İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi 2024/1804 E.

T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I DOSYA NO: 2024/1804 Esas KARAR NO: 2026/652 Karar İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ: 03/10/2024 NUMARASI : 2022/703 E. - 2024/716 K. DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) KARAR TARİHİ: 16/04/2026 İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu; G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü : DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket iş yerinden çalınan ve İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/415 Esas sayılı dosyası üzerinden çek iptali davası açtıkları ve ödeme yasağı kararı verilen, arka yüzünde işbu ödeme yasağı kararı şerhi bulunan, keşidecisi dava dışı .... A.Ş. olan, ... İstanbul Ticari Şubesi tarafından ... nolu hesap üzerinden verilen, ... çek numaralı, 10.06.2022 keşide tarihli ve 75.000,00-TL bedelli çekin müvekkilinin müşterisinden aldığı çek olduğunu, davalının müvekkili şirkete bir takım mallar alması için kendisine ödeme yapılmasına rağmen bu malları satın almadığını ve aldığı parayı iade etmediğini, davaya konu çeki de şirkete geldiği sırada muhasebeden gizlice aldığının düşünüldüğünü, davalının çekle ilgili icra takibi başlattığını belirterek, İstanbul Anadolu 12. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden açılmış bulunan icra takibinin tedbiren durdurulmasına, bununla birlikte ileride telafisi imkansız zararlar doğmaması için HMK'nın 389.maddesindeki şartlar mevcut olduğundan, takiple ilgili gerekli önlemlerin alınması ve mümkünse teminatsız olarak, aksi takdirde uygun bir teminat karşılığında icra dosyasına ödenecek paranın tedbiren dava sonuna kadar alacaklıya ödenmemesine karar verilmesini, davalı tarafın kötü niyetli olduğundan ve çeki bankaya ibraz eden ve icra takibine konu eden davalının meşru hamil de olmadığı sabit olmakla, işbu çekle ilgili olarak davacı müvekkili şirketin herhangi bir borcu olmadığının tespiti suretiyle menfi tespit ve istirdat davalarının kabulüne, çekin taraflarına iadesine, çekin/çek bedelinin istirdatına, çek ile ilgili başlatılan icra takip dosyasına ödeme yapılmışsa, ödenen paranın takipte alacaklı görünen ancak meşru hamil olmayan ve kötüniyeti sabit olan davalı tarafa ödenmesinin engellenerek, işbu paranın meşru hamil olan davacı-müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın iddialarını kabul etmediklerini, müvekkilinin davacı tarafından ciro edilen ve imza itirazı bulunmayan çekin meşru hamili olduğunu, müvekkili ile davacı firma arasında ticari ilişki bulunduğunu, ticari defterler incelendiğinde bu durumun ortaya çıkacağını, davacı tarafın iddia ettiği gibi müvekkilinin çeki çalmadığını ve bulmadığını, davacı taraf dilekçesinde müvekkiline mal alması için ödeme yaptığını iddia etse de, bu hususun da mesnetten yoksun olduğunu, müvekkilinin davacı firmadan, her hangi bir şekilde mal almak için hiç ödeme almadığını, müvekkili ile davacı taraf arasındaki ticari ilişkinin mal alma üzerine değil, işçilik bedeli üzerine olduğunu, bu bağlamda müvekkilinin 20.05.2022 tarihli 125.000,00 TL değerinde fatura kestiğini, bu faturada da görüleceği üzere muhteviyatı itibariyle işçilik bedeli olduğunun açık olduğunu, bahsettikleri fatura neticesinde davacı firmanın ...'deki üretim merkezinde çelik konstrüksiyon işçiliği yapıldığını, hali hazırda davacı firmanın internet sitesinde ... Fabrikasının fotoğrafının inşaat halinde göründüğünü, davacı tarafın, dava konusu çekle ilgili İstanbul Anadolu 12. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatmalarıyla öğrendiklerini iddia ettiğini, bu iddianın mesnetten yoksun olduğunu, söz konusu çekin müvekkiline cirolandığını ve meşru hamil olduğunu, davacı firmanın da bunu bildiğini, yine başlattıkları icra takibinin icrasını durdurmak amacıyla davacı tarafın teminat yatırmak istediğini, lakin İstanbul Anadolu 12 İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasında mübrez teminat mektubunun ise çekin keşidecisi olan .... A.Ş. tarafından sunulduğunu belirterek, izah ettikleri bilgiler ışığında ikame olunan davanın reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. MAHKEME KARARI: İstanbul Anadolu 11.Asliye Ticaret Mahkemesi 03/10/2024 tarihli 2022/703E. - 2024/716K. sayılı kararıyla; "...Somut olayda her iki tarafın iddialarının farklı olduğu, menfi tespit davasında ispat yükünün davalıda olduğu anlaşılmakla birlikte davacının ticari ilişkinin olmadığı iddiası, mal alımına ilişkin ticari ilişki bulunduğu iddiası ve çekin müvekkilinin ofisinden çalındığı iddiası birbiri ile çelişmektedir. Dosyada tarafların ticari defterlerinin incelenmesi için gün belirlenmiş ve taraflara ihtar edilmiştir. Davalı inceleme gününde ticari defterlerini sunmuş fakat verilen süre ve günde davacı tarafın ticari defterlerini incelemeye sunmadığı anlaşılmaktadır. Ticari defter ve vergi kayıtları üzerinde yapılan incelemeler doğrultusunda tespit edilen hususlar; davalı ... tarafından davacı ... A.ş ye ; 20.05.2022 tarih ve ... sayılı, 105.932,20 TL +KDV tutarında ''...İşçilik Bedeli'' açıklamalı e-arşiv fatura düzenlediği, söz konusu faturanın davalı ...'nin yevmiye defterinde yer aldığı, ve davalının Küçük Yalı Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından dosyaya sunulan Form BS dökümünde teyit edildiği üzere davalı ... tarafından vergi dairesine bildirdiği anlaşılmış, davacı ticari defterlerini sunmadığı için ticari defter ve kayıtların uzantısı sayılan Form Ba Bs vergi dairesi kayıtları incelenmiş ve bilirkişi raporu alındıktan sonra davacının ilgili vergi dairesinden FormBA kayıtları celp edilerek mahkememiz tarafından incelenmiş ve davacının ... tarafından düzenlenen 20.05.2022 tarihli 105.932,20 TL+KDV tutarındaki faturayı vergi dairesine bildirdiği anlaşılmaktadır. Davalı iddialarını iş bu kayıtlarla ispat etmiştir. Davacı ise temel ilişkiyi reddetmiş ve 20.05.2022 tarihli 105.932,20 TL+KDV tutarlı faturanın noter yoluyla iade edildiğini ve 7 nolu celsede bu belgeyi daha önce sunulduğunu iddia ettiğini ve 9. Celse ise her ne kadar belge daha önce sunulmamış ise de sunmak üzere süre talep ettiğini görülmüş , davalı tarafın da yeni delil sunulmasına açık rızası bulunmadığından mahkememiz tarafından bu talebi reddedilmiş, davalı taraf iddia ettiği işçilik bedeline ilişkin ticari ilişkiyi kanıtlamış ve davaya konu çekin bu nedenle davacıdan alındığını ispat etmiştir, davacı ise dava dilekçesinde yer alan çelişkili iddialarını ispat edememiş, hırsızlık iddiasına ilişkin şikayeti İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 2022/156620 CBS soruşturma dosyası ile kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karar verilmiş, tüm bu değerlendirilmeler neticesinde açılan davanın reddine...." karar verildiği görülmüştür. İSTİNAF İSTEMİ: Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; davalı tarafından yapıldığı iddia edilen işin ispatlanamadığını, Müvekkilinin davalıya mal satın alması için verdiği paranın davalı tarafından iade edilmediğini, davalının yükümlülüklerini yerine getirmediğini, müvekkilinin bu malları ... isimli kişiden satın almak zorunda kaldığını, işi ise ...'nun yaptığını, buna ilişkin fatura bedelleri ve müvekkili şirket ile davalı arasında gerçekleşen Whatsapp konuşmalarının ekran görüntülerinin dosyaya sunulduğunu, bu delillerin Mahkemece hiç değerlendirilmediğini, Davalının müvekkiline gönderdiği faturanın Noter kanalıyla davalıya iade edildiğini, bu delilin delil listelerinde mevcut olmasına rağmen Mahkemece dosya içine getirtilmediğini,Bildirdikleri tanıkların dinlenmediğini,Müvekkiline ait ticari defterlerin incelenmediğini, incelenmiş olması halinde davalının savunmasına dayanak yaptığı faturanın müvekkili şirketin defterlerine olmadığının tespit edileceğini belirterek, açıklanan ve resen dikkate alınacak nedenlerle, istinaf taleplerinin kabulü ile yerel mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına, davanın kabulü ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: İstanbul Anadolu 12. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; alacaklı ... tarafından borçlular ... Anonim Şiketi, ... Anonim Şirketi hakkında 75.000,00 TL asıl alacak olmak üzere toplam 84.851,68 TL alacakla ilgili 13/09/2022 tarihinde kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığı, takip dayanağını 10/06/2022 tarihli senet olarak gösterildiği tespit edilmiştir. Takibe konu çek örneği incelendiğinde; ... İstanbul Şubesi'ne ait ... çek numaralı, 10.06.2022 keşide tarihli, 75.000,00 TL bedelli çek olduğu, keşidecisinin ... Anonim Şirketi, lehtarının ... Anonim Şiketi olduğu, çekin arkasında sırasıyla, ... Anonim Şirketi ile ...'nin cirolarının bulunduğu, çekin bankaya ibraz edildiği, İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 10/06/2022 tarihli, 2022/415 Esas sayılı ödeme yasağı nedeniyle işlem yapılmadığının yazıldığı tespit edilmiştir. İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/415 Esas sayılı dosyası incelendiğinde; ... Anonim Şiketi tarafından hasımsız olarak davaya konu çekin zayi edildiği iddiasıyla çek iptali davası açıldığı, davalı ...'nin davaya müdahale dilekçesi sunduğu, UYAP üzerinden yapılan inceleme ile yapılan yargılama sonucunda karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, kararın istinaf edilmeksizin 18/11/2022 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince mali bilirkişi ...'ndan alınan 19/07/2023 tarihli raporunda özetle; "...Dava konusu uyuşmazlığa ilişkin davalı ...’nin yasal defterlerinde yer alan kayıtlara ve kayıtlara dayanak belgelere raporumuzda yer verilmiştir. Söz konusu kayıtlara göre; davalı tarafından davacıya verilen hizmet gereği fatura düzenlenmiş, banka ve çek yoluyla yapılan tahsilatlarla davacıdan olan alacak kapanmıştır. Söz konusu çeke ilişkin ödeme yasağı konulması sonrasında karşılıksız olan çeke ilişkin davalı tarafından icra takibi başlatılmış ve alınan ödeme ile alacak kapanmıştır... " şeklinde görüş bildirmiştir. İlk derece mahkemesince aynı bilirkişiden alınan 21/09/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda sonuç olarak: "...Davacı tarafından 20.05.2022 tarihli 1işçilik bedeli" açıklamalı faturanın dosyada mübrez 27.05.2022 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile davalıya iade edildiği belirtilmişse de söz konusu ihtarname tarafımızca dava dosyasında görülememiştir. Bununla birlikte; davalı tarafın yasal defter kayıtlarında iadeye ilişkin herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Söz konusu ihtarnamenin varlığı, kök raporumuzdaki tespitlerimizi etkilemeyecektir. Kök raporumuz, esas olarak davalı tarafın yasal defter kayıtları dikkate alınarak, dava dosyasının incelenmesi neticesinde oluşturulmuştur. Davacı tarafından dava dosyasına sunulan yazışmalarda, "..." ismiyle kaydedilmiş bir kişiyle yapılan yazılı görüşmeye ilişkin görüntüler bulunmaktadır. İlgili yazışmada "..." adlı kişinin davalıyla ilgisi olduğunun kabulü halinde;  Davacı taraf "benden daha iyi fiyat alacağım inanıyorum" demiş, davalı taraf ise piyasaların kapalı olduğunu ve öğleden sonra fiyat vereceklerini belirtmiştir. Ardından davalı taraf "..." unvanlı şirketten "..." dikkatine düzenlenmiş teklif & sipariş formunu davacı tarafa iletmiştir.  Devamında davalı taraf malzemelerle ilgili bir gelişme olup olmadığını sormuş, davacı taraf ise göndermiş olduğu listede herhangi bir sorun olup olmadığını sormuştur. Davalı taraf ise bazı malzemelerin çok acil olduğunu ve kollektörleri yapacaklarını belirtmiştir.  Devamında; davacı taraf "... Bankası Dekont (4)" isimli bir belge göndermiş, davalı taraf ise teşekkür etmiştir.  Sonrasında davacı taraf bir haftadan beri çalışma olmadığını belirtmiş, işin yapılmasını, yapılmayacaksa başlarının çaresine bakacaklarını belirtmiştir. Davalı taraf ise geldim ama kimse yoktu şeklinde yanıtlamıştır. Davacı tarafın "benden daha iyi fiyat alacağım inanıyorum" ifadesi tarafımızca davacı tarafın malzemeler konusunda davalı tarafın daha iyi fiyat alacağının düşünülerek kendilerinden de teklif almalarını istemeleri olarak değerlendirilmiştir. Daha sonra, davalı tarafından alınan fiyat teklifi davacı tarafa gönderilmiştir. Sonrasında davalı taraf davacıya malzemelerle ilgili gelişme olup olmadığını sormuş, yukarıda yer alan görselden tahmin edebildiğimiz kadarıyla davacı taraf "..." unvanlı şirketten almış olduğu teklifi davalıya göndererek listeyi kontrol etmesini istemiştir. Davalı taraf ise eksiklikleri davacı tarafa bildirmiş ve bazı ürünlerin çok acil olduğunu ifade etmiştir. Bu durumdan, tarafımızca nihai olarak malzemelerin davacı tarafından temin edildiği değerlendirilmiştir. Malzemelerin davalı tarafından çok acil olarak gönderilmesinin istenmesi, eksiklerin karşı tarafa bildirilmesi, malzeme temini konusunun davacı tarafta olduğunu değerlendirmemize neden olmuştur. Nitekim davacı tarafından dava dosyasına sunulan "..." unvanlı şirketten yapılan malzeme alımlarına ilişkin faturalar bu değerlendirmemizi destekler niteliktedir. Söz konusu faturalar 10.03.2022, 15.04.2022, 07.05.2022 ve 06.06.2022 tarihlidir. Davacı ile davalı arasındaki yazışmalar 08.03.2022 tarihinde başlamış olup, 24.04.2022 tarihinde sona ermiştir. Davacı tarafın "..." unvanlı şirketten temin ettiği ürünlere ilişkin ilk fatura ise 10.03.2022 tarihlidir. Diğer bir ifadeyle, davacı ile davalı taraf sorunsuz bir şekilde iletişimini sürdürürken davacı taraf bir yandan malzeme tedarikine başlamıştır. Ayrıca; davacı tarafından dava dosyasına sunulan "..." adlı cari hesabın incelenmesi neticesinde; ilgili şirketle bazı ticari işlemler gerçekleştiği görülmüş olup, söz konusu hareketlere ilişkin dava dosyasına sunulan herhangi bir belge (fatura vb.) bulunmamaktadır. Sadece cari hesaba bakıp, söz konusu hareketlerin davalıdan alınamayan mal ve hizmetler nedeniyle gerçekleştiğinin değerlendirilebilmesi ve dava konusu olayla bağlantının kurulabilmesi mümkün değildir. Sonrasında davacı tarafından davalıya banka dekontu olduğu anlaşılan bir belge gönderildiği tespit edilmiştir. İlgili belge ... Bankası’na aittir. Kök raporumuzda davalı taraf ile davacı taraf arasında gerçekleşen tüm işlemler belgeleriyle birlikte açıklanmıştır. İlgili işlemler arasında ... Bankası’ndan gelen herhangi bir ödemeye rastlanmamıştır. Bu tutarın neye karşılık olarak gönderildiğine ilişkin tarafımızca somut bir değerlendirme yapılamamıştır. Değerlendirmenin yapılabilmesi için dekontun davacı tarafın yasal defter kayıtlarıyla birlikte incelenmesi gerekmekte olup, davacı taraf yasal defterlerini incelememize sunmadığından konu hakkında değerlendirme yapılamamıştır. Son olarak davacının çalışma olmadığına ilişkin mesajlarına karşılık davalı tarafından gelindiğini ancak kimse olmadığını belirten yanıtlar gönderildiği görülmüştür. Söz konusu yazışmalardan ve faturalardan; malzemelerin davalı tarafından alındığını ve sonrasında davalının işi yapmadığını değerlendirebilmek mümkün değildir. 3. SONUÇ Yukarıda yapmış olduğum inceleme ve tespitlerime istinaden, hukuki durumun değerlendirilmesi ve nihai takdir Sayın Mahkeme'ye ait olmak üzere; Davacı tarafın itirazlarına ilişkin değerlendirmelerimiz ek raporumuzda yer almaktadır..." görüşünü bildirir rapor tanzim edilmiştir. G E R E K Ç E : Dava, icra takibinden sonra açılan borçsuzluğun tespiti davasıdır. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf yargı yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı taraf icra takibine konu edilen ve lehtarı olduğu çekin çalındığını iddia etmiş, davalı ise davacı şirkete yaptığı işçilik karşılığında çeki aldığını, karşılığında davacı şirkete bir fatura düzenlediğini savunmuştur. Mahkemece usulüne uygun olarak verilen kesin süreye rağmen davacı tarafça ticari defter ve belgeleri bilirkişi incelemesi için Mahkemeye sunulmamış, yerinde inceleme yapılması da talep edilmemiştir. Taraflara ait Ba-Bs formları ilgili vergi dairesinden istenilmiş, mali bilirkişi tarafından davalıya ait ticari defterler ile taraflara ait Ba-Bs formları üzerinde yapılan incelemede davalının davacıya 20/05/2022 tarihli 105.932,20 TL bedelli "... ... İşçilik Bedeli" açıklamalı e-arşiv faturası düzenlendiği, bu faturanın davalının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı tarafından Bs formunda, davacı tarafından da Ba formunda faturanın vergi dairesine bildirildiği tespit edilmiştir. Mahkemece davacı vekiline yemin delili hatırlatılmasına rağmen ispat yükünün davalı tarafta olduğu belirtilerek, davalıya yemin teklif etmeyeceklerini beyan etmişlerdir. Dava kambiyo senedine dayalı alacakla ilgili olup, çek üzerindeki ciro silsilesine göre davacının cirosundan sonra davalının cirosunun bulunduğu, davalının çeki bankaya ibraz ettiği, davalının dayandığı faturanın ticari defterlerinde ve Bs formunda kayıtlı olduğu, davacının Ba formunda dahi bu faturanın mevcut olduğu, her ne kadar davacı vekili faturanın noter aracılığıyla davalıya iade edildiğini iddia ederek bu belgeyi dosyaya sunacağını beyan etmişse de, Mahkemece, ilk sunulan delil listesinde mevcut olmayan ve delil bildirme süresinden sonra, davalının muvafakat etmediği bu delilin sunulması talebini kabul etmemesinde ve HMK’nın 222/3. maddesi uyarınca davalının ticari defterlerine itibar etmesinde usule aykırılık bulunmadığı, davalının bu şekilde davacının fabrikasında yaptığı iş karşılığında davacıdan alacaklı olduğunu ispatladığı, alacağın miktarına göre aksinin tanıkla ispatlanamayacağı anlaşılmakla, Mahkemece davanın reddine karar verilmesi yerindedir. Tüm bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir. H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 732,00 TL maktu harçtan, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL eksik harcın davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 4-İstinaf yargılama giderleri olarak; davacı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 16/04/2026 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.