Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/275 E. 2024/299 K.

T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/275 Esas

KARAR NO : 2024/299

DAVA : 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit

DAVA TARİHİ : 22/06/2022

KARAR TARİHİ : 27/03/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 18/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA; Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan iş bu davanın dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ....'ya 3.Şahıs sıfatı ile Antalya genel İcra Dairesinin .... Es.dosyası ile İKK'nun 89/3 Haciz İhbarnamesi gönderilip mahalle muhtarlığına bırakılan evrak müvekkilinin kapıya yapıştırılan bildirimi tesadüfen görmesi üzerine muhtarlıktan teslim alındığını, icra dosyası üzerinde yapılan incelemede alacaklının davalı borçlunun müvekkilinin kardeşi .... olduğunu, müvekkiline aynı dosyadan 03/03/2020 tarihinde 89/1 Haciz İhbarnamesi ve 27.04.2022 tarihinde 89/2 Haciz İhbarnamesi gönderildiğini her iki evrakın da mahalle muhtarlığına bırakıldığını haciz ihbarnamesi konusunun müvekkilinin murisi Mehmet Kahramandan kalan ve fakat henüz mirasçılar arasında intikali gerçekleştirilmemiş taşınmazların borçlunun hissesine düşen hasılat ve menfaat gelirlerine ilişkin olduğunu, her ne kadar müvekkilinin kayıtlı adresi olarak ihbarnamelerin gönderildiği adres olsa da söz konusu yer İstanbul Çatalca ilçesinde bir yazlık köy olup sadece yazları ikamet olarak kullanıldığını, müvekkilinin kışın ... Mah. ... cad.No:1/A D:8 Büyükçekmece İstanbul adresinde ikamet ettiğini, 89/3 haciz İhbarnamesinden önce gönderilen 89/1 ve 89/2 haciz ihbarnamelerine gerekli itirazların yapılamayışının nedeni kış dönemine denk gelmesi nedeni ile haberi olmadığından dolayı olduğunu, müvekkilinin borçluya herhangi bir borcu bulunmadığını, borçlunun murisinden intikal edecek olan hissesine icra Müdürlüğünce haciz tatbik edildiğini intikal işlemi yapılmadığından müvekkilinin uhdesinde muristen edinilmiş ve borçluya verilmesi lazım gelen bir pay ve hisse ve hasılat gelirinin bulunmadığını, tüm bu nedenlerle Müvekkilinin 89/3 uyarınca Antalya Genel İcra Dairesinin .... E. sayılı dosyasında 3. Kişi sıfatı ile borçlu olmadığının tespitine, Yargılama giderleri ve vekalet ücretini davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkememizce tebligatın usulsüz yapıldığını, müvekkilinin tesadüfen davadan haberdar olduğunu, davacı üçüncü şahsın bilinen son adresine tebligat yapıldığını, birinci haciz ihbarnamesinin 15.10.2021 tarihinde muhatabın adresinin kapalı olması ve tanınmaması nedeniyle iade döndüğünü, bunun üzerine Tebligat Kanunu'nun 21/2 maddesine göre muhtara tebligat yapıldığını, böylece tebligatın usulüne uygun olarak yapıldığını, tanık deliline dayanılmasına muvafakat etmediklerini, belirtilerek ile davanın reddini ve talep edilen alacağın %20 sinden az olmamak kaydıyla tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dava İ.İ.K.’nun 89/III maddesine istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnamede muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasıdır.

Dosyanın, Çatalca .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/04/2023 tarih ... esas ... karar sayılı görevsizlik ilamı ile mahkememize tevzi edilmekle yukarıda belirtilen esas sayılı sırasına kaydının yapıldığı anlaşıldı.

Mahkemelerin görevi kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir. 6100 Sayılı HMK'nun 114/c maddesi gereğince mahkemelerin görevi dava şartı olup, yasanın 115. maddesi gereğince mahkeme dava şartının bulunup bulunmadığını res'en araştırmakla yükümlüdür.

6102 Sayılı T.T.K.'nun 4. maddesinin 1. fıkrası 6335 Sayılı Yasanın 1. maddesi ile değiştirilerek ticari davalar her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları, T.T.K.'nun 4. maddesinin a bendi gereğince T.T.K.'nun dan kaynaklanan davalar, T.T.K.'nun 4. maddesinin b, c, d, e, f bentlerinde sayılan davalar ve diğer özel kanunlarda Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu kararlaştırılan davalar ticari dava olarak Ticaret Mahkemelerinde görülecektir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlendikten sonra anılan kanunun 5.maddesinde ticaret mahkemelerinin kuruluşu ve hangi mahkemelerin ticaret mahkemesi sıfatıyla bakacağı belirlendikten sonra asliye ticaret mahkemesi ile asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir.

Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayıl TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira; Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

" 2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkemenin; davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisinin bulunmadığına, yukarıda belirtilen Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığın bu şekilde giderilmesine, (Yargıtay 11. Hukuk dairesi 06/11/2023 tarih ve 2023/5228E.2023/6468K. Bölge Adliye Mahkemeleri Hukuk Dairelerinin Kesin Nitelikteki Kararları Arasındaki Uyuşmazlığın Giderilmesi Kararı)

Somut olayda talebin İİK'nın 89/3. maddesine dayalı olarak açılan menfi tespit istemine ilişkin olduğu, her ne kadar İİK 89/3 maddesinde görevli mahkemenin hangi mahkeme olduğu belirtilmemiş ise de iddianın ileri sürülüş biçimi, konuya ilişkin yasal düzenleme ile Yargıtay .... Hukuk dairesi 06/11/2023 tarih ve ... E.... K. Bölge Adliye Mahkemeleri Hukuk Dairelerinin Kesin Nitelikteki Kararları Arasındaki Uyuşmazlığın Giderilmesi Kararı dikkate alındığında uyuşmazlığın çözümünde Mahkememizin görevli olmadığı, İİK 89/3 haciz ihbarnamesi üzerine 3. şahıs tarafından açılan menfi tespit davasında tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının görevin belirlenmesinde bir etkisi bulunmadığından, Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin uygulanmasını gerektirecek bir durumun söz konusu olmadığı, uyuşmazlığın genel hükümler çerçevesinde Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği, Asliye Hukuk Mahkemesi ile Ticaret Mahkemeleri arasındaki ilişkinin TTK' nun 5/3. maddesi uyarınca görev ilişkisidir. Göreve ilişkin usul kuralları HMK'nun 114/1-c maddesi uyarınca dava şartı olduğu dava şartları kamu düzeninden olup kamu düzenine ilişkin hususlarda resen dikkate alınacak hususlardan olup dava şartı yokluğu halinde HMK'nun115/2.maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine dosyada Çatalca .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/04/2023 tarih ... esas ... sayılı ilamı ile görevsizlik kararı verilmiş olduğundan, görev hususunda merci tayini için dosyanın İstanbul Bölge İstinaf Mahkemesi ilgili dairesine gönderilmesine karar verilerek aşağıda yazılı olduğu biçimde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1. Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın davaya bakmaya mahkememiz görevli olmadığından HMK 114/1. c ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı noksanlığı nedeniyle Usulden Reddine,

2. Davaya bakmaya Çatalca ... Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli ve yetkili olduğuna,

3. Mahkememizce verilen görevsizlik kararı karşı görevsizlik mahiyetinde olup, verilen kararın davacı vekilince yasa yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi halinde dosyanın merci tayini için İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, masrafların davacı yanca karşılanmasına,

4. Yargılama giderlerinin görevli mahkemece değerlendirilmesine,

Dair, tarafların yokluğunda, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olamak üzere karar verildi. 27/03/2024

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ....

¸e-imzalıdır