Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/1069 E. 2024/179 K.

T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2021/1069 Esas

KARAR NO : 2024/179

HAKİM : ... ...

KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ...-

VEKİLİ : Av. ... - [16337-33941-.,.] UETS

DAVALI : ... - ...- ...

VEKİLİ : Av. ... - [16594-95566-....] UETS

DAVA : Maddi Tazminat Talebi (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Cezai Şart, Gecikme Bedeli ve Maddi Zarar Tazminatı Talebi)

DAVA TARİHİ : 17/11/2021

KARAR TARİHİ : 07/02/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 05/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Maddi Tazminat Talebi (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Cezai Şart, Gecikme Bedeli ve Maddi Zarar Tazminatı Talebi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde;Müvekkil tacir ile davalı tacir arasında 14.01.2019 tarihinde 400.000 TL bedelli Taşeronluk Sözleşmesi akdedildiği, (Ek-1) Sözleşme ile davalı; "Zafer Mh. Zafer Ortaokulu Gürsu/BURSA" adresindeki müvekkile ait Gürsu şantiyesinde"ÇATI İŞİ (malzeme ve işçilik dahil)" işlerini yapmayı kabul ve taahhüt ettiğini, davalının sözleşmeden doğan yükümlülüğünü yerine getirmemiş ve işi yarım bıraktığını, bunun üzerine müvekkil tarafından Bursa 10. Noterliği 28.03.2019 tarih 12621 yevmiye numaralı ihtarname ile (Ek-2) davaliya işin tamamlanması, sözleşmenin feshedileceği, çeklerin ve sözleşme konusu işin yapıminda kullanılmak üzere sözleşme bedeline mahsuben verilen malzemelerin bedelinin iadesi, gecikme bedeli ve cezai şartın ödenmesi hakkında ihtarname gönderdiği, ancak davalı tarafça ihtarnameye konu talepler yerine getirilmediği, İhtarnamede; Sözleşmenin 13.1. Maddesinde düzenlenen "Sözleşme konusu işin karşılığında Taşeron'a sözleşme tarihinden itibaren 90 günlük, 120 günlük, 150 günlük ve 180 günlük çekler verilecek olup, işbu çeklerin, tarih ile meblağları daha sonra taşeron ile şirket arasında yapılacak görüşme neticesinde kararlaştırılacağı, şirket dilediği adet tarih ve meblağda çek düzenleme yetkisine sahip olduğu, "işbu çekler 24.01.2019 tarihinde Taşeron'a teslim edilecektir." hükmüne istinaden davalıya "Ziraat Bankası Fatih Bulvarı/Bursa Şubesinin 31.07.2019 tarih ve 25.000 TL meblağlı, 31.08.2019 tarih ve 65.000 TL meblağlı (toplam 90.000 TL) 2 adet çek teslim edildiği, bu çekler davalı tarafça müvekkilden tahsil edildiği, ayrıca 31.07.2019 vadeli 45.000 TL bedelli ve 30.09.2019 vadeli 40.000 TL bedelli çeklerin, davalıya malzeme temin etmesi için verildiği, davalı tarafın malzeme temin edememesi üzerine çekleri müvekkile iade ettiğini, müvekkilin bunun yerine davalı taşerona bizzat temin ettiği malzemeleri teslim ettiği, bu kapsamda müvekkil tarafından 228.215,00 TL'lik malzeme sözleşme bedeline mahsuben davalıya fatura (Ek-3) edilerek davalıya teslim edildiği, işin davalı tarafından tamamlanması, işi yarım bırakarak şantiyeyi tek edip gitmesi üzerine müvekkilin davalıya bir daha ulaşamamış, işi başka taşeron firmaya yaptırmak durumunda kaldığı, ikinci taşeron ... Yapı isimli firma ile yapılan taşeron sözleşmesinin ekte sunulduğu,(Ek-4) davalı tarafça işin yapılmamış olması nedeniyle ikinci bir firmaya yaptırmak durumunda kalan müvekkil, ... Yapı isimli firmaya 130.000 TL işçilik ödemesi yapmış olup, malzemeler için de ayrı ayrı firmalardan fatura edilen 1.800 TL - 45.598 TL - 50.010 TL - 4.420 TL - 12.100 TL - 1.500 TL - 600 TL - 17.717 TL - 11.510 TL gibi masrafları karşılamak ve çeklerle birlikte bunları ödemek durumunda kaldığı, burada müvekkilin davalının işi yarım bırakması üzerine anlaştığı ... Yapı'ya yarım kalan işi tamamlatma masrafı 285.356,00 TL civarı olduğu, müvekkil tarafından Bursa 4.Sulh Hukuk Mahkemesi 2019/42 D.İş. Dosyası üzerinde delil tespiti yapılmış olduğu, bilirkişi raporunu sunduklarını (Ek-12), burada müvekkilin sözleşmeyi fesih haklarının yer aldığı, davalıya 100.000 TL cezai şart uygulanması gerektiği, davalının tespit tarihi itibariyle yarım bıraktığı işlerin işçilik dahil 148.000 TL toplam imalat bedelinin olabileceği yönünde tespitlerin yapıldığı, bu tespitler ve yarım kalan işin başka bir firmaya yaptırılmasından dolayı müvekkilin hem davalıya hem dava dışı ... YAPI isimli firmaya ödemek yapmak ve malzeme temin etmek durumunda kaldığı, ayrıca işin geç tamamlanmasından dolayı da müvekkilin ticari hayatının sekteye uğradığı, ticari itibarının zedelendiği, maddi ve manevi zarara uğradığı, yine davalı taşeron sözleşmenin feshine kusur ve ihmali nedeniyle sebebiyet vermiş olması nedeniyle sözleşme gereği müvekkile ödemesi gereken 100.000 TL cezai şartı ve gecikilen her gün için kararlaştırılan 2.000 TL gecikme bedelini müvekkile ödemediğini, bu gecikmeden dolayı ana firma olarak müvekkil şirketin YİKOB'a ceza ödemek zorunda kaldığını, Müvekkilin zarar tazmini için arabuluculuk başvurusu yaptığı, tarafların süreç sonucunda anlaşamadığı, mal kaçırma tehlikesinin söz konusu olduğunu belirterek; izah edilen nedenlerle fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak üzere; 1.000,00 TL cezai şart alacağı, 1.000,00 TL gecikme tazminatı, 1.000,00 TL uğranılan diğer maddi zararın temerrüt tarihinden itibaren başlayacak olan ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiliyle davacıya ödenmesine, telafisi güç zararlara sebebiyet vermemek adına davalı adına kayıtlı tüm taşınır ve taşınmaz mal varlığı üzerine, teminatsız veya makul görülecek bir teminat karşılığında mahkemece ihtiyati tedbir konulmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde;Sözleşme gereğince müvekkil davalıya 24.01.2019 tarihinde 4 adet çek teslim edileceğinin kararlaştırıldığı, iş bu çeklerin; 14.04.2019 tarihli 100.000 TL bedelli, 14.05.2019 taihli 100.000 TL bedelli, 14.06.2019 tarihli 100.000 TL bedelli ve 14.07.2019 tarihli 100.000 TL bedelli olarak toplamda 400.000 TL olacağının kararlaştırıldığı, davacı tarafça 14.01.2019 tarihinde teslim edileceği taahhüt edilen çeklerin hiçbirinin sözleşmeye uygun şekilde, tam ve zamanında teslim edilmediği, Müvekkil davalının sözleşme gereği üzerine düşen tüm yükümlülükleri eksiksiz yerine getirmeye devam ederken; davacının sözleşmeye aykırı davranarak belirli vadeli borcunu yerine getirmediği, davacı tarafın sözleşmeye aykırı davranışlarla müvekkili zarara uğrattığı, davalının aczine neden olduğu, sözleşme konusu işi yapabilmesi için gereken malzemeleri temin edebilmesine de bilerek ve kötü niyetle engel olduğu, davacı tarafın müvekkilin iyi niyetini ve güvenini suistimal ettiği, hileli davranışlarla müvekkilin hak edişini düşürmeye çalıştığını, müvekkilin, çeklerin zamanında ve eksiksiz teslim etmemesi sebebiyle ekonomik çöküntüye girdiği, Davacı tarafın müvekkilin iyi niyetini suistimal etmeye kalktığı, sözleşme konusu işin bitmesi için gereken malzemelerin olağan piyasa fiyatının toplam 165.000 TL olmasına rağmen, davacı tarafça müvekkil davalı aleyhine 228.215,70 TL tutarında makbuz düzenlenerek (18/06/2019 tarih ve 34364 nolu) haksız ve kötü niyetli olarak müvekkilin hak edişinden kesilmeye çalışıldığı, davacı tarafın sözleşme gereği teslim etmesi gereken çekleri teslim etmeyip temerrüde düştüğü gibi bir de malzeme fiyatlarını fahiş tutup müvekkilin hak edişinden düşmeye çalıştığı, bununla birlikte keşide ettiği ihtarname ile müvekkilin uhdesinde bulunmayan inşaat malzemelerini müvekkilden talep ettiği, Davacı tarafın kötü niyetli olarak sigorta kayıtlarını sildirdiği, müvekkilin davacıya primlerden kaynaklı hiçbir borcu olmadığı, davacı tarafın sözleşmenin sona ermesinde tamamen kusurlu olmasına rağmen; sanki müvekkilin kusurlu imiş gibi davranıp ihtarname çektiği ve delil tespiti yaptırdığı, edimlerini ifa etmeyen davacı taraf olmasına rağmen; müvekkilin, işi zamanında teslim edebilmek adına yoğun gayret sarf ederek kendinden ödün vererek işin %98'ini tamamladığı, Bursa 4.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2019/42 D.İş sayılı dosyasında yer alınan 13.04.2019 tarihli bilirkişi raporu ile sözleşmeye konu işin %98 oranında tamamlandığı belirlenen işin müvekkil davalı tarafında yapıldığını açıkça beyan ettiği, somut olayda; davacı tarafın, sözleşme gereğince edinimlerini zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirmediği ve sözleşmenin devamını müvekkil açısından çekilmez hale getirdiği, akabinde de müvekkilin inşaatı haksız şekilde yarım bıraktığını iddia ederek başka taşeronla anlaştığı, sözleşmenin sonra ermesinde tamamen kusurlu olan davacı tarafın olduğu, davacı tarafın edimlerini gerektiği gibi eksiksiz yerine getirmeden müvekkilden hiçbir hak ve alacak talep edemeyeceğini, söz konusu eksik olduğu iddia edilen imalatlar için Bursa 4.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2019/42 D.İş sayılı dosyasında yer alınan 13.04.2019 tarihli bilirkişi raporu ile sözleşmeye konu işin %98 inin bittiği ve yarım kalan işlerin işçilik dahil 148.000 TL (İşbu bedel fahiştir; kabul etmiyoruz) toplam imalat bedelinin olacağı mütalaa edildiği, davacının dava dışı hangi firma ile hangi şartlar altında anlaştığı müvekkili ilgilendirmediğini belirterek; görev itirazları dikkate alınarak dava şartı yoksunluğundan usulden reddine, Haksız ve mesnetsiz davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe; Davanın, taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı sözleşmeye aykırılık nedeniyle cezai şart bedelinin, gecikme tazminatının ve maddi zararların tazmini talebine ilişkin olduğu görüldü.

Osmangazi Vergi Dairesi Müdürlüğünden gelen cevaba göre; davalının 2020-2021 yılı dönemlerinde birinci sınıf tüccar olduğu, bilanço esasına göre defter tuttuğu, bu durumda tacir olduğu, davacının da tacir olduğu anlaşılmakla uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin görevli olduğu kanaatine varılmakla yargılama devam olunmuştur.

Dava konusu inşaatın bulunduğu yerde bilirkişiler ve taraf vekillerinin huzuru ile keşif icra edilmiş, 06/01/2023 Tarihli Bilirkişi Heyet Raporunda özetle; Davacı ile davalı arasındaki hukuki ilişkisinin mahiyetinin eser sözleşmesi niteliğinde bulunduğunu, taraflar arasındaki Sözleşme m.10.1 ile belirlenen süre içerisinde eseri sözleşmeye uygun olarak imal edip teslim etmeyen davalı yüklenicinin davacının keşide etmiş olduğu ihtarname ile mütemerrit olduğunu, sözleşme gereğinin ifa edilmemesi nedeni ile m.15.1 uyarınca sözleşmenin feshinin davalı yüklenicinin kusurundan kaynaklandığını, heyet raporunun açıklamalar kapsamında davalı yüklenicinin işi terk anında yapmış olduğu inşaat seviyesinin %65 olduğu, bu seviye itibari ile davacı iş sahibi tarafından sözleşmenin geriye etkili (dönme) olarak sona erdirilmiş olduğunu, inşaat seviyesi dikkate alındığında davalı yüklenicinin hak edişinin 260.000,00 TL olduğunu, davacı iş sahibi tarafından davalı yükleniciye hak edişinden mahsup edilmek sureti ile temin edilen malzeme bedelleri de dahil olmak üzere toplam 318.215,00 TL ödeme yapılmış olduğunu, davalı yüklenicinin hak edişi ve davacı iş sahibi tarafından ödemeler kapsamında davacı yüklenicinin 58.215,00 TL zararının olduğunu, davacı iş sahibi tarafından 3.kişi firmaya inşaatın tamamlatılması için götürü bedel ile anlaşma yapılmış olduğunu, bu götürü bedel üzerinde ödeme yapılmasından dolayı davalı yüklenicinin sorumlu olamayacağını, bu kapsamda davacı iş sahibinin tüm inşaatı davalı ile olan sözleşmesinden daha düşük bedel ile tamamlamış olması gerekeceği, bu nedenle de menfi zararının bulunmadığını, davacı tarafından Sözleşmenin m.5.9 uyarınca davalı taraftan 100.000,00 TL cezai şart talebinde bulunabileceğini, taraflar arasındaki sözleşmenin geriye etkili olarak feshi (dönme) nedeni ile davacının ifaya bağlı cezai şart talebinin haklı olmadığını, aksi düşüncede de davacı iş sahibinin ihtirazi kayıtsız olarak kabul etmiş olduğu ifa kapsamında TBK.m.179/2 uyarınca cezai şart talep hakkının düşmüş olduğu ve bu hakkın tekrar canlandırılamayacağını belirtmiştir.

Bilirkişi heyetinin 01/06/2023 tarihli ek raporunda; davacının sözleşmeyi davalının kusuru ve işi yarım bırakması nedeniyle fesih etmesi nedeniyle sözleşmenin 5.9 ve 15.1 maddeleri uyarınca toplam 200.000,00 TL cezai şart isteminin haklı olduğu, 2019 yılı itibariyle davalının tacir olduğu, bunlar dışındaki hususlarda kök raporda değişiklik yapılmasına gerek olmadığı bildirilmiştir.

Davacı vekili 09/11/2023 tarihli bedel arttırım dilekçesini sunmuştur.

Tüm dosya kapsamının incelenmesinde; taraflar arasında 14/01/2019 tarihli taşeronluk sözleşmesinin bulunduğu, işin konusunun Zafer Mahallesi Ortaokulu Gürsu/BURSA adresindeki inşaatın çatı işi (malzeme ve işçilik dahil) olduğu, dosya arasına alınan Bursa 4 Sulh Hukuk Mahkemesinin 2019/42 D.İş sayılı dosyasında sunulan 08/08/2019 tarihli bilirkişi raporuna göre, keşif günü müteahhidin uhdesinde olan işlerin %98 seviyesinde tamamlandığı, toplam imalat bedelinin 148.800,00 TL olarak tespit edildiği, mahkememizce yerinde yapılan keşif sonrasında alınan bilirkişi heyet raporuna göre, davalı yüklenicinin sözleşmenin 10.1 maddesinde belirtilen süre içerisinde eseri sözleşmeye uygun olarak imal edip teslim etmediği, davacının bu konuda davalıya ihtarname gönderdiği, davalının bu ihtarname ile temerrüde düşürüldüğü, işin sözleşmeye uygun olarak ifa edilmemesi nedeniyle sözleşmenin 15.1 maddesi uyarınca davacı tarafından fesih edilmesinin davalı kusuru nedeniyle haklı olduğu, davalı yüklenicinin işi terk anında yapmış olduğu inşaat seviyesinin %65 olduğu bu seviye itibariyle davacı tarafından sözleşmenin geriye etkili olarak sona erdirilmiş olduğu, işin yapıldığı %65 seviyesine göre davalı yüklenicinin hak edişinin 260.000,00 TL olduğu, davacı iş sahibi tarafından davalıya temin edilen malzeme bedelleri ile birlikte toplam 318.215,00 TL ödeme yapıldığı, yapılan ödemelere göre davacı yüklenicinin 58.215,00 TL zararının olduğu, işin davacı tarafından üçüncü kişi firmaya götürü bedel karşılığında tamamlattırıldığı, davacı iş sahibinin menfi zarar talebinin dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden ispatlanamadığı, sözleşmenin 5.9 maddesi uyarınca taraflar arasında 100.000,00 TL cezai şart bedelinin kararlaştırıldığı, davalının kusuru nedeniyle sözleşmenin fesih edildiği görülmekle, davacı tarafın cezai şart bedeline hak kazandığı, ayrıca davacı tarafın gecikme tazminatı talebinde bulunduğu, davacının sözleşmeden dönmüş olması ve sözleşmede cezai şart bedelinin kararlaştırılmış olması nedeniyle gecikme tazminatı talebinin haklı olmadığı kanaatlerine varılmakla, alınan bilirkişi raporunun bilimsel, denetim açık ve hüküm kurmaya elverişli olduğu görülmekle, davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;

1. Davanın KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE,

2. 100.000,00 TL cezai şart bedelinin arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarih olan 04/08/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3. 58.215,00 TL maddi tazminatın arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarih olan 04/08/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4. Gecikme tazminatına yönelik talebin REDDİNE,

5. Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 10.807,66. TL harçtan başlangıçta alınan 59,30. TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 10.748,36. TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

6. Davacı tarafça yapılan 59,30. TL peşin harç, 59,30. TL başvurma harcı, 2.667,77. TL Islah harcı, 571,90. TL keşif harcı, 97,70. TL tedbir talebi harcı, 3.000,00. TL bilirkişi ücreti ve 479,75. TL yargılama gideri toplam 6.935,72. TL'nin ( %99 kabul %1 ret) 6.866,36. TL 'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmının davacı üzerinde bırakılmasına,

7. Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,

8. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 25.314,40. TL vekalet ücretinin (daha fazlasına hükmedilemeyeceğinden) davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

9. Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 1.000,00. TL vekalet ücretinin (daha fazlasına hükmedilemeyeceğinden) davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

10-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından ödenen 1.320,00 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

11-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,

Dair gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile Bursa Bölge Adliye Mahkemesi İstinaf Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.07/02/2024

Katip ...

☪e-imzalı

Hakim ...

☪e-imzalı