Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/1029 E. 2023/861 K.

T.C. BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/1029

KARAR NO : 2023/861

DAVA : Çek İstirdadı

DAVA TARİHİ : 08/12/2021

KARAR TARİHİ : 26/10/2023

YAZIM TARİHİ : 26/11/2023

Mahkememizde görülmekte olan Çek İstirdadı davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Yapı Ltd Şti. adına düzenlenen ... Bankası ... Şubesi, keşidecisi ... Gıda İnşaat İthalat İhracat olan 30.11.2021 tarihli ... seri nolu, 157.750,00-TL bedelli çek 18.06.2021 tarihinde müvekkilinin rızası dışında elinde çıktığını, kaybolduğunu, aynı gün konuyla ilgili ... Amirliğinde suç duyurusunda bulunulduğunu, davaya konu çek müvekkilin rızası hilafında elinden çıktığını, davalı firmanın niyetli şekilde çeki iktisap ettiğini, dava konusu çekin Bursa .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile takibe konu edildiğini, müvekkilinin kendisinden sonra gelen diğer cirantalarla hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığını, müvekkilinin davalı şirket ile hiçbir ilgisi bulunmamakla beraber hamilinde bulunmakta iken çalınan ve davalı şirketin eline geçen davaya konu çekin davalıya nasıl ulaştığı konusunda da hiçbir bilgisi ve görgüsü bulunmadığını, Çekin arka yüzünde yer alan ve ciro silsilesini oluşturan şirketler arasında ticari ilişkinin mevcut olup olmadığının belirlenilmesi gerektiğini, bu sebeple mahkemeden, bilirkişi marifetiyle müvekkilinin ve diğer şirketlerin ticari defterlerinin incelenilmesi ile aralarında ticari ilişkinin olup olmadığının tespitini talep ettiklerini, beyan ederek davanın kabulü ile dava konusu 167.760,00-TL'lik çekin davalıdan istirdadına ve müvekkiline iade edilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu çeki aralarındaki ticari ilişki gereği ... Tekstil- ...'den ciro yoluyla devir aldığını, müvekkil şirketin resmi kayıtlar ile almış olduğu çeke ilişkin alacağı ödenmediğinden mağdur olması sebebi ile yasal hakkını kullanarak söz konusu çeki icra takibine koyduğunu, müvekkilinin ... Tekstil firmasına kesmiş olduğu faturaları ve çek giriş bordrosunu sunduklarını, mahkemenin takdir etmesi halinde müvekkilinin ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde bu durumun tespit edileceği davalı müvekkilinin tamamen hukuka uygun ve iyi niyetle hareket ettiğini, takibe konu çekte de görüldüğü üzere ciro silsilesinin düzgün olduğunu, müvekkilinin yetkili hamil sıfatına haiz olduğunu, müvekkilinin işlemi mevzuatın aradığı tüm belge ve şartlar yerine getirilerek yapıldığını, dolayısıyla çekin iktisabında her türlü araştırma görevini yerine getiren iyi niyetli müvekkili hakkında açılmış olan işbu haksız davanın reddinin gerektiğini beyan edip davanın reddini istemiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık konularında tarafların ticari defter ve belgeleri ile dosya üzerinde inceleme günü belirlenerek SMMM bilirkişisinden rapor alınmasına karar verilmiş olup, alınan bilirkişi raporunda özetle; Davacı ... San. Ve Tic. Ltd Şti. 'nin 2021 yılı kanuni defterlerinin fiziki olarak ve elektronik kayıtlarının arama yöntemi ile incelenmesinde ve Ba (Bildirge alış) formlarının taranması sonucu, ihtilaf konusu çekin ilk cirantası ... Sanayi Ltd. Şti. ile ve ciranta silsilesinde yer alan diğer şirketlerle hiçbir ticari işleminin bulunmadığı, ...'ün ... Tekstil San. Tic. Ltd.Şti.'ne çek ödemesine dayanak teşkil ettiği beyan edilen faturaların, satış tutarının ilk beyanda 526.777,50 TL, ikinci beyanda 451.500,00 TL olarak sunulması, sunulan fatura toplamının 978.277,50 TL olması, davalı Bs-Ba analizinde davalı tarafından 462.725,00 TL olarak beyan edilmesi ve karşı beyan olmaması, taraflar arasındaki işlemin gerçek bir alışverişe dayanmadığı kanaatini bildirilmiştir.

Yapılan açık yargılamada taraf teşkili sağlanmış, tarafların bağlı Vergi Dairesi Müdürlüklerinden mükellefiyet bilgileri getirtilmiş, davalının bağlı bulunduğu SGM'den çalışan kayıtları getirtilmiş, Silivri İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası UYAP aracılığıyla dosya arasına alınmış, ilgili bankalarla yazışmalar yapılmış, bilirkişi raporu aldırılmıştır.

Mahkememizde yapılan yargılama süreci ve değerlendirmede; dava, elden rıza dışı çıkmış çekin istirdadı istemine ilişkindir.

TTK'nin 792/1 maddesi hükmüne göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

Söz konusu düzenleme uyarınca rıza dışı elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdadına karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Bu durum karşısında davada ispat yükü, çekin istirdadına karar verilmesini isteyen davacı üzerinde olup aksinin kabulünün kıymetli evrakın soyutluk ilkesini ortadan kaldıracağı açıktır.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... - ... E - K sayılı kararına bakıldığında;

"Dosya kapsamı incelendiğinde davacının taraf olduğu ve dava konusu edilmeyen farklı çeklerin de benzer ciro silsileleriyle davalıya geçtiği ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüş, bunun üzerine UYAP’da yapılan tespitler itibariyle, davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının henüz sonuçlanmadığı görülmüş ise de, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir. O halde ilk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin davalıdan istirdatına karar verilmesi gerekirken..."

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... - ... E - K sayılı kararına bakıldığında;

"Dosya kapsamı ve dosyaya yansıyan deliller üzerine UYAP’da yapılan tespitler neticesinde davalı Atmaca....A.Ş'nin hırsızlık sonucu elinden çıktığını iddia ettiği 2 ayrı senedi yine aynı ciro silsilesindeki şirketler ile davalı ... Ltd.Şti'nin hamil olarak Konya .. İcra Dairesinde ... ve ... eses sayılı dosyalar ile takip başlattığı ve davalı .... Ltd.Şti hakkında hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının bulunduğu ve birçok olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer ve farklı cirantalardan ciro yoluyla devralıp, son hamil olarak farklı kişi veya şirketler aleyhine icra takiplerine konu edildiği sabittir. Bu durumda davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir. İlk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin nedeniyle davacının borçlu olmadığı kabul edilerek çek nedeniyle icra dosyasına yapılan ödemenin istirdatına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmış olup, açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvusunun esastan reddine karar verilmiştir."

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... - ... E - K sayılı kararı, Yargıtay .... Hukuk Dairesinin ... - ... E - K sayılı kararı ile temyiz incelemesinden geçerek aynı gerekçelerle onanmıştır.

Dava konusu çek davacı adına düzenlenmiş olup, davacı çekte lehtar olarak görülmektedir.

Dosya arasına bulunan soruşturma dosyasındaki davacı şirket yetkilisinin alınan beyanında, iş karşılığı kendisine verilen dava konusu çeki bozdurmak için 18/06/2021 tarihinde internet yoluyla iletişim kurduğu ... isimli firmaya gittiği, çeki oradaki kişiye verdiği, bu kişinin parayı getirmek için ofis dışına çıktığı, bir süre bekledikten sonra çekin verildiği kişi geri gelmeyince iletişim kurduğu telefon numarasını aradığı, telefonun kapalı olduğu, ofiste bulunan diğer kişilere sorduğunda ofisin günlük kiraya verildiği ve bu kişiyi tanımadıklarını söylediklerini ifade etmiştir.

Dava konusu çek üzerinde davacının cirosu bulunmaktadır.

Davacı çekin elinden rızası dışında çıktığını ileri sürmektedir. Davacının ticari defterleri üzerinde yaptırılan inceleme sonucunda, kendisinden sonra gelen ciranta ve ciro silsilesinde yer alan diğerleri ile ticari bir ilişkisine rastlanmamış, çeki düzenleyen ile aralarında cari hesap ilişkisi olduğu belirlenmiştir.

Davacıdan sonra gelen cirantanın gerek İTO portal sayfasından yapılan sorgulamada gerekse de ciro üzerinde yazılı vergi numarasının kontrolünde Messrs Dış Ticaret ve Tekstil Sanayi Limited Şirketine ait olduğu, ciro üzerinde söz konusu ticaret ünvanında ayrıca Sanayi sözcüğünden sonra Ticaret sözcüğünün bulunduğu görülmekle, değerlendirme kayıtlarda görülen ticarit ünvanı üzerinden yapılacaktır.

Dava dışı ciranta ... Sanayi Limited Şirketinin bağlı bulunduğu Vergi Dairesinde sorulan mükellefiyet kayıtlarına göre, hakkında 2019 - 2020 yılında gerçekleştiği beyan edilen alım satımlara ilişkin tevsik edici bir belgenin mevcut olmaması nedeniyle KDV iadesine yönelik Vergi Müfettişi tarafından teftiş yapılarak Vergi Teknik Raporu düzenlendiği, Vergi Dairesi tarafından şirket yetkilisi nezdinde yapılan 23/01/2019 tarihli yoklamada kayıtlarında gösterilen adreste faal olduğu, aynı adreste ... isimli mükellefin de faal olduğu, adresteki çalışan ve demirbaşların diğer mükellefe ait olduğunun belirtildiği, buna rağmen SGK kayıtlarında ...'ında çalışan olarak bildirildiği çalışan girişlerinin 23/01/2019 tarihi olarak gösterildiği, 26/11/2019 - 13/12/2019 tarihleri arası yapılan yoklamada faal olduğunun tespit edildiği, SGK verilerine göre çalışanlarının tümünün 31/01/2021 tarihinde çıkışının yapıldığı görülmüştür.

UYAP üzerinden yapılan sorgulamada davalı hakkında çalıntı olduğu iddiasına konu çekler nedeniyle menfi tespit ve istirdat istemli olarak birçok davanın açıldığı görülmüştür. Yine UYAP üzerinden yapılan sorgulamada davalı tarafından benzer veya farklı cirantalardan ciro yoluyla devralınan çalıntı olduğu iddiasına konu çeklerin son hamil olarak davacıya veya farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu edildikleri anlaşılmaktadır. (Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 520 Esas sayılı dava dosyası, Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dava dosyası, Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dava dosyası, Bakırköy .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takip dosyası, Bursa .... İcra Dairesi ... Esas sayılı icra takip dosyası)

UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada davalı aleyhine çok sayıda resmi belgede sahtecilik, dolandırıcılık ve hırsızlık suçlarından dolayı soruşturma yürütüldüğü görülmektedir.

Dava dışı ciranta ... Sanayi Limited Şirketi hakkında vergi dairesi tespitlerine göre başka şirketlerle bildirilen ticari ilişkilerine ilişkin tevsik edici belgelerin olmaması, şirketin kuruluş tarihinde çalışan ve demirbaşının olmaması, adreste tespiti yapılan çalışan ve demirbaşların başka bir mükellefe ait olması ve buna rağmen aynı gün adı geçen diğer mükellef de dahil olmak üzere çalışan bildirimi yapılması, Mahkememiz ve başka Mahkemelerde benzer veya farklı ciro silsileleri ile çalıntı iddiasına konu çeklerin bulunması, dava dışı şirketin çalışanlarının tümünün 31/01/2021 tarihinde işten ayrıldığı, buna karşın dava konusu çekin basım tarihinin 03/02/2021 tarihi olduğu gözetildiğinde davacı şirket ile kendisinden sonra gelen ciranta olan dava dışı ... Sanayi Limited Şirketi arasında ticari bir ilişki olmadığı kanaatine varılmıştır.

Bu kapsamda her ne kadar davalı ... tarafından dava konusu çekin meşru hamili olduğu iddia edilmiş ise de İstanbul BAM ... Hukuk Dairesinin ve Yargıtay ... Hukuk Dairesinin yukarıda değinilen kararlarında da belirtildiği üzere davalının, farklı hırsızlık olayları yoluyla elden çıkan çekleri benzer veya farklı cirantalardan ciro yoluyla devralarak son hamil sıfatıyla farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu etmiş olması nedeniyle bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, düzenleyenleri ve lehtar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisap etmesinde ağır kusurlu olduğu kanaatine varılarak, davalının dava konusu çekin meşru hamili olduğuna ilişkin savunmasına itibar edilememiştir. Dava konusu çekin hırsızlık sonucu davacının rızası dışında elinden çıktığı kabul edilerek davanın kabulüne karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davanın KABULÜ ile; ... Bankası A.Ş (...bank) ... Şubesine ait ... seri nolu, 30/11/2021 düzenleme tarihli, 157.750,00. TL bedelli, düzenleyeni ... Tic. Ltd. Şti. olan çekin istirdadı ile davalıdan alınarak davacıya geri verilmesine,

2. Alınması gereken 10.775,90. TL karar harcından daha önce yatırılan 2.864,93TL peşin harcın indirilmesi ile geriye kalan 7.910,97. TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

3. Davacı tarafından yatırılan 2.864,93. TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4. Davacı tarafından yapılan 59,30. TL başvurma harcı, 67,10. TL posta ve davetiye gideri, 5,00. TL dosya sarf gideri, 2.000,00. TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 2.131,40. TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki bulunan AAÜT uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 25.240,00. TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6. Kullanılmayan avansın karar kesinleştikten sonra yatıran tarafa geri verilmesine,

Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf yasa yolu açık olmak üzere davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzlerine karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/10/2023

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ....

¸e-imzalıdır