İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi 2024/364 E.

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO:2024/364
KARAR NO:2026/681
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İstanbul Anadolu 2. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ:21/11/2023
NUMARASI:2020/73 E. - 2023/276 K.
DAVANIN KONUSU:Tazminat (Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ:16/04/20266
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalılarla ...'nın ... isimli kitabı için 28.12.2015 tarihli Mali Hak Devir Sözleşmesi yapıldığını kitabın basıldığını ancak daha sonra gerek ... yayınları gerekse ... tarafından kitapta yer alan bazı şiirlerin izinsiz kullanımı nedeniyle uyuşmazlık çıktığını bu yayınevlerine telif bedeli ödenmek durumunda kaldığını, davalıların antolojide yer alan tüm şiirlerin de haklarının kendilerinde olduklarını beyan etmelerine rağmen bunun geç olmadığının anlaşıldığını bu nedenlerle sözleşmeyi feshettiklerini kitabı imha ettiklerini gerek ödemek zorunda kaldıkları telif bedellerinin gerek imha ve maliyetlerin ve kar kaybının ayrıca Manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Yapılan sözleşmenin derleme ... ile ilgili olduğunu derleme içerisindeki şiirlerin haklarının davacı yayıncı tarafından alınmasının gerektiğini bu nedenle davanın reddine karar verilesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İlk Derece Mahkemesi kararıyla; ... davacı ile davalılar arasında sözleşme ile devredilen esere ilişkin mali hakların ... isimli eserin kendisi olup ... içerisinde yer alan başka şairlere ait eserlerin zaten hak sahibi davalılar olmadığından davacıya devredilemeyeceği hususunun davacı tarafından da bilindiği veya bilinmesi gerektiği, davacının dayanak 3.6.1. Maddesinde yer alan 3. Şahısların ... sahipliğine ilişkin her türlü hak ve iddiaları ibaresinin ... isimli eserin hak sahipliğine ilişkin olup ... içerisinde yer alan diğer şiirlerin hak sahipliğine ilişkin olmadığı, davacının tanık beyanına göre de şablon sözleşme ile hazırlayıp davalılarca imzalanan ... bu sözleşme kapsamında yer alan 3.6.1. Maddesindeki ifadeleri geniş yorumlamak suretiyle antoloji içesinde yer alan eserlerin hak sahipliğine ilişkin sorumluluğun da davalılar da olduğu iddiasının hem sözleşme kapsamından anlaşılmadığı gibi hem de davacının yayınevi olması itibariyle bu durumdan davalılara sorumlu tutmasının iyi niyetli bir davranış olmadığı kaldı ki davaya konu eserden toplam 45.125 adet bandrol alındığı, eserin 15 adet baskı yaptığı, davacının ... bu ... nedeniyle de belli bir gelir elde ettiği hususu da dikkate alındığında dava dışı hak sahiplerine yapılan telif ödemelerinin davalıların sorumluğunda olmadığı anlaşıldığından DAVANIN REDDİNE, karar verilmiştir.
İSTİNAF:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ...'nın varisi olan davalıların antoloji hazırlarken diğer şairlerden izin alma sorumluluğunun tamamen kendilerinde olduğunu, FSEK’e göre mirasçıların bu hakları bizzat kullanabileceğini ama derleme ... yaparken başkalarının şiirleri için yetki almalarının şart olduğunu, sözleşmenin 3.6.1. maddesinde davalıların her türlü hak talebine karşı sorumlu olacaklarını açıkça taahhüt ettiklerini, sorumluluğun davalılara ait olduğunu, davalıların zararı karşılamaz zorunda olduğunu, mahkemenin yayınevinin bu durumu bilmesi gerektiğini söyleyerek hatalı karar verdiğini, sözleşmedeki maddenin yoruma kapalı olduğunu ve davalıların üçüncü kişilerin fiilini üstlenerek bir nevi garanti verdiklerini, davalıların "..." demesine güvenerek kitabı bastıklarını ama durumun böyle çıkmaması yüzünden yayınevinin piyasadaki itibarının yerle bir olduğunu, mahkemenin müvekkiliyle mahkemelik olan eski bir çalışanın taraflı beyanlarına inanmasının yanlış olduğunu, eksik inceleme yapan bilirkişi raporlarına karşı itirazlarının da dikkate alınmadığını belirterek, yerel mahkemenin davanın reddine dair verdiği kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.Davalılar vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davacı yayınevinin mahkemeye sunduğu sözleşmenin üstünün çizilmiş olduğunu ve ispat yükünü yerine getirmediğini, tanık olarak dinlenen kişinin yayınevinin eski genel yayın yönetmeni olup her şeyi bizzat bildiğini, müvekkillerinin sadece ...'nın mirasçısı olduğunu ve 1967'den beri basılan bu meşhur antolojideki diğer dev şairlerin şiirleri için yayınevinin kendisinin izin alması gerektiğini bilmemesinin imkansız olduğunu, ödenen telif bedeliyle tüm o ünlü şairlerin haklarının devredildiğini iddia etmenin piyasa gerçeklerine aykırı olduğunu, kanuna göre mali hak devrinin mutlaka yazılı ve kalem kalem belirtilerek yapılması gerektiğini ancak davacının elinde böyle bir belge olmadığını, tarihi yayınevinin basiretli bir tüccar gibi davranmayıp bile bile bu işe girdiğini ve diğer şairlerden itiraz gelince suçu müvekkillerine atmaya çalıştığını, sözleşmedeki 15 günlük düzeltme süresine uymadan haksız fesih yapıldığını, müvekkillerinin sahip olmadığı bir hakkı devretme yetkisinin zaten bulunmadığını ve davacının telif ödememek için böyle kötü niyetli bir yol izlediğini belirterek davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava,... isimli kitabın mali haklarından kaynaklanan sözleşme ve bu sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğine ilişkin, tazminat taleplidir. Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.23/05/2022 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle;"Davaya konu kitabın FSEK 6/f2/b.7 anlamında derleme ... olduğu, ...' nın davaya konu kitabın derleme ... sahibi olduğu, Taraflar arasındaki sözleşme bütünü incelendiğinde sözleşmenin davacı ile derleme ... sahibi ...' nın mirasçıları arasında ilk basımı 1967'de başka bir yayınevi tarafından gerçekleştirilen davaya konu ... isimli eserin yayımına ilişkin olarak yapıldığı, başka bir deyişle sözleşmenin davaya konu derleme eserin davacı tarafından eski basılmış hali ile yeniden yayımlanmasını amaçladığı, sözleşmenin 3.6 ıncı maddesinde tekeffül edilen hususun davaya konu “... ... 'in sahipliğine ilişkin” olduğu, tek tek derleme içerisinde yer alan şiirlerin de haklarının tekeffülü şeklinde yorumlanamayacağı, yayımcılarının antoloji tarzındaki derleme eserlerde devraldıkları hakların derleme esere ilişkin olduğunu derleme ... içeriğindeki eserleri de kapsamadığını bilmelerinin gerektiği, bu çerçevede Takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak kaydıyla davacının taleplerinin haklılığı konusundaki Takdirin Sayın Mahkemeye ait olacağı,Davacının taleplerinin Sayın Mahkemece haklı olduğu kanaatine varılması ihtimalinde ise, Mali Bilirkişisinin değerlendirmelerine göre; Ticari belgelerin incelenmesi sonucu;Davacı şirketin Dava konusu ... ile ilgili 18.841,78 TL ... A.Ş.' ye ve 60.166,25 TL ( Tazminat Vekalet Ücreti Arabuluculuk Ücreti) ... A.Ş.' ye olmak üzere toplam 79.008,03 TL tazminat masraf ödediği sunmuş olduğu belgeler ve ödeme dekontlarından anlaşıldığı, İmha edilen 2.817 adet kitap basım maliyeti ile bu kitapların satılması sonucu yoksun kaldığı net karın hesaplanması için dosya kapsamında ticari belge sunulmadığı, dolayısıyla iddiasını ispatlayan ticari belgelerin sunulmuş olması gerektiği, HMK md. 222 'ye göre tacir olan davacının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi gerektiği, Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise davacının ticari belgelere dayanak 79.008,03 TL zararının olduğu" belirtilmiştir.30/04/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle: "Davacı sözleşmenin 3.6. maddesi hükmünü gerekçe göstererek davalıların derleme içerisindeki şiirlerin hak sahibi olduklarını da tekeffül ettiklerini belirtmiş ise de bu maddede tekeffül edilen hususun davaya konu “derleme ...” in sahipliğine ilişkin olduğu, tek tek derleme içerisinde yer alan şiirlerin de haklarının tekeffülü şeklinde yorumlanamayacağı, yayımcılarının antoloji tarzındaki derleme eserlerde devraldıkları hakların derleme esere ilişkin olduğunu derleme ... içeriğindeki eserleri de kapsamadığını bilmelerinin gerektiği, KÖK rapordaki görüşümüzün değişmediği, bu çerçevede davacının taleplerinin haklılığı konusundaki Takdirin Sayın Mahkemeye ait olacağı kanaatine varılmıştır. Davacının ticari defterleri ve belgeleri üzerinden yapılan incelemede: Davacının imha edilen 2.817 adet kitabın baskı maliyetinin telif ücreti hariç 7.831,26 TL olduğu (davacı vekilinin dava dilekçesinde baskı maliyetini 4.979,00 TL belirttiği) Davacının ima edilen 2.817 adet kitabın imha edilmemesi halinde elde edeceği net cironun 26.536,14 TL olacağı ve bu tutar üzerinden telif ücreti ile hesaplanan baskı maliyetinin düşülmesi ile yoksun kalınan kazancının 13.882,18 TL olduğu, Davacının dava konusu kitapla ilgili ... A.Ş. ye ve ... A.Ş” ye yapmış olduğu ödemelerin ticari defterlerde kayıtlı olduğu, ... A.Ş.” ye 18.841,78 TL, ... " ye 60.166,25 TL olmak üzere toplam 79.008,03 TL tazminat masraf, tespit edildiği" belirtilmiştir.Davacı tarafından, müvekkili şirket ile ...' nın mirasçıları olan davalılar arasında ...' nın daha önce yayınlanmış olan ... - ... isimli eserin mali haklarının davacı şirkete devrine dair 28/12/2015 tarihli sözleşme düzenlendiği, sözleşme kapsamı yönünden davacı şirketçe ... kitap haline getirilerek basılıp satışa sunulduğu, kitap içerisinde yer alan şiirlerin hak sahipleri tarafından davacı şirkete izin alınmadan yayınladığına ilişkin bildirimde bulunulduğu, davacı şirket tarafından ... içerisinde bulunan bir takım şiirlerin hak sahibi olan ... A.Ş'ye toplamda 18.841,77-TL telif tazminatı ödendiği ve eserin yeni baskılarının yapılmayacağı ve elde kalanların ise imha edileceğinin kararlaştırıldığı, ... A.Ş'ye vekalet ücreti ve telif tazminatı olarak toplamda 60.166,25-TL., ödendiği ve eserin yeni baskılarının yapılmayacağı ve elde kalanların ise imha edileceğinin kararlaştırıldığı, Davacı tarafından, ödediği telif tazminatından ve ayrıca 15 Nisan 2019 tarihinde piyasadan toplanan ve stokta bulunan 2.817 adet imha edilen eserlerin KDV hariç baskı maliyeti 4.979,00-TL., ve davacı tarafından imha edilen eserleri satışa sunulması halinde 38.426,04-TL net kar elde edecekken bu kardan da mahrum kaldığını bu durumdan davalının sorumlu olduğunu ileri sürmektedir.Taraflar arasında imzalanan 28/12/2015 tarihli mali hakların devrine dair sözleşmenin, 3.6. maddesi "Yazar;3.6.1. "..."i tümü ile kendisinin meydana getirdiğini, "..."in içeriğinde üçüncü şahısların kişilik haklarını zedeleyici ifadelerin yer almadığını, "..."in sahipliğine ilişkin üçüncü şahısların her türlü hak ve maddi menfaat taleplerine karşı sorumlu olduğunu kabul eder,3.6.2. Bu sözleşme ile "İnkılap"a devrettiği mali haklarla ilgili olarak üçüncü şahıslara karşı yükümlülük altına girmediğini ve girmeyeceğini, üçüncü şahıslarla lisans veya devir anlaşmaları yapmadığını ve yapmayacağını beyan ve kabul etmiştir." şeklinde düzenlenmiştir.Somut olayda, taraflar arasındaki sözleşme bütünü incelendiğinde sözleşmenin davacı ile derleme ... sahibi ...' nın mirasçıları arasında ilk basımı 1967’de başka bir yayınevi tarafından gerçekleştirilen, davaya konu ... isimli eserin yayımına ilişkin olarak yapıldığı, başka bir deyişle sözleşmenin davaya konu derleme eserin davacı tarafından eski basılmış hali ile yeniden yayımlanmasını amaçladığı, sözleşmenin 3.6 ıncı maddesinde tekeffül edilen hususun davaya konu “... ’in sahipliğine ilişkin” olduğu, tek tek derleme içerisinde yer alan şiirlerin de haklarının tekeffülü şeklinde yorumlanamayacağı, yayımcılarının antoloji tarzındaki derleme eserlerde devraldıkları hakların derleme esere ilişkin olduğunu derleme ... içeriğindeki eserleri de kapsamadığını bilmelerinin gerektiği, davalıların davacının taleplerinden sorumlu tutulamayacağından mahkemece davanın reddine dair verilen karar dosya kapsamına göre yerindedir.Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Usûl ve yasaya uygun İstanbul Anadolu 2. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 21/11/2023 tarih ve 2020/73 E., 2023/276 K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,
3- Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,
5- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 16/04/2026