Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1354 E. 2024/410 K.

T.C.

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/ Esas

KARAR NO : 2024/

BAŞKAN :

ÜYE :

ÜYE :

KATİP :

DAVACI : ... TİCARET SİCİL MÜDÜRLÜĞÜ -

VEKİLİ : Av.

DAVALI : ... ENDÜSTRİYEL BOYA VE OTOMOTİV YAN SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ -

DAVA : Tespit

DAVA TARİHİ : 21/12/2023

KARAR TARİHİ : 27/03/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 29/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı taraf dava dilekçesinde özetle ; Mahkememizin 2018/... esas - 2022/... karar sayılı kararı ile şirket ortaklarından ...'ün ortaklıktan çıkmasına karar verildiğini, davalı şirketin ortaklarından ...'ün ortaklıktan çıkması neticesinde şirketin ortaklık yapısında meydana gelen değişikliklerin ve yeni ortaklık yapısının davacı kuruma bildirilmesi ve değişikliklerin tescilinin edilmesi gerekmesine rağmen tescil için davacı tarafa herhangi bir başvuru ya da bildirim yapılmadığını, davalı şirketin diğer ortakları olan ... ve ...'e TTK'nin 33. ve Ticaret Sicil Yönetmeliğinin 36. Maddesine göre davalı şirketin ihtarlı tebligat çıkarıldığını ancak bu tebligata rağmen davalı şirket ortakları tarafından herhangi bir açıklama yapılmadığının, TTK 33 ve devamı maddeleri uyarınca tescili gereken bir husus var ise bunun tespit edilerek ticaret sicil müdürlüğünde tescilini talep ve dava etmişlerdir.

Usulüne uygun yapılan tebligata rağmen davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe:

Dava davalı şirketin güncel ortaklık durumunun tescil ve ilanı istemine ilişkindir.

Dosyaya sunulan belgelerden ve Mahkememizin 2018/... esas - 2022/... karar sayılı kararından dava dışı ...'ün davalı şirketin ortaklığından çıkmasına karar verildiği, şirketten çıkan ortağın payına ilişkin olarak davalı şirketçe herhangi bir tescil işlemi yapılmadığı, davacının payların durumu ile ilgili bir karar bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Davacı ticaret sicil müdürlüğünce davalı şirkete tebligat çıkartılarak yeni pay durumunun bildirilmesi istenmiş ancak davalı şirket bu bildirime herhangi bir cevap vermemiştir.

Davacı bunun üzerine eldeki davayı açmıştır.

Davalıya tebligat yapılmışsa da davalı taraf bir cevap vermemiş çıkma kararı sonucu çıkan ortağın payının şirket ortaklık yapısında nasıl işleme tabi tutulduğu açıklanmamıştır.

TTK'nın 33.maddesine göre; Tescili zorunlu olup da kanuni şekilde ve süresi içinde tescili istenmemiş olan veya 32 nci maddenin üçüncü fıkrasındaki şartlara uymayan bir hususu haber alan sicil müdürü, ilgilileri, belirleyeceği uygun bir süre içinde kanuni zorunluluklarını yerine getirmeye veya o hususun tescilini gerektiren sebeplerin bulunmadığını ispat etmeye çağırır.

Sicil müdürünce verilen süre içinde tescil isteminde bulunmayan ve kaçınma sebeplerini de bildirmeyen kişi, sicil müdürünün teklifi üzerine mahallin en büyük mülki amiri tarafından bin Türk Lirası idari para cezasıyla cezalandırılır.

Süresi içinde kaçınma sebepleri bildirildiği takdirde, sicilin bulunduğu yerde ticari davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesi, dosya üzerinde inceleme yaparak tescili gerekli olan bir hususun bulunduğu sonucuna varırsa, bunun tescilini sicil müdürüne emreder, aksi takdirde tescil istemini reddeder. Süresi içinde tescil isteminde bulunmayan veya kaçınma sebeplerini bildirmeyen kişinin ikinci fıkradaki cezayla cezalandırılması bu fıkra hükmünün uygulanmasına engel oluşturmaz.

Çıkma TTK'nun 638. Maddesinde düzenlenmiş olup, her ortak haklı sebeplerin varlığında şirketten çıkabilmesi için dava açabilir. TTK'da limited şirketleri düzenleyen maddelerde şirketten çıkan ortağın payının akıbeti ile ilgili herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla payın akıbeti ile ilgili olarak ne şekilde karar alınacağı şirketin iç işleyişiyle ilgilidir. Bu hususta mahkemece bir karar verilebilmesi mümkün değildir.

Yargıtay uygulamasına konu olmuş bir olayda da, şirketten bir ortağın ayrılması ile ilgili şirketteki pay durumunun tespiti ve tescil istemli bir davada da Yargıtay tarafından kabul edildiği üzere ; şirketin ayrılan ortağın paylarını devretme veya esas sermayenin azaltılması yoluna gitmesinin mümkün olduğu, çıkan ortağın paylarının şirketçe iktisap edilip edilmeyeceği veya şirket tarafından üçüncü şahıslara veya diğer şirket ortaklarınca devralınıp alınmayacağı hususlarının şirket ortaklar kurulunun yetkisinde olduğu, davacı ortağın ortaklıktan ayrılma davası sırasında talep etmediği ayrılma payı için sonradan dava açarak talepte bulunması mümkün olup nitekim ortak tarafından çıkma payı alacağı için açılan davanın Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2016/... Esas sayılı dava dosyasında devam ettiği, kesinleşen hükümde payların kime devredileceği hususunun belli olmadığı ve davalı şirketin kaçınma sebepleri bildirdiği ileri sürülerek mahkemeden re'sen tescil talebinde bulunmanın yasal dayanağının bulunmadığı, somut olayda talep mahkeme ilamının tesciline ilişkin olmayıp, şirketten çıkan ortağın hisselerinin kime devredileceği veya intikal ettirileceğine ilişkin karar istenildiği, mahkemenin hükme dayanak aldığı TTK 612. maddenin ise şirketin kendi paylarını iktisap etmesi hali için geçerli olduğu, Ticaret Sicil Müdürlüğü’nün istemi üzerine şirketin kendi payını iktisap talebi varmışçasına %20 payın şirket adına tesciline karar verilmesinin yerinde olmadığı (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 08/06/2020 tarih, 2019/... E, 2020/... K.)

Ayrıca TTK'nun 33. Maddesine göre ; süresi içinde kaçınma sebepleri bildirildiği takdirde, sicilin bulunduğu yerde ticari davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesi, dosya üzerinde inceleme yaparak tescili gerekli olan bir hususun bulunduğu sonucuna varırsa, bunun tescilini sicil müdürüne emreder, aksi takdirde tescil istemini reddeder. Kanun burada şirketin kaçınma sebebini bildirmesini öngörürken, mevcut durumun şirket için neyi ifade ettiğinin tespit edilebilmesi ve mahkemeye talep ve kaçınma sebebi arasında değerlendirme yaparak bir karar verme olanağının sağlanmasını gözetmiştir. Yasanın açık hükmü uyarınca davacının dava konusu ettiği hususa ilişkin kaçınma sebebinin bildirilmiş olması mahkemenin karar vermesi için bir zorunluluktur. Davadan önce davalı tarafça sicil müdürlüğüne cevap verilmediği gibi eldeki davada da mahkememizce hüküm kurulmasını sağlayacak bir biçimde cevap veya kaçınma sebebi de davalı tarafça dosyaya bildirilmemiştir.

Yasa 33.maddede ticaret sicilin bildirimine rağmen bunun cevapsız bırakılmasını açık bir biçimde idari para cezası yaptırımına tabi tutmuştur. Kaçınma sebebini bildirilmesi halinde ise mahkemece talebin kabülü yada reddi yönünde karar verilmesini öngörmüştür.

Şirketler hukukunun temel prensibi olarak yetkili organlar aracılığıyla karar alınması esası geçerlidir. Karar alma ise bir iradenin dış dünyaya yansıma şeklidir. Karar alma süreci sonrası bu irade tescili gereken hususlardansa ticaret siciline tescil bildirimi şirket yetkili organı tarafından yapılır.

Yasa koyucu mahkemenin karar verebilmesi için kaçınma sebebinin bildirilmesini zorunlu kılarken şirketin iradesinin ne olduğunun belirlenmesini amaçlamıştır. Bu aşamadan sonra kaçınma sebebinin haklı olup olmamasına göre ilgili hususun tesciline yahut istemin reddine karar verilmesini düzenlemiştir.

Ortaya konulmuş bir irade yoksa bir irade beyanı varmışçasına varsayıma dayalı karar verilebilmesi mümkün değildir. Şirket yargılama konusu bu hususla ilgili olarak yasanın imkan tanıdığı ölçüde farklı şekillerde karar almış olabilir. Bu durum belirlenmeden ve kaçınma sebebi ileri sürülmeden mahkemenin şirket işleyişini etkileyecek ve hatta belki şirket için gerçek duruma uygun olmayan bir karar vermesi doğru olmayacaktır (örneğin somut olayda mahkeme gerekçesinde devralan olarak belirtilen .................. hali hazırda hissedar olmayadabilir, ................. hali hazırda hissedarsa hissedarlığının tespiti ve tescilini mahkemeden isteme konusunda hukuki yarar da bu şirkete aittir). Yasa bu durumun önüne geçmek için kaçınma sebebinin bildirilmesini zorunluluk olarak öngörmüştür.

Yasa 33.maddede cevap verilmemesi yahut kaçınma sebebinin ileri sürülmemesini idari para cezası yaptırımına tabi tutarken. Ayrıca kaçınma sebebinin bildirilmesi halinde mahkemece bir karar verilse dahi bu durumun idari para cezasının uygulanmasına engel olmadığını kabul etmiştir.

Buradan çıkan sonuç; cevap verilmemesi yahut kaçınma sebebinin ileri sürülmemesinin karşılığı yalnızca idari para cezası yaptırımı, kaçınma sebebi ileri sürülmüşse kaçınma sebebinin haklı olup olmamasına göre ihtilaflı hususta mahkemenin karar vermesi ve idari para cezası yaptırımıdır.

Zaten yukarıda açıklandığı üzere şirket ortaklar genel kurulunun yahut şirket yönetiminin münhasır yetkisini ihlal edecek bir biçimde mahkemece karar verilmesi de mümkün değildir.

TTK'nın 33.maddesi uyarınca davacının davalı şirkete yapmış olduğu bildirime cevap vermemesi nedeniyle sicil müdürünün teklifi üzerine mahallin en büyük mülki amiri tarafından idari para cezası uygulanabilecektir. Bu nedenle davanın reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ve nedenlerle;

1-DAVANIN REDDİNE,

2. Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 427,60 TL harçtan başlangıçta alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75‬ TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

3. Davacı tarafça yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,

4. Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların davacı tarafa iadesine,

Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesi İstinaf Yargı Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/03/2024

Başkan

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Katip

e-imzalıdır