Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/987 E. 2024/502 K.

T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/987 Esas

KARAR NO : 2024/502

DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 02/11/2022

KARAR TARİHİ : 17/05/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 25/06/2024

Davacı tarafından mahkememize açılan dava dosyasının incelenmesi sonunda;

İSTEM:

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında 11/05/2021 tarihinde Atık Su Arıtma tesisi kurulumu işlemi için sözleşme imzalandığını, ilgili sözleşmede "Projesine uygun tüm aksamların temini montajı ve kurulumunun sağlanması.'' işinin davalı tarafça üstlenildiğini, sözleşme maddesinden de görüleceği üzere tesisin müvekkilinin '' .... Böl. .... Sit. .. Kısım 4. Ada B Blok No:3 Başakşehir/İstanbul'' adresinde kurulacağının kararlaştırıldığını, bu kapsamda sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde açılacağı için dava konusu takibin Küçükçekmece İcra Müdürlüklerinde başlatıldığını ve Küçükçekmece Adliyesinde Ticaret Mahkemeleri bulunmaması sebebiyle huzurda ki dava yetkili ve görevli olan Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemelerinde açıldığını, müvekkilinin Tekstil Baskı işi ile uğraşan bir şirket olması sebebiyle kullandığı kimyasallardan dolayı arıtma tesisi kurmasının zorunlu olduğunu, söz konusu zorunluluğu yerine getirebilmek amacıyla istenilen tesisin kurulması amacıyla davalı ile sözleşme akdedildiğini, ancak sözleşme kapsamında iş yerinde kurulum sağlanmadığını,11/05/2021 tarihli sözleşmenin TESLİM SÜRESİ VE GARANTİ başlıklı maddesinde; '"Firmamız söz konusu tesisi, sözleşme onayından sonra maksimum 60 gün içerisinde teslim edecektir. Tesis tesliminde sonra kurulum işlemlerinden önce arıtım tesisin kurulacağı alanın yukarıda bahsi geçen geçerliliklerinin(platform imalatı, elektrik hattı, su hattı vb. İşlemlerin) yapılması gereklidir. Bu gereklilikler yapılmadan tesisin teslimi mümkün olmamaktadır.'' hususlarına yer verildiğini ancak davalı yanın kurulu ve teslimi sürekli ertelediğini, nihayetinde de tesisi süresinde ve çalışır halde kurmadığını, davalı yanın eksik olarak ifa etmiş olduğu tesisin beklenen ve taahhüt edilen arıtma işlemlerini gerçekleştirememekte ve istenen sonuçları elde edememekte olduğunu, sözleşmede yer alan neredeyse hiçbir maddeye davalı yanca uyulmadığını, sürelerin hep geçirilmiş olduğunu ve taahhütlerin yerine getirilmediğini, tüm bu gelişmelerden sonra müvekkili şirket tarafından davalı yana Bakırköy .... Noterliği aracılığı ile .... yevmiye numaralı 24/05/2022 tarihli ekte sunulan ihtarnamenin keşide edildiğini, sözleşmeye aykırılıkların ihtarname ile açıkça belirtildiğini, müvekkili tarafından ödenene 77.000,00 TL'nin iadesinin talep edildiğini, Yargıtay uygulaması ve doktrinde ifade edildiği üzere Türk Ticaret Kanunu’nun 23.maddesinde düzenlenen 2 ve 8 günlük ayıp ihbar süreleri eser sözleşmelerini ilgilendirmeyip yalnızca satım sözleşmelerinde uygulanabileceğini, başka bir anlatımla, TTK.’nın 25. Maddesinin eser sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda uygulama yerinin olmadığını, TBK.md.478’de belirtilen zamanaşımı süresi içerisinde davanın dilediği zaman açılabilen bir dava türü olduğunu, nitekim 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu “Zamanaşımı” başlıklı 478.maddesinde; “Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar” düzenlemesinin mevcut olduğunu, somut olayda uygulanacak zaman aşımı teslimden sonra 2 yıllık süreye tabi olacağını, edimlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmeyen yüklenicinin müvekkilinden tahsil etmiş olduğu 77.000,00 TL'yi ihbarnamenin tebliği tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müvekkili şirkete iade etmesi gerektiğini, açıklanan nedenlerle davalı yanın Küçükçekmece .... İcra Müdürlüğü'nün .... Esas sayılı dosyasından gönderilmiş olan ödeme emrine yapmış olduğu haksız itirazın iptalini, takibin devamı ile %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemesini, ihtarname tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasını yargılama gideri ve vekaleten ücretinin de davalı yana yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

YANIT:

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; icra takibinin yetkisiz Küçükçekmece İcra Müdürlüğü'nde başlatıldıığını, borca itirazında yetki itirazlarının da bulunduğunu, yetki itirazı giderilmeden iş bu davanın açıldığını, HMK ve İİK atıflarına göre icra takibi ve açılacak dava için yetkili yer borçlunun/davalının yerleşim yeri olan İzmir' ve İzmir Adliyesi olduğunu, bu nedenle yetki itirazında bulunduklarını, müvekkilinin ..., şahıs şirketi olarak .... Makine ve Kalıp teknolojileri ... olarak makina kalıp ve su arıtma tesisleri imal etme işiyle iştigal ettiğini, taraflar arasında 11.05.2021 tarihinde Kalıp açma Atıksuyu arıtım tesisi imalatına ilişkin olarak sözleşme imzalandığını, buna göre arıtma tesisinin, davalının "... San. .... San. Sit. ... Kısım 4. Ada B Blok No:3 Başakşehir/İstanbul" adresinde bulunan işletmesine uygun olarak müvekkili tarafından imal edileceğini, sözleşmenin 2. Maddesi ile tesis niteliklerinin belirlendiğini, tesisin TSE, İSO 9000 standartlarına haiz olması ... standartlarını sağlaması günlük 8 m3 olacak şekilde dizayn edilmesi gerektiğinin belirlendiğini, tesisin kullanım amacının kalıp açmada ortaya çıkan atıksuların arıtılması için dizayn edilmiş olması olduğunu, detaylı teknik açıklamalara sözleşmede yer verilmediğini, davacının sözleşmede atık tesisinin özelliği olarak hangi tür atığın tesiste kullanılacağı ve ne sonuç istendiğine dair detaylı şartları belirtmediğini, davacı şirket tarafından, tesiste yaptığı imalatta, proseste ortaya çıkan atıksularının arıtılması ve bu arıtma işleminin .... Büyükşehir Kanalizasyon Başkanlığı'nın atıksu deşarj standartlarına uygun hale getirilmesinin istendiğini, davacı şirket şirket tarafından, imalattan ortaya çıkan atık sudan müvekkiline farklı tarihlerde iki adet numune gönderildiğini, bu numunelere göre imalattan ortaya çıkan atık suyu standartlara uygun hale getirecek bir atık tesisinin kurulmasının istendiğini, müvekkilinin kendisine gönderilen bu iki numune üzerinde çalışmalarını tamamladığını ve bu numunelere ve davacı şirketin tesisine uygun, sözleşmedeki şartlara haiz arıtma tesisini planladığını, bunun üzerine müvekkilinin imal sürecini başlattığını, kendisine gönderilen numuneler ile yetinmediğini, çalışanlarını defalarca İstanbul'daki fabrikaya göndermiş, ek numuneler aldırmış olduğunu, davacının fabrikasında ortaya çıkan suyun 2000 ile 4000 KOİ (Kimyasal Oksijen İhtiyacı) arasında olduğunun görüldüğünü, numunelere ve alınan sonuçlara uygun olarak, davacının talebi ve yönlendirmesi neticesinde su bazlı organik kirleticileri arıtacak şekilde makine imal edildiğini, arıtma tesisi, imalatından sonra müvekkilin İzmir'deki atölyesinde, gönderilen numuneler ve bizzat alınan numuneler üzerinde defalarca çalıştırılmıştır, tamamından başarılı sonuçlar alınmış olduğunu, arıtma tesisinin tasarımı ve imalatı yapıldıktan sonra, İstanbul’da yer alan davacıya ait fabrikada 2021 yılı Temmuz ayı içerisinde tesisin kurulumu gerçekleştirilmiş ve deneme çalışmalarına başlanmış olduğunu, arıtma tesisinin tam ve eksiksiz olarak teslim edildiğini, 2 ay sonra davacı şirket yetkilileri tarafından şikayetler bildirilmeye başlandığını, çıkan sonuçların davacı şirketten istendiğinde; kurulan tesisin çalıştırılması esnasında, tasarım aşamasında müvekkile gönderilen numune kirli sulardan farklı içerikli suların da arıtma tesisine girdiğinin tespit edildiğini, numunelerden çok farklı olan bu atık su; petrol ve alkol türevi solventler içermekte olduğunu, tüm bunlara rağmen, görevi olmasa da müvekkilinin 2021 yılı Eylül ayı içerisinde,(şikayetler başladığında) bu farklı atık sularının kontrol edilmesi ve arıtma tesisisinin bu atıkları da arıtmayı sağlayıp sağlayamayacağını anlayabilmek için, davacı şirkete 1000 Litrelik boş İBS tank göndermiş olduğunu ve yeni atık numunelerini incelediğini, atıksu numunelerinde yapılana çalışmalar neticesinde, atık suya solvent girişi olduğunda mevcut arıtma tesisine ilave olarak ileri arıtım fitrasyon sistemi denemeleri yapıldığını, fitrasyon sistemi denemeleri için gerekli olan memran filtrelerin, Fransa’dan tedarik sürecindeki aksamalara rağmen tüm bu masraflar müvekkili tarafından yapılarak incelemeler yapıldığını, yapılan incelemelerde tesisin kurulum amacına uygun olarak su bazlı organik kirleticiler arıtmaya geldiğinde düzgün biçimde arıtmayı sağlamakta olduğunun tespit edildiğini, davacı firmanın gönderdiği ve müvekkili tarafından baştan alınan numunelere göre atık suyun sistemine gelmesi halinde arıtma tesisi verimli olarak çalışmakta ancak üretim amacına aykırı biçimde su içeriğine petrol veya alkol karıştıktan sonra arıtma tesisinin veriminin düşmekte olduğunu, davacınn tesisi kendi istediği üretim amacına aykırı kullanmakta olduğunu, öte yandan sözleşmede bedelin bedel 129.000 TL + KDV şeklinde belirlendiğini, bu rakamın yarısının sözleşme kurulma anında, kalan yarısı da teslim anında ödeme şeklinde kararlaştırıldığını, davacının kurulum aşamasında 77.000 TL gönderdiğini, bakiye miktarı ödemediğini, açıklanan nedenlerle haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretlerinin davacı şirket aleyhine hükmedilmesine karar verilmesini iddia ve talep ettiği görülmüştür.

KANITLAR VE GEREKÇE:

-Dava, davacı tarafından davalı aleyhine Küçükçekmece .... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takip dosyası ile taraflar arasındaki 11/05/2021 tarihli sözleşmenin feshi nedeniyle para iadesine dayanılarak başlatılan ilamsız icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

-Mahkememizce icra dosyası, vergi dairesi ve ... kayıtları celp edilerek dosya arasına alınmış, keşif icra edilmiş ve tarafların esasa etki edecek nitelikteki delillerle celp edilerek dosya arasına alınmıştır.

-Küçükçekmece .... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takip dosyasının celp edilerek incelenmesinde; davacı takip borçlusu tarafından davalı takip alacaklısı aleyhine 77.000,00-TL asıl alacak, 500,00 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 77.500,00 TL alacak üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının "sözleşmenin feshi nedeniyle ödenen paranın iadesi talebi" olduğu, davalı borçlu tarafından takibe süresi içerisinde itiraz edilmesi nedeniyle takibin durduğu görülmüştür.

-2004 Sayılı İİK 67. maddesi gereğince itirazın iptali davalarının görülüp hükme bağlanabilmesi için geçerli bir icra takibi bulunması, süresinde borca itiraz edilmesi ve 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılması dava şartı niteliğindedir.

-İtirazın iptali davası icra takibine sıkı sıkıya bağlı, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır. Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidir (YHGK. 2017/19-1634 Esas - 2018/633 Karar sayılı ilamı).

-Somut olayda tarafların iddia ve savunmalarının incelenmesinde, çözümlenmesi gereken uyuşmazlığın dava konusu sözleşmelere göre davacı tarafından üstlenilen işin süresinde ve eksiksiz olarak teslim edilip edilmediği, davacı ve davalı tarafça yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği, ödemelerin yapılıp yapılmadığı hususlarında toplandığı anlaşılmaktadır.

-Taraflar arasındaki 11/07/2020 tarihli sözleşmenin incelenmesinde; sözleşmenin konusunun 1 adet 8m3 Gün Kalop Açma Atık Suyu Arıtım Tesisi İmalatı olduğu, planlanan tesisin özellikleri kısmında;

"Planlanan tesis, kimyasal ve elektrokimyasal araıtmadan oluşmaktadır.

Sistemde kullanılacak olan malzemelerin tamamı TSE belgesine, ithal malzemeler ise ISO 9veya benzeri kalite uygunluk belgesine sahiptir.

Tesis, Kimyasal ve Elektrokimyasal arıtma bölümlerini içermektedir.

... standartlarını sağlayacak şekilde dizayn edilecektir.

Arıtım tesisi günlük 8 m3 olarak dizayn edilecektir.

Arıtma tesisi sürekli olarak çalışacak şekilde dizayn edilecektir.

Arıtım sistemi, kalıp açmada ortaya çıkan atıksuların arıtılması için dizayn edilecek olup arıtılan suların depolanarak “Sıfır deşarj” olarak yeniden kalıp açmada kullanılması planlanmıştır.

Tesis ZDHC de bulunan çok düşük standartlarda su kalitesine çevrilmek istenirse ZDHC parametreleri için gerekli ultra filtrasyon sistemi fiyatı ve teklifi ayrıca verilecektir. " hususlarına yer verildiği görülmektedir.

-Sözleşme bedelinin ise 129.000,00 TL + KDV olarak belirlendiği, bu bedelin %50'lik kısmının peşin olarak ödeneceği, kalan kısmının ise iş bitiminde ödeneceğinin bildirildiği görülmektedir.

-Buna göre taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümünde eser sözleşmesinin esaslarının irdelenmesi gerekmektedir.

-6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 470. maddesinde “yüklenicinin bir eser meydana getirmesi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme” olarak nitelendirilmiş, sözleşmenin tarafları yüklenici ve iş sahibi olarak isimlendirilmiştir.

-Sözleşmeye ilişkin bu temel unsurlar yanında her sözleşme türünün kendine özgü unsurları bulunmaktadır. Eser sözleşmesinin de kendine özgü olan iki temel unsuru vardır. Bunlar eser ve bedeldir. Bu sözleşme ile bir taraf (yüklenici) istenen özellikle sonucu (eser) meydana getirmeyi, diğer taraf (iş sahibi) ise bu çalışma karşılığında ivaz ödemeyi (bedel) üstlenmektedir.

-Eser sözleşmesinde ayıba dair hükümler, 6098 sayılı TBK'nın 474-478. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Ayıp eserde olması gereken lüzumlu vasıfların veya sözleşmede kararlaştırılan vasıfların eksikliğini ifade etmektedir.

-6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun eserin kabulü başlıklı 477. Maddesinde, eserin açıkça veya örtülü kabulünden sonra yüklenicinin her türlü sorumluktan kurtulacağı, ancak yüklenici tarafından kasten gizlenen ve usulüne uygun gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek ayıplar için yüklenicinin sorumluluğunun devam edeceği düzenlenmiştir.

-Eserin teslimi ve kabulü ayrı kavramlardır. Eserin teslimi sözleşmenin konusu olan işlerin iş sahibine verilmesi-teslim edilmesidir. Yüklenici teslim ile sözleşme ile üstlendiği edimi ifa etmiş olur ancak sözleşmeden doğan yükümlülüklerinden kurtulmaz. Yüklenicinin sorumluluktan kurtulması teslim edilen eserin iş sahibi tarafından açıkça ya da örtülü kabulü ile olur.

-6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 474/1 maddesinde; "İş sahibi eserin teliminden sonra işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz, eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır. " hükümlerine yer verilmiştir. Eski Borçlar Kanunu'nda da benzer şekilde düzenlemeye verilmiştir.

-Uygulamada ve Yargıtay içtihatlarında eksik iş, eser sözleşmelerinde yapılıp teslim edilen eserde yapılması kararlaştırılan bazı iş ve işlemlerin yapılmamış ya da olması gereken işlerin yapılmamış olması şeklinde tanımlanmaktadır. Özel hüküm bulunmamakla birlikte Yargıtay içtihat ve uygulamalarında eser sözleşmelerinde işin eksik ifası sözleşmeye aykırılık olarak nitelendirilmekte ve TBK 112. maddesi ( BK 96 ) gereğince borcun ifa edilmemesinin sonucu zararın istenebileceği kabul edilmektedir. Burada istenebilecek zarar da eksik işlerin giderim bedeli olup, olumlu zarar kapsamındadır.

-Mahkememizce ilgili arıtma tesisinin bulunduğu adreste keşif icra edilmiş, keşif mahallinde tesisten numuneler alınarak kimya mühendisi bilirkişiye teslim edilmiştir,

-Akabinde kimya mühendisi tarafından .... Teknik Üniversitesi analiz yapılması gerektiği bildirildiğinde bu hususta bilirkişiye yetki verilmiş ve analiz raporlarına bilirkişi heyet raporunda yer verilmesi istenmiştir.

-Mahkememizce yapılan keşif akabinde tarafların ticari defter ve belgelerinin incelenmesi, keşif mahallinde yapılan incelemeler, ticari defterler ve dosyada mevcut sözleşme ve belgeler dikkate alınarak, taraflar arasında imzalanan 11/05/2021 tarihli Atık Su Arıtma Tesisi Kurulumu sözleşmesi kapsamında davalı yüklenici tarafından sözleşme edimlerinin sözleşmeye uygun olarak yerine getirilip getirilmediği, ilgili tesisin sözleşmede kararlaştırılan özellikleri taşıyıp taşımadığı, sözleşmede kapsamında ayrıntılı teknik açıklamaya yer verilmemesi halinde ise kurulumu yapılan tesisin hayatın olağan akışına göre standart bir kurulumda bulunması gereken teknik özellikleri taşıyıp taşınmadığının belirlenmesi,, taşımıyor ise bu eksikliklerin hangi sebeplerden kaynaklandığı, davalı yüklenici tarafından varsa eksik veya ayıplı olarak yerine getirilen edimlerin neler olduğu, ayıp mevcut ise ayıpların gizli ya da açık ayıp niteliğinin belirlenmesi, sözleşme kapsamında varsa eksik ve ayıplı işlerin bedelinin dava tarihi itibariyle belirlenmesi, dava konusu tesise gelen atıkların niteliğinin belirlenmesi, sözleşme kapsamında bu atıkların arıtılması için bir standardın taraflarca belirlenip belirlenmediğinin irdelenmesi, varsa bu husustaki eksikliklerin hangi taraftan kaynaklandığının yukarıda belirtilen eksik ve ayıplı işlerin belirlenmesinde dikkate alınması, taraflarca sözleşme kapsamında yapılan ödemelerin, düzenlenen faturaların davacı tarafın ticari defterlerinin incelenerek irdelenmesi amacıyla Mahkememiz dosyası 1 makine mühendisi, 1 kimya mühendisi ve 1 SMMM bilirkişiden oluşan heyete dosya tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 23/05/2023 tarihli raporda özetle; yapılan analizler neticesinde çıkış suyunun şebeke suyu kalitesinde olduğu belirlendiği, davalı tarafından kurulan tesisin halen çalıştırılmadığı, tesisin kurulduğu zaman arıtılan suyun analizlerinin davacı tarafından gerçekleştirilmediği, yerinde yapılan incelemeler neticesinde tesisin makine teçhizat açısından sözleşme koşullarına uyduğu, ancak davacı tarafın arıtmak istediği suyun içerik analizinin belirli zaman aralıklarında gerçekleştirilmemesi nedeniyle anlaşmada talep edilen parametrelere uygunluğunun belirlenmesinin mümkün olmadığını, davacı tarafın kurulan tesisin tesliminden sonra arıtma yaptığı fakat belli bir süre sonunda arıtma yapmadığını beyan ettiği, ilk çalışma esnasında su kalite analizlerinin davacı tarafından yaptırılmaması ve çalışmaya devam edilmesinin davalının anlaşma şartlarına uygun arıtma tesisi kurulumunu gerçekleştirdiğini gösterdiği, davacı .... Tekstil Tic. A.Ş.’nin delil niteliğine haiz 2021 yılına ait ticari defter ve belgelerinde, Davalı ... Hesap Kodu ile Satıcılar hesabında hareket gördüğü, taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamında 21.05.2021 tarihinde davalıya 77.000,00 TL banka havale ödemesi yapıldığı ve ticari defterlerde kayıt altına alındığının tespit edildiği görüş ve kanaatinin bildirildiği görülmüştür.

-Kök rapora tarafların beyan ve itirazlarını sunması akabinde ; davacı tarafın bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi yer verdiği hukuki nitelikte olmayan itirazlarının değerlendirilmesi, özellikle kök raporda yer verilmesi istenen; İlgili tesisin sözleşmede kararlaştırılan özellikleri taşıyıp taşımadığı, sözleşmede kapsamında ayrıntılı teknik açıklamaya yer verilmemesi halinde ise kurulumu yapılan tesisin hayatın olağan akışına göre standart bir kurulumda bulunması gereken teknik özellikleri taşıyıp taşımadığının belirlenmesi, taşımıyor ise bu eksikliklerin hangi sebeplerden kaynaklandığı, davalı yüklenici tarafından varsa eksik veya ayıplı olarak yerine getirilen edimlerin neler olduğu, ayıp mevcut ise ayıpların gizli ya da açık ayıp niteliğinin belirlenmesi, sözleşme kapsamında varsa eksik ve ayıplı işlerin bedelinin dava tarihi itibariyle belirlenmesi, dava konusu tesise gelen atıkların niteliğinin belirlenmesi, sözleşme kapsamında bu atıkların arıtılması için bir standardın taraflarca belirlenip belirlenmediğinin irdelenmesi, varsa bu husustaki eksikliklerin hangi taraftan kaynaklandığının yukarıda belirtilen eksik ve ayıplı işlerin belirlenmesinde dikkate alınması hususlarında teknik inceleme sonuçlarına açıkça yer verilmesi amacıyla yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 14/07/2023 tarihli ek raporda özetle; ilgili tesisin sözleşmede kararlaştırılan özellikleri taşıdığı, sözleşme kapsamında ayrıntılı teknik açıklamaya yer verilmemesi halinde ise kurulumu yapılan tesisin hayatın olağan akışına göre standart bir kurulumda bulunması gereken teknik özellikleri taşıdığı, sözleşme kapsamında eksik ve ayıplı işlerin olmadığı, dava konusu tesise gelen atıkların niteliğinin belirlenmesi, sözleşme kapsamında bu atıkların arıtılması için bir standardın taraflarca belirlenip belirlenmediğinin irdelenmesi, varsa bu husustaki eksikliklerin hangi taraftan kaynaklandığının yukarıda belirtilen eksik ve ayıplı işlerin belirlenmesinde dikkate alınması hususlarında, yapılan analizler neticesinde çıkış suyunun şebeke suyu kalitesinde olduğu, davalı tarafından kurulan tesis halen çalıştırılmadığı, tesisin kurulduğu zaman arıtılan suyun analizleri davacı tarafından gerçekleştirilmediği,, yerinde yapılan incelemeler neticesinde tesisin makine teçhizat açısından sözleşme koşullarına uyduğu, ancak davacı tarafın arıtmak istediği suyun içerik analizinin belirli zaman aralıklarında gerçekleştirilmemesi nedeniyle anlaşmada talep edilen parametrelere uygunluğunun belirlenmesinin mümkün olmadığı, davacı tarafın kurulan tesisin tesliminden sonra arıtma yaptığı fakat belli bir süre sonunda arıtma yapmadığını beyan ettiği, ilk çalışma esnasında su kalite analizlerinin davacı tarafından yaptırılmaması ve çalışmaya devam edilmesi davalının anlaşma şartlarına uygun arıtma tesisi kurulumunu gerçekleştirdiğini gösterdiği görüş ve kanaatinin bildirildiği görülmüştür.

-Tarafların kök ve ek raporlarına itirazları ile raporlarda yer verilen tespitler dikkate alınarak Mahkememizce davacı vekiline davaya konu arıtma tesisinin kurulduğu iş yerinin atık sularına ilişkin ... aracılığıyla düzenlenmiş veya bu konuda ilgili kurum tarafından yapılmış tespit ve raporların bulunup bulunmadığının varsa buna ilişkin davacı tarafça yapılmış bir başvurunun veya ... tarafından yapılmış denetim bulunup bulunmadığı hususlarında beyanda bulunmak üzere ve ek raporunun düzenlenmesinden önce sunmuş olduğu laboratuvar analiz raporlarının dava dilekçesi ve eklerinde yer almama gerekçesini bildirmek üzere 2 haftalık kesin süre verilmiş, davacı vekilinin sunduğu beyan ve belgeler doğrultusunda ...'den evraklar temin edilmiştir.

-Akabinde davacı tarafın hukuki nitelikte olmayan itirazlarının değerlendirilmesi, özellikle dosyada mevcut ... müzekkere cevapları ve sunulan belgeler nazara alınarak taraflar arasında sözleşmeye konu edilen arıtma tesisinin sözleşmede yer alan "... standartlarını karşılayacak şekilde dizayn edilip edilmediği, mevcut şartlarda kullanıma elverişli şekilde kurulumunun yapılıp yapılmadığı, daha önceki ara kararlarda belirtildiği üzere kurulumu yapılan tesisin hayatın olağan akışına göre basiretli bir tacir tarafından piyasa şartlarında standart bir kurulumda bulunması gereken teknik özellikleri taşıyıp taşımadığının belirlenmesi amacıyla dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 24/01/2024 tarihli ek raporda özetle; sözleşmede ... standartlarına uygun çıkış suyu kalitesi belirtilmiş olsa da arıtılması istenen suyun özelliklerinin belirli olmadığını, arıtılması istenen suyun içeriğinin değişmesi kurulu sistemde değişikliğe neden olacağını, yapılan sözleşmede giriş suyunun özelliklerinin değişim aralıklarının belirli olmadığını, ilgili tesisin sözleşmede kararlaştırılan özellikleri taşıdığı, sözleşme kapsamında ayrıntılı teknik açıklamaya yer verilmemesi halinde ise kurulumu yapılan tesisin hayatın olağan akışına göre standart bir kurulumda bulunması gereken teknik özellikleri kalıp açma atıksuyu arıtma amaçlı taşıdığı, sözleşme kapsamında, eksik ve ayıplı işlerin olmadığı, dava konusu tesise gelen atıkların kalıp açma atıksuyu niteliğinde olduğu, sözleşme kapsamında bu atıkların arıtılması için bir standardın taraflarca belirlendiği, bu husustaki eksikliklerin davacının kalıp açma atık su kimyasal özelliklerinin proje dışında gelişmesi ile oluşacağı görüş ve kanaatinin bildirildiği görülmüştür.

-Yukarıda yer verilen açıklamalar, alınan bilirkişi raporları ve keşif mahallinde yapılan tespitler neticesinde; taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında arıtma tesisin kurulumunun yapıldığı ve keşif tarihi itibariyle tesisin çalışmaya hazır vaziyette bulunduğu ve fakat davacı tarafından tesisten çıktığı belirtilen atıkları arıtmadığından çalıştırılmadığı sabittir.

-Taraflar arasındaki sözleşmede yukarıda da belirtildiği üzere davalı tarafından imal edilecek arıtma tesisindeki atıklar yönünden; "sistemde kullanılacak olan malzemelerin tamamı TSE belgesine, ithal malzemeler ise ISO 9veya benzeri kalite uygunluk belgesine sahiptir. -... standartlarını sağlayacak şekilde dizayn edilecektir. " şeklinde kararlaştırıldığı görülmektedir.

-Bu kapsamda iş sahibi ve yüklenici yönünden özen yükümlülüğünün de somut uyuşmazlıkta irdelenmesi gerekmektedir.

-Eser sözleşmelerini diğer iş görme sözleşmelerinden ayıran en önemli farkı sonuç sorumluluğu, yani tarafların anlaşmaları doğrultusunda yüklenicinin bir sonucu meydana getirmeyi taahhüt etmesidir. Sonucu taahüt eden yüklenici Türk Borçlar Kanunu'nun 471. ve Borçlar Kanununun 356. maddesi uyarınca iş sahibinin yararını gözeterek özen görevini sadakatle yerine getirmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışları esas alınacaktır. Sadakat borcu, yüklenicinin iş sahibinin yararına olacak şeyleri yapma, zararına olacak şeyleri yapmama anlamını da ifade eder. Nitekim Yargıtay Yüksek 15. Hukuk Dairesi'nin 07/11/2017 gün ve 2017/2286 Esas, 2017/3847 Karar sayılı kararında da aynı görüş benimsenmiştir.

-Sonucu taahhüt eden yüklenici Türk Borçlar Kanunu'nun 471. ve Borçlar Kanunu'nun 356. maddesi uyarınca iş sahibinin yararını gözeterek özen görevini sadakatle yerine getirmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışları esas alınacaktır. Sadakat borcu, yüklenicinin iş sahibinin yararına olacak şeyleri yapma, zararına olacak şeyleri yapmama anlamını da ifade eder.

-Buna göre alınan raporlar ve bilirkişiler tarafından yapılan tespitlerde de yer verildiği üzere davalı tarafından üretimi ve kurulumu yapılan arıtma tesisinin kurulan sözleşmenin sözleşmedeki şartları karşıladığı, kurulumu yapılan tesisin hayatın olağan akışına göre standart bir kurulumda bulunması gereken teknik özellikleri kalıp açma atıksuyu arıtma amaçlı taşıdığı, sözleşme kapsamında eksik ve ayıplı işin ilgili tesiste bulunmadığı görülmektedir.

-Bu doğrultuda her ne kadar davacı tarafça ilgili tesisin istenilen arıtmaları yapmadığı ve bu nedenle kullanılamadığı iddia edilmiş ise de davacı tarafın istediği hususlara ayrıntılı olarak sözleşmede yer vermediği görülmektedir. Davalı tarafından üstlenilen ve yerine getirilen işin sözleşmede yer verilen standartlara ve bunun dışında basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun olduğu anlaşılmaktadır.

-Dosya kapsamında ihtilafsız olduğu üzere tesisin üretim ve kurulum aşamasında taraflarca numuneler bildirilmiş, bu numuneler incelenmiş, yine bu doğrultuda kurulum yapılarak tesis bir süre çalıştırılmıştır. Bu haliyle davalı yükleniciye tesisin davacının istediği standartları karşılamaması ve/veya standartların değişmesinden sonra tesisin çalıştırılmaması hususlarında bir kusur ya da sorumluluk yüklenmesi mümkün değildir. Zira buradaki özen yükümlülüğü yalnızca davalı yükleniciye ait olmayıp, basiretli bir tacir olarak davranması gereken davacı tarafından da yerine getirilmelidir.

-Buna göre her ne kadar davacı tarafça tesisin beklenen ve taahhüt edilen arıtma işlemlerini gerçekleştirmediği iddia edilmiş ise de davacı tarafın basiretli bir tacir olarak bu hususlara sözleşmede ve/veya sözleşmenin kurulum aşamasındaki talimatlarında açıkça yer vermesi gerektiği, davacı tarafın sözleşmede bu standartlara yer vermediği gibi bu hususta yükleniciye talimat verildiğine dair yazılı bir belgenin ibraz edilmediği anlaşılmakla davacı tarafın bu yöndeki iddiaları yerinde görülmemiştir.

-Yine davacı tarafça istenilen arıtmanın gerçekleştirilemediği beyan ve iddia edilmiş ise de davalı tarafından kurulumu yapılan tesislerin keşif esnasında alınan numunelerin arıtılması yönünden yeterli olduğu, davacı tarafça aksi yönde bir numunenin sunulamadığı görülmekle, davacının bu yöndeki iddialarını ispat edemediği Mahkememizce kabul edilmiştir.

-Yapılan açıklamalar ve yukarıda yer verilen değerlendirmeler neticesinde: davalı yüklenici tarafından taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında arıtma tesisinin sözleşmeye uygun ve çalışmaya hazır vaziyette kurulumunun sağlandığı, davacı tarafından iddia edilen hususların sözleşmeye uygun olmadığı, davacı tarafın aksi yöndeki iddialarını ispat edemediği kanaatine varıldığından davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın REDDİ ile;

2. Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcının davacı tarafından peşin olarak yatırılan 936,01. TL harçtan mahsubu ile bakiye 508,41. TL harcın davacı tarafa iadesine,

3. Davacı tarafça sarf edilen yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

4. Davalı tarafça sarf edilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

5. Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir edilen 17.900,00. TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A. 11. 13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Bakırköy Arabuluculuk bürosunun ... numaralı arabuluculuk dosyasında Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00. TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

7. Bakiye gider/delil avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa derhal iadesine,

Dair; tebliğden itibaren İKİ HAFTA içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.17/05/2024

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır