Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/1329 E. 2023/1443 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2021/

KARAR NO : 2023/

BAŞKAN : ... ...

ÜYE : ... ...

ÜYE : ... ...

KATİP : ... ...

DAVACI : ...

VEKİLİ : Av.

DAVALI : ...

VEKİLLERİ : Av.

Av.

DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 30/12/2021

KARAR TARİHİ : 13/12/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 11/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı taraf dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında limon alımına dair sözlü anlaşma sağlandığı davalının kabzımal olarak üreticilerden limon alıp komisyon ekleyerek davacıya sattığını davalının 2019/2020 yılı hasat döneminde taahhüt ettiği limon gönderimini yapmadığını davacıya 2020/2021 yılında aradaki açığı kapatacağını taahhüt ettiğini davalının davacıya 2020/2021 döneminde 251.100,00 TL tutarında 150.000 KG limon gönderdiğini başkaca bir limon göndermediğini 2020/2021 yılı hasat dönemi sonunda davacı tarafından yapılan ödemelerin karşılığında ödemenin çok altında limon gönderdiğini şimdiye kadar davacının davalıya 4.539.395,00 TL tutarında ödeme yaptığını bunların dışında her biri 100.000,00'er TL tutarında olan 3 adet çek ve iki adet 120.000,00 TL bedelli ve bir adet 100.0000,00 TL bedelli olmak üzere toplam 640.000,00 TL tutarında kambiyo senedi verdiğini bunun karşılığında davalının davacıya yalnızca 251.100,00 TL tutarında mal gönderdiğini fazlaya ilişkin hakları sakları kalmak üzere şimdilik 600.000,00 TL alacağın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle ; Davacı ile davalı 2019 yılını da kapsayacak şekilde limon ticaretine başladıklarını davacının ilerleyen dönemde ödemeleri aksattığını ve daha sonra hiç ödeme yapmamaya başladığını davalının ödeme inancıyla bedelinin daha sonradan ödeneceği sözüne güvenerek davacıya limon göndermeye devam ettiğini bunun karşılığında davacının çek verdiğini ancak çeklerin karşılıksız çıktığını taraflar arasında davalının elinde bulunan işlenmiş diye tabir edilen ürünlerin satımı konusunda anlaşma bulunduğunu 2020/2021 hasat döneminde limonun kilogram fiyatının 3-5 TL arasında değişiklik gösterdiğini davacı limonun fiyatına ilişkin iddialarının kabulünün mümkün olmadığını davacının davalıya toplamda 1.700.000,00 TL tutarında borçlu bulunduğunu bu borçlar için çek verdiğini ancak çeklerin karşılıksız çıktığın bunun üzerine davacı davalıya senet verdiğini ancak senetlerinde ödenmediğini bu sebeple davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe :

Dava ticari satımdan kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.Davacı taraf taraflar arasında limon alımına dair sözlü anlaşma sağlandığını, davacının davalıya buna ilişkin ödemeler yaptığını ancak davalının anlaşmaya konu limonları göndermediğini, davalıdan 600.000,00 TL alacaklı olduğunu ileri sürerek eldeki davayı açmıştır.Davalı taraf davacı ile aralarında limon alımına ilişkin ticaret bulunduğunu ancak davacının ödemeleri aksattığını, davacının iddia ettiği gibi kendilerinden alacaklı olmadığını, davalının davacıdan alacaklı olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.Taraflar arasında limon alım satımına ilişkin ticari ilişkide yazılı bir sözleşme bulunmamaktadır. Her iki taraf arasındaki uyuşmazlık davaya konu tutarlara ilişkin limon alım satımının yapılıp yapılmadığı, limonun kilogram fiyatını ne olduğu, davalı tarafından davacıya ne miktarda limon teslim edildiği, davacı tarafından davalıya ne miktarda ödeme yapıldığı, davacının avans ödemesi olarak verdiği tutar olup olmadığı, varsa bunun karşılığı olan mal teslim edilip edilmediği noktalarındadır. Delillerin de buna göre araştırılması gerekmektedir.Bu kapsamda mahkememizce taraflara limon satımında ticari ilişkinin hangi yıllardan başladığı hangi yıllarda ne miktarda limon verildiği ne miktarda ödeme yapıldığı her bir yıla ilişkin olarak taraflar arasında kararlaştırılan limonun kilogram fiyatının ne miktarda olduğu konusunda açıklama yapmaları istenilmiştir.Dosya mali müşavir bilirkişisine tevdii edilmiş, bilirkişiden davacının avans ödemesi olarak gönderdiği tutarlar kadar davalıya mal teslim edilip edilmediği, ticari ilişkide talep edilen tutar kadar alacak bulunup bulunmadığı, senetlerin davacı tarafça davalıya yahut devredilen 3. Kişilere ödenip ödenmediğine dair kayıt bulunup bulunmadığının, sonucuna göre davacının bakiye alacak miktarının belirlenmesi hususunda rapor düzenlenmesi istenilmiştir.Düzenlenen bilirkişi raporuna göre; "Davacının ticari defterlerinde davalıya kesilen toplam 7 adet fatura tutarının 251.100,00 TL olduğu, Davacının Ba bildiriminin ticari defter kayıtlarına uygun olduğu, aynı faturaların davalı defterlerinde de kayıtlı olduğu ve faturalar yönünden mutabık oldukları, davalının Bs mükellefiyetinin olmadığı, Davacının ticari defterlerinde bankalara ilişkin hareketlerin ve çek-senetle ilgili işlemlerin kayıtlı olmadığı, Davalının Defter Beyan sistemine tabi olması nedeniyle banka ve çek senetlerin kayıtlı olmamasının olağan olduğu, Davacının davalıya ve davalı adına gönderdiği avans ödemesi tutarının 4.380.355,00 TL olduğu, davacının iddia ettiği çek ve senetlerle ilgili kendi ticari defterlerinde bir kayıt olmadığı, ... bankasından gelen yazıda 3 adet çekin de karşılıksız çıktığının belirtildiği, Davalı tarafından düzenlenen faturalar toplamının 251.100,00 TL olması nedeniyle davacının talep edebileceği alacağının 4.380.355,00 - 251.100,00 - 4.129.255,00 TL olacağı, davacının talebinin 600.000,00 TL olduğu" şeklinde rapor düzenlenmiştir.Davacı taraf davalıya avans ödemesi yaptığını, buna mukabil kendisine 251.100,00 TL tutarında limon teslimi yapıldığını iddia etmiştir. Taraf kayıtlarından davacıya 251.100,00 TL tutarında limon tesliminin yapıldığı anlaşılmaktadır.Davacı taraf davalıya toplamda 4.539.395,00 TL tutarında ödemeyi banka aracılığıyla yaptığını ileri sürmüş ve buna ilişkin dekontları sunmuştur. Davalı taraf ise kendisine gönderilen paralar karşılığında teslim edilmeyen limon olmadığını beyan etmiştir. Banka ödemeleri incelendiğinde ... adına toplamda 626.000,00 TL ödemenin gönderildiği, ... adına bir kısım limon ödemesi açıklamalı bir kısım da EFT olarak toplamda 619.090,00 TL tutarında limon ödemesinin gönderildiği anlaşılmaktadır. Gönderilen hesap bilgilerinde ödemelerin avans ödemesi olarak yapıldığına dair bir kayıt olmadığı gönderilen ücretin limon ücreti olduğunun açıklanmış olduğu anlaşılmaktadır. 30/10/2020 tarihinde ise 30.000,00 TL tutarında yine banka aracılığıyla ödemenin gönderildiği ancak ödemenin mahiyetinin ne olduğunun anlaşılmadığı, açıklama kısmında herhangi bir ibarenin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Yine ... Bankası'ndan 20.000,00 TL ödemenin davalı hesabına gönderildiği, açıklama kısmında ise limon ödemesi olduğu, ödemenin avans niteliğinde ödeme olduğuna dair bir kayıt yer almadığı anlaşılmaktadır.Banka hesap bilgilerinden dava dışı ... adına gönderilen bir kısım tutarların olduğu, bunun tamamının toplamının ise 619.090,00 TL ve 2.591.765,00 TL olmak üzere toplam 3.210.855,00 TL olduğu, açıklama kısmında ise gönderilen paranın niçin gönderildiğinin belirtilmemiş olduğu anlaşılmaktadır.Davacı taraf ... adına ...'a senet ödemesi adı altında 3.500,00 TL ödediğini, yine ...'a aynı mahiyette 20.000,00 TL ödediğini iddia etmiştir. Davalı taraf ise dava dışı bu kişilere herhangi bir borcunun bulunmadığını beyan etmiştir.Davacının davalıdan alacaklı olabilmesi için davalının bu kişilere borcunun sübuta ermesi ve davacı tarafından da davalı adına ödemenin yapıldığının ispatının birlikte bulunması gerekir. Aksi takdirde bu ödemeler davacı alacağı olarak değerlendirilemeyecektir. Davalı defterlerinde buna ilişkin bir kayıt bulunmamaktadır. İspat yükü davacıdadır.Davacının davalı tarafa açmış olduğu davada yemin deliline dayandığı anlaşılmakla davacıya yemin teklif etme hakkı hatırlatılmış davacı yemin metnini sunmuştur. Yemin metni davalı tarafa tebliğ edilmiş ve davalının duruşmada beyanları alınmıştır.Mahkememizin 13/12/2023 tarihli celsesinde davalı ... yemin edasında "Ben davalıya limon alımı konusunda aracılık etmiştim. Verilen limonların parası ödendi, parası ödenip de limon verilmeyen bir ödeme kalmadı. Benim adıma gönderilen limon ödemesi açıklamalı tutarların hepsi kendisine teslim edilen limonların bedelleridir. Yine ... adına gönderilen bana göstermiş olduğunuz tüm banka ödeme kayıtlarının benimle bir ilgisi bulunmamaktadır. ... ve ...'a yapılan ödemeler davacının bu kişilerden aldığı limonların karşılığı yaptığı ödemelerdir. Benim bu kişilere borcum bulunmamaktadır. Ben yalnızca bu iki kişiyle davacı arasında aracılık yaptım. Benim bu kişilere borcum bulunmamaktadır, davacının alacak iddiasını hiçbir şekilde kabul etmiyorum, benim parasını alıp da teslimini yapmadığım herhangi bir limon bulunmamaktadır. Aksine ödemesini alamadığım alacaklarım vardır, dava dışı ... oğlum olur, bir dönem sigortalı olarak yanımda çalıştı ancak kendisine gönderilen ödemeler benim davacıya olan borcumla alakalı değildir" şeklinde beyanda bulunmuştur.Taraflar arasında 251.000,00 TL tutarında limon alışverişinin gerçekleştiği bunun bedelinin ödendiği ve karşılığı olan malların teslim edildiği hususunda ihtilaf yoktur. Taraflar arasında ihtilaf davalı hesabına gönderilen tutarların karşılığı limonların davacıya teslim edilip edilmediği, dava dışı ... adına gönderilen tutarların davalıya yapılan avans ödemesi olup olmadığı, yine dava dışı kişilere davalı adına borç ödemesi yapılıp yapılmadığı hususlarındadır. Davalı ücretini aldığı ancak teslimini yapmadığı mal bulunmadığını iddia etmiştir. Birinci uyuşmazlık noktası olarak davalı hesabına gönderilen tutarlar üzerinde durulmalıdır. Davalı tarafa toplamda 619.090,00 TL tutarında ... Bankası aracılığıyla, 20.000,00 TL tutarında ... Bankası aracılığıyla, 30.000,00 TL tutarında ise ... ... A.Ş. aracılığıyla para gönderildiği görülmektedir. Bu gönderilen tutarların 30.000,00 TL tutar bakımından herhangi bir açıklama olmadığı, bu ödemenin davalı defterlerine kaydedilmemiş olduğu, yine ... Bankası aracılığıyla gönderilen 5.000,00 TL, 4.000,00 TL, 7.000,00 TL, 7.000,00 TL, 14.000,00 TL tutarlı ödemelerin EFT yoluyla gönderildiği, toplamının 37.000,00 TL olduğu, bu kapsamda toplamda 67.000,00 TL tutarlı ödemenin borcunun sebebinin belirli olmadığı, bu ödemenin limon ödemesi olarak yapılıp yapılmadığının da ihtilaflı olduğu görülmektedir. Bu tutarlar dışında ... Bankası aracılığıyla gönderilen 20.000,00 TL ve ... Bankası aracılığıyla gönderilen 582.090‬,00 TL ödeme olmak üzere toplam 602.090,00 TL ödemenin açıklama kısmında "limon ödemesi" olarak kayıt tutulduğu görülmektedir. TBK'ya göre alım satım sözleşmelerinde aynı anda ifa kuralı geçerlidir. Satımın vadeli olduğunu ispat iddia eden üzerindedir. Yine TBK'nın havaleye ilişkin 555. Maddesinde "Havale, havale edenin, kendi hesabına, para, kıymetli evrak ya da diğer bir mislî eşyayı havale alıcısına vermek üzere havale ödeyicisini; bunları kendi adına kabul etmek üzere havale alıcısını yetkili kıldığı bir hukuki işlemdir."

Havale, mevcut bir borcun alacaklısına ödendiğine dair bir karine teşkil eder. Çünkü kural olarak havale bir ödeme vasıtasıdır ve mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapılır. Havale, ödeme belgesi olup, ödünç akdinin varlığını kanıtlamaz.

Davacı iddiasını ispat için banka dekontuna dayanmaktadır. İbraz ettiği dekontta paranın karz olarak gönderildiğine dair bir açıklama bulunmamaktadır. Havale borç ödeme vasıtasıdır. Öyle olunca davacının dayandığı dekontlar davacı iddiasını kanıtlamaya yeterli değildir. Davacı iddiasını kanıtlayamamış ise de, açıkça dava dilekçesinde vesair delil demek suretiyle yemin delillerine dayandığı anlaşıldığından, Mahkemece davacıya, davalıya yemin teklifi hakkı olduğu hatırlatılarak hasıl olacak sunuca uygun bir karar verilmesi gerekirken ( ... 13.Hukuk Dairesi Esas: 2004/ Karar: 2005 / Karar Tarihi: 28.01.2005 kararı)TBK'nun 97. Maddesine göre; "karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir. Yani karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, borçlu ve alacaklı taraflarından birisinin önceden ifada bulunma yükümlülüğü mevcut değil ise taraflar, edim ifalarını aynı anda yapmak zorundadır." Bu kanun maddesi doğrultusunda aynı anda ifa kavramı ortaya çıkmaktadır."6098 sayılı ... Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 207 nci maddesi uyarınca davacının, davalıya, mal alımı için avans ödemesi yaptığının usulüne uygun delillerle ispatının gerektiği, aslolanın peşin satış olup satıcı ve alıcının borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlü olduğu" ( ... 11.Hukuk Dairesi Esas: 2022/ Karar: 2023/ Karar Tarihi: 08.11.2023 kararı)Davalının beyan sistemine tabi mükellef olduğu, defter beyan sisteminde cari hesap takibinin yapılmadığı, sadece gelir gider kayıtlarının bulunduğu anlaşılmakla davalıya tacirlere ilişkin ticari defter ve delillerin delil olmasına dair madde hükmü uygulanamayacaktır. Zira "Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır. (HMK 222/5.)" hükmü uyarınca tacirin tuttuğu ticari defter ve kayıtlar kendisi bakımından lehe ya da aleyhe delil olabilir. Tacir olmayan kişi için diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtlara göre değerlendirme yapılabilmesi ancak tacir olmayan kişinin karşı tarafın ticari defterlerine delil olarak dayanmış olması şartına bağlıdır. Davalıya HMK 222. Maddesi uygulanamayacağından TBK'nun 97. Maddesi ile 555. Madde hükümlerine göre değerlendirme yapılması zorunludur. Bu kapsamda gönderilen dekontlarda ödemenin avans ödemesi olmadığı, TBK. 555 ve TBK'nun 97. Maddesine göre davacının davalı hesabına gönderdiği paraların aldığı limonların karşılığı olduğu anlaşılmaktadır. Bunun aksi dosya kapsamı itibariyle ispatlanmış değildir. Dava dışı ... adına gönderilen ödemeler noktasında ise ödemelerin açıklama kısmında herhangi bir ibare bulunmamaktadır. Davalı taraf yeminli beyanında bu ödemeleri inkar etmiştir. Davacı bu ödemelerin avans ödemesi olarak davalıya yapılan ödemeler olduğunu dosya kapsamı itibariyle ispatlayamamıştır.Davacının davalının alacaklısı olan üçüncü kişilere ödeme yaptığı tutarlara ilişkin alacak istemi yönünden ise yukarıda açıklandığı üzere bu ödemelerin davacı bakımından alacak olarak kabul edilebilmesi için davalının bu kişilere borçlu olduğunun ispatlanması ve davacının davalıyı borçtan kurtarma amacıyla üçüncü kişilere ödeme yapmış olmasının bir arada bulunması gerekir. Davalı beyan sistemine tabi olduğundan cari hesap takibi bulunmadığı, sadece gelir gider kayıtlarının bulunduğu, üçüncü kişilere borcuna dair herhangi bir ispata yarayacak bilgi bulunmadığı anlaşılmakla davacının ileri sürdüğü bu ödeme tutarları yönünden de alacak iddiası sübuta ermemiştir.Bu sebeple davanın reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-DAVANIN REDDİNE,

2. Harçlar yasası gereğince alınması gerekli 269,85 TL harçtan başlangıçta alınan 10.246,50 TL peşin harcın mahsubu ile 9.976,65‬ TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

3. Davalı taraf kendisini vekaletnameli vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ye göre hesap ve takdir edilen 90.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,

4. Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,

Dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesi İstinaf Yargı Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.13/12/2023

Başkan ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Katip ...

e-imzalıdır