Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/1235 E. 2023/1083 K.

T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/1235 Esas - 2023/1083

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2021/1235 Esas

KARAR NO : 2023/1083

HAKİM : ....

KATİP : .....

DAVACI : ... ANONİM ŞİRKETİ - ....

VEKİLLERİ : Av. .... - [16078-70654-.......] UETS

Av. ... -

Av. ........- Beştepeler Mahallesi Nergiz Sokak No:7/24-25 Via Tower İş Merkezi - Söğütözü / Ankara Çankaya/ ANKARA

DAVALI : 1- ... TEMİZLİK HİZMETLERİ BİLGİSAYAR ELEKTRONİK DOĞALGAZ ISI SİSTEMLERİ TEKSTİL-HAYVANCILIK GIDA YEMEK SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ - .......

Beşevler Mah. Aktaş(130) Sk. Kapı No: 5 İş Merkezi No:3 Nilüfer/Bursa Nilüfer/ BURSA

VEKİLİ : Av. ..... - [16501-05089-.......] UETS

DAVALI : 2- ... TEMİZLİK GIDA ELEKTRONİK MAKİNE TEKNİK SERVİS HİZMETLERİ SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - ....

MAHMUTBEY MH. KUĞU SOK. KAT 2/1 Kapı No: 17 Daire No: BAĞCILAR/İSTANBUL

İLİŞKİLİ KİŞİ : ... - .....

Ereğlikapı Mah. 54 / Büyük Kergi Cad. No:21 İç Kapı No:4 Aksaray Merkez/ AKSARAY

DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 15/12/2021

KARAR TARİHİ : 19/09/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 01/11/2023

Mahkememizde görülen davanın açık yargılamasında,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Dava dilekçesinde özetle; Davalı firmaların, dava dışı işçisi ... tarafından Aksaray İş Mahkemesinde açılan 2016/312 Esas - 2017/271 Karar sayılı dava neticesinde müvekkili şirket tarafından işbu dosyanın davalılarının ihbarı talep edilmiş olduğunu, davanın müvekkil şirket aleyhine sonuçlandığını ve istinaf incelemesi sonucu kesinleştiği, Aksaray İcra Dairesinin 2018/11967 sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine 09/01/2019 tarihinde müvekkil şirket tarafından ödenen 41.976,44 TL 'nin avans faiziyle birlikte davalılardan rücuen ödenmesini talep etmişlerdir.

Davalı ... Temizlik Hizmetleri Bilgisayar Elektronik Doğalgaz Isı Sistemleri Tekstil - Hayvancılık Gıda Yemek Sanayi ve Ticaret A.Ş cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu alacağın zaman aşımına uğradığını, davacının dava dışı işçiye 09/01/2019 tarihinde ödeme yapıldığını ancak bu davanın 2 yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra 15/12/2021 tarihinde açıldığını, 4857 sayılı yasanın alt-üst işverenlik ilişkisini muvazaalı olarak kabul ettiğini, emsal içtihatlar da dikkate alınarak asıl işverenin kurum işçisi olarak kabul edilmesi gerektiğini bu açılan davanın müvekkil şirket açısından husumet yokluğundan ve zaman aşımı yönünden reddine karar verilmesini beyan etmişlerdir.

Davalı ... Temizlik Gıda Elektronik Makine Teknik Servis Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinin davaya cevap vermediği görüldü.

Deliller;

Aksaray İş Mahkemesine, ... A.Ş'ye yazılan müzekkereye cevap verildiği cevabi yazının dosya arasında olduğu anlaşılmaktadır.

Hesap Bilirkişisinin Raporunun Sonuç Kısmı:

"i. Söz konusu tespitlere dayanarak hesap yapılamamıştır. Bu konuda davaya esas olan Aksaray İcra Müdürlüğünün 2018/11967 s. Dosyasıan ilişkin takip talebi ,kapak hesabı vs. dava dosyasına sunulmadığı bu nedenle hesaplama yapılamadığını sayın mahkemenize arz ederim.

ii. Davacının 09.01.2019 tarihinde icra dosyasına 41.976,44 Tl.ödemede bulunduğunun tespitine,

iii. Temin edilecek icra dosyası neticesinde tam sorumluluk ve ½ sorumluluk durumunda davalıların sorumlulukları belirlenebileceğine,

iv. Davalı ... Ltd.Şti.nin dava dışı işçiye ödediğini belirttiği ödemelerin Aksaray İş Mahkemesinin 2016/312 E. Ve 2017/271 K. Sayılı dosyasından alınan bilirkişi raporu incelendiğinde mahsup edildiği ve işçilik alacaklarının bu mahsuba göre belirlendiğinin tespitine,

v. Zaman aşımı hususunun taktiri ve değerlendirilmesi sayın mahkemeye aittir," şeklindedir.

Hesap bilirkişisinin Raporunun Sonuç Kısmı:

"1-Dava dışı işçi ... vekili tarafından, Türk Telekom A.Ş. aleyhine açılan davada, davalı ait işyerlerinde 19.10.2004-31.12.2015 tarihleri arasında 3979 gün çalıştığının belirlendiği, kesinleşen bu dosyada ki veriler esas alınarak rücu hesabı yapıldığı,

2. Kıdem tazminatı ve Fazla mesai ücreti yönünden tüm alt işverenler, işçiyi çalıştırdıkları dönem ile sorumlu olup, sorumluluk miktarı/oranı önce sözleşme şartlarına göre belirlendiği, tüm dönemlere ait sözleşmelerin sunulması sebebiyle tamamının rücu kapsamında olduğu,

3. Davalı alt işverenler tarafından dava öncesi dava dışı işçiye kıdem tazminatı olarak yapılan

ödemelerin ilgili mahkeme dava dosyasında belirtilen şekilde;

a-Davalı ... Tem….A.Ş. nin 01.02.2010-31.08.2013 dönemine ilişkin 4.111,92 TL kıdem tazminatı ödediği, bunun güncellenmesi ile birlikte 4.792,25 TL nin hesaplanan tazminattan mahsup edildiği, bu döneme isabet eden kıdem tazminatından masraflar ilave edilmeden önceki miktardan bu ödemenin mahsup edildiği, dava ve icra masraflarının ilavesi ile bakiye 1.251,67 TL den sorumluluğunun devam ettiği,

b-Davalı son alt işveren ... ..A.Ş.nin ise 3.552,86 TL kıdem tazminatı ödemesi yaptığı

yapılan ödemelerin mahsup edildiği, bu döneme isabet eden kıdem tazminatından masraflar ilave edilmeden önceki miktardan bu ödemenin mahsup edildiği, dava ve icra masraflarının ilavesi ile bakiye 72,82 TL den sorumluluğunun devam ettiği,

c-Fazla çalışma ücreti yönünden tüm alt işverenlerin kendi dönemi ile sorumlu olduğu,

4. İhbar tazminatı ile yıllık ücretli izin alacağı olan 3.450,02 TL den son alt işveren ...

Tem.Bilg.Elektr.Isı Sis.Tek. Gıda A.Ş.nin sorumlu olduğu,

5. Raporun denetlenmeye elverişli olması için bilinen ve tespit edilemeyen tüm alt işverenlere ait dönemler dikkate alınarak sorumluluk miktarının yukarıda ki tabloda ayrı ayrı tabloda gösterildiği,

6. Asıl işveren tarafından alt işverenlere karşı açılan rücu davasında zamanaşımı süresinin 10 yıl olduğu, tabloda gösterildiği gibi toplam 17.796,74 TL nin rücuya tabi olduğu,

7. Dosya eki içinde bulunan davalı şirketler ile yapılmış Hizmet alımları tip sözleşmeleri, teknik şartname ve ek protokollerin incelenmesinde asıl işverenin sorumlu olduğuna dair bir hüküm bulunmadığından yukarıda ekli Yargıtay kararlarında belirtildiği üzere tam sorumluluk ilkesine göre hesaplama yapıldığı," şeklindedir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ, HUKUKİ KABUL VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesinden kaynaklı rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. ( Yargıtay 15 hukuk Dairesinin 2021/485 Esas, 2021/660 Karar)

6102 sayılı TTK'nın m.19 hükmü uyarınca taraflardan biri için ticari olan iş diğer taraf için de ticaridir. Bu nedenle davacı davalıdan ticari faiz talep edebilir. (Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 2019/1059 Esas, 2020/2047 sayılı kararı)

Davalıya İş Mahkemesi dosyasında dava ihbar edildiğinden davacının ödeme tarihinden itibaren faiz talep edebilme hakkı vardır. (Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 2017/562 Esas, 2020/1824 sayılı kararı)

Davacı, dava dışı işçinin çalıştığı döneme ilişkin iş mahkemesince hüküm altına alınan alacakların işçi tarafından icra müdürlüğünde yapılan takip sonucu tahsil edildiğini belirterek yapılan ödemenin davalılardan rücuen tahsilini talep etmiştir.

Mahkememizce dava dosyası hesap bilirkişisine tevdi edilmiş ve raporda özetle; Dava dışı işçi ... vekili tarafından, Türk Telekom A.Ş. aleyhine açılan davada, davalılara ait iş yerlerinde 19.10.2004-31.12.2015 tarihleri arasında 3979 gün çalıştığının belirlendiği, kesinleşen bu dosyadaki veriler esas alınarak rücu hesabı yapıldığı, Kıdem tazminatı ve Fazla mesai ücreti yönünden tüm alt işverenler, işçiyi çalıştırdıkları dönem ile sorumlu olup, sorumluluk miktarı/oranının önce sözleşme şartlarına göre belirlendiği, tüm dönemlere ait sözleşmelerin sunulması sebebiyle tamamının rücu kapsamında olduğu, davalı alt işverenler tarafından dava öncesi dava dışı işçiye kıdem tazminatı olarak yapılan ödemelerin ilgili mahkeme dava dosyasında belirtilen şekilde; Davalı ... Tem….A.Ş. nin 01.02.2010-31.08.2013 dönemine ilişkin 4.111,92 TL kıdem tazminatı ödediği, bunun güncellenmesi ile birlikte 4.792,25 TL'nin hesaplanan tazminattan mahsup edildiği, bu döneme isabet eden kıdem tazminatından masraflar ilave edilmeden önceki miktardan bu ödemenin mahsup edildiği, dava ve icra masraflarının ilavesi ile bakiye 1.251,67 TL'den sorumluluğun devam ettiği, davalı son alt işveren ... ..A.Ş.nin ise 3.552,86 TL kıdem tazminatı ödemesi yaptığı, yapılan ödemelerin mahsup edildiği, bu döneme isabet eden kıdem tazminatından masraflar ilave edilmeden önceki miktardan bu ödemenin mahsup edildiği, dava ve icra masraflarının ilavesi ile bakiye 72,82 TL den sorumluluğunun devam ettiği, fazla çalışma ücreti yönünden tüm alt işverenlerin kendi dönemi ile sorumlu olduğu,

ihbar tazminatı ile yıllık ücretli izin alacağı olan 3.450,02 TL'den son alt işveren ... şirketinin sorumlu olduğu, davacının toplam 17.796,74 TL'lik alacağının rücuya tabi olduğu ve 9.137,35 TL'nin davalı ... Temizlik Gıda Elektronik Makine Teknik Servis Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinin, 8.659,39 TL'nin ise davalı ... Temizlik Hizmetleri Bilgisayar Elektronik Doğalgaz Isı Sistemleri Tekstil-Hayvancılık Gıda Yemek Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketinin sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir. Mahkememize alınan bilirkişi raporu; taraflar arasında akdedilen sözleşme hükümleri incelenerek ve dava dışı işçinin çalıştığı dönemler ile yapılan ödemeler mahsup edilerek ayrıntılı ve denetime elverişli olduğundan bilirkişi raporu doğrultusunda aşağıdaki şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dava dışı işçinin bilirkişi raporunda belirtildiği üzere; davalılar haricinde alt işverenler bünyesinde çalıştığı günlerden; davalılar sorumlu olmadığından davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Ayrıntısı ve yasal gerekçesi izah edildiği üzere;

1. Davanın Kısmen Kabulü ve Kısmen Reddi ile;

A-) 9.137,35 TL'nin 09/01/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... Temizlik Gıda Elektronik Makine Teknik Servis Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinden alınarak, davacıya verilmesine,

B-) 8.659,39 TL'nin 09/01/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... Temizlik Hizmetleri Bilgisayar Elektronik Doğalgaz Isı Sistemleri Tekstil-Hayvancılık Gıda Yemek Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketinden alınarak, davacıya verilmesine,

2. Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine,

3. Hüküm tarihi itibariyle davalı ... Temizlik Gıda Elektronik Makine Teknik Servis Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinden alınması gereken 624,17 karar ve ilam harcından; davalı için yatırılan 358,43 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 265,74 TL karar ve ilam harcının davalı ... Temizlik Gıda Elektronik Makine Teknik Servis Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinden alınarak, hazineye irat kaydına,

4. Hüküm tarihi itibariyle davalı ... Temizlik Hizmetleri Bilgisayar Elektronik Doğalgaz Isı Sistemleri Tekstil. Hayvancılık Gıda Yemek Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketinden alınması gereken 591,52 TL karar ve ilam harcından davalı için yatırılan 358,43 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 233,09 TL karar ve ilam harcının davalı ... Temizlik Hizmetleri Bilgisayar Elektronik Doğalgaz Isı Sistemleri Tekstil. Hayvancılık Gıda Yemek Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketinden alınarak, hazineye irat kaydına,

5. Davacı tarafından yatırılan 716,86 TL peşin harcın davalılardan eşit olarak alınarak, davacıya verilmesine,

6. Davacı tarafından yapılan 59,30 TL başvurma harcı, 2.500,00 TL bilirkişi ücreti, 324,1‬0 TL posta ve tebligat ücreti olmak üzere toplam 2.883,4‬0 TL yargılama giderinden; davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 1.222,27 TL yargılama giderinin; 627,51 TL'sinin davalı ... Temizlik Gıda Elektronik Makine Teknik Servis Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinden, 594,76 TL'sinin davalı ... Temizlik Hizmetleri Bilgisayar Elektronik Doğalgaz Isı Sistemleri Tekstil. Hayvancılık Gıda Yemek Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketinden alınarak, davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

7. Davalılar tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

8. Davacı davalı ... Temizlik Gıda Elektronik Makine Teknik Servis Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi yönünden kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m.13 ve m.13/2 hükümlerine göre hesaplanan 9.137,35 TL nispi vekalet ücretinin davalı ... Temizlik Gıda Elektronik Makine Teknik Servis Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinden alınarak, davacıya verilmesine,

9. Davacı davalı ... Temizlik Hizmetleri Bilgisayar Elektronik Doğalgaz Isı Sistemleri Tekstil. Hayvancılık Gıda Yemek Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi yönünden kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m.13 ve m.13/2 hükümlerine göre hesaplanan 8.659,39 TL nispi vekalet ücretinin davalı ... Temizlik Hizmetleri Bilgisayar Elektronik Doğalgaz Isı Sistemleri Tekstil. Hayvancılık Gıda Yemek Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketinden alınarak, davacıya verilmesine,

10-Davacının reddolunan tazminat talebi yönünden davalılar kendilerini vekille temsil ettirdiğinden ve ret sebebi ortak olduğundan AAÜT m.13 hükümlerine göre hesaplanan 9.200,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalılara eşit olarak verilmesine,

11-6325 sayılı Kanunun 18/A maddesinin 12 ve 13. Fıkralarına göre; suç üstü ödeneğinden zorunlu arabulucuya ödenen ücretin davalılardan eşit olarak alınarak, hazineye irat kaydına, sarf kararının ilgili Arabuluculuk Bürosundan sorulmasına,

12-HMK m.333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

13-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına,

Dair; kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Bursa Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 19/09/2023

Katip ..... Hakim ....

¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır