İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi 2024/359 E.

T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 44. HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I DOSYA NO:2024/359 Esas KARAR NO:2026/582 İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ:İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi TARİHİ:13/07/2023 NUMARASI:2020/396 E. - 2023/158 K. DAVANIN KONUSU:Tespit, Maddi ve Manevi Tazminat (FSEK Kapsamında) İSTİNAF KARAR TARİHİ:09/04/2026 Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda; G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :DAVA DİLEKÇESİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ...'ın 2017 yılında ... Yayınlarından çıkan "..." isimli şiir kitabında "... - ..." başlığıyla kendi yazdığı bir şiirinin yayınlandığı, davacının eser sahibi olduğunu, mali ve manevi hak sahibi olduğunu, FSEK 15. maddesi uyarınca "adın belirtilmesi salahiyeti" olup, davacının eserlerinde kendi adını kullanma hak ve yetkisine sahip olduğunu, davacının eserlerine yapılacak her türlü atıfta isminin zikredilmesi gerektiğini davacının isminin hiç zikredilmemesi, yanlış zikredilmesi yahut karıştırmaya mahal verecek şekilde zikredilmesinin davacının manevi haklarına tecavüz oluşturacağını, ... Başkanlığı (...) tarafından 25.10.2020 tarihinde gerçekleştirilen 2020 yılı Kamu Personeli Seçme Sınavı (...) Ön Lisans-Genel Kültür Testi'nde davacının yukarıda anılan şiirinden alıntı yapılmış olup, ancak şiirin şairi olarak davacı yerine ... olarak aşağıdaki şekilde gösterildiğini, "Şiirlerinden anlaşıldığı kadarıyla tek başına kalmaktan korkan ... "demli çayı bardakta karıştırıp bir başına doyasıya yudumlamanın" değil, "...?" diyen bir sesin hasretindedir. Oysa inan bir başına sabah erkenden kalkıp çayın renginin ne kadar güzel olduğunu fark etmeli, çayı artık şekersiz içebilmeli. Bu parçada altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?'' Verilen sorudan da anlaşılacağı üzere ...'nin ilgili sorusunda müvekkilinin "... - ..." şiirinden bahsedildiğini, ancak şiirin şairi sanki ...' e ait gibi "... tek başına kalmaktan korkan ..." şeklinde ifadede bulunulduğunu, ...'nin yapacağı alıntılamalarda/atıflarda eser sahibinin adını herhangi bir yanlışlığa yahut karışıklığa mahal vermeyecek şekilde zikretmesi gerektiğini, ... gibi insanların bilgilerini ve becerilerini sınayan bir kurumdan da bu hakka gereği gibi riayet edilmesi gerektiği, öncelikle söz konusu şiirin davacıya ait olduğunun tespitini talep ettiklerini, manevi hakka tecavüzde bulunan gerek aslına gerekse de çoğaltılmış nüshalarına eser sahibinin adını derç etmeye mecbur olup, ...'nin yapmış olduğu ... her ne kadar belirli bir zaman diliminde ve sadece sınava girenlerle buluşuyor gibi görünse de sınav soruları ...'nin internet sitesinde sınava girenlere karşı yayınlanmaya devam ettiği gibi ..., sınav sorularının yayın hakkını gerek gazetelere gerek de yayın evlerine telif ücreti karşılığı verdiğini, ...'nin söz konusu tecavüz halini tüm sonuçlarıyla beraber ortadan kaldırmasının gerektiğini, Davalının eyleminin aynı zamanda eser sahibi olan davacının mali haklarına da bir tecavüz oluşturduğunu, Davalı ..., davacının eserini kullanarak bir gelir elde ettiğini, ...'nin ... sınav sorusunda davacının şiirini kullanmış olması FSEK'in 34'üncü maddesi çerçevesinde düşünülse dahi FSEK 34 ile ilgili istisna, sadece edebi eserin kullanımı ile sınırlı olup, davalının edebi eseri kullanmakla sınırlı bir işlemde bulunmamakta, aynı zamanda içinde davacının eserinin de bulunduğu sınav sorularının yayım hakkını yayın evleri, gazeteler gibi yerlere belirli bir telif ücreti karşılığında devrettiğini, zira çıkmış sınav soruları oldukça değerli olduğundan birçok yayın evi, gazete çıkmış sınav sorularını yayınlayabilmek için ...'ye bu telif bedelini ödediğini, bu sebeple FSEK m. 68 uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin üç katının davalıdan tahsilini talep ettiklerini, davacıya ödenmesi gereken rayiç bedel hesaplaması da ancak bilirkişilerce yapılabileceğinden belirsiz alacak davası olarak ikame edildiğini, davalının eylemlerinin kabul edilebilir bir yanı olmayıp, internet arama motorlarında yapılacak çok kısa bir araştırmada dahi şiirin ...'e değil, davacıya ait olduğu anlaşılacağını, böylesi bir kurumun böylesi bir hataya mahal vermesinin davacıyı manevi olarak zarara uğrattığını, ...'nin mahal vermiş olduğu bilgi kirliliğini göstermek açısından sosyal medya platformlarında ... sınavı sonrası yazılmış kimi paylaşımları mahkemeye sunduklarını (Ek-2), ...'nin mahal verdiği bilgi kirliliği hızlı bir şekilde yayılarak davacının tanınırlığı ve bilinirliğini ciddi manada zedelediğini, yaşayan bir sanatçı, şair olarak davacının tanınırlığını ve bilinirliğini olumsuz etkileyen, kendisini ciddi manada elem ve keder içine sokan söz konusu durum için 40.000,00-TL manevi tazminat talep ettiklerini, ... tarafından alıntılanan şiirin davacıya ait olduğunun tespitine; tespitle beraber davacının tecavüz edilen manevi hakları için; Masrafları ...'ye ait olmak üzere hükmün 3 gazetede yayınlanmasına; ...'nin resmi internet sitesinde söz konusu yanlışlığın düzeltilmesine yönelik bir açıklama yapılmasına, her ne kadar ... sınavının niteliği gözetildiğinde sorular üzerinde değişiklik yapılmasının mümkün olmadığı kabul edilse de; Soruların yayınlandığı ...'nin kendi internet sitesinde söz konusu soruyla birlikte asıl eser sahibinin davacının olduğuna dair bilgilendirme yapılmasına; ...'nin telif hakkı kapsamında kullanım hakkını devrettiği tüm kişilere verilecek nüshalarda soruyla birlikte asıl eser sahibinin davacının olduğuna dair bilgilendirme ile birlikte devir yapılmasına, daha önce yapılmış kullanım hakkı devri var ise ...'nin bu kişilere bildirimde bulunarak eser sahibinin Müvekkilim olduğuna dair bilgilendirme yapmasına, çoğaltılmış nüshalarda asıl eser sahibinin davacının olduğuna dair bilgilendirme yapılmasına, davacının tecavüz edilen mali hakları için FSEK hükümleri gereğince rayiç bedeli tespitine; fazlaya ilişkin hak ve taleplerimiz saklı kalmak üzere FSEK m. 68/1 uyarınca rayiç bedelin 3 katı kadar bedel için şimdilik 50,000-TL bedelin tecavüzün vuku bulduğu sınav tarihi olan 25.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'den tahsiline, davacının tecavüz edilen manevi ve mali haklarının kendisinde yarattığı elem ve kedere karşılık olarak 40.000-TL manevi tazminatın tecavüzün vuku bulduğu sınav tarihi olan 25.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte Davalı ...'den tahsiline, karar verilmesi talep edilmiştir. CEVAP DİLEKÇESİ:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın davasının hukuki dayanaktan yoksun, haksız ve yasaya içtihatlara aykırı olduğunu, davalının 6114 sayılı Kanun uyarınca başta Yükseköğretim kurumlarında önlisans, lisans ve lisansüstü öğretim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti veya yerleştirilmesi,Yükseköğretim kurumlarında atama veya yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere, ulusal ve uluslararası her türlü bilim yetenek veya yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemleri ile mevzuatla verilen diğer görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip bir kuruluş olduğunu, 15/07/2018 tarihli ve ... sayılı resmi gazetede yayınlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı İlgili İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkındaki Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin ...nın Teşkilat Görev Ve Yetkilerine İlişkin Usul Ve Esasları Düzenleyen 25. Bölümde Yer Alan Tanımlarda; Kurumun gelirleri başlıklı 351. maddesinde “...'nin gelirleri arasında yurtiçi ve yurtdışı sınav ölçme ve değerlendirme ve Yerleştirme hizmeti karşılığında alınacak ücretler ile Yayın ve telif haklarından alınan ücretlerin yer aldığı,” Temel ilkeler başlıklı 7/8 Maddesinde; “Soru hazırlama faaliyetlerine ilişkin olarak yayımlanmış ve alenileşmiş her türlü yazılı görüntülü ve sesli eserlerden yararlanılması veya iktibas yapılması eğitim ve öğretim kapsamında değerlendirildiğini, eser ve Eser sahibinin kimliği gizli tutulduğunu, soruların hazırlanması, soru havuzunun oluşturulması ve şifrelenmesi, basılı veya elektronik ortamda yapılan sınav sorularını ve güvenliğinin sağlanması hususlarına ve sınav türlerine ilişkin usul ve esaslar ile sınavlarda görev alacakların uyması gereken hususlar yönetmelikle düzenlenir” sınav güvenliği başlıklı 9. Maddesinde “1.Sınav soruları ile bunları hazırlamakla görevlendirilmiş olan kişilerin kimlikleri gizli tutulur soru havuzundaki sorular hiçbir koşul altında kısmen ya da tamamen üçüncü şahıslara verilmez adli ve idari soruşturma ve kovuşturmalarda soru havuzuna erişim için Cumhurbaşkanının izi gereklidir. Sorular ve cevapları yapılan sınav sona erdikten sonra yönetim kurulu kararına istinaden özel erişim usulleri ile adayları açıklanabilir.” 5846 sayılı Kanunun 2. maddesinde İlim ve edebiyat eserlerinin tanımlandığı, sınavlarda yer alan soruların ilim ve edebiyat eserlerinden sayıldığı, yine 5846 sayılı FSEK. nun 10. Maddesi gereğince ... Başkanlığının yılın 42 haftası sınav düzenleyen, uyguladığı tüm sınavlarda soruları hazırlayan ve hazırlatan kamu tüzel kişiliğini haiz mali ve manevi hakları kullanma yetkisine haiz bir araya getiren sıfatı ile Eser sahibi olduğunu, ...'nin sınavları düzenlediğini ölçme ve değerlendirme işlemleri yaptığını sınav organizasyonları gerçekleştirildiğini ve mevzuat gereğince sınavın hazırlanması uygulanması değerlendirilmesi ve Yerleştirme işlemlerinin yapılması olmak üzere Organizasyon üstlendiğini, uygulanan sınavlarda tüm alanlarda geçerli olmak üzere hazırlanan her bir soru için soru yazımı denetim, bilimsel denetim, Türkçe dil denetimi, referans kontrolü, matbaa seçimi, benzerlik kontrolü, baskı öncesi bütüncül kontrol adımlarını izleyerek sınav hazırlanmakta, her bir soru için en az 3, yaygın olarak 5 akademisyenin görev almakta olduğunu, bu süreçten geçen ve onaylanan soruların ilgili sınavlarda sorulmaya aday soru olarak soru Bankası'na gönderildiğini, davaya konu sorunun 25/10/2020 tarihinde uygulanan 2020 ... Önlisans Genel Kültür Testinde 3, soru olarak yer almış olup aşağıdaki şekilde olduğunu; “Şiirlerinden anlaşıldığı kadarıyla tek başına kalmaktan korkan ... “...” değil, “...?” diyen bir sesin hasretindedir. Oysa İnsan bir başına sabah erkenden kalkıp çayın renginin ne kadar güzel olduğunu fark etmeli, çayı artık şekersiz içebilmeli. Bu parçadan altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir? A) Yalnızlığa uyum sağlamak- B) hayattan keyif almak- C) özgürce hareket etmek - D) alışkanlıklardan uzaklaşmak-E) duygulara önem vermek, Doğru cevap A, davacı tarafın, dava konusu soruda davacıya ait şiirden bahsedildiği ve Eser sahibinin ... gösterildiği iddiası ile huzur'daki davayı açmış ise de ... sınavlarının uygulanma şekli bir amacı dikkate alındığında doğrudan alıntı yapılan görüş ve düşüncenin kime kimlere ait olduğu bilgisi eklenmesi, 6114 Sayılı Kanunun ... Hizmetleri Hakkındaki Kanunun 7. Maddesinin 8 Bendine Göre gizli tutulan bilgilerden sayıldığını,Soru hazırlama faaliyetlerine ilişkin olarak yayınlanmış ve alenileşmiş her türlü yazılı görüntülü ve sesli eserlerden — yararlanılması - veya iktibas yapılmasının eğitim ve öğretim kapsamında değerlendirileceğini, Eser ve Eser sahibinin kimliği gizli tutulur düzenlemesi gereğince eserden yararlanılmasının ve bunu Sınav sorularında alıntı olarak göstermemesinin bir hak ihlali ortaya çıkarmayacağının aşikar olduğu, söz konusu düzenleme ile 5846 sayılı FSEK. nun yanı sıra eğitim ve öğretim kapsamında değerlendirileceği, fakat Eser ve Eser sahibinin kimliği gizli tutulması yasal bir zorunluluk haline getirildiği, aslında yapılan işin muhteviyatı ve hayatın olağan akışına uygun olduğunu, sonuç olarak davacının taleplerinin yasal düzenlemeye aykırılık teşkil edeceğine, uygulanan sınavlarda her bir soru için iktibas yapılması işin doğası gereği olup bu durumun FSEK Madde 34 ve 35 de düzenlendiğini, sonuç itibariyle davacının her bir soru için atıf yapılması yahut iktibas edildiği kaynağın gösterilmesinin kamu yararına da aykırı olduğunu, bu aşamada sorunun oluşturulmasına da değinmek gerektiğini, soru metninin; ...'ın ... -Türk Kültüründe Çay-, (2. Baskı, Kitabevi Yayınları, İstanbul, 2008, Sayfa 40) adlı çalışmasından yararlanılarak oluşturulduğunu, bu çalışmada ...'den ve söz konusu şiirden aşağıdaki şekilde bahsedildiğini; ... de çay ..., türlerinden anlaşıldığına göre yalnızlıktan çok korkar. O kendine her tarzıyla, yalnızlığı anlattığı bir şiirinde sözü çaya getirir; ... Yalnızlığa dayanırım da, bir başınalığa asla Yaşlanmak hoş değil duvarlara baka baka Bir dost göz arayışıyla, Saat tıkırtısıyla.... ..., geçinir gideriz bir mutlulukla, Ama; “...” diyen biri olmalı, Bir telefon sesi çalmalı ... da olsa kulağımda. Yoksa, zor değil, hiç zor değil, demli çayı bardakta karıştırıp, Bir başına yudumlamak doyasıya Ama; “...? “ Diye soran bir ses olmalı ya ...” Şiirin sonunda 7 rakamı ile düşülmüş dipnotta ise ...'ın verdiği künye bilgisi (atıf/alıntılama) şu şekildedir: “..., ..., ..., 26 Mart 2004 sayfa 17.” bu şiir “...” başlığıyla ve ... imzasıyla, ... tarafından da yayınlanmıştır (bakınız Melih Aşık, Açık Pencere Milliyet 18 Nisan 2004 sayfa 15 Kitabın sayfaları delil olarak sunulmuştur) burada görüleceği üzere yararlanılan kaynakta da davacının ismi belirtildiğini, 6114 sayılı kanunun 7/8 maddesi gereğince FSEK madde 15'e göre adın belirtilmemesi durumu söz konusu olmadığını, Eser sahibi olarak ...'in gösterilmesinin de söz konusu olmadığını, alıntı yapılan eserden doğrudan bir alıntı yapılmamış olup iktibas serbestisi sınırları dahilinde soruların hazırlandığını, burada davacının isminin kasten kusurla veya haksız fiil olarak belirtilmemesi karıştırılması veya yanlış zikredilmesinden bahsedilemeyeceğini, davacı manevi tazminat olarak 40.000 TL talep etmiş olup FSEK nun 14-17 maddeleri arasında Eser sahibinin manevi haklarının düzenlendiğini, davalının herhangi bir tecavüzü olmadığını, FSEK nun 20- 29 maddeleri arası mali hakların belirtilmiş olduğunu, davacı taraf hangi hakkını zarar gördüğüne dair hukuki sebeplere ortaya koymadığını, FSEK 68 maddesi gereği sözleşme yapmış olsaydı isteyebileceği bedelin veya tespit edilecek rayiç bedelin en çok 3 kat fazlasını talep etmiş olup, talebini belirsiz alacak davası olarak belirtilmiş olup, davacı tarafın taleplerini belirli hale getirmesinin gerektiğini, davalının FSEK kapsamında davacının herhangi bir mali ya da manevi hakkına tecavüz de bulunmadığını, Yönetim kurulu kararı doğrultusunda Yayma ve çoğaltma hakkını kullanmak isteyen yayınevleri sözleşme akdi ve telif ücreti ödemek suretiyle Yayma ve çoğaltma hakkını kullanmakta olup, yine yönetim kurulu gereği 2020 ... önlisans için 5 yıllık üyelik ücreti olarak 26.000 TL belirlenmiş, 1 yıllık üyelik ücreti de 5.200'TL, 1 aylık ücret 433 3.33 TL, 1 günlük ücret 14,4 4 TL olarak belirlenmiş olduğunu, 25/12/1020 tarihinde uygulanan ... önlisans sınavı ile ilgili hiçbir telif sözleşmesi imzalanmamış olduğunu, son 5 yılda yapılan sözleşmeler arasında ise ... önlisans telif haklarının alındığı bir sözleşme bulunmakta olup örneğinin delil olarak sunulduğunu, Söz konusu sınavda 60 adet genel yetenek, 60 adet genel kültür olmak üzere 120 toplam soru olduğunu, davacının haklı olduğu kabulü anlamına gelmemekle birlikte bilirkişiler tarafından yapılacak değerlendirmeler de sadece davaya konu soru ve bu sorunun sınavda bir kere kullanılması nedeniyle bir gün olarak, bu mümkün değilse davanın açıldığı tarih olan 25/11/2020 tarihine kadar inceleme yapılmasının talep edildiği, Bu bağlamda 2020 ... önlisans için 1 yıllık üyelik ücreti 5.200 TL bakımından, bir soru için yıllık 43,33 TL, 1 aylık 433,33-TL bakımından bir soru için 0,36TL, 1 günlük ücreti 14.44- TL bakımından bir soru için 0,12 TL telif ücreti ödenmesi gerektiğini davacının manevi tazminatın talep koşullarının mevcut olmadığını, davacının talepleri göz önüne alındığında FSEK madde 67 gereği, sadece 3 gazetede yayımlanmasının istenmesinin hukuken kabul edilebilir olup diğer taleplerinin dayanağının olmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk derece mahkemesi 2020/396 esas, 2023/158 karar sayılı, 13/07/2023 tarihli kararı ile; "Davacının 2017 yılında yayınlanan "..." isimli şiir kitabının sahibi olduğunu, şiir kitabı içerisinde yer alan "...-..." isimli şiir içerisinde yer alan "..." ibaresini davalı kurumca gerçekleştirilen 25/10/2020 tarihli ... ön lisans-genel kültür testinde ...'e ait şiirden alıntılanmış gibi gösterildiğini, bu durumun FSEK ten kaynaklanan maddi manevi hakların ihlali niteliğinde olduğu iddia edilerek yanlışlığın düzeltilmesi ve eser sahipliğinin tespiti, maddi manevi tazminat talebinde bulunulduğu, davalı tarafından sunulan cevap dilekçesi ile davalı kurumun 6114 sayılı kanunun 7. Maddesinin 8. Bendi uyarınca alenileşmiş eserden iktisap yapılması eğitim ve öğretim kapsamında değerlendirilir hükmü kapsamında kaldığını, bu sebeple herhangi bir hak ihlali olmadığını, davacının maddi manevi zararının da gerçekleşmediğini belirterek davanın reddini talep ettiği, mahkememizce aldırılan 08/12/2021 tarihli bilirkişi raporunda davacının ...- ... isimli şiirin eser sahibi olduğunu, davalının faaliyetlerinin eğitim istisnası kapsamında olduğu fakat davacının isminin yanlış yazılması suretiyle manevi haklarının ihlal edildiği, yönünde görüş bildirildiği, itiraz üzerine aldırılan ayrıca maddi tazminat talebi yönünden de değerlendirilmesi için aynı heyetten 26/12/2022 tarihli ek rapor aldırıldığı, ek raporda maddi tazminat hesabının yapılamadığı, daha sonra davaya konu ... sorularını yayınlayan yayın evlerinden istenen bilgi ve belgeler kapsamında aldırılan 15/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda da maddi tazminatın 216,67 TL olarak hesaplandığı, davacının üç katını talep edebileceğinin belirtildiği, buna göre tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde davacının 2017 yılında ... yayınlarında çıkan "..." isimli şiir kitabında yer alan "...-..." isimli şiirinde yer alan "..." isimli ifadesinin davalı kurumca gerçekleştirilen 25/10/2020 tarihli 2020 ... ön lisans genel kültür sınavında "..." ifadesi soru metninin içerisinde yer alıp şair ...'e aitmiş gibi gösterildiği, gerek dosya içerisindeki bilgi ve belgeler gerek bilirkişi raporunda "..." dizesinin yer aldığı, şiirin eser sahibinin davacı olduğu fakat davalı kurumca bu dizenin şair ...'e aitmiş gibi gösterildiği, bu hususta sehven de olsa hata edildiği kanaatine ulaşıldığı, davalı kurumca bu şekilde yapılan hatanın 6114 sayılı ... kanunu ve 5846 sayılı FSEK kanunun 34. Maddesi uyarınca iktisap serbestiyesi dahilinde belirli bir ölçü dahilinde iktisap yapılabileceği, fakat davalı kurumca iktisap serbestisi içerisinde ölçülü oranda iktisap yapılmış ise de eser sahibi davacının ismini belirtilmemiş olması sebebiyle davacının FSEK 68 ve 70. Maddeleri uyarınca maddi ve manevi haklarının ihlal edildiği, bu sebeple her ne kadar davalı kurumun davaya konu eserden yapmış olduğu alıntı eğitim öğretim faaliyeti kapsamında iktisap serbestiyesi içerisinde değerlendirilmiş ise de eser sahibi davacının isminin belirtilmeyip eser sahibi başkasıymış gibi belirtilmesi karşısında bu durumun FSEK 15. Maddesi kapsamında adın belirtilmesi hakkını ihlal ettiği yine davacının mali haklarından yayma haklarının da ihlal edildiği bu suretle davacının eser sahibi olarak kendi adının belirtilmesi yönündeki tecavüzün tespiti ve refi ile maddi manevi tazminat taleplerinde haklı olduğu kanaatine ulaşıldığı, maddi tazminat talebi yönünden davalı kurumca davaya konu ... sorularının yayınlanması ve yayınlanması amacıyla satılmış olduğu yayın evlerinden gelen bilgi ve belgelere göre davacı ile sözleşme yapılmış olsaydı ödenmesi gereken miktarın 216,67 TL olduğu, davacının FSEK 68 maddesi kapsamında davacının bu bedelin 3 katını talep edebileceği, davacı tarafından 3 kat talepte bulunulduğu ve maddi tazminat miktarının 650,01 TL olarak hesaplandığı, manevi tazminat yönünden de dosya içerisindeki belgeler, davalı kurumun sınav sorularını hazırlarken eser sahiplerinin belirlenmesi ve haklarının gözetilmesi bakımından yeterince özen göstermemesi sebebiyle ihmal suretiyle davacının manevi haklarının ihlal edilmesi ve bu yönde davacının bahse konu sınavda kendi eserinin başkasına aitmiş gibi gösterilmesi sebebiyle üzüntü duyduğu, sosyal ekonomik araştırma tutanağı ve dosya kapsamı da dikkate alınarak takdiren 15.000,00 TL manevi tazminatın dosya kapsamına uygun olduğu anlaşıldığından davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile, ... tarafından gerçekleştirilen 25/10/2020 tarihli ... "..." ibaresinin davacının eserinden alıntı yapıldığının tespitine, bu sebeple davalının resmi internet sitesinde söz konusu yanlışlığın düzeltilmesine ilişkin açıklama yapılmasına ve soru kitapçıklarının dağıtıldığı ve devredildiği kurum ve kuruluşlara bu hususta bilgilendirme yapılmasına,Hükmün Türkiye' de yayın yapan 3 büyük gazeteden birinde ilanına, Maddi tazminat talebi yönünden:Davanın KABULÜ ile, 650,01 TL maddi tazminatın 25/10/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Manevi tazminat talebi yönünden: Davanın KISMEN KABULÜ ile, 15.000,00 TL Manevi tazminatın 25/10/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine" karar vermiştir. İSTİNAF:Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin 5846 sayılı Kanun uyarınca sınav sorularının ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olduğunu, müvekkilinin 6114 sayılı Kanun’un verdiği yetkiyle soruların hazırlanması ve organizasyonu sürecinde mali ve manevi hakları kullanmaya yetkili tek kamu tüzel kişisi sıfatıyla hareket ettiğini, sınav sorularının oluşturulmasında akademisyenler ve uzmanlar tarafından yürütülen çok aşamalı bilimsel denetim süreçlerinden geçtiğini ve akademik bir titizlikle yürütüldüğünü, dava konusu sorunun aslında ...’ın "..." isimli eserinden iktibas serbestisi sınırları dâhilinde faydalanılarak hazırlandığını, 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin 8. bendi uyarınca soru hazırlama faaliyetlerinde yararlanılan eser ve eser sahiplerinin kimliğinin gizli tutulmasının yasal bir zorunluluk olduğunu ve bu durumun sınav güvenliği ile fırsat eşitliği ilkelerinin bir gereği sayıldığını, davacının dava ve talepleri açıkça bu yasal düzenlemeye aykırılık teşkil ettiğini,uygulanan sınavlarda her bir soru için iktibas yapılmasının işin doğası gereği olduğunu, bu durumun FSEK m. 34 ve 35' de düzenlendiğini, davacının her bir soru için atıf yapılması yahut iktibas edildiği kaynağın gösterilmesi kamu yararına da aykırı olduğunu, dolayısıyla davacının isminin belirtilmemesinin bir hak ihlali veya haksız fiil teşkil etmediğini, manevi ve maddi tazminat şartlarının oluşmadığını, davacının FSEK kapsamında mali ve manevi haklarına bir tecavüzde bulunulmadığını, talep edilen maddi tazminat miktarlarının kurumun yerleşik telif ücreti tarifeleriyle (günlük ve yıllık birim fiyatlar bazında) uyuşmadığını ve diğer ilan/düzeltme taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun'un gereğince uygulanan sınavlarda Kanun'un 9. maddesinde yer alan düzenleme gereği soru hazırlama sürecindeki akademisyenlerin kimliği gizli tutulduğu, yine aynı madde gereği soru havuzundaki soruların adli ve idari soruşturma ve kovuşturmalarda soru havuzuna erişim için Cumhurbaşkanının izni gerekli olduğunu, mezkur Kanun'un 7. maddesinin 8. bendi göre soru hazırlama faaliyetlerine ilişkin olarak, yayımlanmış ve alenilesmi her türlü yazılı örüntülü ve sesli eserlerden yararlanılması veya iktibas ürünü olarak ortaya çıkan sorularda iktibas serbestisi dâhilinde eserlerin kullanıldığı dikkate alındığında, davacının tüm tespit talepleri, manevi haklarına yönelik taleplerinin tamamı ile manevi ve maddi tazminat istemlerinin reddini nihayetinde de davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. İSTİNAFA CEVAP:Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalının, ... Kanunu'nun 7'inci maddesinde belirtilen "Soru hazırlama faaliyetlerine ilişkin olarak yayınlanmış ve alenileşmiş her türlü yazılı, görüntülü ve sesli eserlerden yararlanılması veya iktibas yapılması eğitim ve öğretim kapsamında değerlendirilir..." hükmü uyarınca soru hazırlama faaliyeti çerçevesindeki tüm iktibasların FSEK'in 34'üncü maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürdüğünü, ilgili Kanun hükmünde de bir eserden eğitim ve öğretim amacıyla yapılacak her türlü iktibasta eser sahibinin isminin mutat bir şekilde zikredilmesi gerekmekle birlikte söz konusu serbestlik eser sahibinin meşru menfaatlerine (mali ve manevi haklarına) aykırı bir şekilde kullanılamayacağının yer aldığını, ilgili kanun hükmü gereği yapılacak her türlü iktibas eser sahibinin mali ve manevi haklarına aykırı bir şekilde kullanılamayacağını, dava konusu sınav sorusunda eser sahibinin yanlış zikredilmesi ilk derece mahkemesinin de tespit edildiğini, müvekkilinin mali ve manevi haklarına tecavüz oluşturduğundan bahisle usul ve yasaya uygun mahkeme kararının onanmasını ve davalının istinaf isteminin reddini talep etmiştir. GEREKÇE:İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava; davalı kurumun düzenlediği ''...'' eser sahibinin yanlış gösterilmesinden kaynaklı olarak söz konusu eserin davacıya aidiyetinin tespiti ile FSEK 68. madde kapsamında üç kat maddi tazminat ve FSEK 70. madde kapsamında manevi tazminat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi tarafından davanın kısmen kabulüne karar verildiği, davalı vekili tarafından yukarıda yazılı sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür. Dosyanın tetkikinde; davacı ...'ın "..." isimli şiir kitabında yer alan "... - ..." başlıklı; "..." ilim ve edebiyat eserinin sahibi olduğu hususunda ihtilafın bulunmadığı, davalı kurumca gerçekleştirilen 25/10/2020 tarihli 2020 ... ön lisans genel kültür sınavında soru metninin içerisinde eserinin yer almasına rağmen şair ...'e aitmiş gibi gösterildiği iddiası ile eser sahibi olduğunun tespiti ile FSEK 68. maddesi gereğince üç kat tazminat, FSEK 70. maddesi gereğince manevi tazminat talep edildiği, davalı tarafın ise istinaf sebepleri kapsamında, bahsi geçen soruda ...'in eser sahibi olarak gösterilmediğini, eğitim ve öğretim faaliyeti kapsamında iktibas serbestisinin bulunduğunu, böylece maddi ve manevi tazminat koşullarının oluşmadığını ileri sürerek mahkeme kararının kaldırılmasını talep ettiği görülmüştür Davalı kurum vekili tarafından, bahsi geçen soruda ...'in eser sahibi olarak gösterilmediği ileri sürülmüş ise de '' Şiirlerinden anlaşıldığı kadarıyla tek başına kalmaktan korkan ... “demli çayı bardakta karıştırıp bir başına doyasıya yudumlamanın” değil, “...?” diyen bir sesin hasretindedir. Oysa İnsan bir başına sabah erkenden kalkıp çayın renginin ne kadar güzel olduğunu fark etmeli, çayı artık şekersiz içebilmeli. Bu parçadan altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir? '' şeklindeki soru metni kapsamında davacıya ait eserdeki mısraların yer aldığı ve dizenin şair ...'e ait gibi gösterildiği saptanmıştır. Böylece FSEK 15. maddesinde düzenlenen davacının eser sahibi olarak adın belirtilmesine ilişkin manevi hakkının ihlal edildiği anlaşılmıştır. Bu yönü ile tespit taleplerinin kabulüne ve davacı yararına somut olay adaletine uygun şekilde 15.000-TL manevi tazminata hükmedilmesinde isabetsizlik görülmemiştir. Bununla birlikte FSEK 68. maddesi kapsamında üç kat maddi tazminata hükmedilmiş ise de davalı kurum eğitim ve öğretim faaliyetleri kapsamında davacıya ait eserden oluşturulan sorunun iktibas serbestisi kapsamında kaldığını ileri sürmüştür. Somut olaya uygulanması gereken FSEK 34. maddesi gereğince, yayımlanmış ilim ve edebiyat eserlerinden maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde iktibaslar yapılmak suretiyle, hâl ve vaziyetinden eğitim ve öğretim gayesine tahsis edildiği anlaşılan seçme ve toplama eserler vücuda getirilmesi serbesttir. Nitekim davalı ..., 6114 sayılı Kanun kapsamında bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile yerleştirme işlemlerini yerine getirmekle yetkili kamu tüzel kişisi olup eğitim ve öğretim faaliyetleri kapsamında davacıya ait eserden oluşturduğu soru yönünden FSEK 34. maddesi kapsamında gayesi çerçevesinde haklı ve makul ölçüde alıntı yapılmış olduğu tespit edilmiştir.Dolayısıyla yanılgılı değerlendirme ile davacının mâli hakkının ihlal edildiği sonucuna varılarak üç kat maddi tazminata hükmedilmesi kanuna aykırı bulunmuştur.Tüm bu nedenlerle istinaf edenin sıfatı ile istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/2 maddesi gereğince kısmen kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına,''Davanın KISMEN KABULÜ ile, ... tarafından gerçekleştirilen 25/10/2020 tarihli ... "..." ibaresinin davacının eserinden alıntı yapıldığının tespitine, bu sebeple davalının resmi internet sitesinde söz konusu yanlışlığın düzeltilmesine ilişkin açıklama yapılmasına ve soru kitapçıklarının dağıtıldığı ve devredildiği kurum ve kuruluşlara bu hususta bilgilendirme yapılmasına, Hükmün Türkiye' de yayın yapan tirajı yüksek üç gazeteden birinde ilanına, Maddi tazminat talebinin reddine, Manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, 15.000-TL manevi tazminatın 25/10/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,'' karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜ ile, 2- İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 13/07/2023 tarih, 2020/396 E., 2023/158 K. sayılı kararının HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, 3- Davanın KISMEN KABULÜ ile,... tarafından gerçekleştirilen 25/10/2020 tarihli ... "..." ibaresinin davacının eserinden alıntı yapıldığının tespitine, bu sebeple davalının resmi internet sitesinde söz konusu yanlışlığın düzeltilmesine ilişkin açıklama yapılmasına ve soru kitapçıklarının dağıtıldığı ve devredildiği kurum ve kuruluşlara bu hususta bilgilendirme yapılmasına, -Hükmün Türkiye' de yayın yapan tirajı yüksek üç gazeteden birinde ilanına, -Maddi tazminat talebinin reddine, -Manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, 15.000-TL manevi tazminatın 25/10/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 4- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 4/a- Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken manevi tazminat davası yönünden 1.024,65 TL, tespit davası yönünden 732,00 TL olmak üzere toplam 1.756,65 TL karar harcının davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b- Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken reddedilen maddi tazminat davası yönünden 732,00 TL harçtan peşin yatırılan 694,22 TL'nin mahsubu ile bakiye 37,78 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/c-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 54,40 TL başvurma harcı, 8,50 TL vekalet harcı, 3.000,00 TL bilirkişi ücreti, 670,50 TL tebligat, müzekkere ve ... gideri olmak üzere toplam 3.733,40 TL'nin, davanın kısmen kabul edilmiş olması sebebiyle, 1.680,03 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına, 4/d-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine maddesine göre tespit talebi yönünden 55.000 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 4/e-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine maddesine göre kabul edilen manevi tazminat talebi yönünden 15.000 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 4/f-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine maddesine göre reddedilen maddi tazminat talebi yönünden 650,01 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davalı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine, 5/b-İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan 738,00 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 180,00 TL tebligat, müzekkere ve ... gideri olmak üzere toplam 918 TL'nin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6-HMK'nın 333. maddesi gereğince mevcut ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda,HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 09/04/2026