İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 2023/1982 E.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2023/1982
KARAR NO : 2026/741

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : MANİSA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 27.09.2023 NUMARASI : 2022/459 E. - 2023/525 K. DAVANIN KONUSU : Tazminat KARAR TARİHİ : 30.04.2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 30.04.2026 Manisa Asliye Ticaret Mahkemesinin 27.09.2023 tarih 2022/459 E. - 2023/525 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye .... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA:Davacı vekili, 22.01.2021 tarihinde gerçekleşen trafik kazasında davalı .... şirketi tarafından ZMMS poliçesiyle sigortalan .... plaka sayılı araç içerisinde yolcu olarak bulunan davacının kızı ....'un vefat ettiğini belirterek, şimdilik 1.000 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinden tahsilini talep etmiştir. Davacı vekili 30.03.2023 tarihli ıslah dilekçesi ile 1.000,00 TL olan taleplerini 125.444,00 TL artırarak toplam 126.444,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 22.01.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep etmiştir. CEVAP:Davalı vekili, müvekkili şirkete eksik evrakla başvuru yapıldığından KTK madde 97 uyarınca davanın usulden reddi gerektiğini, poliçe limitinin sakatlanma ve ölüm hallerinde 430.000,00-TL ile sınırlı olduğunu, müteveffanın KTK'nın 78. maddesine aykırı olarak kaza esnasında emniyet kemeri takması gerekirken takmadığını, müterafik kusurlu olduğunu, SGK'ya müzekkere yazılarak davacı tarafa gelir bağlanıp bağlanmadığı ya da rücuya tabi başkaca bir ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini, temerrüde düşmeyen ve dava açılmasına sebebiyet vermeyen müvekkili şirket aleyhine yargılama giderine, faize ve vekalet ücretine karar verilmemesini istemiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, somut olayda, 22/01/2021 tarihinde, sürücü .....'un sevk ve idaresindeki.... plaka sayılı otomobili ile istinat duvarına çarpması neticesinde, sağ ön koltukta bulunan ....'un vefat ettiğini, kazanın oluşumunda araç sürücüsünün kusurlu olduğunu, 27/02/2023 tarihli bilirkişi raporu ile davacının destek yoksun kalma zararının 126.444,00-TL olduğu, davalı vekilince müterafik kusur indirimi yapılması savunulmuş ise de, mütevaffanın kazanın oluşumuna etki eden veya zararın artmasına neden olan eyleminin bulunduğu ispatlanamadığından müterafik kusur indirimi yapılmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, 126.444,00-TL destekten yoksun kalma tazminatının 24/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ: Davalı vekili, kararın gerekçelendirilmediğini, bilirkişi raporuna değinmekle yetinildiğini, müvekkil şirkete eksik evrak ile başvuru yapıldığından KTK madde 97 uyarınca davanın usulden reddi gerektiğini, TRH 2010 yaşam tablosu ve %1,8 teknik faiz kullanılması gerektiğini, dosyada müteveffanın davacılara yönelik maddi bir desteği olduğuna dair somut delil bulunmadığını, müvekkil sigorta şirketi tarafından 29.09.2021 tarihinde çocuk .... için ödenen 77.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının yeterli olduğunu, çocuk .... için yapılan ödeme nedeniyle poliçe teminat limitinin tespiti gerektiğini, bilirkişi raporunda eş ...., çocuk .... ve diğer çocuk .... için pay ayrıldığını ancak hesaplama yapılmadığını, garameten paylaştırma sonrası tazminat tutarlarının belirlenmesi gerektiğini, mütevefanın ev hanımı olduğu kabul edilerek, aktif-pasif dönem ayrımı yapılmaksızın agi’siz asgari ücret üzerinden hesap yapılması gerektiğini, bilirkişi tarafından, davacının ev hanımı olduğu gözetilmeden, aktif-pasif dönem ayrımı yapılarak AGİ dahil ücret üzerinden hesap yapılması nedeniyle yapılan hesaplama hatalı olduğunu, müteveffanın KTK'nın 78. maddesine aykırı olarak kaza esnasında emniyet kemeri takmadığını, desteğin emniyet kemeri takmaması ile ölümü arasında illiyet bağı olduğu kabul edilerek belirlenen tazminattan %20 müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, sigortalı araç sürücüsünün meydana gelen kazada kusurunun bulunmadığını, mahkemece hatalı olarak destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müvekkil şirketten tahsiline karar verildiğini, arttırılan kısımlar için ancak ıslah tarihinden itibaren işletilebileceğini, sigortalı aracın kullanım şeklinin ruhsatta “hususi” olarak belirtildiğinden, yasal faize hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir. GEREKÇE:Dava, ZMMS poliçesi kapsamında, trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalmaya ilişkin maddi tazminat istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır. Kaza tarihi olan 22.01.2021 tarihinde, davacının kızının yolcu olarak bulunduğu ve davalı sigorta şirketince ZMMS poliçesiyle sigortalanan aracın karıştığı tek taraflı trafik kazasında davacının kızının vefat ettiği, eldeki davanın, kızının desteğinden yoksun kalan davacı tarafından açılan destekten yoksun kalma istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1. 85/1. ve 85/son maddeleri ile Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına göre trafik kazası nedeni ile davacının aracında oluşan maddi zarardan davalı sigorta şirketi, işleten sıfatına haiz sigortalı araç maliki ile araç sürücüsünün, sürücünün kusuru oranında sorumlu oldukları amirdir.(Yargıtay HGK'nun 15.6.2011 tarih ve 2011/17-142 E. - 2011/411 K., 17. HD' nın 20/05/2013 tarih ve 2012/8984 E. - 2013/7276 K. ) Davalıların sorumluluğunun belirlenebilmesi için olayın oluşumunda tarafların mevcut kusur durumun tespiti önem arzeder. Bu kapsamda, dosyaya kazandırılan açıklamalı, ayrıntılı, denetime elverişli bilirkişi raporu ile olaya ilişkin belirlenen maddi olgular çerçevesinde, oluş şekline uygun düşecek biçimde kusur oranının tespitinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır. Zararın meydana gelmesinde veya artmasında mağdurun da kusurunun bulunması halinde müterafik kusur söz konusudur. Müterafik kusurun varlığı halinde 6098 sayılı TBK'nun 52. maddesi gereğince belirlenen tazminattan indirim yapılması gerekir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 78. Maddesi ile atıf yapılan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 150. Maddesi gereğince belirli sürücülerin ve yolcuların, araçların sürülmesi sırasında emniyet kemerinin kullanılması zorunlu zorunlu olup illiyet bağı kurulması halinde meydana gelen zarar nedeniyle hesaplanan tazminattan müterafik kusur indirimi yapılarak tazminatın belirlenmesi gerekir. Dosyada bulunan Manisa CBS'nın 2021/1101 soruşturma nolu dosyadan verilen takipsizlik kararı incelendiğinde, ölenin kocasının beyanında emniyet kemeri takmadığının belirtildiği, ölü muayane evrakına göre ölüm sebebinin travma nedeniyle kafa içi kanama olduğu belirtildiğinden, mahkemece, kaza tespit tutanağı ve ceza dava dosyası da getirtilerek, müteveffanın emniyet kemeri takıp takmadığı, dosya içerisinde mevcut ölü muayene ve otopsi tutanağına müteveffanın ölümünde müteveffaya atfı kabil müterafik kusur bulunup bulunmadığının araştırılmak suretiyle müterafik kusur indiriminin uygulama yeri bulup bulamayacağının kararda tartışılması gerekirken karar gerekçesinde bu hususa yer verilmeksizin yazılı biçimde hüküm tesisi doğru görülmemiş, davalı şirket vekilinin bu yöndeki istinaf itirazı yerinde görülmüştür. Öte yandan, TBK'nın 51. ve 52. maddelerinden kaynaklanan hakkaniyet ve takdiri indirimler nedeniyle, davanın kısmen reddedilmesi halinde, indirimden dolayı reddedilen kısım için vekalet ücreti de takdir edilemez. Bir başka ifade ile davacı lehine hesaplanan maddi tazminatlardan müterafik kusur nedeniyle yapılan indirim sonucu belirlenen tazminat tutarları hüküm altına alınırken, red edilen kısım yönünden davalı lehine vekalet ücretine ve yargılama giderine hükmedilmemesi gerekir. (Yargıtay 17 HD'nın 13/11/2019 tarih ve 2017/2928 E. - 2019/10602 K) Yargıtay 17. H.D'nin kabul görmüş pay esasına göre; çocuksuz durumda destek, desteğin gelirini eşi ile ortak paylaşacağı varsayımına dayalı olarak, gelirden desteğin %50 ve eşin %50 pay alacağı kabul edilmektedir. Çocukların eş ile birlikte destek payı alacağı durumda ise destek gelirden eşi ile birlikte 2’şer pay alırken çocuklara birer pay verileceği, yine eş, çocuklar ile ana babanın pay alacağı durumlarda desteğe 2 pay, eşe 2 pay, çocukların her birine 1’er pay, ana ve babaya 1’er pay ayrılarak böylece gelirin tamamının dağıtılacağı esasına dayalıdır. Çocukların sayısı arttıkça hem desteğe ayrılan pay, hem de eş ve çocuklar ile ana ve babaya ayrılacak paylar düşecektir. Çocukların destekten çıkması ile birlikte destekten çıkan çocuğun payları destek, eş ve diğer çocuklara dağıtılacak, anne ve babaya verilmeyecektir. Böylece geriye kalan eş ve çocukların payları ile desteğin payı artacaktır. Bu pay esası Türk aile sistemine çok uygun düşmektedir. Çünkü Türk aile sisteminde desteğin geliri aile bireyleri tarafından birlikte paylaşılmakta, aile bireyleri arttıkça gelirden alınacak pay düşmekte, aile bireyi azaldıkça da gelirden alınacak pay yükselecektir. Murisin gelirinden diğer pay sahiplerine destek payı ayrılmadan yapılan hesaplama eksik ve hatalı olacaktır. (Yargıtay 17. H.D'nin 17.03.2021 2020/3231 E, 2021/2851 K sayılı kararı). 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 96/1. maddesinde "zarar görenlerin tazminat alacakları, sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta tutarından fazla ise, zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat talebi, sigorta tutarının tazminat alacakları toplamına olan oranına göre indirime tabi tutulur" düzenlemesine yer verilmiş olup bu hükme göre, garameten ödeme ilkesi; bir rizikonun gerçekleşmesi ile zarar görenlerin birden fazla olması ve tazminat alacaklarının da sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta bedelinden fazla olduğu hallerde, zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat miktarı isteminden, sigorta bedelinin tazminat alacaklıları toplamına olan oranına göre indirim yapılmasını ifade etmektedir. Burada amaç, zarar görenlerin birden fazla olması halinde, sigortacının poliçede gösterilen limitle sorumlu olacağı da dikkate alınarak, zarar görenler arasında eşitliği sağlayıcı ve poliçe limitini de aşmayacak şekilde eşit paylaştırmanın sağlanmasıdır. Davaya konu kazada zarar görenlerin talep edebileceği tazminatlardan, davalı sigorta şirketi teminat limiti ile sınırlı olarak sorumlu olup davalının sorulumluluk limitinin tüketilip, tüketilmediği, tespiti için davacı olsun olmasın tüm hak sahipleri arasında garameten paylaştırma yapılması gerekir.(Yargıtay 17. HD'nin 24/12/2020 tarih ve 2019/4525 E. - 2020/9051 K. 11.11.2020 tarih ve 2019/6656 E. - 2020/6920 K., Yargıtay 4. HD'nin 11.10.2021 tarih ve 2021/5604 E. - 2021/6493 K.).Mahkemece bu hususlar gözetilmeksizin hüküm kurulmuş olmasında isabet görülmemiştir. Destekten yoksun kalma tazminat miktarının doğru belirlenebilmesi bakımından, desteğin kaza tarihindeki gerçek ve net gelirinin doğru belirlenmesi önemlidir. Gerçek gelirin tespiti için, yapılan araştırma sonucu gerçek gelirin saptanamadığı takdirde ise kamu düzenine ilişkin olan asgari ücret üzerinden hesaplama yapılması gerekir. Asgari ücret kamu düzeni ile ilgili olup, mahkemece re’sen gözönünde tutulması zorunludur. (Yargıtay 17. HD'nin 28.03.2019 tarih ve 2016/8879 E. - 2019/3815 K. Sayılı ilamı ) Somut olayda, müteveffanın kaza tarihinde herhangi bir işte çalıştığına dair belge sunulmaması nedeniyle asgari ücret düzeyinde gelir elde edeceği kabul edilerek hesaplama yapılması yerinde ise de aktif dönemde ücretin netleştirilmesi sırasında asgari geçim indiriminin dikkate alınması gerekip gerekmediğinin de bilirkişi tarafından belirlenmesi gerekmektedir. Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenenlerle; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE, 2-Manisa Asliye Ticaret Mahkemesinin 27.09.2023 tarih 2022/459 E. - 2023/525 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine, 5-Karar tebliği ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere 30.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.