Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi 2025/1773 E.

T.C. SAKARYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/1773 - 2026/579
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO : 2025/1773
KARAR NO : 2026/579
KARAR TARİHİ : 13/04/2026
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 13/04/2026

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN :... (...)
ÜYE :... (...)
ÜYE :... (...)
KATİP :... (...)

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :KOCAELİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DAVA TARİHİ :14/01/2022
KARAR TARİHİ :10/09/2025
NUMARASI :2022/31 Esas - 2025/472 Karar DAVACI :...
VEKİLLERİ :Av. ...
Av. ...
DAVALI :GÜRTUR İNŞAAT TAAHHÜT ENERJİ SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - ...
VEKİLLERİ :Av. ...
Av. ...

DAVA : Eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedeli ile ilave iş bedeli alacağının tahsili istemi
HÜKÜM : Kararın kaldırılması - gönderme
İSTİNAF EDEN : Taraf vekilleri Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedeli ile ilave iş bedeli alacağının tahsili istemi davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı taraf vekilleri tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında düzenlenen 10.12.2020 tarihli sözleşmeye istinaden Gebze İlçesi Spor Eğitim Merkezi ikmal inşaatı yapım işi kapsamında kapı, dolap, banko, kitaplık, ve benzeri ahşap mobilya işlerinin malzemeli olarak Sözleşme şartlarına ve teknik şartnameye uygun şekilde yapılarak davalıya teslim edildiğini, yapılan ilave işler olarak da mutfak dolabı, kompakt duş kapısı, laminant kapı, kompakt pisuar bölme kompakt soyunma kabini, yönetim odası dolabı, ayakkabılık dolabı, boyalı çanta dolabı, telefon dolabı kapaklarının haricen kilit takılması, tam ve eksiksiz yapılarak teslim edildiğini, bu işler için davalı taraf ve idare onayının whatsap ve e-mail üzerinden alındığını, teslimle ilgili Büyük Şehir Belediyesinin 13.08.2021 tarihi itibariyle geçici kabul yapıldığını, davalının sözleşme bedeli ve ek ilave üretimlere ilişkin davalı tarafın idareye hak ediş sunmasına rağmen ödeme yapmadığını belirterek toplam 882.575,73.TL ödemeden 282.500.00.TL ödemenin çıkarılmasıyla kalan 600.075,73 TL ve ayrıca davalıya verilmiş olan 50.000.00.TL teminat senedinin taraflarına iadesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı alacağının bulunmadığını, taraflar arasında yapılan sözleşmenin 2. Maddesinde mobilya işlerinin tamamının 465.000.00.TL + KDV götürü bedel olduğu, işin süresinin işler idare onayından sonra 60 gün içinde tamamlanması gerektiğini, yüklenicinin işi süresinde tamamlamadığı, sözleşmeye göre iş sözleşmede belirtilen sürede tamamlanmadığı takdirde günlük iş bedelinin % 1 oranında ceza uygulanacağını, 23.12.2020 tarihinde idareden malzeme onayı alındığını, sözleşmeye göre 22.02.2021 tarihinde süre sona erdiğini, davacı tarafın işi süresinde bitirmediğini, 22.02.2021 tarihinde 20.04.2021 tarihine kadar (4.650.00.TL.x 57) 265.050.00.TL. gecikme cezası işlendiğini, davacının işi sürüncemede bıraktığını, ihtarname tarihinden itibaren 4 ay gecikmesine rağmen işin bitirilmediğini, 02.08.2021 geçici kabul eksik tespit listesinde davacının taahhüdü kapsamında bulunan imalatların eksik olduğunun tespit edildiğini, 20.04.2021 tarihinden idarenin 02.08.2021 tespit tarihine kadar geçen sürede 483.600.00.TL. gecikme cezası işlendiğini belirterek; eksik işler için 10.500.00.TL, eksik SGK bildirimi için 13.800.00.TL olduğu, işin tamamının KDV dahil 548.700.00TL.- ( 282.500.00.*803.010.00) =537.510.00.TL. davacının müvekkile ödeme yapması gerektiğini, davacının alacaklı değil borçlu olduğunu belirterek; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre; "...Davanın kısmen kabulü ile 442.837,77 TL 'nin 30/11/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, teminat senedinin iadesi talebinin reddine..." karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Taraflar arasında imzalanmış olan sözleşmeye bağlı olarak dava konusu ikmal inşaat yapım işi kapsamında kapı, dolap, banko, kitaplık ve benzeri ahşap mobilya işlerinin malzemeli anahtar teslimi işine ait üretimler tam ve eksiksiz olarak, sözleşmenin şartlarına ve teknik şartnameye uygun şekilde imalatlar müvekkilinin tarafından yapılarak davalıya teslim edildiğini, yapılması istenen müvekkilden talep edilen, fiyatı belli olan ve olmayan tüm ilave işlerin de eksiksiz olarak yerine getirildiğini, sözleşme gereği yapılması gereken ödemeye ek, ödemenin muaccel olduğu tarihten itibaren TTK'nın ilgili hükümleri gereğince ticari faizinin hesaplanarak taraflarına ödenmesi gerektiğini, 882.575,73 TL ödeme bedelinden taraflarına yapılan tahsilatların çıkarılmasıyla aslen kdv dahil olmak üzere müvekkile yapılması gereken ödeme toplamının 600.075,73 TL olduğunu, projede daha önce olup fakat sonradan gürtur firmasının talepleri doğrultusunda yapılan imalatlar da göz önüne alındığında bu taleplerin dahi zamanında yapıldığının geçiçi kabul tutanağından açıkça anlaşıldığını, gürtur sözleşmedeki 460.000,00 TL hesaplandığında gecikmenin işin %95, gecikme için %5, heyetin yetki dahilinde hesapladığı gecikme bedelinin %10'unu kurumun tahsil ettiğinin anlaşıldığını, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre vekalet ücreti hesabı yapıldığında vekalet ücretinin maktu değer olan 30.000,00 TL olması gerekirken davalı vekiline 77.460,79 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın reddedilen kısmı 157.237,96 TL olduğu ve vekalet ücreti reddedilen kısım üzerinden hesaplandığında maktu değer olan 30.000,00 TL'nin ortaya çıktığı bu nedenle davalı vekiline 77.460,79 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla; yerel mahkeme kararının müvekkil davacı lehine bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Taraflar arasındaki sözleşmenin anahtar teslim götürü bedel usulü ile akdedildiğini, sözleşme kapsamında ilave bir imalat yapılmadığı halde mahkemece götürü bedelin dikkate alınmamasının ve birim fiyat üzerinden hesaplama yapılmasının hukuka aykırı olduğunu, asıl işveren belediye tarafından sunulan yazıda iş artışı olmadığının belirtilmesine rağmen bu hususun mahkemece göz ardı edildiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunun bilimsel veriden uzak olduğunu ve davacı faturalarının kopyalanması suretiyle hazırlandığını, davacı namına tamamlanan eksik ve kusurlu iş bedelleri ile garanti süresindeki onarım giderlerinin mahsup edilmediğini, dosyada yazılı deliller bulunmasına rağmen tanık beyanlarına itibar edilmesinin hatalı olduğunu, sözleşme gereği kesilmesi gereken gecikme cezalarının ve nefaset kesintilerinin hesaplamaya eksik dahil edildiğini, yapılan ödemeler ve mahsubu gereken kalemler neticesinde müvekkilinin borçlu değil alacaklı konumda olduğunu belirtereK, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedeli ile ilave iş bedeli alacağının tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı HMK, 6098 sayılı TBK, 6102 sayılı TTK

3. Değerlendirme ve karar Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedeli ile ilave iş bedeli alacağının tahsili ve teminat senetlerinin istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen karar verilmiş ise de yapılan inceleme ve araştırma hüküm vermek için yeterli değildir. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz. Bu kapsamda; Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir. Taraflar arasında davalının üstlendiği KBB Gebze İlçesi Sporcu Eğitim Merkezi İkmal İnşaatı Yapım İşi kapsamında kapı, dolap, banko, kitaplık vb. Ahşap mobilya işlerinin malzemeli anahtar teslimi yapılması işinin yapımına dair 465.000,00-TL + KDV (548.000,00 TL) götürü bedel karşılığında 10/12/2020 tarihli sözleşme akdedildiği, sözleşmede fiyat farkı talep edilemeyeceği belirtildiği, sözleşme süresinin idare onayından sonra 60 gün içinde tamamlanacağı, yüklenici işi süresinde tamamlayamadığı takdirde günlük işin bedelinin % 1’i oranında gecikme cezası uygulanacağı, işin sözleşme tarihi ile başlayacağı, yüklenici imalat ve montaj işlerini işverenin vereceği iş programına uygun yapacağı, aksi halde gecikme yaşanması durumunda günlük işin bedelinin % 1’i oranında gecikme cezası uygulanacağı, yükleniciden kaynaklanmayan gecikmeler işin süresine ekleneceği, sözleşmede projeye ilave imalat olursa aynı birim fiyatlar geçerli olduğu, söz konusu iş kapsamında mukayeseli olması durumunda yüklenicinin sözleşme tutarlarında artış veya azalış olabiliceği, azalış olması durumunda işlerin bedellerinden tutarı düşüleceği, artış olması durumunda artış olan kısımlarda müteahhit karı (%25) düşüldükten sonra kalanı yükleniciye ödeneceği, sözleşmeye mahsuben 100.000,00 TL nakit avans verileceği, işin bedelinin KDV siz tutarı üzerinden kalan tutar için teminat karşılığında sözleşme tarihi itibarı ile 90 gün vadeli çek verileceği, kalan çek iş bitiminde 45 gün vadeli verileceği, işin KDV si fatura kesildiğinde KDV beyan gününde ödeneceği, yüklenici SGK bildirimleri ve ödemelerini işverene ibraz edeceği, ayrıca yüklenicinin yapmış olduğu işin SGK işçilik oranını tutturacağı, şayet eksik bildirir ise hakedişinden kesileceği, hak ediş alacağı yok ise teminatından karşılanacağı, geçici kabulde yarısı ve kesin kabulde yarısı olmak üzere 50.000,00 TL teminat senedi alınacağı hususları kararlaştırılmıştır. Mahkemece toplanan delillerden; iş sahibi tarafından sözleşme kapsamında yükleniciye 282.500,00 TL ödeme yapıldığı, davalı tarafça 10/04/2021 tarih ve 10621 yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşmenin sözleşmenin süresinde bitirilmediği, en geç 10 gün içerisinde tamamlanarak teslim edilmesi, aksi halde sözleşmenin feshedileceği ve yapılmayan işlerin yüklenici nam ve hesabına yaptırılacağı, zarar ve masrafların karşılanması amacıyla alacak ve teminatların gelir kaydedileceği davacıya ihtar edildiği, davacı tarafça 24/11/2021 tarih ve 12666 yevmiye numaralı ihtarname ile iş tesliminden 45 gün içinde sözleşme ve ilave üretimler için ödeme yapılması gerektiği belirtilerek toplam 600.075,73 TL ödemenin yapılması davalıya ihtar edildiği, davalı cevabi ihtarında alacak iddiası kabul edilmeyerek gecikme cezası, nesafet kesintisi, namı hesabına yapılan işler bedeli, SGK eksik işçilik bedeli olmak üzere toplam 803.010,00 TL alacaklı olduğu ve ödenmesi hususu davacıya ihtar edildiği, davacı tarafça davaya konu edilen sözleşme kapsamındaki faturaların davalı tarafça iade olunduğu, ana işveren idare ile imzalanan 13.08.2021 tarihli geçici kabul tutanağına göre davacının eksik ve ayıplı işinin bulunduğu belirlendiği, sözleşme kapsamındaki bir kısım eksik işlerin davalı tarafça üçüncü kişilere tamamlatıldığı, davacı tarafça sözleşme kapsamında davalıya teminat senedi verildiği anlaşılmaktadır. Tarafların ticari defterlerinin incelemesinde; Davalı ana yüklenici tarafından davacıya 21.12.2020 tarihinde 100.000,00 TL nakit 182.500,00 TL çek ile avans niteliğinde ödeme yapıldığı, söz konusu iş için toplam 282.500,00 TL avans ödemesi yapıldığı hususunda tarafların kayıtları uyuştuğu, Davalının talebine istinaden 11.02.2021 tarihinde 100.000,00 TL + KDV tutarlı “Ahşap Dolap ve Kapı Malzemesi 1 adet” açıklaması ile davalıya GIB 2021 ... nolu e-arşiv fatura düzenlendiği, bu faturada her iki tarafın defter kayıtlarında KDV dahil 118.000,00 TL olarak mevcut olduğu, Davacı taraf işin 13.08.2021 tarihli son Geçici Kabul Tutanağından sonra 16.11.2021 tarihinde yapılan işin tamamı için (24 ayrı kalemden oluşan imalat ve montaj işi) GIB 2021 ... nolu KDV dahil 730.674,57 TL lik e-arşiv faturayı davalı adına düzenlendiği, ancak davalı taraf bu faturaya Noter kanalı ile itiraz ederek kayıtlarına almadığı, Davacının Davalıya düzenleyip kayıtlarına aldığı son (3.fatura) faturası da 22.11.2021 tarih GIB 2021 ... nolu e-arşiv fatura olup, bu fatura içeriğinde 18.000,00 TL KDV nin geç ödenmesi ve 45 günlük çek ödeme vadesine uyulmadığı gerekçesi ile 2 kalemde 28.729,79 TL gecikme bedeli hesaplandığı, %18 KDV si ile 33.901,16 TL olarak davalı tarafa fatura edildiği, Davalı taraf bu faturayı da aynı gün itiraz ettiği ve kayıtlarına almadığı, davalı defter kayıtlarına göre nakit ve çek olarak davacıya ödenen 282.500,00 TL ile davacıdan alınan 1.fatura KDV dahil 118.000,00TL’nin kayıtlarda yer aldığı, ancak 282.500,00 TL çekin iadesine karşılık yapılan 82.500,00 TL, 70.000,00 TL yeni çek ve 30.000,00 TL banka ödemesi dışında 2 adet dekont ve 4 adet Tutanak ile yapılan davacı adına toplam (1.500+2.000+30.000+10.560 +13.800+748.650,00) = 806.510,00 TL gider kaydedildiği, bu şekilde davalının davacıdan 971.010,00 TL alacaklı olduğu, tarafların defter kayıtlarından görülen (600.075,73+971.010,00)=1.571.085,73 TL cari hesap farkının, davacının düzenlemiş olduğu 730.674,57 TL ve 33.901,16 TL bedelli 2 adet faturanın, davacının defterinde alacak olarak kayıtlı olmasına rağmen, davalı şirketin defterinde borç olarak kayıtlı olmamasından ve gecikme cezaları, nefaset kesintisi, namına yapılan işlerin bedeli ve SGK eksik işçilik bedeli adı altında toplam 806.510,00 TL alacak olarak tahakkuk ettirilerek davalı şirketin defterinde davacıdan alacak olarak kaydedilmesinden kaynaklandığı belirlenmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi heyeti raporunda; ana işveren idarece düzenlenen 02.08.2021 tarihli geçici kabul tutanağında 30.07.2021 tarihinden itibaren tutanakta belitilen oranda cezalı çalışma süresi başlanacağı belirtildikten sonra 13.08.2021 tarihinde nefaset kesintileri ile birlikte işin geçici kabulü yapıldığından bu dönemde geçen 14 günlük süre için (14 x 4.650)= 65.100,00 TL tutarında davacı tarafa ceza kesilebileceği, KBB'den dosyaya gelen 13.02.2025 tarihli yazıda işin kesin kabul sürecinin tamamlandığı, mobilya işlerine ait herhangi bir iş artışının olmadığı hususu bildirilmiş olmakla birlikte sözleşme birim fiyatlarına uygun olarak tespit edilen KDV hariç 709.947,27 TL'lik imalatın düzeltilen %18 oranında KDV'si ile birlikte (709.947,27+127.790,50)=837.737,77 TL olduğu, bu çerçevede KDV hariç (709.947,27- 465.000,00) =244.947,27 TL lik birim fiyata uygun ilave iş yapıldığı, ana işveren idare ile imzalanan 13.08.2021 tarihli geçici kabul tutanağına göre 2 kalemde davacının eksik ve ayıplı işinin bulunduğu, bunlara ait nefaset kesintisinin (15.000+15.500)= 30.500,00 TL olarak davacı alacağından mahsubunun gerektiği, davacı tarafın götürü iş bedeline göre hesaplanan SGK işçilik bedelini 13.800,00 TL' nin davacı alacağından mahsubunun gerektiği, tarafların defter kayıtlarının tam olarak gerçeği yansıtmadığı, kayıtların bir kısmının yasal belge ve dayanaktan yoksun olduğu, bu haliyle raporda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere davacı tarafın bilirkişi raporu ile tespit edilen fiilin birim fiyata uygun yaptığı tespit edilen işlerin toplamından avans ödemesi ile kabul edilen ceza ve kesintilerin düşülmesi sonucunda davacı tarafın davalı taraftan olası alacak tutarının 442.837,77 TL olabileceği değerlendirilmiştir. Taraflar arasındaki ilişki 6098 sayılı TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğinde olup, davacı yüklenici, davalı taraf iş sahibidir. Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK. 470). Yüklenicinin borcu sözleşmeye ve fen ve tekniğine uygun şekilde ve zamanında işi teslim, iş sahibinin borcu ise, iş bedelinin ödenmesidir (TBK. 471 ve TBK. 479). Taraflar arasındaki sözleşmede iş bedeli götürü olarak kararlaştırılmıştır. Götürü bedelli eser sözleşmelerinde Yargıtayın istikrar kazanan uygulama ve içtihatlarında yüklenicinin hak ettiği iş ve imalât bedelinin tespiti ya da iş sahibinin fazla ödemesinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi için, eksik ve kusurlar dikkate alınmak ve düşülmek suretiyle işin fiziki gerçekleşme onanının işin tamamına göre tespit ve bulunacak oranın götürü bedeli uygulanmak suretiyle hak edilen bedel bulunup bundan kanıtlanan ödemenin düşülmesi suretiyle hesaplanacağı kabul edilmektedir. Sözleşme dışı işin bedeli ise 6098 sayılı TBK 526 ve devamı maddelerinde düzenlenen vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca, imalâtın yapıldığı tarihteki serbest piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi, mahalli piyasa rayiçleriyle hesaplanan bu tutara KDV ve yüklenici kârı dahil olduğundan, ayrıca KDV ve yüklenici kârı ilave edilmemesi gerekir. Taraflar arasındaki işin tesliminde gecikme yaşanması durumunda günlük işin bedelinin % 1’i oranında gecikme cezası uygulanacağı kararlaştırması ifaya ekli cezai şart niteliğindedir. Gecikme cezasının istenebilmesi için öncelikle edim yerine getirilmesi alacaklıya bırakılmış ise TBK'nın 97. maddesi hükmüne göre öncelikli edimini ifa etmeyen karşı tarafın ediminin ifasını işleyemeyeceğinden gecikme cezasını da isteyemeyecektir. Uygulamada bu hal ödemelerin teslimden önce bir vadeye bağlanmasına rağmen ödenme yapılmaması halinde, yüklenicinin işe devam etmesi ve edimini ifa etmesi beklenemeyeceğinden bu hal haklı süre uzatım nedeni sayılmakta ve bu süreyle ilgili ifaya ekli cezai şartın uygulanmayacağı kabul edilmektedir. Eser sözleşmelerinde eseri meydana getirme ve teslim borçlusu olan yüklenici kararlaştırılandan fazla ve sözleşme dışı imalât yaptığını ileri sürülmüş ise, iş sahibinin gecikme cezası, eksik ve kusurlu işlerin giderim bedeli savunması mahsup itirazı niteliğinde olduğundan, yüklenicinin sözleşme dışı iş yapıp yapmadığı, yapmış ise bunun iş sahibi yararına olup olmadığı belirlenerek fazladan yapılan işlerin teslim süresine etkisi saptanıp, ifa zamanına eklenerek, bulunacak tarihten itibaren gecikilen süre kadar gecikme cezası istenebileceği ve bulunacak bu ceza miktarından fazla imalât bedelinin mahsup edileceği kabul edilmektedir. Mahkemece, hükme dayanak bilirkişi raporunda yukarıda anılan hesaplama yöntemleri kullanılmadığı gibi, sözleşme hükümlerine göre değerlendirme ve inceleme yapılmamıştır. Şöyle ki; taraflar arasındaki sözleşmenin götürü bedelli olduğu ve geçici kabul tutanağına göre bir kısım eksik ve ayıplı işinin bulunduğu tespit edildiği, yüklenicinin ediminde olan iş sahibi tarafından üçüncü kişilere tamamlatıldığı iddia olunduğu, buna göre yüklenicinin hak edişi sözleşme kapsamındaki eksik ve kusurlu işler ile yüklenicinin ediminde olan iş sahibi tarafından üçüncü kişilere tamamlatıldığı ispatlanan işlerin fiziki gerçekleşme oranına etkisi belirlenerek işin tamamına göre tespit ve bulunacak oranın götürü bedeli uygulanmak suretiyle bulunması gerekirken bu yönteme uygun belirleme yapılmadığı, asıl işveren idarece ilave imalat yapılmadığı bildirilmiş olduğu görülmekle yüklenicinin ilave iş talebinin sözleşmenin kapsamı ortaya konarak proje ve şartname kapsamında ilave iş yapılıp yapılmadığının belirlenmesi, ilave imalat bulunduğunun tespiti durumunda sözleşme hükümlerine göre ilave iş bedelinin saptanması, bu mümkün değilse yapıldığı yıl mahalli piyasa rayicine göre ilave imalat bedeli belirlenmesi, ayrıca yüklenicinin sözleşme dışı iş yaptığının belirlenmesi durumunda yapılan işlerin teslim süresine etkisi saptanıp, ifa zamanına eklenerek işin teslim süresi belirlenmesi ve bulunacak tarihten itibaren gecikilen süre kadar gecikme cezası istenebileceğinin gözetilmesi, iş sahibinin sözleşmedeki kararlaştırmaya göre bedel ödemede temerrüde düşüp düşmediğinin değerlendirilmesi, sözleşme kapsamında yüklenici tarafından verilen teminat senetlerinin ortaya konulması, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre gecikme cezası ve teminat iadesinin koşulları bulunup bulunmadığı belirlenmesi gerekirken bu hususlar üzerinde durulmaksızın ve asıl yüklenici davalı ile işveren belediye arasındaki sözleşme hükümlerine göre gecikme cezası ve teminat senedinin iadesi talepleri değerlendirilerek karar verilmesi doğru değildir. Bu durumda Mahkemece yapılacak iş, taraflar arasında sözleşme kapsamında geçici kabul tutanağına göre belirtilen eksik ve ayıplı işler ile yüklenicinin ediminde olan iş sahibi tarafından üçüncü kişilere tamamlatıldığı ispatlanan işlerin fiziki gerçekleşme oranına etkisi gözetilerek davacı yüklenicinin yaptığı imalatın, tüm eksik ve kusurlar dikkate alınmak ve düşülmek suretiyle işin fiziki gerçekleşme oranının işin tamamına göre açık ve net olarak ortaya konulması, bu suretle tespit ve bulunacak sözleşmedeki oranın sözleşmede anlaşılan götürü bedele uygulanarak davacı yüklenicinin götürü sözleşme kapsamında hakedilen iş bedeli belirlenmesi, ayrıca davacı yüklenicinin sözleşme dışında kararlaştırılmayan ilave işler yapıp yapmadığı proje ve şartnameye göre tartışılıp değerlendirilmesi, varsa sözleşme dışı ilave işlerin bedellerinin de öncelikle sözleşme hükümlerine göre, sözleşmeye göre belirlenemiyorsa işin yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre fiyatlandırma yapılmak suretiyle hakedilen sözleşmeler kapsamındaki ve sözleşme dışındaki iş bedeli tespit edilmesi, ayrıca yüklenicinin sözleşme dışı iş yapmış ise yapılan işlerin teslim süresine etkisi saptanıp, ifa zamanına eklenerek işin teslim süresi belirlenmesi ve bulunacak tarihten itibaren gecikilen süre kadar gecikme cezası istenebileceğinin gözetilmesi, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre yüklenicinin gecikmesi olup olmadığı, varsa süresinin belirlenmesi, iş sahibince yapılan ödeme tarihleri ve miktarları tespit edilmeli, iş sahibinin sözleşmedeki kararlaştırmaya göre bedel ödemede temerrüde düşüp düşmediği, cezai şart isteminin ve teminat iadesinin şartlarının yukarıda açıklanan olgu, kurallar ve sözleşme çerçevesinde incelenerek taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre gecikme cezasının ve teminat iadesinin koşulları bulunup bulunmadığı, iş sahibinin mahsup taleplerinin yerinde olup olmadığının incelenmesi hususlarında hükme esas alınan raporu sunan bilirkişi heyetinden alınacak ek raporla veya yeniden oluşturulacak bilirkişi heyeti ile gerektiğinde yeniden keşif de yapılarak gerekçeli ve denetime elverişli rapor veya ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesinden ibarettir. Bu hususlar üzerinde durulmadan eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmamıştır. V. KARAR Yukarıda yazılı sebeplerden dolayı eksikliklerin tamamlanması amacıyla taraf vekillerinin diğer istinaf sebepleri incelenmeksizin dosyanın 6100 Sayılı H.M.K'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı KABULÜNE, 2-Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/09/2025 tarih, 2022/31 Esas - 2025/472 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf talep edenler tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, 5-İstinaf talep eden taraflarça istinaf kanun yoluna başvurma harcı ve yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek kararda dikkate alınmasına, 6-Duruşma açılmadığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına, 7-İstinaf kararının İlk Derece Mahkemesince taraflara tebliğine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK.nun 353/1-a-6 maddesi gereğince 13/04/2026 tarihinde KESİN olarak oybirliği ile karar verildi.

• Başkan ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Katip ... e-imzalıdır