İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi 2024/370 E.

T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 44. HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I DOSYA NO:2024/370 KARAR NO:2026/685 İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ:Bakırköy 1. Fikri Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi TARİHİ:19/12/2023 NUMARASI:2022/339 E. - 2023/300 K. DAVANIN KONUSU:Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli) İSTİNAF KARAR TARİHİ:16/04/2026 Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında, davalı şirketin "..." unvanı ile katılım sağlayacağı fuarda kullanması üzerine müvekkili tarafından özel stand tasarılanması ve stand kurulumu işi hususlarında görüşmeler yapıldığını ve bu görüşmeler neticesinde müvekkilinin stand üretim, söküm, kurulum ve kiralık bedeli olmak üzere işin toplam bedeli olarak 38.500,00 Euro ve bu teklifin %20'sinin tasarım ve çizim bedeli olduğu konusunda anlaşmaya varıldığını, taraflar arasında bu anlaşma çerçevesinde sözleşme imzalandığını, ancak hal böyle iken, davalı taraf müvekkili şirketin izni olmaksızın müvekkili şirket tarafından hazırlanan ve tasarlanan standın üçüncü kişilere imal ettirerek fuara katıldığının tespit edildiğini, bunun üzerine müvekkili şirket yetkilisi tarafından davalı şirket çalışanına, ilk teklife konu %20 tasarım ve çizim bedelinin taraflarına ödenmesini talep ettiklerini ancak müvekkili şirketine herhangi bir ödeme yapılmadığını, müvekkili şirket tarafından oluşturulan ve davalı tarafa iletilen fuar standının TPMK nezdinde ... sayı ile tescil edildiğini, davalının bahse konu eyleminin müvekkilinin FSEK anlamında eser olan çalışmasından doğan haklarını ihlal ettiğini iddia ederek, sözleşme teklifi bedelinin %20’sine tekabül eden kısmının şimdilik 100,00 Euro’nun, 16.12.2022 tarihindeki kur karşılığı 1.986,00 TL’nin, fuara katılımın gerçekleştirildiği 10.01.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile, müvekkili şirket tarafından yapılan çalışmanın FSEK anlamında eser olarak kabul edilmemesi halinde tasarıma tecavüz edildiğinin kabulü ile sözleşme teklifi bedelinin % 20’sine tekabül eden kısmının şimdilik 100,00 Euro’nun 16.12.2022 tarihindeki kur karşılığı 1.986,00 TL’nin fuara katılımın gerçekleştirildiği 10.01.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı vekili 10/11/2023 tarihli dilekçesi ile, sözleşme teklifi bedelinin % 20’sine tekabül eden kısmı olan 100,00 Euro’nun 16.12.2022 tarihindeki kur karşılığı 1.986,00 TL'yi, sözleme teklif bedelinin %20’sine tekabül eden 7.700 Euro’nun 16.12.2022 tarihindeki kur karşılığı olan 152.998,00 TL tutarında ıslah ederek harcını yatırmıştır.Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin madencilik, inşaat, dış ticaret ve enerji sektörlerinde faaliyet gösteren ... Grup kuruluşu olarak 2007 yılında yatırımlarına başladığını, fuar katılımı için müvekkili şirketi temsilen kullanılmak üzere ve müvekkili şirketi yansıtan, kurumsal renk ve dizaynların yer aldığı fuar stantı için daha önce de müvekkil işirketle çalışması bulunan mimarlık ofislerinden teklif almak üzere çalışmalar yapıldığını, müvekkili şirketin yönlendirmleri ve talepleri doğrultusunda davacı taraf ile birlikte farklı firmalar tarafından hazırlanan teklifler arasından müvekkili şirketçe bir değerlendirme yapılarak bir seçim yapıldığını, bu seçim doğrultusunda davacı ile çalışma yapılmayacağının davacıya bildirildiğini, müvekkili şirket ile davacı arasında bir sözleşme ilişkisi kurulmadığından iddia edildiği gibi müvekkili şirketin söz konusu sözleşme ile bağlı olduğundan bahsedilmesinin mümkün olmadığını, davacının eser olarak tanımladığı ve aynı zamanda TPMK nezdinde tescilli olan ... başlıklı tasarımın öncelikle davacının fikri bir ürün olmayıp davacının hususiyetini taşımadığını, aynı zamanda yeni ve ayırt edici nitelikte de olmadığını, müvekkili aleyhine açılan davanın reddini, davacı adına ... sayı ile tescilli "..." başlıklı tasarım belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İlk Derece Mahkemesi kararıyla; Asıl dava yönünden yapılan değerlendirmede; dosya kapsamı deliller, TPMK kayıtları, taraf iddia ve savunmaları ile bilirkişi raporuna göre, davalı tarafın yurtdışında katılacağı fuar için davacı tarafça ... tasarlanıp fiyat teklifiyle birlikte davalı tarafa gönderildiği, davalı tarafça davacının kendilerine gönderdiği stand tasarımının ayırt edilemeyecek kadar benzerini başkasına yaptırıp yurtdışındaki fuarda kullandığı, buna karşılık davacıya herhangi bir ödeme yapmadığı, söz konusu stand tasarımının FSEK kapsamında eser vasfında olmadığı, davacı tarafa ait tasarımın ilk defa kamuya sunulduğu yer davalı tarafça yurtdışı fuarında olduğundan davacının SMK 59 maddesi değil TTK 54 ve devamı maddeleri çerçevesinde haksız rekabet hükümleri koruması altında olduğu, davalının eyleminin TTK 55/1-a-4 bendi gereğince haksız rekabet teşkil ettiği, bilirkişi raporuna göre tasarım bedelinin TBK 50 ve 51 maddeleri kapsamında 7.700 Euro olabileceği, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası resmi internet sitesindeki verilere göre dava tarihi olan 16/12/2022 tarihi itibariyle efektif satış kurunun 19,8769 olup TL karşılığının (19.8769x7.700=153.052,13 TL) olduğu görülmekle, davacının ıslah ile arttırdığı talebi 152.998,00 TL olduğundan taleple bağlılık kuralı gereği bu tutar yönünden DAVANIN KABULÜ ile toplam 152.998,00 TL tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Karşı dava yönünden yapılan değerlendirmede ise, yukarıda değinilen stand tasarımının bilahare davacı tarafça kurum nezdinde tescil edildiği, aldırılan bilirkişi raporuna göre tescil başvuru tarihi itibariyle bu tasarımın yeni ve ayırtedici nitelikte olduğu anlaşılmakla, hükümsüzlüğe dair karşı DAVANIN REDDİNE, karar verilmiştir. İSTİNAF:Davalı- karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin 2007 yılından bu yana denizcilik ve enerji gibi çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren köklü bir kuruluş olduğunu, 2022 yılındaki ... fuarı için kurumsal kimliğine uygun stant tasarımı yaptırmak amacıyla davacı ...’s ... firmalarından teklifler topladığını, davacıya fuarda olması gereken teknik özellikleri ve önceki stant görsellerini mail yoluyla ileterek yönlendirmelerde bulunduğunu, neticede davacının sunduğu teklifin Borçlar Kanunu uyarınca sadece bir öneri niteliğinde kaldığını ve kabul edilmediği için taraflar arasında geçerli bir sözleşme kurulmadığını, ayrıca söz konusu tasarımın davacının özgün bir fikir ürünü olmayıp müvekkilin talimatları ve sektörde kullanılan genel geçer unsurlardan oluşması sebebiyle FSEK kapsamında eser niteliği taşımadığını iddia ederek asıl davanın reddini gerektiğini, karşı dava olarak ise davacı-karşı davalı adına tescil edilen tasarımın SMK anlamında yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını taşımadığını, dünyada benzerlerinin bulunduğunu ve tasarımcıya seçenek özgürlüğü tanımayan teknik bir yapıya sahip olduğunu belirterek tescilin hükümsüzlüğünü talep ettiğini, yerel mahkemenin ise hukukçu olmayan ve raporunda hukuki değerlendirme yaparak kanuna aykırı davranan bilirkişi heyetinin raporuna dayanarak asıl davayı kabul edip karşı davayı reddettiğini, bu kararın haksız ve hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını, asıl davanın reddini ve karşı davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir Davacı karşı davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ... ile ... firması arasında ... tasarlanması için defalarca mailleşildiğini ve ... isimli çalışanın "... Bey'den konuyu devraldım, bize 2-3 çalışma daha yapın" diyerek işi onayladığını, müvekkilinin büyük emek vererek hazırladığı özel tasarımları ve fiyat tekliflerini göndermesine rağmen davalının hiçbir izin almadan bu tasarımları başkasına yaptırıp Norveç'teki fuarda kullandığını, aralarında yazılı imza olmasa bile bu mail trafiğinin bir anlaşma olduğunu ve teklif bedelinin %20’si olan tasarım ücretinin mutlaka ödenmesi gerektiğini, davalının stantta sadece kurumsal renkler var demesinin bahane olduğunu çünkü tasarımın yerleşimi ve her detayının müvekkiline ait özgün bir fikir ürünü olduğunu, bilirkişi raporunda da fuarda kullanılan stantla müvekkilinin tasarımı arasında yadsınamaz bir benzerlik olduğunu, bunun haksız rekabet sayılacağının açıkça belirtildiğini, tasarımın Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli olduğunu ve davalının bu tasarımın yeni olmadığını iddia etmesine rağmen dosyaya hiçbir somut delil sunamadığını, bu yüzden yerel mahkemenin hem asıl davayı kabul etmesinin hem de karşı tarafa ait hükümsüzlük davasını reddetmesinin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davalının istinaf taleplerinin her iki dava yönünden de reddine karar verilmesini talep etmiştir. GEREKÇE:İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Asıl dava, davacıya ait stand tasarımının davalı tarafça haksız kullanılması nedeniyle tazminat, karşı dava ise, davacı adına ... tescil numaralı "..." başlıklı tasarım belgesinin hükümsüzlüğü taleplidir. TPMK kaydına göre, ... tescil numaralı tasarımın 21/04/2022 tarihinden itibaren 5 yıl müddetle davacı ... Ltd Şti adına tescilli olduğu anlaşılmıştır. Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.Bilirkişi heyetine ait 01/09/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;" davacı / karşı davalı tarafa ait 21.04.2022 Başvuru Tarihli ...Numaralı Tasarım Tescili ve teklif görseli ile Dava dilekçesi ekinde yer alan ... uygulama görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davaya konu fuar standının FSEK anlamında “eser” vasfını haiz olmadığı, davacının stand tasarımlarının ilk defa kamuya sunulduğu yer davalı tarafça yurt dışı fuarında olduğundan davacının tasarımının korunmasının SMK 59 kapsamında değil TTK 54 vd hükümleri çerçevesinde olabileceği, teknik inceleme kısmında davacının tasarımları ile davalı ürünleri arasında iltibasa sebebiyet verecek düzeyde benzerliğin söz konusu olduğunun tespit edilmesi dikkate alındığında davalının vaki eyleminin TTK 55/1-a-4 bendi gereğince haksız rekabet sayılacağı, dosyada mübrez davacının davalıya gönderdiği teklifte teklif bedelinin % 20’si tasarım ve çizim bedeli olarak belirtilmiş olup toplam teklifin 38.500 Euro olduğu dikkate alındığında bu miktarın % 20’si olan 7700 Euro tasarım bedeli talebinin TBK 50 ve 51 çerçevesinde tamamına mı yoksa belli bir kısmına mı hükmedileceği hususunun mahkemenin takdirinde olacağı, karşı dava yönündnen; davacı/karşı davalı tarafa ait ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 21.04.2022 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu, hükümsüzlük hususundaki takdirinin mahkemeye ait olacağı" belirtilmiştir.TTK 55/1-a-4 bendine göre; başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan eylemlerin haksız rekabet olduğu düzenlenmiştir. Somut olayda, davacı tarafından, davalının yurtdışında katılacağı fuar için ... tasarlayıp, fiyat teklifiyle birlikte davalı tarafa gönderildiği, davalı tarafından, davacının kendilerine gönderdiği stand tasarımının ayırt edilemeyecek kadar benzerini başkasına yaptırarak 10-13 Ocak 2022 tarihinde Oslo/Norveç'te düzenlenen ... Fuar’ına katılım sağladığı, yurtdışındaki fuarda kullandığı, stand tasarımının FSEK kapsamında eser vasfında olmadığı, davacının tasarımları ile davalı ürünleri arasında iltibasa sebebiyet verecek düzeyde benzerliğin söz konusu olduğunun tespit edilmesi dikkate alındığında, davacının davasını ıslah ederek TTK 54 ve devamı maddeleri çerçevesinde haksız rekabet hükümlerine dayandırdığı göz önüne alınarak, davalının eyleminin TTK 55/1-a-4 bendi gereğince haksız rekabet teşkil ettiğinin tespiti kararının dosya kapsamına uygun olduğu kanaatine varılmıştır.Davalı istinafında, yurt dışında yapılacak fuar için davacıdan teklif aldığını, neticede davacının sunduğu teklifin Türk Borçlar Kanunu uyarınca sadece bir öneri niteliğinde kaldığını ve kabul edilmediği için taraflar arasında geçerli bir sözleşme kurulmadığını ileri sürmüş ise de; davacının hazırlayarak davalıya sunduğu stand tasarımının, tasarım bedeli ödenmeksizin bir başkasına yaptırılması, davacının iş ürününden haksız yararlanma ve TTK 55/1-a-4 maddesine aykırılık teşkil ettiğinden, haksız rekabete yönelik davanın kabulü yerinde görülmüştür.Mahkemece alınan bilirkişi raporunda, davacının stand tasarımı çizim bedeli için teklif ettiği bedel de dikkate alınarak, tasarım bedelinin TBK 50 ve 51 maddeleri kapsamında 7.700 Euro olabileceği, dava tarihi olan 16/12/2022 tarihi itibariyle efektif satış kurunun 19,8769 olup TL karşılığının (19.8769x7.700=153.052,13 TL) olduğunun tespit edildiği, mahkemece bu tutar yönünden davanın kabulüne karar verilmesinin dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmıştır. Karşı dava yönünden yapılan değerlendirmede, dava konusunun davacı-karşı davalıya ait ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 21.04.2022 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu, bilirkişi heyet raporu ile tespit edildiği tasarımın hükümsüzlüğü koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla mahkemece karşı davanın reddine dair verilen karar yerindedir.Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davalı -karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Usûl ve yasaya uygun Bakırköy 1. Fikri Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 19/12/2023 tarih ve 2022/339 E., 2023/300 K. sayılı kararına karşı davalı- karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince asıl dava yönünden alınması gereken 10.451,29 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 2.650,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın davalı-karşı davacı tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince karşı dava yöünenden alınması gereken 732,00 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın davalı- karşı davacı tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4- Davalı karşı davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 5- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 16/04/2026