İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 2023/1808 E.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2023/1808
KARAR NO : 2026/742

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 01/06/2023 NUMARASI : 2019/1150 E. 2023/432 K. DAVANIN KONUSU : Tazminat KARAR TARİHİ : 30.04.2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 30.04.2026 Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 01.06.2023 gün ve 2019/1150 E. 2023/432 K. sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davalı ... ve davalı ... vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA :Davacı vekili, müvekkili davacı ...., A.Ş.'nin 2004 yılında İzmir'de kurulmuş ve "hareketli kablo kanalı" sektöründe Türkiye'de ilk yerli üretimi yaparak alanında lider firma olduğunu, halen yurt dışında 10 farklı ülkede bayilikleri olduğunu ve dünyanın birçok ülkesine ihracat yapmakta olduğunu, ... A.Ş., nin CE, 1SO9001, 1SO14001, 1SO18001 gibi sertifikalara sahip olup, bunlara uygun üretim yapmakta ve ürünlerinde tescilli "..." marka ve logosunu kullanmakta olduğunu, 27.05.2019 günü müvekkil ... A.Ş.'ye, sürekli iş yaptığı .... ŞTİ firmasından bir satın almaya ilişkin fiyat teklifi talepli e-posta geldiğini, müvekkil şirket ve .... ŞTİ. arasında "173-... kablo taşıyıcı zincir" ve "C-105" referanslarıyla teklif/fiyat e-posta yazışmaları olduğunu, nihayetinde başka bir firma ile mutabakat sağlandığı için bu siparişin sonlandırıldığını....ŞTİ. tarafından 05.07.2019 günü müvekkil şirkete bildirildiğini,...ŞTİ.'nin bu satın alma/sipariş mutabakatını, uzun yıllar boyunca ve halen, müvekkil ... A.Ş.'nin ürünlerini (dava konusu ürünler dahil) bayi anlaşması olmaksızın pazarlayan ancak "hareketli kablo kanalı" imalatı mevcut olmayan davalı .... isimli, yetkilisi ... olan ve Bursa'da bulunan şahıs firması ile yaptığının belirlendiğini, yine davalı .... firmasının bu mutabakat kapsamında, müvekkil ... A.Ş.'ye ait "CS45 K" ve "CS75 K" kodlu ürünlerin birebir taklidi olan .... markalı "BS45" ve "BS75" kodlu ürünleri .... .ŞTİ. firmasına sattığının da öğrenildiğini, müvekkil davacı ... A.Ş. ve davalı .... firmasının web sitelerindeki dava konusu ürün resimlerinin ve ölçülerinin dahi birebir aynı olduğunu, davalı .... firmasının gönderdiği .... markalı "BS45" ve "BS75" kodlu numuneler üzerinde yapılan inceleme neticesinde, küçük bazı farklar dışında müvekkil ... A.Ş.'ye ait "CS4S K” ve "CS7S K" kodlu orijinal ürünlerle, taklit ürünlerin şekil, ölçü, ebat, montaj delikli yeri, sayıları ve çapları, işleyiş mekanizmaları v.s bakımından birebir aynı olduğunun görüldüğünü, davalı .... 'in uzun yıllar boyunca bu ürünleri ... markasıyla ve ... A.Ş. Adına pazarlamasına rağmen, bu defa aynı ürünleri kendi .... markası ile pazarlaması ve satmasının kötü niyetli olduğunu gösterdiği gibi, bu durumun ticari ahlaka ve basiretli tacir davranışına da tamamen aykırı olduğunu, müvekkilinin hem maddi hem manevi olarak zarara uğramış olduğunu, bu nedenlerle iş bu davada diğer usuli işlemler yapılmaksızın ve esasa girişilmezden evvel, HMK md.400 ve devamı kapsamında öncelikle delillerinin tespiti ile toplanmasına, davalıların fiilinin haksızlığının tespiti ile basiretli davranması gereken tacir davalıların kasten kusurlu davranarak haksız rekabet ile menfaat temin ederek müvekkil şirketi maddi ve manevi zarara uğrattıkları için, davanın açıldığı tarihte maddi tazminat miktarını tam ve kesin olarak belirlemenin olanaksız olması sebebiyle, özellikle dava konusu taklit ürünlerin satın alma faturalarının temininden sonra ve tahkikat sonucunda TTK 56/d maddesi kapsamında maddi tazminatın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda taleplerini arttırmak (fazlaya dair talep hakları saklı kalmak) kaydıyla şimdilik 1.000,00-TL maddi tazminat ile 50.000,00-TL manevi tazminatın, dava tarihinden işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, haksız rekabetin men'ine, haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasına, taklit ürünlerin imalatında kullanılan üretim araçlarının ve taklit ürünlerin toplatılıp imhasına, taklit ürünlerin pazarlandığı davalı firmaların internet sitelerinden bu ürünlerle ilgili bilgi, katalog ve resimlerin kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesinin talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı .... Şirketi vekili, iş bu davanın tamamen davacı tarafın kötü niyetinin bir ürünü olarak açıldığını, zira, davalılardan müvekkil ... Şti.nin İzmir'de kendi faaliyet alanında dürüstlüğü ile tanınmış bir şirket olduğunu, dava dilekçesinde de belirttikleri gibi, gerek kendileri ve gerekse Alüminyumdan yapılan malzemeler alanında faaliyet yürüten gerçek yada tüzel kişilerin, kendilerine mahsus olduğunu söyledikleri bir kalıp çizimini müvekkil şirkete getirerek bu çizime uygun kalıp dökülmesini ve dökülen bu kalıpla da ihtiyaçları kadar üretim yapılmasını talep etmekte olduğunu, fiyat ve ödeme konusunda anlaşma sağlanması halinde sipariş veren kişinin çizimine göre kalıp dökümü yaptırıldığını, dökülen bu kalıp ile istenilen vasıfta imalat yaptırıldığını, sipariş verilen malların tedarikinden sonra kalıbın sahibine verildiğini, sahibi dilerse bu kalıpları teslim almak yerine davalı müvekkil şirketin uhdesinde bırakarak bir sonraki siparişte bu kalıpların kullanılmasını isteyebileceğini, somut olayda da, davacı şirket tarafından getirilen çizimlere uygun olarak kalıp döktürüldüğünü ve dökülen bu kalıp ile de sipariş verdikleri mallar imal edilerek kendilerine teslim edildiğini, zaten bu konuda bir uyuşmazlık bulunmadığını, davacı şirketin, dava dilekçesinde bahsettikleri kendilerine ait bir kalıp çizimi çalışanlarından olan.... tarafından müvekkil şirkete getirilerek dökülmesinin istenildiğini, dökülen kalıp ile kendilerine mal imal edilerek teslim edildiğini, aradan bir yıl civarında bir zaman geçtikten sonra yine aynı şahısın yeni bir çizim getirerek bu kalıplarında .... şirketi adına dökülmesini istediğini, dökülen bu kalıplar ile de .... şirketi tarafından sipariş verilen mallar imal edilerek teslim edildiğini, müvekkil şirketin, getirilen çizimlerin kime ait olduğunu ve nerede kullanacaklarını bilen yada bilmesi gereken kişi olmadığını, kendisine getirilen çizime göre kalıp dökülmesi istenirse bu kalıplar dökülüp, imalatta kullanılmak üzere kendilerine teslim edildiğini, ya da talep edilmesi halinde bu kalıplar ile istenilen miktarda üretim yaptırılarak siparişi veren gerçek yada tüzel kişiye teslim edildiğini, bu aşamada, gelen çizimin içeriği ve teknik özelliklerinin başka bir kişiye ait çizimler ile benzerlikleri var mı yok mu bunun kontrolünü yapma imkanı bulunmadığını, iddia edildiği gibi, davacı şirkete ait olan bir kalıptan başka bir kişiye üretim yapılmasının söz konusu olmadığını, davacı şirketin, alamadığı bir ihalenin kendileri açısından olumsuz sonucun sorumluluğunu müvekkil şirkete yükleme gayretini asla kabul etmediklerini, bu nedenlerle davanın müvekkil şirket açısından reddine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... A.Ş. vekili; Davacı şirketin hareketli kablo sektöründe Türkiyede ilk yerli üretim yapan şirket olmadığı gibi, hareketli kablo kanalı üretiminin 1950 li yıllardan itibaren dünyada ve ülkemizde yapılmakta olduğunu, söz konusu ürünler üzerinde tescilsiz tasarım hakkında da sahip olmadığını, müvekkil şirket yetkilisinin davacı şirketten ayrıldıktan sonra aynı sektörde faaliyet gösteren bir şirket kurmasının haksız rekabete delil teşkil etmeyeceği gibi, rekabetin korunması ve tüketicinin refahı bakımından desteklenen bu girişimi engelleyen herhangi bir hukuk normu bulunmadığını, müvekkil şirketin tasarlayıp sattığı ürünler ile davacı şirketin kendine ait olduğunu ileri sürdüğü ürünlerin teknik zorunlu benzerlikler haricinde farklı olduğunu, bu ürünler bakımından en önemli ayırt edicilik kriterinin ürünün markası olduğunu, kaldı ki dava konusu ürünler ile davacı şirketin ürünleri arasında marka farklılığı dışında daha birçok teknik farklılığın olduğunun teknik çizimlerle ortaya konulduğunu, bu nedenlerle davacı tarafın delil tespiti taleplerinin koşulları oluşmadığından reddine, davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı uhdesinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ...-....vekili, müvekkilinin davacı şirketin ürünlerini uzun zamandan beri satmakta olduğu iddiasının gerçek dışı olduğunu, müvekkilinin dava konusu ürünleri 27.09.2017 ve 26.03.2019 tarihlerinde sadece iki defa satın aldığını, dava dışı ....ŞTİ. nin aynı nitelikte olan ürünler için dava dışı ....Kablo, davacı ... ve müvekkilden aynı anda teklif istediğini, verilen teklifler içinde müvekkilinin teklifinin onaylandığını, davacı şirketin müvekkilinin taklit ürün ürettiği ve kendi markası altında sattığı iddiasının gerçek dışı olduğunu, söz konusu ürünler üzerinde davacının tescilsiz tasarım hakkı bulunmadığını, söz konusu kalıplara ilişkin herhangi bir tescil yahut tescilsiz tasarım koruması bulunmadığını, faaliyet konusu sadece iş bu hareketli kablo kanallarını alıp satmak olan yani üretim anlamında herhangi bir faaliyeti olmayan müvekkilinin herhangi bir kusur yahut hukuki sorumluluğunun bulunmasının mümkün olmadığını, müvekkil şirketin kendi ürünleri üzerine kendine ait “....” markasını eklediğini, bu bakımdan teknik zorunluluk gereği birbirine benzeyen ürünlerde farklı markalar kullanılmış olmasının itibas olasılığını ortadan kaldırdığını, bu nedenlerle davacı tarafın delil tespiti taleplerinin koşulları oluşmadığından reddine, davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı uhdesinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, İzmir Arabuluculuk Bürosunun 2019/7115 Dosya 2019/116547 Arabuluculuk numaralı Arabuluculuk Son Tutanağı, Torbalı Sulh Hukuk Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak 2019/81 D.İş Esas sayılı dosyası, davalı şirkete ait ticari defter ve belgeler, ..., ... ile ....Şirketine ait ticaret sicil kayıtları ile şirketleri imzaya ve temsile yetkili şahısları gösterir evrak ve kayıtlar, ...-.... isimli şahıs firması ile ilgili tüm ticaret sicil ve vergi sicil kayıtları, ....Şirketi nezdinde ''173-... kablo taşıyıcı zincir'' ve ''C-105'' referanslı e-posta teklif/fiyat yazışmaları kapsamında davalı ....-.... firmasından satın alınan '....' markalı BS45 ve BS75 kodlu ürünlere ait alışveriş işlemine ilişkin davalı.... firması ile aralarında düzenlenen tüm faturalar, yazışmalar ve sözleşmeler,.... Şirketi nezdinde ...ne ait 6571, 6582, 6952 ve 6953 numaralı kalıplar kullanılarak 2019 yılı başından itibaren hangi miktarda üretim yapıldığına ilişkin kayıtlar, tanık beyanları, bilirkişi heyetinin 23/06/2021 havale tarihli raporları, bilirkişi heyetinin 21/12/2021 havale tarihli ek raporları, davalı ...'a ait ticari defter ve belgeler, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir bilirkişinin 04/07/2022 havale tarihli raporu, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir bilirkişinin 18/10/2022 havale tarihli raporu, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir bilirkişinin 16/01/2023 havale tarihli ek raporu, davacı vekilinin 07/02/2023 havale tarihli bedel arttırım dilekçesi ve sair deliller birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu uyuşmazlığın davacı ...'ne ait 'CS45 K' ve 'CS 75 K' kodlu ürünlerin birebir kopyası olan .... markalı 'BS45' ve 'BS75' kodlu ürünlerin haksız rekabet hükümlerine aykırı olarak davalı ...-...firması tarafından satılması nedeniyle davacı şirketin uğradığı iddia edilen maddi zararlar açısından şimdilik 1.000,00-TL maddi tazminat ile 50.000,00-TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı şirkete verilmesi, haksız rekabetin men'ine, haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırımasına, taklit ürünlerin imalatında kullanılan üretim araçları ile taklit ürünlerin toplatılıp imhasına, taklit ürünlerin pazarlandığı davalı firmaların internet sitelerinden bu ürünlerle ilgili bilgi, katalog ve resimlerin kaldırılmasına karar verilmesi taleplerine ilişkin olduğu, davalı ... Şirketinin 26.04.2019 tarihinde İzmir Ticareti Sicil Müdürlüğü'nde tescil edildiği, şirketin tek ortak ve Yönetim Kurulu Başkanı'nın ... olduğu, ...'ın (01.10.2011-07.03.2019) tarihleri arasında davacı şirkette sigortalı olarak çalışan olduğu, davacı şirkete ait CS45 K ve CS75 K kodlu ürünler ile davalı ...-....'dan fatura karşılığı temin edildiği iddia olunan ....markalı BS45 ve BS75 kodlu numune ürünlerin benzerlik gösterdiği, benzerlik oranlarının alüminyum kapaklarda %100, galvaniz kaplı çelik kısımlarda da %90 ve komple montajlı çok bileşenli kablo sürükleyici zincir ürünü olarak %95 olduğu, BS45 ve BS75 kodlu numune ürünlerin şekil, ölçü, ebat, montaj deliklerinin yerleri, sayıları çapları, işleyiş mekanizmaları ve sair açılardan CS45 K ve CS75 K kodlu ürünlerin sadece pim çapı farkı olmasına karşın taklidi niteliğinde oldukları, davacı tarafça fatura karşılığında davalı ...'a ait iş yerinden temin edildiği belirtilen BS45 ve BS75 kodlu numune ürünler üzerinde tahribat yapıldığına dair bir kanıt bulunmadığı, kaldı ki gerçek veya tüzel bir kişinin herhangi bir başkaca ticari ilişki içinde bulunmadığı bir işletmeden bir ürünü alarak ve akabinde üzerinde gerçeğe aykırı olarak işlem yapmak suretiyle ürünleri dava konusu haline getirdiği iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, davalı ...'ın dava konusu olan ürünleri davalı .... Şirketinden alıp satmış olduğu, davalı ...'ın imalatı olmadığı, davalı ...'ın, davalı...Şirketinden dava konusu olmayan ürünler de alıp satmış olduğu, belirtilen çerçevede davacı vekili tarafından keşif sırasında hazır edilen BS45 ve BS75 kodlu numune ürünlerin davalı ... tarafından satılan ve ... tarafından da davalı ... Şirketinden temin edilen ürünler olduğu hususu ile davalılar tarafından gerçekleştirilen iş ve işlemlerin dava konusu edilen CS45 K ve CS75 K kodlu ürünler açısından haksız rekabet teşkil ettiği hususunda mahkememiz nezdinde kanaat hasıl olduğu, davacı şirket tarafından dava dışı .... Şirketi firmasına sunulan 27.05.2019 tarihli teklifin mal bedeli toplamının 72.542,37-TL olduğu dikkate alındığında, bahsi geçen satış ihalesini alamamakla davacı firmanın 15.204,88-TL brüt satış karı kaybına uğramış olduğu, davacı vekilinin 07/02/2023 havale tarihli bedel arttırım dilekçesinde, dava dilekçesinde maddi tazminat yönünden 1.000,00-TL olarak belirttikleri dava değerini 15.204,88-TL'ye arttırdıklarını beyan ettiği ve artırılan dava değeri üzerinden eksik harcı mahkememiz veznesine yatırmış olduğu, açıklanan gerekçeler dahilinde davacının haksız rekabet iddialarını ve haksız rekabet teşkil ettiği tespit edilen fiiller doğrultusunda uğradığı maddi zararı usulüne uygun deliller vasıtasıyla ispatladığı, davacı şirket bünyesinde oluşan zararın yalnızca maddi zarardan ibaret olup, manevi zarar yönünden yasal şartlar ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 56. maddesinde belirtilen şartların vuku bulmadığı kanaatiyle, açılan davanın kısmen kabulü kısmen reddine karar verilmiştir. Karara karşı davalı ... ve davalı ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ : Davalı, ..., ... vekilinin ayrı ayrı verdiği istinaf dilekçelerinde, yargılama sürecinde hiç bir itirazın dikkate alınmadığı gibi davacının bir süredir kendisinde olan ve davalılardan satın alındığı iddia edilen numune üzerinden inceleme yapıldığı, bu numune üzerinde herhangi bir değişiklik ekleme ve benzeri eylemler yapılıp yapılmadığının tespit edilemeyeceği için delil niteliği olamamasına rağmen söz konusu numune üzerinde inceleme yapılmasının doğru olmadığı, davacı tarafın özgün tasarım kalıplarla üretim yaptığı iddiasının doğru olmadığı zira tüm hareketli kablo kanallarının yapı itibariyle birbirlerine önemli ölçüde benzediği, zorunlu bu benzerlikler değerlendirmeye alınmaksızın yapılan değerlendirmenin hatalı olduğu zira kablo kanallarının çalışma prensipleri gereği belirli bir biçimde olması gerektiği, .... şirketi kurulduktan sonra şirket yetkilisi ....'nin teknik çizin konusunda uzman olması nedeniyle Alman bir şirket olan .... 'in hareketli kablo taşıyıcısı üründen esinlenerek ve bazı değişiklik ve yenilik yapmak suretiyle orijinal teknik çizim yaptığı, davacının ürün çizimi ile....'nin teknik çiziminin birbirinden farklı olduğu, kaba taslak incelemede dahi bunun fark edileceği, söz konusu teknik çizimlerin ... Şti'ye teslim edilerek 2019 yılı Nisan aynın ilk haftası kalıp siparişi verildiği, dava konusu ürünlerin 70 yılı aşkın bir süredir kamuya arz olunması sebebiyle yenilik ve ayırt edicilik vasfının yitirildiği, teknik olarak zorunlu benzerlikler bulunan ürünlerde bu benzerlik incelemesinin ve değerlendirmesinin yapılmamasının hatalı olduğu, bunun bilirkişi yahut mahkemece dikkate alınmamasının yerinde ve doğru olmadığı, hareketli kablo kanallarındaki üretime dair özgürlüğün son derece kısıtlı olduğu daha önemlisi taraflar arasındaki İzmir FSHM'nin 2021/159 esas sayılı dosyasında görülen davada davaya sunulan bilirkişi raporunda davacı tasarımının yenilik ve ayırt edicilik özelliğinin olmadığının tespit edildiği ve mahkemece bu yöndeki değerlendirmenin kabul edildiği, davacı yanca getirilen numune üzerinden incelemenin hiç bir şekilde hükme esas alınamayacağı, keşif mahalline gelen davacının bagajdan çıkardığı ürünün ....'ye ait olduğu iddiası üzerinden inceleme yapılmış ise de ürünün davalıya ait olduğunu gösterir hiç bir hususun olmadığı, nitekim ek raporda ürünün davacı tarafından üretilip logo basılmasının fiziken mümkün olduğu, davacı ürünleri ile .... cevap dilekçesinde gösterilen ürünler arasındaki temel 9 farkın resimli olarak izah edildiği, davacının maddi zararı yönünden iddiasının tam tersi yönde olmak kaydıyla yerinde olmadığının bilirkişi incelemesi ile tespit edildiği, mahkemece yapılan inceleme ve değerlendirmelerin yerinde ve doğru olmadığı hususları istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir. GEREKÇE : Dava, haksız rekabetten kaynaklı tespit, men, imha, konu ürünlerin kaldırılması ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır. Somut olayda, davacının hareketli kablo şeklindeki ürünün üretici konumunda olup ürünlerinde ... marka ve logosunu kallandığı, davacı adına tescilsiz "CS45 K" ve "CS75 K" kodlu ürünlerin birebir taklidi olduğu belirtilen .... markalı "BS45" ve "BS75" kodlu ürünlerin üretilip satılması nedeniyle TTK 56 madde kapsamında haksız fiil niteliğindeki iş ve eylemlerden kaynaklı açılan davada mahkemece 3 kişilik metalurji bilirkişilerinden oluşan heyetten alınan 17/06/2021 tarihli kök ve 21/12/2021 tarihli ek raporlar ile davalı ....-... yönünden mali kayıtların incelenmesine dair 02/07/2022 tarihli ve diğer taraflar yönünden mali kayıtların incelenmesine dair 18/10/2022 tarihli kök ve 16/01/2023 tarihli ek raporlar kapsamında davacı yanın haksız rekabet yönündeki iddiasının yerinde olduğundan bu yönden taleplerinin kabulüne, maddi tazminat istemi yönünden istemin kısmen kabulüne, manevi tazminat istemi yönünden ise talebin reddine karar verilmiştir. Haksız rekabet kuralları, rekabet hakkının dürüstlük kuralları çerçevesinde kullanılmasını sağlamak ve rekabet hakkının kötüye kullanılmasını engellemek amacı ile sevk edilmiştir. Bu kurallar genel nitelikli ve her alanda uygulanabilecek hükümler içermekle birlikte rekabet hakkının, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 2 nci maddesi gereğince dürüstlük kurallarına uygun şekilde kullanılmasını sağlamaya çalışmaktadır (Sabih Arkan, Ticari İşletme Hukuku, Ankara, 2018, s. 350). Türk Ticaret Kanunu'nda haksız rekabet kuralları, ticari nitelik taşısın taşımasın tüm haksız rekabet hâllerini kapsayacak şekilde ve son derece ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Bu kapsamda TTK’nın 54/1 inci maddesinde haksız rekabete ilişkin hükümlerin amacının “bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanması” olduğu belirtildikten sonra; aynı Kanun'un 54/2 nci maddesinde ise haksız rekabete ilişkin genel ilke “Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır.” şeklinde belirtilmiştir. Buna göre genel ilke belirlenirken haksız rekabetin varlığı için taraflar arasında rekabet ilişkisinin mevcudiyeti, failin yarar sağlamış olması, failin kusurlu olması ve haksız rekabete uğrayanın zarar görmüş olması aranmamıştır. Bununla birlikte failin kusurlu olması ve haksız rekabete uğrayanın zarar görmüş olması sadece haksız rekabet nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında önem arz etmektedir. (Yargıtay HGK 08.02.2023 tarihli 2021/11-944 E. 2023/62 K. sayılı ilamı) 6102 sayılı TTK’nun 56/1 maddesi gereğince haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, meslekî itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimse aynı maddesinin a ve b bentleri gereğince fiilin haksız olup olmadığının tespitini ve haksız rekabetin men’ini isteyebileceği amiridir. Yine, 6102 sayılı TTK’nın çalıştıranın sorumluluğu başlıklı, 57/1. Maddesi'nde haksız rekabet fiili, hizmetlerini veya işlerini gördükleri sırada çalışanlar veya işçiler tarafından işlenmiş olursa, aynı kanunun 56/1. maddesinin (a), (b) ve (c) bentlerinde yazılı davaların çalıştıranlara karşı da açılabileceği belirtilmiştir. Mahkemece bilirkişi incelemesine başvurulduğunda; raporun, olayın özelliklerine ve uyuşmazlığın çeşidine göre yapılması gerekli olan inceleme ve değerlendirmeleri içermesi, raporda hâkimin uyuşmazlığı çözmesi için gerekli olan tüm özel ve teknik bilgilere ve açıklamalara usulünce yer vermesi, tarafların iddia, savunma ve itirazlarını gerekçeleriyle ve olayın teknik özellikleriyle tartışması, bu tartışmanın da denetime elverişli olması gerekmektedir. Bilirkişi raporunun teknik özellikleri taşımaması, denetime elverişli olmaması, mevcut bilirkişi raporları ile çelişki oluşturması ya da verilen bilgilere göre somut olayın özellikleri ve var olan teknik verilere göre kendi içinde çelişki oluşturur tarzda olması hâlinde söz konusu rapor hükme esas alınamayacaktır. Hâkim bu durumda, davayı aydınlatma yükümlülüğünün de bir gereği olarak, eksiklik veya belirsizliğin ya da çelişkilerin giderilmesi ve gerçeğin ortaya çıkarılması için bilirkişiden ek rapor almalı ya da yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırmalıdır. Bu açıklamalar muvacehesinde somut olaya dönüldüğünde, mahkemece dava dışı firmalardan davalı ... tarafından satın ürünlerin nerede olduğu yönünde bilgi istenilmekle birlikte ürünlerin sunulmaması üzerine üç kişilik metalürji bilirkişileri eşliğinde keşif kararı verilmekle birlikte davacı yanca dört adet kalıptan ibaret ürünlerin (ikisi davacının CS45 K ve CS75 K kodlu ürün, ikisi ise davalı ürünü .... markalı BS45 ve BS75 kodlu ürün olmak üzere) incelemeye sunulduğu, bu ürünler ile davacının davalı .... şirketinden iade aldığı 6571, 6572, 6952 ve 6953 nolu kalıpların fotoğrafları üzerinden ileri sürülen iddianın yerindeliği bakımından yapılan incelemede ürünün bileşik ürün olduğu, iki ürünün benzerlik gösterdiği, davacı ve davalı kalıplarının aynı yazılım ile üretildiği ancak BS45 ve BS75 kodlu ürünlerin ürünlerin 6571, 6572, 6952 ve 6953 nolu kalıplar kullanılarak üretilip üretilmediğinin anlaşılmasının mümkün olmadığı, ürünlerde kullanılan yan kapaklarının BS mi/CS mi olduğunun anlaşılamadığı ve bu nedenle farklı olduğu, bilirkişi kök raporundaki resim 8, resim 9 ve resin 10'daki ölçülerin farklı olduğu, yan zincir blokları yönünden görünüş ve deliklerin aynı olmadığı, kritik tasarım ölçülerinin benzer olduğu belirtilmekle birlikte bilirkişi raporunun incelenmesinde incelemenin ağırlıklı olarak dosya kapsamındaki görseller üzerinden yapıldığı gibi .... markalı BS45 ve BS75 kodlu ürünlerin davalıdan ibrazı istenmeden ve ayrıca piyasadan temin edilmeden davacıdan temin edilerek incelemeye konu edildiği bu hali ile taraflardan yeterli sayıda numune ürün temin edildiğinin söylenemeyeceğinden ürünlerin fiziki karşılaştırmasının gereği gibi yapıldığından da bahsedilemeyeceği, üretimde kullanılan kalıpların karşılaştırmalı ve fiziki olarak incelemesinin hatta kalıplardan ürün elde edilerek incelemesinin ve değerlendirmesinin yapılmadığı (gerek davacı uhdesinde olduğu bilinen gerekse bu şamada itibariyle nerede olduğu bilinmeyen .... kalıpları yönünden) ayrıca ürünlerin teknik zorunluluk arz eden unsurları ile tasarımsal tercih sonucu ortaya çıkan unsurların ayrıştırılmadığı tespit edilmiş öte yandan bilirkişi raporunun gerekçe kısmında ürünler arasında ölçü farklılığının bulunduğu, yan zincir bloklarının görünüş ve deliklerinin farklı olduğu belirtilmesine rağmen sonuç kısmında ölçü farklılığının esaslı/zorunlu bir unsur olup olmadığı yönünde bir değerlendirme yapılmaksızın benzerlik oranının % 95 seviyesinde olduğu yönünde değerlendirme yapılması kendi içinde çeliştiği gibi bu çelişkinin hangi teknik ve objektif kriterlerle giderildiği açıklanmamış olup rapor belirtilen haller sebebiyle denetime elverişli değildir. Eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulamayacaktır. Bunun yanında iddia ve savunma içeriğine göre hükme esas alınacak mahiyette görüş barındırması gereken rapor tanziminde heyette haksız rekabet konusunda ve sınai mülkiyet konusunda uzman bilirkişilerin olmaması da ayrı bir eksikliktir. Zira davacının ürününün tescilsiz tasarım mahiyetinde olup olmadığı da belli değildir. Somut olaydaki gibi davacı yan ürününe yönelik haksız rekabet niteliğindeki davranış iddiası bakımından ispat yükü kural olarak davacıda olmakla birlikte davacının ürününe davalıların erişebilir olması ve taraf ürünleri arasında yüksek derecede benzerliğin aşağıdaki belirtilen nitelikteki kriterler karşısında varlığı halinde hayatın olağan akışına göre kopyalama olgusunun varlığı yönünde fiili karine oluşacağı kabul edilmelidir. Bütün bunlar yanında davalıların faaliyetlerinin farklı olduğu, davalı ... şirketinin ürünleri ve kalıpları imal eden, davalı .... şirketinin kendisine demonte halde gelen ürünleri birleştirerek üzerine logo basan/markalayan, diğer davalı ...'ın ise ürünü piyasaya satan konumunda bulunulduğu göz önüne alındığında davalı eylemlerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. Zira üreticinin tasarım kaynağı olup olmadığı ve kopyalamayı bizzat yapıp yapmadığı, montaj ve markalama yapanın bu kopyalamayı bilinciyle hareket edip etmediği, satıcının ise ürünü piyasaya arz ederken taklik olduğunu bilebilecek niteliğinin olup olmadığı hususların ayrı ayrı tartışılması ve buna göre hukuki sorumlulukların belirlenmesi gerekirken bu hususa hiç değinilmemesi de ayrı bir eksiklik oluşturmuştur. Açıklanan hususlar karşısında mahkemece yapılması gereken, taraflardan dava konusu ürünlerin yeterli sayıda örneklerinin temin edilmesi (fatura ve tevsik edici bilgi ve belgeler ile birlikte) yanında üretim kalıplarının da inceleme sunulmasının istenilmesinden sonra önceki rapor sunan metalurji bilirkişi heyetine 1 haksız rekabet alanında uzman biirkişi ile 1 sınai mülkiyet konusunda uzman bilirkişi eklenmek suretiyle oluşturulacak 5 kişilik bilirkişi heyetinden uygun ortamda kalıplardan ürün temin edilmesi, temin edilen ürünler ile taraflarca sunulacak ürünlerin birlikte ve fiziki incelemeleri yapılarak; ürünlerin üç boyutlu yapıları ve ayırt edici unsurlarının belirlenmesi, teknik zorunluluk arz eden unsurlar ile tasarımsal tercih sonucu ortaya çıkan unsurların ayrıştırılması, ürünler arasında ölçü farkları ve benzerlik oranı arasındaki çelişkinin giderilmesi, kopyalama ve taklit olgusunun elde edilecek bulgulara dayalı ve somut veriler ile değerlendirilmesi yanında kaldırma kararı öncesi dosyaya sunulan itirazların da elde edilecek veriler kapsamında yeniden değerlendirilmesi hususlarını içeren ayrıntılı, gerekçeli, denetime ve hükme elverişli yeni bir bilirkişi raporu alınarak ve gerektiğinde bu rapora yapılan itirazların da karşılanması suretiyle yeni bir ek rapor dosyaya kazandırılarak ve yukarıda da belirtildiği gibi davalılar bakımından sorumluluk sebepleri yönünden de bir değerlendirme yapılarak infaza elverişli şekilde karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve incelemeyle yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiş bu sebepler ile adı geçen davalılar vekilinin istinaf itirazının yerinde olduğu kabul edilmiştir. Bu durumda, istinaf talep eden davalı yanların istinaf istemi yönünden ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenenlerle; 1-Davalılar ....ve .... şirketi vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE, 2-İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 01/06/2023 tarihli, 2019/1150 esas ve 2023/432 karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-Kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına 5-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine, 6-Karar tebliği ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.30/04/2026