Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/968 E. 2024/584 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

...

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2022/ Esas

KARAR NO : 2024/

HAKİM :

KATİP :

DAVACI : ... -

VEKİLİ : Av.

DAVALI : ... TARIMSAL ÜRÜNLER İTHALAT İHRACAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ -

VEKİLİ : Av.

DAVA İHBAR OLUNAN : 1- ... BAKANLIĞI

VEKİLİ : Av.

DAVA İHBAR OLUNANLAR: 2- ... KİMYA TARIM ÜRÜNLERİ SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ -Ş .../... .../ ...

3- ... GÜBRE LOJİSTİK SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ - .../ ...

DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 18/08/2022

KARAR TARİHİ : 10/05/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 10/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde; Davacı, çiftçilik ve hayvancılık ile uğraşmaktadır ve 2022 zirai sezonunda da gerek malik gerekse de kiralayan olarak arazilerine mısır, yulaf, arpa, biber ve domates gibi farklı ürünler ekmiştir. Bu ürünleri yetiştirmek ve en yüksek verimi alabilmek için üzerine düşen tüm rumluluklarını yerine getirmektedir. Davacı, uzun yıllardır çok büyük alanlarda tarımsal üretim yapan, tecrübeli ve işinin ehli bir çiftçidir. Davalı, ... Ltd.Şti. ...'da tarımsal ürünler bayii olarak ticari faaliyet göstermektedir. Davacı, tarımsal üretimi arttırmak ve en üst seviyede ve kalitede ürün elde etmek için her yıl olduğu gibi gübre uygulamaya karar vermiştir. Ruhsatlı olarak tarımsal ürünler ticareti yapan davalı ... tarım Ltd. Şti.'den 15/3/2022 tarihinde 540 çuval gübreyi 264,600-TL bedelle satın almıştır. Gübreler ... da kurulu bulunan ... Gübre Lojistik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından üretilmiştir. Gübre çuval fotoğrafı ektedir. Alışveriş sonradan ısrar üzerine 13/7/2022 tarihli fatura ile faturalandırılmıştır. Fatura ektedir. Alışverişte ödeme vadeli-ileri tarihli çek ile yapılmış ve davalı tarafa, ... ... Bankasına ait 20.08.2022 keşide tarihli, seri numaralı ve 264.600,00 TL bedelli çek tevdi edilmiştir. Davacı satın aldığı bu gübreleri tarlalarına, usule uygun olarak her zamanki gibi 5-10 Nisan 2022 tarihlerinde atmıştır. Ancak gübre uygulanmış olmasına rağmen, ürünlerde hiç bir etki, gelişim ve fayda görülmemiştir. Tecrübeli bir çiftçi olan davacı, gübrenin sahte olduğundan ve içeriğinde taahhüt edilen maddelerin bulunmadığından şüphelenmiştir. Çevrede yaptığı araştırmada bu firmanın ürettiği gübrelerin "boş" çıktığına dair duyumlar almıştır. Satın alınan gübrelerdeki ayıp, gizli ayıptır. Neticeten kimyasal bir madde olan gübrenin belirtilen kimyasal ve madensel maddeleri ihtiva edip etmediği ancak laboratuvar incelemesi ile anlaşılabilecek bir durumdur. Davacı bu durumu fark edince, gübreleri satın aldıkları ... Tarım yetkilisi ile görüşmüş ve gübre ile ilgili şikayetini iletince, şirket yetkilisi tatmin edici bir cevap vermemiştir. Davacı araştırma yaptığında çevre ilçelerde de bu gübrenin mağdurlarının olduğunu ve Mahkemelere başvurduklarını öğrenmiştir. İl Tarım Müdürlüğü tarafından satın aldığı gübrelere yönelik laboratuvarda inceleme yapıldığına; kendisi gibi başka çiftçilerin de mağdur olduğuna ve attıkları gübrelerin boş çıktığına dair duyumlar almıştır. Ancak kesin bilgiye 16/8/2022 tarihinde laboratuvar incelemesi sonucunda ulaşmıştır. Öncelikle davanın konusuz kalmaması;telafisi mümkün olmayacak zararların meydana gelmesini engellemek bakımından takdiren teminatsız olarak ihtiyatî tedbir kararı verilmesine; çek bedelinin ödenmemesi için muhatap banka şubesine ivedilikle müzekkere yazılmasına; yapılması muhtemel icra takiplerinin durdurulmasına; Davacının bedelsiz çek olan dava konusu,... ... Bankasına ait 20.08.2022 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 264.600,00 TL bedelli çek bakımından borçlu bulunmadığının tespitine ve çekin davacıya iadesine; Kötüniyetli olduğu açık olan davalı tarafın çek bedelinin yüzde yirmisinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatı ödemeye mahkum edilmesine; Davanın üretici şirkete ihbarına; Tespit giderleri ile makbuzu ekte sunulan noter masrafı da dahil edilerek hesap edilecek yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; Müvekkilinin ... İli ... İlçesi'nde alınan izinler dahilinde tarımsal ürünlerin satışı faaliyetini yürütmekte olup kendi üretimi olan ürünlerin satışını gerçekleştirmeyip sadece T.C. ... Bakanlığı tarafında satışına izin verilen gübre ve destekleyici ürünlerin satışını yapmakta olduğunu, ülkemizde tarımsal gübre güvenliğinin sağlanabilmesi amacıyla ... Bakanlığı İl Müdürlükleri tarafından düzenlenen GÜBRE DAĞITICILIK BELGESİ' ne sahip kişi ve kurumlar Bakanlık satışına izin verilen Gübrelerin ve tarımsal verimi artırıcı, üretimi yapılan bitkileri destekleyici yan ürünlerin satışını yapmakta, ayrıca Gübre Takip Sistemi aracılığı ile söz konusu gübrelerin takibatı yapılabilmekte olduğunu, GTS Piyasaya arz edilen gübrelerin paketleme aşamasından son kullanıcıya kadar takibinin sağlanmasına yönelik olarak; ülke tarımında kullanılan gübrelerin taklit, tağşiş ve sahteciliğin önlenerek dağıtımının amacına uygun yapılması, güvenli şekilde kullanılması ve bu anlamda tarımsal verimliliği artırıp, yanlış gübre kullanımının önlenmesi ile gübre üretim ve tüketiminin kayıt altına alınabilmesi amacıyla kurulan sistem olduğunu, Gübre Takip Sistemi, gübrelerin paketleme aşamasında ürünün içerisine biyoteknolojik olarak uygulanan DNABarkod™ ile karekod/barkod etiketlerle eşleştirilmesi yapılarak, her bir ürünün kimliklendirilmesi ve bu şekilde piyasaya arz edilmesi çalışmalarını kapsar. Sistemin kuruluş amacı gübreden, tedarik zincirindeki üretici/ithalatçı-dağıtıcı ve kullanıcı bilgisine ulaşmaktır. GTS ile çuval, şişe, torba veya karton paketlerde piyasaya arz edilen ürünlerin üretici/ithalatçıdan, dağıtıcıya ve nihai kullanıcı olan çiftçiye kadar güvenle ulaştırılması hedeflenmektedir. Bu süreçte geriye dönük olarak ürünlerin kullanım ve zincirleme tedarik aşamalarının tüm halkalarına ulaşılmasına olanak sağlanarak sahte, kaçak, tağşiş ürünlerin tespiti kolaylıkla yapılmakta; sonuç itibariyle ülke genelinde üretilen veya ithal edilen gübreler hakkında etkin bir takip sisteminin kurulmasına yönelik bir çalışma olarak öne çıkmakta olduğunu, nitekim Müvekkil Şirket, satışını yaptığı ürünlerin büyük kısmını tabiri caiz ise eli dahi değmeden, doğrudan üretici firma olan, aslında söz konusu davada Davacı tarafından Davalı olarak gösterilmesi gerekirken, sadece davanın ihbar edilmesi yönünde talepte bulunulan ... Gübre Lojistik San. Ve Tic. A.Ş. Tarafından nakliyesi ve alıcıya teslimi yapılmaktadır. Bu nedenle yapılan satışlara ilişkin sevk irsaliyeleri dahi söz konusu şirkette bulunmakta, sevk irsaliyelerin Müvekkil Şirkete teslimi talepleri ise cevapsız bırakılmaktadır.Verilen tedbir kararının kaldırılmasına, ... Bakanlığı' na davanın ihbar edilmesini, davanın usulden reddini, davanın esastan reddini, yargılama gideri ve ücreti vekaletin Davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe; Davanın ticari mal alım satımından kaynaklı sözleşme nedeniyle verilen çek yönünden borçlu olunmadığına ilişkin menfi tespit davası olduğu görüldü.

... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/... D.İş sayılı dosyasının DYS'den geldiği görüldü. Dava konusu çekin davalı tarafından tahsil edilmiş olduğu görüldü.

Dosya ... Mühendisi bilirkişiye tevdi edilmiş , 04/04/2023 tarihli raporda özetle; dava konusu çeke konu olan davalı tarafından davacıya satılan gübrelere ilişkin ... İl ... Müdürlüğü yetkililerince 17/03/2022 tarihinde gübrelerden alınan numunelerin ... Bakanlığı Toprak Gübre ve Su kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğüne 24/05/2022 tarihinde tahlil için gönderildiği, 07/06/2022 tarihinde tahlil sonucunun olumsuz olarak tespit edildiği ve 09/06/2022 tarihinden sonra söz konusu gübrelere ilişkin geçici satış durdurma kararının verildiği, bu kararın üretici firmaya tebliğ edildiği ancak davalı firmaya tebliğ edilmediği, geçici satış durdurma kararı ile birlikte bu durumda dava konusu gübrelerin gizli ayıplı olduğu, ancak geçici satış durdurma kararının davalı tarafa bildirilmediğinden dolayı davalının gübrenin gizli ayıplı olduğunu bilmediği için davacıya ürünün satışında herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığı, asıl sorumluluğun gübreyi üreten üretici firma ... Kimya Tarım Ürünleri San. Ve Tic. Ltd. Şti'nde olduğu bildirilmiştir.

Dava üretici firmaya ihbar edilmiştir.

Tüm dosya kapsamının incelenmesinde; dosya arasına alınan ... Sulh Hukuk Mahkemesinin D.İş dosyasında dava konusu gübrelere ilişkin keşif yapıldığı, analiz için numunelerin alındığı, 16/08/2022 tarihli laboratuvar sonuçlarına göre NPK türündeki gübredeki değerlerin sıfıra yakın olanlarda tespit edildiği, dosya kapsamında alınan ... mühendisi bilirkişi raporuna göre, söz konusu gübrelerin geçici satışının durdurulması kararı verildiği, üründeki ayıbın gizli ayıp niteliğinde olduğu, geçici satış durdurma kararının davalıya bildirilmemesinin davalının sorumluluğunu kaldırmayacağı, davacının süresi içerisinde ayıp ihbarında bulunmuş olduğu, söz konusu gübreler nedeniyle bankadan gelen cevaba göre, davalıya verilen çekin davalı tarafından tahsil edilmiş olduğu, çeke konu gübrenin gizli ayıplı olması nedeniyle davacı tarafından yapılan ödemenin iadesi gerektiği kanaatine varılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;

1. Davanın KABULÜ ile, ... Bankası ... ... Şubesine ait 20/08/2022 keşide tarihli, ... seri numaralı 264.600,00 TL tutarlı çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile, 264.600,00 TL çek bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2. Şartları oluşmadığından kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,

3. Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 18.074,82. TL harçtan başlangıçta alınan 4.518,71. TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 13.556,11. TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

4. Davacı tarafça yapılan 4.518,71. TL peşin harç, 80,70. TL başvurma harcı, 1.500,00. TL bilirkişi ücreti ve 334,00. TL yargılama gideri toplam 6.433,41. TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

5. Davalı tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

6. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 41.690,00. TL vekalet ücretinin (daha azına hükmedilemeyeceğinden) davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

7. Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından ödenen 1.320,00 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

8. Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,

Dair gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesi İstinaf Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10/05/2024

Katip

☪e-imzalı

Hakim

☪e-imzalı