Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1273 E. 2024/558 K.

T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/1273

KARAR NO : 2024/558

DAVA : Konkordato (Adi Konkordatodan Kaynaklanan (İİK 285 İla 308/h))

DAVA TARİHİ : 29/12/2023

KARAR TARİHİ : 29/05/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 10/06/2024

DAVA; Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan iş bu davanın dava dilekçesinde özetle; 2004 sayılı İİK'nun 285 ve 286. maddeleri gereğince ödeme güçlüğüne düşen müvekkillerine alacaklılarıyla konkordato akdetmesini sağlamak amacıyla mahkememizce 28/02/2018 tarih ve 7101 sayılı İİK ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun hükümleri nazara alınarak oluşturulacak tensip kararı uyarınca müvekkillerinin mal varlığının korunması için geçici mühlet kararı verilmesini, konkordato tekliflerine ilişkin prosedürün işletilmesi kapsamında müvekkillerine 1 yıllık kesin mühlet kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Mahkememiz tensip tutanağı ile 29/12/2023 tarihi itibariyle davacılar hakkında 3 aylık geçici mühlet kararı verilmiş, 20/03/2024 tarihli duruşma kararı ile geçici mühletin 29/03/2024 tarihinden itibaren 2 ay uzatılmasına karar verilmiştir.

Konkordato komiser heyeti tarafından sunulan 30/01/2024 tarihli Konkordato Komiser Heyeti Ön Raporu ile; ..... Otomotiv Tekstil Gıda Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 30.11.2023 tarihli kaydi değer bilançosunda, kaydi değer özkaynaklarının (+) 2.742.050,37 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, şirket tarafından hazırlanan 30.11.2023 tarihli rayiç değer bilançosunda Şirket’in rayiç değer özkaynaklarının (+) 16.679.685,82 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, ancak rayiç değer bilanço değerlerinin heyet tarafından bilirkişi atamalarından sonra gelecek değerlere göre yeniden hesaplanacağı, ...... Tekstil Gıda İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nin 30.11.2023 tarihli kaydi değer bilançosunda, kaydi değer özkaynaklarının (+) 13.258.971,49 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, şirket tarafından hazırlanan 30.11.2023 tarihli rayiç değer bilançosunda şirketin rayiç değer özkaynaklarının (+) 30.252.760,14 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, ancak rayiç değer bilanço değerlerinin heyet tarafından bilirkişi atamalarından sonra gelecek değerlere göre yeniden hesaplanacağı, borçlu gerçek kişi .......’ın, derdest dosyadan konkordato talepleri incelenen ..... Çorap Tekstil Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nde %100 ve ..... Otomotiv Tekstil Gıda San. Ve Tic. A.Ş.’nin de %1 pay sahibi ve ortağı olduğu, her iki şirketin kredi borçlarına müteselsil kefil durumunda olduğu, konkordato kaynağı olarak 1/5 hissesinin bulunduğu 10 adet gayrimenkulden oluştuğu, anılan gayrimenkullerin rayiç kıymetlerinin tespiti maksadıyla bilirkişi görevlendirilmesi ve bilirkişi raporunun tamamlanmasını müteakiben, kaynak ve borçların detaylı bir şekilde irdeleneceği, borçlu gerçek kişi ....... ’ın, derdest dosyadan konkordato talepleri incelenen ...... Otomotiv Tekstil Gıda San. Ve Tic. A.Ş.’nin de %99 pay sahibi ve ortağı olduğu, borçlu şirketlerin kredi borçlarına müteselsil kefil durumunda olduğu, konkordato kaynağının 1/5 hissesinin bulunduğu 10 adet gayrimenkulden oluştuğu, anılan gayrimenkullerin rayiç kıymetlerinin tespiti maksadıyla bilirkişi görevlendirilmesi ve bilirkişi raporunun tamamlanmasını müteakiben, kaynak ve borçların detaylı bir şekilde irdeleneceği belirtilmiştir.

Konkordato komiser heyeti tarafından sunulan 14/03/2024 tarihli Konkordato Komiser Heyeti Duruşma Öncesi Raporu ile; ...... Otomotiv Tekstil Gıda Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 31.12.2023 tarihli kaydi değer bilançosunda, kaydi değer özkaynaklarının (+) 3.001.552,76 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, şirket tarafından hazırlanan 30.11.2023 tarihli rayiç değer bilançosunda şirketin rayiç değer özkaynaklarının (+) 16.679.685,82 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, ancak rayiç değer bilanço değerlerinin heyet tarafından bilirkişi raporlarından sonra gelecek değerlere göre yeniden hesaplanacağı, şirket faaliyetlerinin bir süre daha izlenmesi amacıyla 2 aylık ek süre verilmesinin yerinde olacağı, ...... Tekstil Gıda İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nin 31.12.2023 tarihli kaydi değer bilançosunda, kaydi değer özkaynaklarının (+) 12.859.237,73 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, şirket tarafından hazırlanan 30.11.2023 tarihli rayiç değer bilançosunda şirketin rayiç değer özkaynaklarının (+) 30.252.760,14 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, ancak rayiç değer bilanço değerlerinin heyet tarafından bilirkişi raporlarından sonra gelecek değerlere göre yeniden hesaplanacağı, şirket faaliyetlerinin bir süre daha izlenmesi amacıyla 2 aylık ek süre verilmesinin yerinde olacağı, borçlu gerçek kişi .... ile ...... ’ın faaliyetlerinin bir süre daha izlenmesi amacıyla 2 aylık ek süre verilmesinin yerinde olacağı belirtilmiştir.

Konkordato komiser heyeti tarafından sunulan 25/04/2024 tarihli Konkordato Komiser Heyeti Duruşma Öncesi Raporu ile; ..... Otomotiv Tekstil Gıda Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 29.02.2024 tarihli kaydi değer bilançosunda, kaydi değer özkaynaklarının (+) 31.992.098,99 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, şirket tarafından hazırlanan 30.11.2023 tarihli rayiç değer bilançosunda şirketin rayiç değer özkaynaklarının (+) 16.679.685,82 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, ancak rayiç değer bilanço değerlerinin heyet tarafından bilirkişi raporlarından sonra gelecek değerlere göre yeniden hesaplanacağı, ..... Çorap Tekstil Gıda İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nin 29.02.2024 tarihli kaydi değer bilançosunda, kaydi değer özkaynaklarının (+) 77.290.289,49 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, Şirket tarafından hazırlanan 30.11.2023 tarihli rayiç değer bilançosunda şirketin rayiç değer özkaynaklarının (+) 30.252.760,14 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, ancak rayiç değer bilanço değerlerinin heyet tarafından bilirkişi raporlarından sonra gelecek değerlere göre yeniden hesaplanacağı, borçlu gerçek kişi ...... ile ...... ’ın borçlu şahıslara ait bilirkişi raporlarının tamamlanamadığı, kaynak ve borçların detaylı bir şekilde irdelenmesi için rayiç değerli kıymet raporlarının dosyaya sunulması gerektiği belirtilmiştir.

Konkordato komiser heyeti tarafından sunulan 23/05/2024 tarihli Konkordato Komiser Heyeti Duruşma Öncesi Raporu ile; ...... Otomotiv Tekstil Gıda Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 31.03.2024 tarihli kaydi değer bilançosunda, kaydi özkaynaklarının (+) 32.224.838,26 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, heyet tarafından hazırlanan 31.03.2024 tarihli rayiç değer bilançosunda şirketin rayiç özkaynaklarının (+) 35.179.027,10 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, iflas Halinde aktiflerin tamamının iflas durumundaki değerinden satılması halinde bile şirketin borçlarının %100’ünü karşılamayacağı, şirket tarafından borçların tamamının %15 fazlasıyla ödenmesinin teklif edilmiş olması sebebiyle iflasın daha iyi bir sonuç doğurmayacağı, revize projedeki öngörüler, mevcut siparişler ve faaliyetler dikkate alındığında borçlunun bir bütün olarak düşünülerek hali hazırdaki durumda heyetçe projenin başarıya ulaşabileceği kanaatine ulaşılmasının mümkün gözükmesinden dolayı davacı şirket hakkında kesin mühlet kararı verilmesinin uygun olabileceği, konkordato revize ön projesinin başarıya ulaşma ihtimalinin kuvvetle muhtemel olduğu, ....... Çorap Tekstil Gıda İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nin 31.03.2024 tarihli kaydi değer bilançosunda, kaydi özkaynaklarının (+) 77.074.987,33 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, heyet tarafından hazırlanan 31.03.2024 tarihli rayiç değer bilançosunda ise şirketin rayiç özkaynaklarının (+) 120.738.965,64 TL olarak hesaplandığı ve borca batık olmadığı, iflas halinde aktiflerin tamamının iflas durumundaki değerinden satılması halinde bile şirketin borçlarının %100’ünü karşılamayacağı, şirket tarafından borçların tamamının %15 fazlasıyla ödenmesinin teklif edilmiş olması sebebiyle iflasın daha iyi bir sonuç doğurmayacağı, revize projedeki öngörüler, mevcut siparişler ve faaliyetler dikkate alındığında borçlunun bir bütün olarak düşünülerek hali hazırdaki durumda heyetin projenin başarıya ulaşabileceği kanaatine ulaşılmasının mümkün gözükmesinden dolayı davacı şirket hakkında kesin mühlet kararı verilmesinin uygun olabileceği, konkordato revize ön projesinin başarıya ulaşma ihtimalinin kuvvetle muhtemel olduğu, borçlu gerçek kişi ......’ın dava dosyası bir bütün olarak ele alındığında, haciz ve satış baskısıyla şirketlerin üzerine gidemeyecek alacaklıların, kefalet nedeniyle şahıslara yönelebileceği, derdest dosyalardaki şirketlerin fiilen pazarlama, yönetim, sevk ve idarelerinde bulunan borçlu ...... ’ın, korumasız kalması halinde, zamanının büyük çoğunluğunu icra ve haciz işlemleriyle geçireceği, bu hususun şirketlerin konkordato sürecine de zarar vereceği, ayrıca borçlu şahsın derdest dosyadaki ....... Otomotiv Tekstil Gıda San. ve Tic. A.Ş.’den alacağı olan 8,2 milyon TL’den sermaye artışı yoluyla feragat ettiği, borçlu şahsın kesin süreye geçmesinin, derdest dosyadaki şirketlerin başarısına katkı sunacağı, şirketlerin başarıya ulaşması halinde bu durumun alacaklıların da yararına olacağı kanaatine varılarak, borçlu şahıs ......’a 1 yıllık kesin süre verilmesinin uygun olduğu, borçlu gerçek kişi .......'ın dava dosyası bir bütün olarak ele alındığında, haciz ve satış baskısıyla şirketlerin üzerine gidemeyecek alacaklıların, kefalet nedeniyle şahıslara yönelebileceği, derdest dosyalardaki şirketlerin fiilen pazarlama, yönetim, sevk ve idarelerinde bulunan borçlu .......’ın, korumasız kalması halinde, zamanının büyük çoğunluğunu icra ve haciz işlemleriyle geçireceği, bu hususun şirketlerin konkordato sürecine de zarar vereceği, ayrıca borçlu şahsın derdest dosyadaki ..... Tekstil Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nden alacağı olan 10 milyon TL’den sermaye artışı yoluyla feragat ettiği, borçlu şahsın kesin süreye geçmesinin, derdest dosyadaki şirketlerin başarısına katkı sunacağı, şirketlerin başarıya ulaşması halinde bu durumun alacaklıların da yararına olacağı kanaatine varılarak, borçlu şahıs .......’a 1 yıllık kesin süre verilmesinin uygun olduğu belirtilmiştir.

İcra ve İflas Kanunu'nun 285'inci maddesine göre konkordato, borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlunun, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflâstan kurtulmak için talep edebileceği kolektif bir tasfiye biçimidir.

Düzenlemeden de anlaşılabileceği gibi konkordato mühleti verilmesinin ve dolayısıyla konkordatonun temel koşulu vadesi geldiği hâlde borçların ödenememesi veya ödenememe tehlikesinin bulunmasıdır (İİK m.285). Borçlarını vadesinde ödeyebilecek olan borçlunun konkordato başvurusu kabul edilemez.

Meseleyi konkordatonun amacı çerçevesinde değerlendirmek gerekir. Konkordato dürüst bir borçlunun belli bir zaman kesiti içerisindeki bütün adi alacaklarını yetkili makamın onayı ve alacaklı çoğunluğunun kabulü ile tasfiyesinin sağlandığı bir icra biçimidir.

Bunlardan ilki borçlu tarafından alacaklılardan birine konkordato projesinde öngörülenden fazla olarak yapılan vaatlerin hükümsüz olduğuna ilişkin kuraldır.(İİK m.308/d). Bu düzenleme "alacaklılar arası eşitlik ilkesinin dayanağı olarak kabul edilmektedir. Bu ilkenin mevcudiyeti öğretide de tartışmasız kabul görmektedir (Postacıoğlu, İ. E.: Konkordato, İstanbul 1965, s.11; Kuru, s.3818; Üstündağ, S.: İflas Hukuku (İflas, Konkordato, İptal Davaları), 8.b., İstanbul 2009. s.261; Budak, A.C.: Öztek Konkordato Şerhi, Ankara 2018, m.308/d, n.2; Pekcanıtez, H./Erdönmez, G.: 7101 sayılı Kanun Çerçevesinde Konkordato, İstanbul 2018, s.159; Altay, S./Eskiocak, A.: Konkordato ve Yeniden Yapılandırma Hukuku, 5.b., İstanbul 2019, s.15, n.21; Akdeniz, M./Kayıhan, Ş.: Konkordato Hukuku El Kitabı, İstanbul 2019, s.21).

Alacaklılar arası eşitlik ilkesine göre kural olarak hiçbir alacaklı diğerinin zararına olarak öncelik ya da ayrıcalık elde edemez. Konkordato süreci alacaklılar arasında eşitlik ilkesine dayalı olarak yürütülür. Konkordatoda alacaklılar arasında herhangi bir ayırım yapılmaksızın benzer durumda bulunan bütün alacaklıları kapsayan adil ve dengeli bir ödeme planının ortaya konulması ve alacaklıların tatmin edilmesinde de aynı ilkeler gözetilmelidir.

Konkordatoda alacaklılar arası eşitlik ilkesi geçerlidir . Eşitlik ilkesini adi konkordato özelinde meselenin, “sınıfsal” değil; adi alacaklıların kendi içinde, borçlu nezdinde farklı hukuki ve ekonomik özellikler gösteren alacak “grupları” arasında olduğu görülmektedir.

Borçlu açısından bakıldığında ayrıcalık sağlama yasağı hem proje aşamasında hem de konkordatonun tasdikinden sonraki süreçte söz konusudur. Bu yolla oylamanın manipüle edilmesi suretiyle nisabın sağlanmasının önüne geçilmeye çalışılmıştır. Nitekim yasa koyucu gerek eşitlik ilkesinin korunması gerek diğer tasdik şartlarının sağlanması bağlamında mahkemeye, yetersiz gördüğü konkordato projesinin düzeltilmesini isteme yetkisini de vermiştir.

Mahkemenin gözeteceği ikinci ilke konkordatonun kötü niyetle sakatlanmamış olması halidir. Mahkeme henüz tasdik aşamasında kötüniyeti fark ettiğinde konkordatoyu tasdikten kaçınmalıdır.

Bir kısım alacakların, bunlar arasında bir denklik oluşturulmadan tenzil edilmesi açıkça eşitlik ilkesine aykırıdır. Yukarıda belirtir şeklinde formüle edilen konkordato projesi eşitlik ilkesine tamamen aykırı ve alacaklıları zararlandırıcı niteliktedir. (Aynı yönde Ankara BAM 23. Hukuk Dairesi'nin 2020/1159 Esas ve 2020/1104 Karar sayılı kararının temyizi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2021/2409 Esas ve 2021/638 Karar sayılı İlamı)...''(Bknz. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin 11.11.2021 tarih ve 2021/1498 Esas 2021/1722 Karar sayılı Kararı)

Vade konkordatosunda alacaklılar, borçluya, alacaklarının tamamen ödenmesi için bir vade verirler, yani alacaklarının ödenmesini belli bir süre ertelerler. Uygulamada nadir olarak rastlanan vade konkordatosu 2018 değişikliğine kadar İİK'da açık şekilde düzenlenmemiş, ancak 2018 değişikliği ile birlikte İİK'unda yer almıştır. Hemen belirtelim ki, vade konkordatosunda alacaklıların alacaklarını belli bir yüzdesinden feragat etmeleri söz konusu değildir; vade sonunda alacaklar, işlenmiş faizleri ile birlikte tam olarak ödenecektir. Bu açıdan bakıldığında borçluya vade tanıyan ve fakat belli bir tarihten, örneğin konkordato mühleti verilmesinden ya da konkordatonun tasdiki tarihinden itibaren faiz ödenmemesine yönelik olan bir konkordato teklifi, vade konkordatosu olmayıp, hem vade ve hem de tenzilat konkordatosu (karma konkordato) olarak nitelendirmek gerekir; bkz.bu yönde, Baki Kuru, iflas ve konkordato hukuku, Ankara 1971, s.405 dipnot 4; Süha Tanrıver /Adnan Deynekli, konkordatonun tasdiki, Ankara 1996, s.41.ancak İsviçre'de bazı yazarlar (Dominique Junod Moser/Louis Gaillard, Commenaire romand, Poursuite et faillite, edite par Louis Dalleves-Benedict Foex, Nicolas Jiandin, Basel 2005, m.314 no.8 s.1504), İsv.İİK m.297,f.7'ye (İİK m.294, f.3) yollama yaparak, tasdik edilen konkordato projesi aksine hüküm içermediği takdirde, mühletin verilmesi anında mevcut ana para ile işlemiş faizin belli vadelerde ödenmesini ve fakat mühletin verilmesinden itibaren faiz işlememesini öngören bir konkordato teklifinin vade konkordatosu olarak kabul edilmesi gerektiğini savunmaktadır...( Prof. Dr. Selçuk Öztek, Prof. Dr. Ali Cem Budak, Doç. Dr. Müjgan Tunç Yücel, Doç. Dr. Serdar Kale, Doç. Dr. Bilgehan Yeşilova- Yeni Konkordato Hukuku s.107 dipnot 3)''

Yeni hüküm, anlaşılabildiği kadarıyla İİK'nun sermaye şirketleri ile kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması yönteminin uygulama alanını düzenleyen m.309/m'nin "muaccel para borçlarını ödeyemeyecek durumda olan veya mevcut ve alacakları borçlarını karşılamaya yetmeyen bu hallerden birine düşme tehlikesiyle karşı karşıya kalması kuvvetle muhtemel olan bir sermaye şirketi veya kooperatif" şeklindeki hükümden esinlenerek düzenlenmiştir.

Madde, borç ödemeden aciz halini esas almış gibi görünmekte ise de aslında hem borç ödemeden aciz halini ve hem de borca batıklığı kapsamaktadır; bunu gerekçeden anlamak mümkündür.

Bu iki halde, bir de borçlunun borca batıklık veya borç ödemeden aciz haline düşme tehlikesi altında bulunması nedeniyle yakın tarihte muaccel olacak borçlarını ödeyememesinin kuvvetle muhtemel olması halini eklemelidir. Bu bağlamda İİK m. 285 f.1'in " Borçlarını ... vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu ... Konkordato talep edebilir. " şeklinde hükmünü geniş yoruma tabi tutmayıp, borçlunun yakın tarihte muaccel olacak borçlarını ödeyememesinin kuvvetle muhtemel olması ve bu borçların tahakkuk etmesi durumunda borca batıklık veya borç ödemeden aciz haline düşme tehlikesi altında bulunması şeklinde anlamak daha doğru olacaktır.

Madde de "tehlike altında bulunma" gibi bir ölçüte dayandırılan bu son hal, kesin olmayan bir durumun ispatını gerektirmektedir. Ama bu tür belirsiz yahut tespiti tam olarak mümkün olmayan durumların ispatı Türk Hukukuna yabancı değildir. ( Örneğin İİK m. 258, m.177 ). Bu çerçevede "yaklaşık ispat" la yetinmek doğru olacaktır.

Borçlunun borçlarını vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunması halinin konkordatoya başvurma nedeni olarak kabul edilmesi aslında olumlu ve yerinde bir değişiklik olarak kabul edilebilir. Çünkü borç ödemeden aciz halinde veya borca batık durumda olan bir borçlu muhtemel bir iyileşme için artık çok geç kalmış olabilir. Önemli olan; borçlunun bu duruma düşmeden önce harekete geçebilmesinin sağlanmasıdır. Bu açıdan bakıldığında 7101 Sayılı Kanunla yapılan değişiklik çağdaş eğilimlere uygundur.

Böyle olmakla birlikte, İİK m.305, f.1, b.(a) ve b.(b) deki hükümler nedeniyle tenzilat konkordatosu sadece borca batık borçluların başvurabileceği bir yol olarak telakki edilmelidir. Borca batık olmayan yani alacakları ve varlıkları borçlarını karşılayan bir borçlunun tenzilat konkordatosu teklif etmesi halinde bu teklif, bir taraftan teklif edilen tutarın borçlunun iflası halinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olması ( mal varlığının terki suretiyle konkordatoda paraya çevirme halinde elde edilen hasılat veya üçüncü kişi tarafından teklif edilen tutarın iflas yoluyla tasfiye halinde elde edilebilecek bedelden fazla olması ) ( İİK m.305,f.1 , b.(a)) şartı, diğer taraftan da teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları (mevcudu) ile orantılı olması ( İİK m. 305,f.1, b.(b)) şartı yerine gelmediğinden tasdik edilemeyecektir. Örneğin, alacak ve varlıkları borçlarını tamamını karşılayan bir borçlu tenzilat talep ederek yüzde doksan oranında ödeme yapmayı teklif ettiği takdirde, bu teklif borçlunun mevcudu ile orantılı olmadığından ve teklif anında borçlunun iflas etmesi halinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktar teklif uyarınca ellerine geçecek tutardan fazla olduğundan reddedilmek gerekecektir.

Borçlunun mevcudu borçlarının tamamını karşılayabilecek durumda olmakla ve mevcudu oluşturan malların hiç olmazsa bir kısmının satılmasıyla vadesi gelmiş borçların ödenmesi imkan dahilinde bulunmakla birlikte, çeşitli nedenlerle malların o anda satılması mümkün olmayabilir. Böyle bir durumda borçlu, borçlarının yüzde yüzünü, yani tamamını ödemeyi ve alacaklılarından kendisine bir vade vermelerini teklif etmelidir. (vade konkordatosu) bu durumdaki borçlu borçlarında mutlaka indirim yapılmasını sağlamak istiyorsa, bir sermaye şirketi ve kooperatif olmak kaydıyla, borçların uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması (İİK m. 309/m vd) yöntemine başvurmalıdır.

Bu husus gerekçede şu şekilde işaret edilmiştir: "Borca batık olmamakla birlikte borç ödemeden aciz halinde bulunan bir borçlunun vade konkordatosu istemesi mümkündür. Diğer bir deyişle, mevcudu borçlarının tamamını ödeyebilecek durumda olan bir borçlunun mallarını o anda satarak vadesi gelmiş bütün borçlarını ödemesi mümkün değilse, o zaman borçlu borçlarını yüzde yüz, yani tamamen ödeme taahhüdünde bulunarak alacaklılardan kendisine bir mühlet verilmesini isteyebilir (vade konkordatosu). Bu durumdaki bir borçlunun normal olarak tenzilat konkordatosu isteyebilmesi mümkün olmamak gerekir, zira böyle bir teklif ödenmesi "teklif edilen meblağın borçlunun kaynakları ile orantılı olması şartına uygun düşmez...".

Demek ki, İİK m.285,f.1'in, "borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için konkordato talep edebilir. " şeklindeki hükmü, konkordatoya başvurma hallerini kanun koyucunun kastetmek istemediği kadar geniş anlamaya imkan verebilecek bir hüküm olarak tezahür etmektedir. Bu nedenle hüküm dikkatle yorumlanmalı ve borç ödemeden aciz halinde bulunmakla birlikte borca batık olmayan bir borçlunun tenzilat konkordatosu istemesi mümkün olmamalıdır; mevcudu borçlarının tamamını ödeyebilecek durumda olan böyle bir borçlunun ancak borçlarını yüzde yüz, yani tamamen ödeme taahhüdünde bulunarak alacaklılarından kendisine ödemek için bir süre verilmesini isteyebilmesine (vade konkordatosu) izin verilmelidir. Şu halde, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya bu şekilde borç ödemede aciz halinde olmamakla birlikte mali göstergelerinin seyri itibariyle yakın bir gelecekte ve kaçınılmaz olarak borçlarını vadesi gelince ödeyememe tehlikesi altında bulunan bir borçlu, mevcudu borçlarını karşılıyorsa ancak vade konkordatosu teklif edebilecektir.

Nitekim öğretide de bu hususa önemle işaret edilmektedir: "Konkordato mehiline hak kazanabilmek için, aktifin pasiften az olması, yani borçlu mevcudunun borcundan az olması ana kayidedir. Aksi halde talep redde mahkumdur... " ; " ... Borçlunun varlığının borçların yüzde yüzünü karşılayabilecek değerde olmasına karşın, vadesi gelmiş veya yakında gelecek borçlarının ödenmesi için malvarlığının kısa zamanda paraya çevrilmesi ve borçların ödenmesi mümkün değil ise, borçlunun vade konkordatosundan yararlandırılması gerektiği konusunda doktrinde görüş birliği vardır. ".

Şu halde malvarlığı borçlarını ödeyemeye yeten borçlu tenzilat konkordatosu talep edemeyecek olup, bu borçlunun teklif edebileceği konkordato türü ancak vade konkordatosu olabilecektir. Ama bu bağlamda borçlunun büyük bir hareket alanına sahip bulunduğu söylenemez: "... borçluya vade konkordatosu yoluyla da olsa, uzun yıllar faizden kurtulmasını sağlayacak biçimde konkordato bağıtlamak olanağının tanınamayacağı açıktır ... özelikle, yüksek tutarlı borçları kapsayan konkordatolarda, borçlunun çalışarak borçlarını ödemesi, uzun yıllara bağlıdır. Borçluya ... uzun ödeme süreleri sağlayan bir konkordatonun aktifin borçları tamamen karşıladığı durumlarda kabulü söz konusu olamaz ...bu gibi durumlarda, borçluya aktifini paraya çevirerek, borçlarını ödeyebilmesi için gerekli olan sürenin verilmesi daha makul olacağından, uzun ödeme süresini içeren faizsiz ödeme tekliflerinin kabulüne imkan yoktur..." Yargıtay'da aynı görüştedir, yani aktifi pasifinden fazla olan bir kişinin tenzilat konkordatosu isteyemeyeceğini kabul etmektedir...

Aktifi pasifinden fazla olan borçlunun önerdiği tenzilat konkordatosu kural olarak bir tek halde kabul görebilir ve o halde konkordatoya tabi bütün alacaklıların (oybirliğiyle) konkordato teklifini kabul etmeleridir. Ama prosedürün bu aşamaya kadar gelmesi mümkün olmayacaktır; çünkü mahkeme, aktifi pasifinden fazla olan borçlunun buna rağmen tenzilat konkordatosu istediğini tespit ederek, kesin mühlet kararı vermeyecektir..." (Prof. Dr. Selçuk Öztek - Prof. Dr. Ali Cem Budak - Doç. Dr. Müjgan Tunç Yücel - Doç. Dr. Serdar Kale Dç. Dr. Bilgehan Yeşilova - Yeni Konkordato Hukuku s:158,159,160,161,162,163,164,165,166,167,168,169 )

"...İcra ve İflas Kanunu'nun 285'inci maddesine göre konkordato, borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlunun, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflâstan kurtulmak için talep edebileceği kolektif bir tasfiye biçimidir.

Düzenlemeden de anlaşılabileceği gibi konkordato mühleti verilmesinin ve dolayısıyla konkordatonun temel koşulu vadesi geldiği hâlde borçların ödenememesi veya ödenememe tehlikesinin bulunmasıdır (İİK m.285). Borçlarını vadesinde ödeyebilecek olan borçlunun konkordato başvurusu kabul edilemez.

Esasen kısa vadeli borçların ödenememesi ya da ödenememesi tehlikesi konkordatoya başvuru için yeterli olmakla birlikte varlıkları borçlarının kat be kat üstünde olan borçlular için konkordatoya müracaat kabul edilemeyeceği yerleşik Yargıtay uygulaması halindedir (Yargıtay İİD. 01.10.1964 gün ve 1964/12958; bkz. Altay, S./Eskiocak, A.: Konkordato ve Yeniden Yapılandırma Hukuku, 5.b., İstanbul 2019, s.670).

Konkordatonun temel amacı borçların ödenmesi olmakla birlikte 7101 sayılı Yasa ile yapılan değişiklikle borçlunun işletmesinin iyileşmesi de bir işlev olarak konkordatoya yüklenmiştir. Ancak bu işlev alacaklıların alacaklarının çeşitli yollarla yok edilmesi suretiyle borçlunun borçlarından kurtulması ve buna ek olarak işletmenin kalkındırması maksadıyla kullanılamaz. Borçlu alacaklılarına mümkün olan en yüksek tatmini sağlamak zorundadır.

İşletmenin borçlarının ödenmesi yanında iyileştirilmesi de söz konusu olduğunda bunun sadece alacaklıların alacaklarının bir kısmına ve vade ile kavuşması, bu arada eğer faiz öngörülmemişse alacakların enflasyon karşısında zaman içinde faiz oranı kadar eritilmesi, bir diğer ifade ile iyileşmenin yükünün sadece alacaklılara yüklenmesi kabul edilemez. Nitekim İcra ve İflas Kanunu'nun konkordato projesini niteleyen 286'ncı maddesinde borçlunun faaliyetine devam edebilmesi ve alacaklılara ödemelerini yapabilmesi için gerekli malî kaynağın sermaye artırımı veya kredi temini yoluyla yahut başka bir yöntem kullanılarak sağlanacağının gösterilmesi gerektiği de vurgulanmıştır.

Diğer taraftan işletmenin mali durumunu gösteren tek ölçüt varlıkların borçlara (kaldıraç) oranı da değildir. Mali tablo analizinde borç ödeme kabiliyetini (likiditeyi) hesaplamaya yarayan başka oranlar (rasyolar) da bulunmaktadır. Söz gelimi cari oran, işletmenin kısa süreli borçlarını ödeme gücünü ölçmek ve net işletme sermayesinin yeterli olup olmadığını ortaya koymak bakımından önemlidir. Cari oranın ülkenin kalkınmışlığına, sektörün gerekliliklerine göre değişmekle birlikte 2:1, 1,5:1 gibi değerlerde olması yeterli görülmektedir (bkz. Akgüç, Ö.: Mali Tablolar Analizi, 15.b., İstanbul 2013, s.465 vd.). Borç ödeme gücünü ölçmeye yarayan ve cari oranı tamamlayan ikinci bir rasyo da asit-test oranıdır. Bu oranda cari orandan farklı olarak paraya çevrilmesi görece daha uzun zaman alabilecek kalemler hesaplamada dikkate alınmamakta, başka bir söyleyişle nakit ve kolaylıkla nakde çevrilebilecek varlıkların borçları karşılama oranı göz önünde tutulmaktadır. Asit-test oranının 1:1 olması işletme finansmanında "oldukça iyi" sayılmaktadır (Akgüç, s.471).

Bu anlamda konkordatonun temel koşulu olarak ifade edilen vadesi geldiği hâlde borçların ödenememesi veya ödenememe tehlikesinin bulunup bulunmadığının saptanmasında en pratik ve doğru yolun, işletmenin cari oranı ile asit-test oranı başta olmak üzere likidite oranlarının değerlendirilmesi olduğu sonucuna varılmaktadır (bkz. Karakaş, C.F.: Borca Batık Olmayan Borçlunun Tenzilat Konkordatosu İstemi ve Seçenekli Konkordato Projesi, Medeni Usul ve İcra-İflas Hukuku Dergisi, C.XVI, 2020/3, S.47, s.782 vd.).

Konkordatoya başvuru için geçmişte aranan dürüstlük koşulu 4949 sayılı Yasa'nın İcra ve İflas Kanunu'nun 285'inci maddesinde yapılan değişiklikle, tasdik için aranan dürüstlük koşulu da 7101 sayılı Yasa ile yapılan değişiklikle kaldırılmıştır. Ancak bu değişiklikler kötü niyet boyutuna gelmiş konkordato taleplerine göz yumulacağı şeklinde yorumlanamaz. Nitekim oylamanın yapılmasından ve duruşmaya katılabilmek ve istinaf hakkı kazanabilmek için Yasanın aradığı (İİK m.304) üç günlük sürenin geçmesinden sonra revize proje sunulması da bu kapsamda değerlendirilmelidir.

Davacı ..... Çorap Tekstil Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti'nin rayiç değerlere göre öz varlık tutarı (+) 120.738.965,64 TL olup borca batık durumda değildir. Konkordato projesinde 2027 yılı Haziran ayı sonuna kadar borçlarını ödeyeceği, % 15 faiz öngöreceği, 2025 yılının ilk 4 aylık dönemi içerisinde tasdik edilebileceği öngörülerek borçların 3'er aylık periyotlarla ve 9 eşit taksitte ödenmesinin planlandığı belirtilmiştir. Davacı şirketin stoklarında bulunan ticari malların 29/02/2024 tarihi itibariyle toplam kaydi değerleri 219.227.223,92 TL, rayiç değerleri ise 265.040.885,00 TL olup 31/03/2024 tarihli güncel rayiç değerleri 268.081.890,12 TL'dir. Komiser heyeti raporunda da belirtildiği üzere şirketin borçların yaklaşık % 40 üzerinde bir stoğa sahip olduğu, stokların en önemli kaleminin çorap olduğu ve nakde dönüşüm hızının yüksek olduğu, stokların nakde dönüştürülerek borçların ödenmesi imkanı var iken alacaklılar toplantısının yapılması ve uzun vadede ödeme yapılmasının alacaklılar aleyhinde olacağı değerlendirilmekle birlikte kesin mühlet kararı verilmesinin uygun olacağı yönünde bir değerlendirme yapılmıştır.

Davacı ...... Otomotiv Tekstil Gıda Sanayi ve Ticaret A.ş'nin rayiç değerlere göre öz varlık tutarı (+) 35.179.027,10 TL olup borca batık durumda değildir. Konkordato projesinde 2027 yılı Haziran ayı sonuna kadar borçlarını ödeyeceği, % 15 faiz öngöreceği, 2025 yılının ilk 4 aylık dönemi içerisinde tasdik edilebileceği öngörülerek borçların 3'er aylık periyotlarla ve 9 eşit taksitte ödenmesinin planlandığı belirtilmiştir. Davacı şirketin stoklarında bulunan ticari malların 29/02/2024 tarihi itibariyle toplam kaydi değerleri 95.718.352,83 TL, rayiç değerleri ise 105.553.050,00 TL'dir. Komiser heyeti raporunda da belirtildiği üzere şirketin borçların yaklaşık % 25 üzerinde bir stoğa sahip olduğu, stokların en önemli kaleminin çorap olduğu ve nakde dönüşüm hızının yüksek olduğu, stokların nakde dönüştürülerek borçların ödenmesi imkanı var iken alacaklılar toplantısının yapılması ve uzun vadede ödeme yapılmasının alacaklılar aleyhinde olacağı değerlendirilmekle birlikte kesin mühlet kararı verilmesinin uygun olacağı yönünde bir değerlendirme yapılmıştır.

Davacılar ....... ve .......'ın ise somut kaynaklarının konkordato projesinde öngörülen borçları karşılayamayacağı tespit edilmiştir.

Davacıların önerdiği proje niteliği itibariyle tenzilat konkordatosudur. Zira, uzun vadelere yayılan ve yasal faizin dahi altında bir proje ile alacaklıların alacaklarının yok edilmesi suretiyle borçlunun borçlarından kurtarılması, alacakların enflasyon karşısında zaman içinde faiz oranı kadar eritilmesi, bir diğer ifade ile iyileşmenin yükünün sadece alacaklılara yüklenmesi kabul edilemez. Davacı şirketlerin rayiç değerlere göre borca batık durumda olmadığı anlaşılmakta olup, tenzilat konkordatosu talep edebilmelerine yasal olanak bulunmamaktadır. Bu durumun tek istisnası tüm alacaklıların tenzilat konkordatosuna onay vermeleridir. Davanın başından beri davacı tarafından teklif edilen projeye alacaklıların tamamı onay vermediğinden somut olayda bu durum söz konusu değildir. Borca batık olmayan yani alacakları ve varlıkları borçlarını karşılayan bir borçlunun tenzilat konkordatosu teklif etmesi halinde bu teklif, bir taraftan teklif edilen tutarın borçlunun iflası halinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olması ( mal varlığının terki suretiyle konkordatoda paraya çevirme halinde elde edilen hasılat veya üçüncü kişi tarafından teklif edilen tutarın iflas yoluyla tasfiye halinde elde edilebilecek bedelden fazla olması ) ( İİK m.305,f.1 , b.(a)) şartı, diğer taraftan da teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları (mevcudu) ile orantılı olması ( İİK m. 305,f.1, b.(b)) şartı yerine gelmediğinden tasdik edilemeyecektir. Örneğin, alacak ve varlıkları borçlarını tamamını karşılayan bir borçlu tenzilat talep ederek yüzde doksan oranında ödeme yapmayı teklif ettiği takdirde, bu teklif borçlunun mevcudu ile orantılı olmadığından ve teklif anında borçlunun iflas etmesi halinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktar teklif uyarınca ellerine geçecek tutardan fazla olduğundan reddedilmek gerekecektir. Borçlunun mevcudu borçlarının tamamını karşılayabilecek durumda olmakla ve mevcudu oluşturan malların hiç olmazsa bir kısmının satılmasıyla vadesi gelmiş borçların ödenmesi imkan dahilinde bulunmakla birlikte, çeşitli nedenlerle malların o anda satılması mümkün olmayabilir. Böyle bir durumda borçlu, borçlarının yüzde yüzünü, yani tamamını ödemeyi ve alacaklılarından kendisine bir vade vermelerini teklif etmelidir. (vade konkordatosu) bu durumdaki borçlu borçlarında mutlaka indirim yapılmasını sağlamak istiyorsa, bir sermaye şirketi ve kooperatif olmak kaydıyla, borçların uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması (İİK m. 309/m vd) yöntemine başvurmalıdır. Davacı şirketlerin borçlarını ödeyebilecek kaynaklara sahip olduğu, sadece satışa hazır nitelikte stokta bulunan malların dahi borç miktarının üzerinde olduğu, davacılar ....... ve .......'ın ise somut kaynaklarının konkordato projesinde öngörülen borçları karşılayamayacağı anlaşılmakla açılan davanın reddine karar verilerek aşağıda yazılı olduğu biçimde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

AÇILAN DAVANIN REDDİNE,

1. Geçici mühletin kaldırılmasına, kaldırıldığının ilanına,

2. Komiser heyetinin görevine son verilmesine,

3. Davacı hakkında konkordato nedeniyle verilen tedbirlerin kaldırılmasına, kaldırıldığının ilanına,

4. Alınması gereken 427,60 TL harçtan davacı tarafından peşin yatırılan 269,85 TL'nin tenzili sonucu eksik bakiye 157,75 TL'nin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irat kaydına,

5. Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

6. Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının dosya kesinleştikten sonra talep halinde ilgililere iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, yapılan yargılama neticesinde kararın tebliğ tarihinden itibaren 10 gün içerisinde mahkememize müracaatla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup, anlatıldı. 29/05/2024

Başkan ......

¸e-imzalıdır

Üye.....

¸e-imzalıdır

Üye ....

¸e-imzalıdır

Katip ......

¸e-imzalıdır