Bu itibarla ülkenin içinde bulunduğu ekonomik olumsuzluklardan hareketle ileri sürülen soyut ve varsayıma dayalı zarar iddiaları hükme esas alınamaz (Uygur, s. 816).( Hukuk Genel Kurulunun 2021/- E. 2022/ K.)

Yukarıda ifade edildiği üzere davalı sigorta şirketi 08/04/2023 tarihinde temerrüde düşmüş ve ödemeyi 21/07/2023 tarihinde yapmıştır. Sigorta şirketi poliçede belirlenen kur üzerinden poliçenin 5. Maddesine göre hesaplanan sigorta bedelini ... cinsinden ödemiştir ve yapılan ödeme miktarı akdedilen poliçe hükümlerine uygundur. Davacı ancak, temerrüt tarihi ile ödeme tarihi arasında kalan günler için avans faizi talep edebilir, ancak davacı dayandığı vakıaları itibariyle avans faizi değil, munzam zarar talep etmiş ve munzam zarara dayanak olarak da ... kurundaki artışa dayanmıştır. Davalı sigorta şirketi temerrüt tarihinden sonra ödeme yaptığından faiz ödemekle yükümlü ise de; poliçe hükümlerine göre sigorta bedelini tam ödediğinden, istikrar bulmuş ... kararları gereğince ... kurunun artışından kaynaklı davacının eksik aldığını iddia ettiği bedeli ödemekle yükümlü olmadığından ve davacının ... kurundaki artıştan kaynaklı eksik aldığını iddia ettiği bedel de munzam zarar kapsamında değerlendirilemeyeceğinden aşağıdaki şekilde davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Ayrıntısı ve yasal gerekçesi izah edildiği üzere;

1. Davanın reddine,

2. Hüküm tarihi itibariyle alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcı, 3.233,52 TL peşin harç ile alınmış olduğundan fazla alınan 2.805,92 TL karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

3. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4. Davalı tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

5. Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m.13 hükümlerine göre hesaplanan 30.294,98 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,

6. 6325 sayılı Kanunun 18/A maddesinin 12 ve 13. Fıkralarına göre; suç üstü ödeneğinden zorunlu arabulucuya ödenen 3.120,00 TL'nin davacıdan alınarak, hazineye irat kaydına,

7. HMK m.333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

8. Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına,

Dair; kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 04/06/2024

Katip

¸e-imzalıdır

Hakim

¸e-imzalıdır