Antalya BAM 11. HD 2021/1658 E. 2024/635 K.

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

KARAR TARİHİ : 29/03/2024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANTALYA 4.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR TARİHİ: 28/01/2021

DAVANIN KONUSU: Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

GEREKÇELİ KARAR

YAZIM TARİHİ: 29/03/2024

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili, tarafların beton alım-satım sözleşmesi akdettiklerini, buna göre davalının yaklaşık 3000 metreküp betonu birim fiyat 143,00-TL (KDV hariç) olmak üzere temin edip satmayı, davacının ise bedelleri ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, davacının devam eden inşaatlarının bulunduğunu, ... isminin karşılığı olarak ve talep halinde beton sağlayacağı düşüncesiyle ve verilen fiyatın cazip olması nedeniyle bu sözleşmeyi imzaladıklarını, sözleşmede belirtilen şekilde ödemeler yapıldığı halde davalının taahhüt edilen betonu sağlamadığını, bu nedenle davalıya ihtar gönderildiğini ve sözleşmenin gereği gibi yerine getirilmemesinden dolayı, başka bir satıcıdan bu kez 190,00-TL birim fiyat olmak üzere beton alındığından uğradığı zararı talep ettiğini, mukabil ihtarnamede ise sözleşmeyi davalının feshetmediğini, davacı tarafından yapılan haksız fesih nedeniyle davalının zarara uğradığını, davacının edimini ifa etmiş olsaydı betonun gerekirse kendileri tarafından ve gerekirse piyasadan jut altı satan alınarak temin edilebileceği, kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının çekleri geri istemesinden sonra kötü niyetli fahiş miktarda tazminat talebinin kabul edilemeyeceğini bildirdiğini, davacının kendisine sözleşme gereği teslim edilemeyen betonu sağlaması için davalıya başvurmuşsa da davalının zor durumda olmasından ötürü bu talepleri kabul etmediğini, davacı ve davalı arasında önceye dayanan alım satım da mevcut olduğunu, yapılan ödemelerin aktedilen sözleşmeye ilişkin olmadığını, davacının inşaatlarını tamamlayabilmek ve tüketicilerin mağduriyetini önlemek için bu kez beton arayışına girdiğini ve ... firmasından birim fiyatı 190,00-TL olmak üzere beton almak zorunda kaldığını, dolayısıyla birim fiyat üzerinden 47,00-TL farkla beton almak zorunda kalması sonucu zarara uğradığını, ancak bunları önceden fiyat verdiği tüketicilere ve üçüncü kişilere yansıtamadığını, davalının sözleşmede yüklendiği betonu teslim edememesinin sebebinin ekonomik kriz içine girmesi ve piyasada zor duruma düşmesi olduğunu, davalının ticari faaliyetleri bakımından giderek kötü bir tabloya gittiğinin piyasada duyulan bilinen bir durum olduğunu, bu nedenle davalının mallarına tedbir niteliğinde ihtiyati haciz konulmasını talep ettiklerini, öncelikle davalının mallarına ihtiyati haciz konulmasına, davacının uğradığı zararın tespiti ile uğranılan zarar olan şimdilik 25.000,00-TL'nin ihtar tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yana yükletilmesini dava ve talep etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davalı vekili, davalının sözleşmenin imzası ile birlikte muhatap firmanın tüm beton taleplerini çekleri geri alıncaya kadar eksiksiz olarak karşıladığını, muhatap firmaya da sözleşmenin feshini yazılı, sözlü ya da başka bir şekilde iletilmediğini, hiçbir zaman böyle bir iradesi olmadığını, muhatabın davalı firmadan sabit fiyatla yapmak istediği bağlantı gibi piyasa koşulları gereği vekil eden firmanın da muhatap firmanın vermesi gereken çekleri kredi ile nakde çevirmek veya tedarikçilerine verip çimento, yapı kimyasalı, agrega gibi malzemeleri tedarikçi firmalardan sabit fiyatla bağlantısını yapabilmesi için sözleşme gereği çeklerini eksiksiz almasının ticari zorunluluk olduğunu, muhatap firmanın 31.10.2018 tarihli 100.000,00-TL bedelli, 30.11.2018 tarihli 100.000,00-TL bedelli çekler dışında ilgili sözleşme gereği 30.08.2018 tarihinde ödemesi gereken 30.000,00-TL nakit, 30.09.2018 vadeli 100.000,00-TL bedelli çek, 30.12.2018 tarihli 200.000,00-TL bedelli çekleri de vermesi gerekirken muhatap firmanın bu çekleri vermekten imtina ettiğini, edimini ifa etmemesi sonucu mezkur sözleşmenin davalı firma tarafından değil muhatap firmanın iradesi ile fesih edildiğini ve 31.10.2018 tarihli 100.000,00-TL bedelli, 30.11.2018 tarihli 100.000,00-TL bedelleri çeklerin davacı tarafından ihtirazı kayıt olmaksızın iade alındığını ve cari hesaptan kaynaklanan borcunda aynı şekilde ihtirazı kayıtsız ödendiğini, davacının davalının üretime son verdiği için sözleşmeyi fesih ettiği iddiasının da mesnetsiz olduğunu, davalının muhatap firmaya sözleşmeye uygun olarak edimini ifa etse idi sözleşme konusu betonu kendi üreterek temin edebileceği gibi, 3. şahıslardan santral altı satın almak sureti ile de temin edebileceğini, bu hususun davalı firmanın sözleşmenin imzası ile birlikte sözleşme gereği verilmesi gereken çeklerin eksik verilmesine rağmen beton teminine ilişkin edimini ifa etmeye başlaması ile de sabit olduğunu, bilakis davacı firmanın edimini ifa edip sözleşmeyi fesih etmeseydi davalı firmanın sözleşme konusu betonun her bir m3'ünde asgari KDV hariç 15,00-TL kar elde edeceğini, davacını edimini ifa etmeyerek ve sözleşmeden cayarak sözleşmenin ifa edilmemesi nedeni ile davalı firmayı KDV hariç 45.000,00-TL zarara uğrattığını, davacının 190,00-TL'den beton aldığı iddiasının piyasa gerçekleri ile uyuşmayan kurmaca bir iddia olduğunu belirterek, davacının aleyhe olan tüm beyan ve iddiaların ayrı ayrı itiraz ederek mesnetsiz ve kötü niyetli olarak açılan davanın reddine yargılama masrafları ve ücreti vekaletin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "Davacı ile davalı arasında 143TL+KDV üzerinden 3.000m3 C25 Hazır beton satış sözleşmesi imzalandığı, dava konusu sözleşmeye göre belirlenen çeklerden ... ve ... vadeli çeklerin verildiği, 10.07.2018 itibari ile davacının davalıya 31.265,00-TL fazla ödemesinin olduğu, 10.07.2018 tarihinde sözleşmede belirlenen çeklerden ... ve ... vadeli 2 adet toplam 200.000,00-TL tutarlı davalıya çek verildiği, bu tarihten sonra davalının davacıya 17.069,88-TL'lik beton teslimi yaptığı davacının yine 11.704,88-TL ödeme yaptığı verilen iki adet 200.000,00-TL'lik çekin davalıdan iade alındığı ve 02.11.2018 dava tarihi itibari ile davacının davalıdan fazla ödeme tutarı olarak 25.900,00-TL alacaklı olduğu bu sebeple davacının ödemeleri peşin yapmasına ve çekleri davalıya teslim etmesine rağmen davalının sözleşmede belirlenen miktarda betonu davacıya teslim etmeyerek sözleşmeye aykırı davrandığı ve davacının zararınından sorumlu olduğu hususu mahkememizce sabit görülmüştür.

Bu kabule göre davacının davalıya yapmış olduğu fazladan ödemeden hariç başka beton firmasından daha pahalı beton alarak zarara uğradığı iddiasına ilişkin araştırma yapılmış çeşitli beton firmalarından ve Çevre Şehircilik Bakanlığından 2018 yılı beton fiyatları istenilmiştir. Davalının beton aldığı ... firması fiyatları yerine piyasadaki diğer beton firmalarından ve Çevre Şehircilikten alınan fiyatlarının ortalamasının en objektif, en adil, en haklı yöntem olacağı kanaatine varılmakla fiyat farkı toplamı ve ortalaması:

124.324,20-TL(Çevre Şehircilik Bakanlığının belirlemiş olduğu 2018 yılı beton fiyatlarıına göre satın alınması durumunda, sözleşme fiyatları ile arasında oluşan toplam tutar farkı) + 38.746,26-TL (... firmasından alınması durumunda sözleşme fiyatları ile arasında oluşan toplam tutar farkı) - 16.663,50-TL (... firmasından alınması durumunda sözleşme fiyatları ile arasında oluşan toplam tutar farkı) = 146.406,90/3 = 48.802,20-TL olarak tespit edilmiş bu miktara davacının fazla ödediği 29.900,00-TL eklenerek davalının sözleşmeye aykırılığı nedeniyle davacının davalıdan isteyebileceği alacak miktarı 74.702,20-TL olarak bulunmuş ve bu miktar üzerinden ıslahla artırılan miktar yönünden davanın kabulüne" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davacının basiretli bir tacir gibi hareket etmeyerek, piyasadan daha ucuz fiyata beton alımı mümkün iken bu hususta gerekli araştırmayı yapmayarak kendi kusurlu davranışı ile zararın (oluşmasına) artmasına neden olduğu için TBK.'nın m.114/2 atfı ile TBK.'nın m.52 gereği tazminat isteminin reddi gerektiğini, bilindiği üzere davacının limited şirket, anonim şirket gibi tüzel kişiliğe haiz tacir olduğu hallerde basiretli tacir ilkesinin Yüksek Mahkeme tarafından hiçbir taviz olmadan uygulandığını, İlk Derece Mahkemesinin gerek yüksek Mahkemenin, gerekse İstinaf Mahkemelerinin istikrar kazanmış içtihatlarına ve TTK'nın lafzına ve ruhuna aykırı olarak bizzat davacının ihmali ve/veya kasıtlı davranışı ile zararın doğmasına kendi kusurlu davranışı ile neden olduğu hallerde uğranılan zararın tespitinde bu davaya özgü yeni bir yöntem geliştirerek piyasadaki ortalama birim fiyat üzerinden tayin etmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, 3-4 ay süren inşaat boyunca her seferinde en ucuz fiyatın rast gelmesi olağan olmadığı için ortalama fiyat üzerinden hesaplama yapılacak ise ilgili inşaatın sürdüğü dönemde en ucuz fiyat veren firmanın (...) mahkemeye gönderdiği fiyatların ortalaması üzerinden (137,25-TL) hesaplama yapılması olduğunu, yargılama sırasında alınan bilirkişi raporlarındaki alternatifli hesaplamada bu hususta hesaplama yapıldığını ve ortada bir zarar olmayacağı, bilakis 16.663,50-TL daha az fiyat ödeneceğinin ortaya çıktığını, Hazır Beton alımı-temini demir ve kalıp işi biter bitmez önceden yapılan mutabakata istinaden inşaat bitene kadar telefonla önceden aranarak temin edildiği için her seferinde farklı farklı firmalardan ayrı ayrı alınan bir mamul olmadığını, yapım işinin sürüncemede kalmaması ve bir an önce bitmesi için inşaat başlarken yapılan alım bağlantısına istinaden her kat tabliyesinde şantiye şefi veya inşaat mühendisi tarafından telefonla verilen sipariş nedeni ile aynı firmadan alınmasının zorunlu olduğunu, bu nedenle İlk Derece Mahkemesinin piyasadaki tüm firmaların fiyatlarının aritmetik ortalaması üzerinden yaptığı hesaplama uygulaması olmadığı için yanlış olduğunu, Mahkemeye gönderilen cevabi yazıda ... A.Ş.'nin ortalama birim fiyatı 137,25-TL olduğu sabit iken davacının beton alımı yaptığını iddia etiği faturadaki birim fiyatın piyasadaki diğer firmalardan %50 daha fazla olduğu, bu hali beton temin etmenin basiretli tacir ilkesine aykırılık ile dahi izah edilemeyeceğini, davalıdan haksız olarak tazminat hakedip sebepsiz zenginleşmek için hileli davranışa tevessül edildiğinin izahtan vareste olduğunu, borçların ifa edilmemesinin sonuçlarına ilişkin sorumluluğun ve giderim borcunun kapsamı

başlıklı Borçlar Kanunu m.114/2 atfı ile, "Zararın giderilmesi" başlıklı Borçlar Kanunu'nun m.52/1 gereği; "Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir." hükmü gereğince; İlk Derece Mahkemesindeki yargılama sırasında sunulan 17.03.2020 tarihli dilekçe ekinde, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2018/601-E., 2018/4942-K. ve Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 2014/8513-E., 2014/15479-K. sayılı içtihatlarında da zarar görenin tacir olması halinde zararın meydana gelmemesi ve artmaması için basiretli bir tacir gibi hareket etmesi gerektiği, aksi halde doğacak zarardan mütefarik kusur ilkesi gereği sorumlu olacağının belirtildiğini, dosya içerisindeki bilgi ve belgelere göre ilgili dönemde serbest piyasadaki en ucuz beton fiyatına göre davacının bir zararının olmadığı hatta; ... A.Ş.'den beton temin edilmesi halinde daha karlı durumda olacağını, dosya içerisindeki bilgi ve belgelere göre davacının davalı ile yaptığı sözleşme fiyatından daha düşük fiyata Beton piyasasındaki en büyük 2 firmadan daha düşük fiyata beton temini mümkün iken sırf haksız kazanç elden etmek için fahiş fiyatlı faturalara istinaden tazminat talebinin TBK.'nın m.52 gereği mesmu olmayacağını, bu faturalardaki fiyatlardan beton alınmış ise de ortaya çıkan zararın davacının kusurundan kaynaklandığını beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, beton alım-satım sözleşmesine aykırılık iddiasına dayalı, yapılan fazla ödeme ile uğranılan zararın tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, taraflar arasında düzenlenen sözleşme kapsamında davacı yanın edimlerini yerine getirmesine ve dava tarihi itibariyle davalı yana teslim alınan beton emtiasına nazaran fazla ödeme yapmasına rağmen davalı yanca sözleşmede yükümlendiği miktar mal tesliminin yerine getirilmemesine, bu bağlamda davacı yanın sözleşmenin feshinde haklı olmasına, davalı yanca mal teslimi gerçekleştirilmediğinden, davacı yanın üçüncü kişiden satın aldığı beton emtiası sebebiyle uğradığı zararın davalı yandan talep edebileceğine, İlk Derece Mahkemesince yapılan piyasa araştırması sonucu tespit edilen birim fiyatlar gereğince hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirtilen ortalama birim fiyat üzerinden hüküm tesisinde isabetsizlik bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davalı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1. b. 1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2. 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 5.102,90. TL nispi istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 1.275,73. TL harcın mahsubu ile bakiye 3.827,17. TL istinaf karar harcının davalı taraftan tahsili ile Hazine'ye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince YAZILMASINA,

3. Davalının istinaf başvurusu nedeniyle yaptığı yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

4. Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince ilgilisine İADESİNE,

5. İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

6. Kararın ilk derece mahkemesi tarafından taraflara TEBLİĞİNE,

Dair, 6100 sayılı HMK'nın 352/1-b maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve 6100 sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince dava değerinin 378.290,00-TL'nin altında olması nedeniyle kesin olarak karar verildi. 29/03/2024

...