Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/1109 E. 2023/974 K.

T.C. BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/1109 Esas

KARAR NO : 2023/974

DAVA : İstirdat

DAVA TARİHİ : 28/12/2021

KARAR TARİHİ : 07/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan istirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; yetkili hamil olan müvekkili ... Teknik'in rızası hilafına 07/09/2020 tarihinde meydana gelen hırsızlık suçuna konu; ... San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen ...bank ... Şubesi .... IBAN nolu hesabına ait 13/02/2021 düzenleme tarihli, ... seri numaralı, 15.000,00 TL bedelli çeke ilişkin öncelikle işbu çekin ileride icra takibine konu olması kuvvetle muhtemel olduğu için ve dava öncesinde de açılmış bir icra takibi bulunmaması hasebiyle İİK 72/2 gereğince teminatsız, mahkeme aksi kanaatte ise uygun bir teminat mukabilinde muhtemel icra takibinin durdurulmasına, çekten dolayı müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitine ve müvekkili ... Teknik şirketinin yetkili son hamili olduğu çekin müvekkili şirkete iadesine karar verilmesini istemiş ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle, müvekkilinin dava konusu çeki ... San. Tic. Ltd. Şti.'ne satmış oldukları kumaş siparişleri karşılığında aldıklarını, çekin karşılığı tahsil edilemeyince Bakırköy .... İcra Müdürlüğünin ... esas sayılı dosyası ile takibe koyduklarını, çeki iyi niyetli ciro yolu ile devralan müvekkili şirkete karşı ileri sürülen iddiaların hukuken hiçbir dayanağının bulunmadığını, müvekkilinin mezkur çekin çalıntı olduğunu bilebilecek durumda olmadığını, meşru hamil olarak alacağını tahsil edemeyen müvekkili şirketin çeki takibe koymasında hukuka aykırılık bulunmadığını beyan edip davanın reddini istemiştir.

Yapılan açık yargılamada taraf teşkili sağlanmış, tarafların bağlı bulundukları Vergi Dairesi Müdürlüklerinden B formları getirtilmiş, Bakırköy .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takip dosyası UYAP aracılığıyla dosya arasına alınmış, Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası UYAP aracılığıyla getirtilmiş, Bakırköy ... İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası UYAP aracılığıyla dosya arasına getirtilmiş, İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası UYAP aracılığıyla dosya arasına getirtilmiş, Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası UYAP aracılığıyla dosya arasına getirtilmiş, Bursa ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası UYAP aracılığıyla dosya arasına getirtilmiş, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyası UYAP aracılığıyla dosya arasına getirtilmiş, Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyası UYAP aracılığıyla dosya arasına getirtilmiş, .... İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından davalı hakkında yapılan adres araştırma tutanağı dosya arasına alınmış, ...bank ..'den dava konusu çekin ibraz anındaki görüntüsü getirtilmiş, bilirkişi raporu aldırılmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama süreci ve değerlendirmede; dava, elden rıza dışı çıkan çekin geri alınması ile bu çekten dolayı borçlu bulunmadığının saptanmasıyken, yargılama sırasında icra dosyasına ödeme yapılmakla ödenen bedelin istirdadı istemine ilişkindir.

İİK'nin 72/1 maddesi uyarınca, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Yine aynı maddenin 6. fıkrasına göre, borçlu, menfi tespit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir.

TTK'nin 792/1 maddesi hükmüne göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

Söz konusu düzenleme uyarınca rıza dışı elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdadına karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Bu durum karşısında davada ispat yükü, çekin istirdadına karar verilmesini isteyen davacı üzerinde olup, aksinin kabulü kıymetli evrakın soyutluk ilkesini ortadan kaldıracaktır.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... - ... E - K sayılı kararına bakıldığında;

"Dosya kapsamı incelendiğinde davacının taraf olduğu ve dava konusu edilmeyen farklı çeklerin de benzer ciro silsileleriyle davalıya geçtiği ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüş, bunun üzerine UYAP’da yapılan tespitler itibariyle, davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının henüz sonuçlanmadığı görülmüş ise de, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir. O halde ilk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin davalıdan istirdatına karar verilmesi gerekirken..."

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... - ... E - K sayılı kararına bakıldığında;

"Dosya kapsamı ve dosyaya yansıyan deliller üzerine UYAP’da yapılan tespitler neticesinde davalı ....A.Ş'nin hırsızlık sonucu elinden çıktığını iddia ettiği 2 ayrı senedi yine aynı ciro silsilesindeki şirketler ile davalı ..Ltd.Şti'nin hamil olarak Konya ... İcra Dairesinde ... ve ... eses sayılı dosyalar ile takip başlattığı ve davalı ..Ltd.Şti hakkında hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının bulunduğu ve birçok olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer ve farklı cirantalardan ciro yoluyla devralıp, son hamil olarak farklı kişi veya şirketler aleyhine icra takiplerine konu edildiği sabittir. Bu durumda davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir. İlk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin nedeniyle davacının borçlu olmadığı kabul edilerek çek nedeniyle icra dosyasına yapılan ödemenin istirdatına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmış olup, açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvusunun esastan reddine karar verilmiştir."

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... - .. E - K sayılı kararı, Yargıtay .... Hukuk Dairesinin ... - ... E - K sayılı kararı ile temyiz incelemesinden geçerek aynı gerekçelerle onanmıştır.

Eldeki dava açıldıktan sonra davalı tarafından dava konusu çek dayanak yapılarak 12/04/2022 tarihinde Bakırköy .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takip dosyasıyla icra takibi başlatılmıştır. İcra takip dosyasının incelemesinde; alacaklısının dosyamız davalısı, borçlularının dosyamız davacısı ile dava dışı ... San Tic Ltd Şti, ... San Tic Ltd Şti, ... Tic Ltd Şti oldukları, icra takibinin 15.000,00-TL çek tutarı ile 2.869,83-TL faiz ve 1.500,00-TM çek tazminatı olmak üzere toplam 19.369,83-TL alacak için yapıldığı, icra takibinin ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... seri nolu, 13/02/2021 düzenleme tarihli, ... San Tic Ltd Şti tarafından ... San Tic A.Ş. emrine düzenlenen 15.000,00-TL bedelli çeke dayandığı, dava dışı ... San Tic Ltd Şti tarafından icra dosyasına 10/05/2022 tarihinde 15.000,00-TL ödeme yapıldığı, dosyamız davacısı takip borçlusu tarafından 29/06/2022 tarihinde icra dosyasına 8.864,69-TL ödeme yapıldığı, yapılan toplam 23.864,69-TL ödemenin 30/06/2022 tarihinde yasal kesintiler düşüldükten sonra dosyamız davalısı takip alacaklısı vekiline ödendiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu çekteki ciro silsilesi incelendiğinde; lehtarın cirosunun bulunduğu, lehtar cirosundan sonra dava dışı ...Tic Ltd Şti'nin, .... San Tic Ltd Şti'nin, ...San ve Tic Ltd Şti'nin cirolarının bulunduğu, ...bank .... Şubesine ciro yapıldığı ve öncesindeki ciroların üzerilerinin çizildikleri, çekin düzenleme tarihinde ibraz edildiği, hesap bakiyesinin bulunmadığı ve Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasının 11/09/2020 tarihli kararıyla ödeme yasağı kararı bulunduğundan ödemenin yapılamadığının çek üzerine kayden belirtildiği görülmektedir.

Çek üzerinde son cironun yapıldığı ...bank . ... Şubesinden önce gelen cirantanın çekin ibraz anındaki görüntüsüne göre .... Sanayi Ticaret A.Ş. olduğu, söz konusu firmanın ise taraf olmaktan çıkarılan ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin sunmuş olduğu dilekçeye göre çeki kendilerine ciro ettiği, taraf olmaktan çıkarılan ...bank ... Vekilinin de çeki kendilerine .... Sanayi ve Ticaret A.Ş. isimli şirketin verdiği ve çeki tekrar kendilerine geri verdiklerini beyan ettikleri görülmektedir.

Dosya arasına sunulan 04/09/2020 tarihli tahsilat makbuzuna göre, ... San Tic Ltd Şti tarafından dava konusu çekin davacıya verildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu çek davacı adına düzenlenmiş olup, davacı çekte lehtar olarak görülmektedir.

Dosya arasına alınan soruşturma dosyasında davacı şirket yetkilisinin alınan beyanında, .. Mahallesi .... Sanayi Sitesi 1. Blok No:13 adresinde bulunan ...Ltd Şti ve ... Teknik Market A.Ş. isimli şirketlerin sahibi olduğunu, 07/09/2020 günü saat 04:38 sıralarında ikametinde bulunduğu esnada işyeri alarm sisteminin kendisini uyardığını, evinden çıkarak dükkanına gittiğini, dükkanının kapısının açılmış olduğunu ve dükkanının içerisinden dava konusu çek ile birlikte birçok kıymetli evrağın ve başkaca eşyaları ile belgelerinin çalındığını ifade etmiştir.

Dava konusu çek üzerinde davacının cirosu bulunmaktadır.

Davacı çekin elinden rızası dışında çıktığını ileri sürmektedir. Davacının ticari defterleri üzerinde yaptırılan inceleme sonucunda, kendisinden sonra gelen ciranta ve ciro silsilesinde yer alan diğerleri ile ticari bir ilişkisine rastlanmamış, çeki düzenleyen ile aralarında cari hesap ilişkisi olduğu belirlenmiştir.

UYAP üzerinden yapılan sorgulamada davalı hakkında çalıntı olduğu iddiasına konu çekler nedeniyle menfi tespit ve istirdat istemli olarak birçok davanın açıldığı görülmüştür. Yine UYAP üzerinden yapılan sorgulamada davalı tarafından benzer veya farklı cirantalardan ciro yoluyla devralınan çalıntı olduğu iddiasına konu çeklerin son hamil olarak davacıya veya farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu edildikleri anlaşılmaktadır. (Bakırköy .. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dava dosyası, Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dava dosyası, Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dava dosyası, Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı icra takip dosyası)

UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada davalı aleyhine çok sayıda resmi belgede sahtecilik, dolandırıcılık ve hırsızlık suçlarından dolayı soruşturma yürütüldüğü görülmektedir.

Dava konusu çekin davalının cari hesabında girişinin bulunmadığı bilirkişi raporuyla belirlenmiştir.

Dosya kapsamında aldırılan bilirkişi raporuna göre, davalının dava dışı ... San Tic Ltd Şti adına düzenlenen faturalarda ardışıklık karakteristiğinin dikkati çektiği, 01/04/2021 tarihi ila 10/04/2021 tarihine kadar geçen 10 günlük sürede çeşitli tarihlerde düzenlenen fatura numaralarının ardışık düzenlendiği, 08/04/2021 tarihinde düzenlenen iki faturanın 6 dakika arayla düzenlenmiş olup fatura içeriğinin arma ürünü olduğu, aynı sevkiyat ile gönderilmesi teknik olarak olanaklı olan ürünlerin iki ayrı fatura olarak düzenlenmesinin fatura tutarını bölerek dikkat çekilmesini önleme amacının güdüldüğü, dosyadaki diğer bilgilerle değerlendirildiğinde düzenlenen faturaların gerçek bir ticari alışverişe rastlanması olanaklı olmayan fatura tarihi, seri no, kısıtlı zaman dilimine biriken tutarlar bakımından karakteristik ler gösterdiği ve gerçek bir ticari teslim sonucu düzenlenmediği değerlendirmesinde bulunulmuştur. Ayrıca davalı firmanın 2021 yılı ekstresine göre, dava dışı ...San Tic Ltd Şti firmasının 2020 yılından davalı firmadan 771.044,96-TL alacaklı olduğu ve 2021 yılına bu tutarı devrettiği saptanmakla, dava dışı ... firmasının alacaklıyken davalının fatura düzenleyerek çek ödemeleri noktasında suni dayanak oluşturulduğu değerlendirmesinde bulunulmuştur.

Bilirkişi raporuyla davacının kendisinden sonra gelen ciranta ve diğer cirantalarla ticari ilişkisi bulunmadığı belirlenmekle ve bilirkişi tarafından yapılan diğer değerlendirmelere göre davacının kendisinden sonra gelen ciranta ile ticari bir ilişkisi bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

Dosya arasına alınan belgelere göre, dava dışı ... isimli firmanın adresinin sanal ofis olduğu, yine davalının yaptırılan adres araştırmasında adresinin sanal ofis olduğunun belirtildiği görülmüştür.

Bu kapsamda her ne kadar davalı tarafından dava konusu çekin meşru hamili olduğu iddia edilmiş ise de İstanbul BAM .... Hukuk Dairesinin ve Yargıtay .... Hukuk Dairesinin yukarıda değinilen kararlarında da belirtildiği üzere davalının, farklı hırsızlık olayları yoluyla elden çıkan çekleri benzer veya farklı cirantalardan ciro yoluyla devralarak son hamil sıfatıyla farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu etmiş olması nedeniyle bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, düzenleyenleri ve lehtar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisap etmesinde ağır kusurlu olduğu kanaatine varılarak, davalının dava konusu çekin meşru hamili olduğuna ilişkin savunmasına itibar edilememiştir. Dava konusu çekin hırsızlık sonucu davacının rızası dışında elinden çıktığı kabul edilerek dava konusu çekin yetkili hamilinin davacı olduğu kanaatiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve dava konusu çek nedeniyle davalıya ödenen tutarın davalıdan geri alınarak davacıya verilmesine şeklinde davanın kabulüne karar verilmiş, davalı firmanın çeki kazanımında kötü niyetli olduğuna ilişkin bilirkişi raporuyla yapılan değerlendirme dışında dosyaya yansıyan başkaca kanıt bulunmadığından davacının kötü niyet tazminatı isteminin reddi ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere:

1. Davanın KABULÜ ile; davacının, ... Bankası A.Ş ( ...bank) ... Şubesine ait ... seri nolu, düzenleyeni ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi, lehtarı ... Sanayi Ticaret A.Ş olan, 13/02/2021 düzenleme tarihli, 15.000,00. TL bedelli, ... nolu hesaptan düzenlenen, Bakırköy .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takibine dayanak tacir çekinden dolayı davalıya borçlu bulunmadığının saptanması ile icra dosyasına bu çekten dolayı ödenen 23.864,69. TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve bu çekin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Davacının kötü niyet tazminatı isteminin reddine,

2. Alınması gereken 1.630,19. TL karar harcından 59,30. TL peşin harç ile 196,86. TL ve 151,39. TL tamamlama harçlarının indirilmesi ile 1.222,64. TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

3. Davacı tarafından yatırılan 59,30. TL peşin harç, 196,86. TL tamamlama harcı ve 151,39. TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 407,55. TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4. Davacı tarafından yapılan 59,30. TL başvurma harcı, 245,25. TL posta ve davetiye gideri ile 2.000,00. TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 2.304,55. TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5. Davacı yargılamada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 17.900,00. TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6. Kullanılmayan avansın karar kesinleştikten sonra yatıran tarafa geri verilmesine,

Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf yasa yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip ...

☪ e-imzalıdır. ☪

Hakim ....

☪ e-imzalıdır. ☪