İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 2025/1570 E.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2025/1570
KARAR NO : 2026/664

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : KARŞIYAKA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 26/09/2025 NUMARASI : 2022/675 E. 2025/638 K. DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali KARAR TARİHİ : 20.04.2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 20.04.2026 Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesinin 26.09.2025 tarih 2022/675 E. 2025/638 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA : Davacı vekili, 16.08.2014 tarihinde müvekkili şirket tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi ile sigortalı, davalı şirkete ait .... plakalı aracın sürücüsü dava dışı ...'nin viraja hızlı girerek karşı yönden gelen dava dışı ....'ün sürücüsü olduğu motosiklete kasten çarptığını, motosiklet sürücüsü ....'ün ağır yaralandığını, daha sonra da vefat ettiğini, sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk ettiğini, kazaya ilişkin kusur tespitinde sigortalı araç sürücüsünün asli ve tam kusurlu olduğu, motorsiklet sürücüsünün ise kusurunun bulunmadığı kanaatine varıldığını, vefat eden ...'ün mirasçıları olan anne ve babası adına avukatlarının müvekkili şirkete destekten yoksun kalma tazminatı ödenmesi için başvurulduğunu, açılan dosyada alınan aktüerya raporu ve yapılan hesaplamalar sonucu müvekkili şirket tarafından hesaplanan 35.006,00 TL tazminatın 29.05.2015 tarihinde mirasçıların banka hesabına yatırıldığını, ödenen tutarın rücuen tahsili için davalı aleyhine icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu, ZMMS Genel Şartlar B-4-a maddesine göre "Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise" şeklinde hüküm bulunduğundan müvekkilinin sigortalısına rücu hakkının doğduğunu, ayrıca olay yerini terk durumunun söz konusu olduğunu, sigortalı araç sürücüsü....'nin ceza dosyasındaki ifadelerinde olay yerinden kaçtığını açıkça kabul ettiğini, ZMMS poliçesi Genel Şartları B.4-f maddesine göre olay yerini terk nedeniyle müvekkili şirketin rücu hakkının bulunduğunu, mirasçılar tarafından bakiye destekten yoksun kalma tazminatının tahsili amacıyla İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan dava sonucu verilen karar gereğince ödenen 23.800,00 TL'nin de davalıdan rücuen tahsili amacıyla ayrı bir icra takibi başlatıldığını, davalı tarafın o dosyaya konu ödemeyi kabul ederek ödeme için taahhüt verdiğini ve taahhüdün ilk taksitini ödediğini, buna rağmen bu dosyada ödeme yapmadığını iddia ederek, itirazın iptali ile takibin devamına, %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP : Davalı vekili, rücu davasının zamanaşımı süresi geçtikten sonra açıldığını, takip tarihi ve itiraz üzerinden 2 yıla yakın zaman geçtiğini, davacı tarafından icra dosyasına ve eldeki dosyaya kazadaki kusur dağılımını ortaya koyan, uzman bir kurul tarafından hazırlanmış bir kusur raporu sunulmadığını, davacı tarafça kendi şirketi nezdinde görev yapan aktüerya uzmanının hazırladığı rapor doğrultusunda ödenen tazminatın müvekkili açısından bağlayıcı olmadığını, aktüerya hesabının doğru yapılıp yapılmadığının denetlenmediğini, davacının üçüncü kişilere ödediğini bildirdiği tüm bedelin üçüncü kişilerin gerçek zararı olup olmadığının tespiti gerektiğini, bunlar yapılmadan davalıdan alacak tahsilinin yerinde olmadığını, mahkemece kusur oranı ve zarar tespiti yapılması gerektiğini, istenilen faizin başlangıç tarihinin yerinde olmadığını, icra inkar tazminatı isteminin haksız olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DAİREMİZİN KALDIRMA KARARINDAN ÖNCEKİ İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece, kazanın meydana gelmesinde sigortalı aracın sürücüsü olan dava dışı ....'nin %100 oranında kusurlu olduğu, müteveffa sürücü ...'ün ise kusurunun bulunmadığı, kaza nedeniyle davacı ... tarafından müteveffa ...'ün desteğinden yoksun kalan annesi ve babası için 29.05.2015 tarihinde 35.006,00 TL ödeme yapıldığı, 01/06/2015 tarihli Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları b.4 ve zarar görenin haklarının saklı tutulması ve sigortacının işletene rücu hakkının tazminatı gerektiren olayın işletenin veya eylemlerinden sorumlu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş olması halinde ödeme yapan sigorta şirketinin kendi akidi olan sigortalısına dava dışı zarar görene ödemek zorunda kaldığı miktarın rücu hakkının bulunduğu, ancak davaya konu olan trafik kazasında olayın gerçekleşme şekli itibariyle sürücünün ihlal ettiği trafik kuralının ağır kusur olarak değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. DAİREMİZİN KALDIRMA KARARININ ÖZETİ : Dairemizin 11.11.2022 tarihli 2019/3127 E. 2022/1666 K. sayılı ilamı ile, davacı tarafça müteveffa sürücü ...'ün, davalıya ait aracın sürücüsünün kendisine ait koyunları çaldığından şüphelendiğini, bu nedenle aracı durdurmaya çalıştığını, sigortalı araç sürücüsünün kendisini durdurmaya çalışan motosiklete kasten çarptığını iddia ettiği, Manisa 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2015/424 E. 2016/388 K. sayılı dosyasında sanık ....'nin tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucu bir kişinin ölümüne sebebiyet verme suçundan mahkumiyetine karar verildiği, dosyanın temyiz incelemesi için Yargıtay'da olduğu; Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B-4.a maddesi uyarınca kasti bir hareket veya ağır kusur sonucunda meydana gelip gelmediği hususunun değerlendirilebilmesi için ceza dosyasında verilen kararın kesinleşmesi beklenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, mevcut delillerle sonuca varılarak hüküm kurulmasının hatalı olduğu; davacı tarafça rücu sebebi olarak Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının "Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı" başlığını taşıyan B.4. maddesinin f bendinde "Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması" halinin de gösterildiği, ilk derece mahkemesince bu hususta da değerlendirme yapılarak olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesinin yerinde bulunmadığı ilk derece mahkemesince davacının davalıya rücu hakkının bulunduğu sonucuna varılması halinde ise, vefat eden ...'ün mirasçılarına ödenen destekten yoksun kalma tazminatı tutarının doğru olup olmadığı denetlenerek, davacının rücu edebileceği miktarın hesaplanması için aktüerya raporu alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılarak HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. DAİREMİZİN KALDIRMA KARARINDAN ÖNCEKİ İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece, Dairemizin kaldırma kararı doğrultusunda Manisa 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2015/424 E. 2016/388 K. sayılı dosyasının kesinleşmesinin bekletici mesele yapıldığı; sigortacının, sigortalısına rücu edebilmesi için, meydana gelen kaza sonrasında sigortalısının ya da sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk etmiş olması gerektiği, davacı taraf da iş bu davada bu hususa ve sigortalı araç sürücüsünün ağır kusuruna dayandığı, Manisa 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2015/424 E. 2016/388 K. sayılı dosyasının temyizi üzerine Yargıtay 12 Ceza Dairesinin 2021/13 E ve 2024/7745 K sayılı ilamı ile sanığın taksirle bir kişinin ölümüne neden olma suçundan verilen kararın onandığı, bilinçli taksir halinin uygulanmadığı, hukuk hakiminin ceza mahkemesinin maddi tespitleri ile bağlı olduğu; sigortalı araç sürücüsünün davacıya rücu imkanı verecek düzeyde ağır kusurunun bulunmadığı, olay yerini terk iddiası bakımından ise olay ile ilgili yapılan soruşturma ve ceza dosyasında alınan beyanlarda kazanın meydana geliş şekli ile sigortalı araç sürücüsünün kaza mahallini terk ederken kendisinin hırsızlık yapmasından şüphelenildiği için korku ile olay yerinden ayrıldığı, ZMMS poliçeci genel şartları B 4 -f maddesine göre olay yerini terk iradesi olmadığı, davacının ödemiş olduğu tazminatı rücu edemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ : Davacı vekili, kazaya ilişkin kusur tespitinde, müvekkili şirketin ZMMS sigortacısı olduğu .... plakalı aracın olay yerinden firar eden sürücüsünün 2918 sayılı KTK 52/1-a “araçların hızlarını kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken,…dönemeçli yollarda ilerlerken …azaltmak” maddesini ihlal ettiğinden asli ve tam kusurlu olduğunun tespit edildiğini, diğer araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığının belirtildiği, ayrıca kaza tespit tutanağında her iki sürücünün de gerekli ehliyetnamelere sahip olmadıklarına yer verildiğini, Manisa 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2015/424 E. 2016/388 K. sayılı dosyası gerekçeli kararında da bu hususa yer verildiğini, sigortalı araç sürücüsünün olay anında sigortalı aracı sevk ve idare etmeye yeterli ehliyetnamesinin bulunmadığını, kaza nedeniyle ağır yaralanan ve sonrasında vefat eden ...’ün anne ve babasına 29.05.2015 tarihinde 35.006,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ödendiğini, davada birden çok rücu sebebi bulunduğunu, rücu şartlarının oluşmadığına yönelik kararın hatalı olduğunu, Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. Maddesi ve Karayolları ZMMS Genel Şartlarının “Sigortacının İşletene Rücu Hakkı”nı düzenleyen B4. maddesinin c bendi gereğince kaza esnasında sürücünün gerekli ehliyetnameye sahip olmaması nedeniyle rücu şartının oluştuğunu, ilk derece mahkemesince bu hususa ilişkin bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığını, sadece ehliyetsizlik halinin dahi ZMMS genel şartları gereği rücu sebebi olduğunu, ayrıca davalı tarafın olayda ağır kusurlu olduğunu, davalıya ait aracın sürücüsünün hırsızlık şüphesi ile kaçtığını, bu esnada da kendisini durdurmaya çalışan karşı şeritteki motosiklete kasten çarptığını, ayrıca sigortalı araç sürücüsünün ZMMS Poliçesi Genel Şartları B.4-f maddesine göre olay yerini terk etmiş olması nedeniyle de ile müvekkili şirketin rücu hakkının bulunduğunu, olay yerinden ayırılması gereken durumlar meydana gelmişse bile ne olursa olsun sürücünün kolluk güçlerine haber vermesi gerektiğini, olay yeri terk halinin açık şekilde rücu sebebi olarak kabul edildiğini istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir. GEREKÇE : Dava, davacı şirket tarafından zorunlu mali sorumluluk poliçesiyle sigortalanan aracın karıştığı trafik kazası sonucu, davacı şirketçe üçüncü kişilere yapılan destekten yoksun kalma tazminatı ödemesinin davalı sigortalıdan rücuen tahsili istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır. Davacı tarafça, zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi ile sigortalanan davalı şirkete ait araç sürücüsünün, karşı araca kasten çarparak sürücüsünün ölümüne neden olduğu, ayrıca sigortalı araç sürücüsünün kazadan sonra olay yerini terk ettiği, kazada vefat eden karşı araç sürücüsünün anne ve babasına destekten yoksun kalma tazminatı ödendiği iddia edilerek, davalı işleten aleyhine başlatılan icra takibine vaki itirazın iptaline karar verilmesi talep edilmiştir. İlk derece mahkemesince, Dairemizin kaldırma kararı uyarınca yapılan yargılama sonucunda dava dışı sigortalı araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde kastının bulunduğunun kanıtlanamadığı, ayrıca sürücünün kaza yerinden can güvenliği nedeniyle uçaklaştığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde, dava dilekçesinde yer almayan, ZMMS Genel Şartlarının “Sigortacının İşletene Rücu Hakkı”nı düzenleyen B-4 maddesinin c bendi gereğince kaza esnasında sürücünün gerekli ehliyetnameye sahip olmaması nedeniyle rücu şartının oluştuğunu ileri sürmüş ise de, bu talep HMK'nın 141. maddesinde düzenlenen iddianın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağı kapsamında bulunduğundan, istinaf incelemesinde değerlendirmeye alınmamıştır. 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4-f maddesinde ise ''Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde'' sigortalıya rücu edilebileceği düzenlenmiştir. Somut olayda, eldeki dosya ve ceza dosyasındaki belgelerin ve beyanların incelenmesinde, kazadan önce sigortalı araç sürücüsü dava dışı.... ile karşı araç sürücüsü müteveffa ... arasında ....'nin koyun hırsızlığı yaptığı iddiasıyla tartışma yaşandığı, bu olayın akabinde ...'ün yaralanmasına neden olan trafik kazasının gerçekleştiği, kazadan sonra sürücüsü ...'nin Jandarma ekiplerine teslim olduğu birlikte değerlendirildiğinde, ilk derece mahkemesince sürücü ....'nin kaza yerinden can güvenliği nedeniyle uzaklaştığına dair kabulünün isabetli olduğu kanaatine varılmıştır. Davacı vekilinin rücu sebepleri arasında dayandığı, kasti bir eylemle kazanın meydana geldiğine yönelik iddianın değerlendirilmesinde, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4-a fıkrasında, tazminatı gerektiren olayın, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmesi halinde sigortalıya rücu edileceği belirtilmiştir. Dairemizin kaldırma kararı uyarınca ilk derece mahkemesince bekletici mesele konusu yapılan Manisa 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2015/424 E. 2016/388 K. sayılı dosyasında sanığın (eldeki davada sigortalı araç sürücüsü dava dışı ...) taksirle bir kişinin ölümüne neden olma suçundan mahkumiyetine karar verildiği, kararın temyizi üzerine Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2021/13 E. 2024/7745 K. sayılı ilamı ile onandığı anlaşılmakla, kazanın kasti bir eylemle meydana geldiği kanıtlanamadığından, ilk derece mahkemesince bu rücu sebebinin gerçekleşmediğine dair kararı da yerinde görülmüştür. Bu durumda, davacının istinaf başvurusunun, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı yönünden istinaf karar harcı olan 732,00-TL'den peşin alınan 615,40-TL'nin mahsubu ile bakiye 116,60-TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 3-İstinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 20/04/2026