Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/1838 E. 2023/878 K.

T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2018/1838 Esas - 2023/878

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2018/1838 Esas

KARAR NO : 2023/878

HAKİM :......

KATİP : ...

DAVACI : ... TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ - ......

VEKİLLERİ : Av. ....... - [35575-05751-......] UETS

Av. ..... - [35746-...-33803] UETS

Av. .... - [35746-46473-.....] UETS

DAVALI : 1- ... LOJİSTİK İNŞAAT OTOMOTİV TEMİZLİK MADENCİLİK SANAYİ DIŞ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - ..... Kültür Mah. Cumhuriyet Cad.140/11 Muş Merkez/ MUŞ

VEKİLİ : Av. ......- İstasyon Caddesi Mavi İş Merkezi Kat:2 No:5 Tuğra Hukuk Bürosu 49100 Muş Merkez/ MUŞ

DAVALI : 2- ... TEKSTİL İNŞAAT MATBAACILIK TARIM ÜRÜNLERİ SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - .....

VEKİLLERİ : Av. ..... - [16658-56072-....] UETS

Av. . - [16207-02951-..] UETS

DAVALILAR : 3- ... - Cengiz Topel Mah. 101 Sok. Zuhal Apt., Kat:1, No:28 Haliliye/ ŞANLIURFA

  4.  ... TURİZM TEKSTİL İNŞAAT VE OTOMOTİV SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ .   Ihlamur Kuyu Mah. Çanakkale Cad. No:27 Ümraniye/ İSTANBUL

  5.  TASFİYE HALİNDE ... SEYAHAT GIDA TEMİZLİK TAŞIMACILIK İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ .  .... Yenibosna Merkez Mahallesi Semerci Sk. E3 Blok Apt.  No: 3 E/8  Bahçelievler/İstanbul Bahçelievler/ İSTANBUL

DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 28/12/2018

KARAR TARİHİ : 23/06/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 23/07/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde ; müvekkilinin ihaleler kapsamında dava dışı çalıştırdığı işçisinin arabuluculuk başvurusu ile işçilik alacakları talep ettiğini, arabuluculuk neticesinde varılan anlaşmayla işçiye 4.231,78TL ihbar tazminatı, 9.314,50TL kıdem tazminatı olmak üzere toplamda 13.546,28TL ödendiğini, arabuluculuk faaliyeti için 397,88TL ücret ödendiğini, davalılar ile müvekkilleri arasında akdedilen sözleşme ve bu sözleşmenin ayrılmaz parçası niteliğindeki eki şartnameler kapsamında müvekkilinin davalılara tam rücu hakkı olduğunu beyanla davalıların sorumlulukları kapsamında alacağın rücuen tahsilini beyanla davanın kabulüne , yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalıların davaya cevap vermedikleri görüldü.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe;Dava, davacı ile davalı şirketlerin asıl-alt işveren ilişkisi neticesinde istihdam edilen dava dışı işçi ...'e arabuluculuk görüşmeleri neticesinde 05/06/2018 tarihinde kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı olarak ödenen toplam 13.546,28 TL ile vergileri kesildikten sonra ödenen 397,88 TL arabuluculuk ücretinin davalılardan sorumlulukları oranında tahsili istemine ilişkindir.

Dosya içerisinde yer alan davacı tarafından sunulan taraflar arasında akdedilen sözleşmeler incelendiğinde; davacı ile davalılar arasında hizmet alım sözleşmesine dair sözleşmeleri yapıldığı görülmektedir.

Dava, taraflar arasında imzalanan hizmet alım akdine dayalı olarak dava dışı işçilere

ödenen işçilik alacaklarının rücuen tahsili istemine ilişkindir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6

maddesinde "Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı

işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık

gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte

çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi

denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş

sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden

alt işveren ile birlikte sorumludur." hükmüne yer verilmiştir. Özetle; asıl işveren kimliğine sahip

Davacı İdarenin taleplerinin, anılan Yasa Maddesinden kaynaklı olduğu anlaşılmış olup talepleri

cari mevzuata dayalı olarak irdelenecektir.

6098 s. T. Borçlar Kanunu’nun 167. maddesinde “Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar. Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır.” denilmiş, “Alacaklıya halef olma” başlıklı 168. maddesinde ise “Diğerlerine rücu hakkına sahip olan borçlulardan her biri, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur.” hükmüne yer verilmiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 05.05.2008 tarih ve 2008/13627 E., 2008/11315 K. Sayılı ilamında da vurgulandığı üzere; "İşçinin, asıl işverenden alman iş kapsamında ve değişen alt işverenlere ait işyerinde ara vermeden çalışması halinde işyeri devri kurallarına göre çözüme gidilmesi yerinde olur. Bu durumda değişen alt işverenler, işçinin iş sözleşmesini ve doğmuş bulunan işçilik haklarını devralmış sayılır."

Alt işveren için sözleşmeden doğan sorumluluk sözkonusu iken, asıl işveren için kanundan doğan bir sorumluluk bulunmaktadır. Alt işverenin işçilerine karşı asıl İşverenin sorumluluğu, müteselsil sorumluluk olarak Borçlar Kanununda düzenlenmiştir. Müteselsil ilişkilerinde, alacaklı karşısında birden fazla borçlu bulunur ve borçlulardan her biri borcun tümünden sorumlu sayılır. Müteselsil borç, özelliğinin gereği olarak, borçlulardan birinin ifası halinde sona erer. Esasen asıl borcun ifa edilmesi, teknik anlamda alacaklıyı tatmin etse de borcu ona ermesi olarak görülmez. Buna göre müteselsil borçta ifa, asıl alacağın ortadan kalkması değil, rûcu hakkına sahip borçluya geçmesi sonucunu doğurur. O sebeple asıl borcu ödeyen müteselsil borçlu, alacaklının halefi olarak diğer borçlulara müracaat (rûcu) edebilir.

Asıl işverenle işçi arasında herhangi bir hizmet akdi bulunmadığına göre onun sorumluluğu akde dayanmayıp, sırf kanundan ötürüdür (İş K. md. 2 ). Alt işveren ise iş sözleşmesinin işveren tarafı ‘ işveren olmakla, aralarındaki hukuki ilişki akde dayanmaktadır ve işçiye karşı akit nedeniyle sorumludur." Diğerlerine rûcu hakkına sahip olan borçlulardan her biri, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur." (TBK. Md.,168)

Taraflar arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisi mevcut olup davacı asıl işveren davalı alt işverenlerin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Yasasından kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt İşverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada Yasadan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup asıl işveren ve alt işveren dış İlişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar. Müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlenmiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlu, ödediği miktarı iç ilişkide borcun nihai sorumlusu olan borçludan rücuen tahsilini talep edebilecektir.

Yargıtay 13 üncü HD. nin 22/01/2013 tarih ve 2012/27220 E. ve 2013/953 K. sayılı ilamında; "... taraflar arasındaki uyuşmazlık, işçiye ödenen bu tazminattan hangi tarafın veya tarafların ne oranda sorumlu olduklarına ilişkindir. Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle taraflar arasındaki sözleşme hükümleri, aynı sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıkla ilgili verilmiş mahkeme kararları ve genel hukuk prensipleri dikkate alınarak bir sonuca gidilmelidir. Yüklenicilerin, işçiyi çalıştırdıkları kendi dönemleri ile sınırlı olarak sorumlu olduklarının kabulü gerekmektedir. Yani dava konusu tazminatlar için her bir yüklenici kendi dönemleri ile sorumludur. Bu durumda tacir olan davalıların çalıştırdığı işçilerin fiili işçilik dışında, sair tazminat haklarından sorumlu olacaklarını bilebilecek durumda olduğunun kabulü ile dava işçiyi çalıştırdıkları dönem itibariyle gerekirse yeniden denetime elverişli bilirkişi alınmak suretiyle sonucuna uygun karar verilmesi gerekirken aksine düşüncelerle davalıların müteselsil sorumluluklarına karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir" şeklinde karar vermiştir.

Yargıtay HGK'nin 12/05/2004 tarih ve 2004/11-254 ve 2004/295 K. sayılı İlamında; "Davacı, sözleşme gereği çalıştırılan ve işçiler tarafından müvekkil aleyhine açılan dava sonucunda müvekkiline işçilere ödediği ihbar, kıdem ve deprem tazminatını, işveren olan davalı taşerondan tahsilini istemiştir. 1475 sayılı İş Kanunu'nun 1/son maddesine göre, "Bir İşverenden belirli bir işin bir bölümünde veya eklentilerinde iş alan ve işçilerini münhasıran o işyerinde ve eklentilerinde çalıştıran diğer bir işverenin kendi işçilerine karşı, o işyeri ile ilgili ve bu kanundan veya hizmet akdinden doğan yükümlülüklerinden asıl işveren de birlikte sorumludur."

Her ne kadar kural olarak son alt işverenin işyeri devri kuralları gereği işçinin tüm çalıştığı dönemden sorumluluğu söz konusu ise de bu sorumluluk işçiye karşı olup kıdem tazminatı açısından rücuan alacak davalarında bu ilke geçerli değildir. Her işverenin işçiyi çalıştırdığı dönemle sınırlı olarak sorumlu olduğu İlkesi geçerli olduğundan davalı alt işverenler, dava dışı işçinin kendi bünyesinde çalıştığı dönemle sınırlı olarak sorumludur.

Yargıtay 13. HD. nin 21.04.2016 tarih ve 2016/7178 E., 2016/11227 K. Sayılı kararında da "6552 sayılı Yasanın 8 inci maddesi ile 4857 sayılı İş Yasasının 112 inci maddesinde yapılan değişikliğin işçiyi güvence altına almak amacıyla konulmuş bir hüküm olduğu, bu hükmün aksi yönünde tarafların her zaman sözleşme düzenleyebileceği, sözleşmede işçilik alacaklarının yükleniciye ait olacağı yönünde düzenleme bulunması halinde bu düzenlemenin tarafları bağlayıcı olduğu ve bu düzenleme uyarınca yüklenici davalıların çalıştırdıkları işçiler dönemleri itibariyle asıl işveren olan davacıya karşı sorumlu oldukları belirtilmiştir.

Yerleşik Yargıtay kararlan uyarınca sözleşmede yüklenicinin sorumluluğuna ilişkin düzenleme olması halinde bu düzenlemeye göre sorumluluğun belirleneceği kabul edilmiştir. Anılan Yasa maddesinde yazılı asıl işveren sorumluluğu işçilere karşı bir sorumluluktur. Feshe bağlı haklar olan ihbar, kıdem tazminatı ile izin ücretleri bakımından son alt işveren önceki alt işverenlerde geçen hizmetler yönünden asıl işverenle birlikte sorumludur. Ancak davada önceki alt işverenler de davalı olarak gösterilmişse, bu alt işverenlerin sorumluluğu, kıdem tazminatı yönünden kendi dönemleri ve son ücret seviyesi ile sınırlı olmalıdır. Önceki alt işverenlerin bir kısmının davalı gösterilmesinde de sorumluluk aynı şekilde belirlenmelidir. Zira 1475 sayılı kanunun 14. Maddesinde, her bir alt işverenin kendinden önceki alt işveren döneminden sorumlu olması değil, sadece fesihte son işverenin tüm süreden sorumlu olması hali düzenlenmiştir. Bu durumda sondan bir önceki alt işverenin sorumluluğu da kendi çalıştırdığı süre ve son ücret sınırlamasına tabi olmalıdır Uyuşmazlığın, davacı ile davalılar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda belirlenen sözleşme ve mevzuat hükümleri kapsamında yapılan incelemede; davacının bahse konu arabulculuk anlaşma tutanağı ile belirlenen dava dışı işçinin alacaklarından kaynaklanan ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, arabuluculuk ücretinin davalı şirketlerden dava dışı işçinin davalı şirketlerde çalışma süreleri göz önüne alınarak yapılan oranlama kapsamında hangi tutarlarda sorumlu olacakları bilirkişi tarafından mahkememizce istenilen şekilde kalem kalem tespit edilerek belirlenmiş olup; alınan bilirkişi ...'a ait 13/03/2023 tarihli bilirkişi ek raporunun bilimsel, denetime açık, hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşılmakla rapor gibi belirlenen alacakların adı geçen davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine, davalıların yukarıda yazılı miktarlarla sınırlı sorumlu tutulmasına, dair hüküm aşağıdaki şekilde tesis olunmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;

Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE,

1. 05/06/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte;

4.231,68 -TL'nin Davalı ... Teks. İnş. Matb. Tar. Ür. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,

4.054,61-TL'nin Davalı ... Seyehat Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,

2.076,31-TL'nin Davalı ... Loj. İnş. Oto. Dış Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,

2.495,14-TL'nin Davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,

392,08-TL'nn Davalı ... Tur. Teks. San. Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,

2. Fazlaya ilişkin talebin reddine,

3. Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 905,09. TL harçtan başlangıçta alınan 238,14. TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 666,95‬. TL harcın davalılardan tahsili ile hazineye irat kaydına,

4. Davacı tarafça yapılan 238,14. TL Peşin Harç, 35,90. TL Başvurma Harcı, 650,00. TL Bilirkişi Ücreti ve 1.175,2‬. TL yargılama gideri toplam 2.099,24‬. TL'nin davanın kabul ret oranına (%95 Kabul. %5 Ret) göre 1.994,278‬. TL'sinin davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

5. Davalılar tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

6. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 9.200,00. TL nispi vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine,

7. Davalılar ... Lojistik İnşaat Otomotiv Temizlik Madencilik Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi ile ... Tekstil İnşaat Matbaacılık Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 694,34. TL nispi vekalet ücretinin (daha fazlasına hükmedilemeyeceğinden) davacıdan tahsili ile davalılar ... Lojistik İnşaat Otomotiv Temizlik Madencilik Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi ile ... Tekstil İnşaat Matbaacılık Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 'ne ödenmesine,

8. Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,

Dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalıların yokluğunda miktar itibariyle kesin olmak olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.23/06/2023

Katip ...

E-Imzalıdır.

Hakim ....

E-Imzalıdır.