Karar Detayı

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

KARAR TARİHİ : 16/07/2024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR TARİHİ: 16/07/2021

DAVANIN KONUSU: Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak)

GEREKÇELİ KARAR

YAZIM TARİHİ: 16/07/2024

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı banka arasında ticari kredi sözleşmesi akdedildiğini, müvekkilinin krediyi 03/12/2019 tarihinde tamamen ödeyip borcunu kapatmak istediğini bankaya bildirdiğini, bankadan gelen cevabi yazıda kredinin tamamen ödenmiş sayılması ve ipoteğin fekki için erken kapama ücreti ve doğabilecek BSMV masrafları adı altında ücret talep edildiğini, müvekkili şirketin, ipoteğin fekki için bankanın talep ettiği miktarları yatırdığını, 505.571,52-TL Kredi bakiye ödemesi, 10.622,05-TL Birikmiş faiz, 51.533,00-TL Erken kapama komisyonu, 5.000,00-TL BSMV ücreti olmak üzere toplamda 572.726,57-TL davalı bankaya ödeme yaptığını, müvekkili şirketten haksız olarak erken kapama komisyonu ve doğabilecek BSMV ücreti tahsil edildiğini, bankanın herhangi bir kaybı olmadığı halde 'erken kapama komisyonu' adı altında para tahsil etmesi ve paranın ödenmemesi durumunda ipoteğin fekkinin gerçekleşmeyeceğini, kredinin tamamen ödenmiş sayılmayacağını belirtmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, kabul anlamına gelmemekle beraber bankanın erken kapama komisyonu tahsil edebileceği düşünülse bile Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarında bu komisyonun %2 oranında olmasının mâkul kabul edileceğinin belirtildiğini, müvekkili şirket ile banka arasında imzalanan sözleşmede bu konuda düzenlemenin var ise de bu durumun haksız şart niteliğinde olduğunu, bu düzenlemenin müzakere edilmeden sözleşmeye tek taraflı konulan bir düzenleme olduğunu, müvekkilinin zarurî olarak haksız olarak istenen paraları ödediğini, açıklama kısmına da ihtirazî kayıt ileri sürdüğünü, bu nedenlerle; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik müvekkilinden haksız alınan 20.000,00-TL erken kapama ücreti ve BSMV ücretinin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari (reeskont) faizi ile birlikte müvekkili şirkete iadesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davalı vekili, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, esasa girilmeksizin davanın yetki yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu uyuşmazlığa konu kredinin ticari bir kredi olduğunu, davacı ile müvekkili banka arasında Genel Kredi Sözleşmesi imzalandığını, davacının 27.03.2018 tarihli Genel Kredi Sözleşmesi çerçevesinde müvekkili bankadan 11.09.2018 tarihinde 24 ay vadeli ve 1.000.000,00-TL bedelli ticari kredi kullandığını, kredinin orijinal vadesinin 11.09.2020 tarihinde sona erecek şekilde anlaşılmış iken, davacının kredinin henüz vadesi gelmeden kredisini kapatmak istediğini belirterek müvekkili bankaya müracaat ettiğini, bir kredinin vadesinden önce kapatılmasının bankanın onayına tabi olduğunu, dolayısıyla bankanın kabul etmemesi durumunda kredinin kapanmayacağını, işbu hususun taraflar arasında düzenlenmiş kredi sözleşmesinin 11.maddesinde de düzenlendiğini, bu doğrultuda, dava konusu olayda, kredinin kapatılmasının ancak ve ancak erken kapama bedelinin ödenmesi ile gerçekleştirilebileceğinin davacıya bildirildiğini, davacının da kendisine bildirilen erken kapama bedelini de içerir şekilde hesaplarına para gönderdiğini, erken kapama ücreti ve masrafları da dahil olmak üzere kredinin erken kapatılması için hesaplarından ilgili tutarın tahsilini ve kredisinin kapatılmasını talimat ile talep ettiğini, davacının müvekkili bankaya ödemiş olduğu erken kapama ücreti toplamının 54.109.65-TL olduğunu, bu tutar üzerinden hesaplanan Bankacılık ve Sigorta Muameleleri Vergisi BSMV, 2.576.65-TL olup vergisel düzenlemeleri gereğince devlete ödendiğini, erken kapama işlemi, kapama ücreti de dahil olmak üzere davacı ile müvekkili banka arasında varılan mutabakat sonucu bizzat davacı tarafından verilen talimat çerçevesinde gerçekleştirildiğini, erken kapama maliyetinin davacıya yansıtılmasının mevcut yasal düzenlemelere, bankacılık ve ticari teamüllere uygun olduğunu, davacı tarafından imzalanan Genel Kredi Sözleşmesinin 11. maddesinde erken kapama ücretinin açıkça belirtildiğini, öncelikle yetki itirazları doğrultusunda yetkisizlik kararı ile davanın usulden reddine karar verilmesini, davanın esastan reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretlerinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "... bilirkişi raporu ile taraflar arasındaki sözleşmede davalı banka tarafından kredinin vadesinden önce kapatılması halinde erken kapama ücreti alınacağı düzenlendiğinden davacının talebinin yerinde görülmediği yönünde görüş belirtilmiş ise de; taraflar arasında imzalanan sözleşmede erken kapama ücreti alınacağı yönündeki bu düzenleme ile bankaya tanınan bu yetkinin sınırsız olmadığı, bankaca istenebilecek erken kapama ücretinin TMK'nın 2.maddesine aykırı olmaması gerektiği, sözleşme serbestisi de dikkate alınmak suretiyle emsal banka uygulamalarına göre davacıdan tahsil edilmesi gereken erken kapama ve BSMV tutarının 25.268,46-TL olduğu anlaşılmakla bankaca fazladan tahsil edilen 28.841,19-TL yönünden davanın kabulüne" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Karara karşı, davacı ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı banka arasında ... Nolu ticari kredi sözleşmesi akdedildiğini, müvekkilinin krediyi 03.12.2019 tarihinde tamamen ödeyip borcunu kapatmak istediğini bankaya bildirdiğini, davalı bankanın ise kredinin tamamen ödenmiş sayılması ve ipoteğin fekki için erken kapama ücreti ve doğabilecek BSMV masrafları adı altında fahiş bir ücret talep ettiğini, müvekkili şirketin ise ipoteğin fekki için zarureten 505.571,52-TL kredi bakiye ödemesi, 10.622,05-TL birikmiş faiz, 51.533,00-TL erken kapama komisyonu ve 5.000,00-TL BSMV ücreti olmak üzere toplamda 572.726,57-TL'yi ihtirazi kayıt ile davalı bankaya ödediğini, müvekkili şirketten haksız olarak tahsil edilen erken kapama ücreti ve buna bağlı doğabilecek BSMV masrafları adı altında alınan paraların herhangi bir hizmet karşılığı olarak tahakkuk edilmediğinden davalı banka aleyhine Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nde dava açıldığını, yerel mahkeme tarafından ise; dosyaya sunulan bilirkişi raporunu esas alarak emsal banka uygulamalarına göre erken kapama ve BSMV tutarının 25.268,46-TL olduğu ve fazla tahsil edilen 28.841,19-TL yönünden davanın kabulüne karar verdiğini, 16.03.2021 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde belirtildiği üzere emsal oranın hatalı hesaplandığını, bilirkişinin, mahkemeye gelen cevabi yazılara göre ... oranını hesaplamaya dahil etmeden dört bankanın ortalamasını dikkate alarak hatalı emsal oran tespit ettiğini, bununla birlikte ... bildirdiği %10 oranın da dikkate alınması usul ve yasaya aykırı olduğunu, Yargıtay uygulamalarında da %10 fahiş oran olarak görülürken makul oranın %2 civarı olduğunu, yerel mahkeme tarafından bankacılık işlemlerinde bağlayıcı olan ilgili tebliği dikkate almadan usul ve yasaya aykırı bir karar verildiğini, davalı banka tarafından haksız surette alınan bu bedellerinin hesaba girdiği andan itibaren banka tarafından nemalandırıldığı ve bundan gelir elde edildiğini, erken kapama komisyonun temeli bir “faiz kaybının” var olup olmadığına dayandığını, davalı bankanın faiz kaybı olup olmadığına bakılmaksızın tamamen tek taraflı olarak bankanın belirlediği oranlarda erken kapama komisyon ücreti tahsil edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Yerel Mahkeme tarafından davalı bankanın erken kapama ücreti alabileceği kabul edildiğini; fakat bilirkişi raporundaki hatalı emsal oran hesaplaması esas alınarak karar verildiğini, bilirkişi raporunda hesaplanan emsal oranın ise; fahiş bir oran olmakla birlikte hesap hatası yapıldığını, bu nedenle Yerel Mahkeme tarafından 2020/4 Sayılı Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ ve yerleşik Yargıtay İçtihatları dikkate alınmadan tespit edilen yüksek emsal oran hesaplaması ve doğrultusunda verilen kararı kabul etmediklerini beyan ederek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece yetki itirazları değerlendirilmeden eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, yerel mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda müvekkili bankanın erken kapama ücreti tahsil etmiş olmasında hukuka ve taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı bir yön olmadığını, müvekkili bankanın mahrum kaldığı faiz geliri dikkate alındığında davacıdan tahsil edilen erken kapama komisyonunun daha az olduğu belirtilmesine rağmen işbu davanın banka ortalamaları dikkate alınarak kabul edilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin emsal niteliğindeki son kararlarında merkez bankası tebliği uyarınca yapılması gereken bir ilan varsa yapılıp yapılmadığını, yapılmış ise bankaların bu oranlar üzerinden masraf, komisyon vb. alabileceğinin kabulü ile hüküm kurulması gerektiğine hükmedildiğini, bu kapsamda inceleme yapıldığında müvekkili bankaca ilan edilen masraflar arasında ticari krediler için erken kapama komisyonu konusunda sabit bir oran ilan edilmediğinin görüleceğini, emsal banka uygulama araştırmasının; ancak masrafların yasal düzenleme uyarınca ilan edilmemiş ise sözkonusu olabileceğini, müvekkil bankaca sözkonusu yasal düzenleme uyarınca gerekli ilan yapılmakta olup, sözkonusu ilanlarda ticari kredi nedeniyle erken kapama komisyonu oranı konusunda sabit bir oran belirtilmediğini, müvekkili bankanın kredinin kapatıldığı tarihteki duruma göre yapmış olduğu hesaplamaya göre davacıdan tahsil etmiş olduğu erken kapama komisyonunun tahsilatında hukuka aykırı bir yön bulunmadığını, dosyada mevcut bilirkişi raporu ile de açıkça tespit edildiğini, yerel mahkemece bu yönde sundukları itirazların dikkate alınmadan hüküm kurulduğunu beyan ederek Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı kararının ortadan kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, genel kredi sözleşmesi kapsamında kullandırılan kredinin erken kapatılması nedeniyle alınan erken kapama ücretinin iadesi davasıdır.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan genel kredi sözleşmesi kapsamında davacıya kredi kullandırıldığı, bu kredinin erken kapatılması nedeniyle davacıdan %10,6 oranında erken kapama ücreti tahsil edildiği, davacı tarafça, erken kapama ücretinin %2 uygulanmasının makul sayılabileceği; ancak fahiş olarak uygulandığından bahisle fazladan tahsil edilen tutarın iadenine karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.

6098 sayılı TBK'nın 96/1. maddesinde, sözleşmenin hükümlerinden veya özelliğinden ya da durumun gereğinden tarafların aksini kastettikleri anlaşılmadıkça borçlunun, edimini sürenin sona ermesinden önce ifa edebileceği düzenlenmiş olup, erken ödemeye konu kredi borcu taksitli ticari krediden kaynaklandığından kredi sözleşmesinin özelliği gereği davalı bankanın erken ödemeyi kabul zorunluluğu bulunmaması karşısında davalı bankanın erken ödeme nedeniyle oluşacak faiz kaybı nedeniyle bir bedel karşılığı erken ödemeyi kabul etmesi bankacılık uygulamalarına uygundur. Bunun gibi 6102 sayılı TTK'nın 20. maddesine göre de, tacir olan bankanın verdiği hizmet karşılığında ücret talep etmesi mümkündür.

Taraflar arasında düzenlenen genel kredi sözleşmesinin 11. maddesinde kredinin erken kapatılması halinde erken kapama ücreti tahsil edileceği düzenlenmiş bulunmaktadır. Davalı banka tarafından kredinin erken kapatılması nedeniyle kalan kredi tutarının %10,6'sına tekabül eden 52.165,00-TL tutarında erken kapama ücreti ve bunun %5'ine tekabül eden 2.608,25-TL BSMV'si olmak üzere toplam 54.109,65-TL'nin 03.12.2019 tarihinde davacıdan tahsil edildiği anlaşılmıştır.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun erken kapama tarihinde yürürlükte bulunan 144. maddesi ile, Bakanlar Kuruluna verilen, kredilerle ilgili olarak faiz dışında sağlanacak diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların nitelikleri ve sınırlarını belirleme yetkisi 16/10/2006 tarih ve 2006/11188 Bakanlar Kurulu Kararı ile Merkez Bankasına devredilmiş, buna istinaden 09/12/2006 Tarih ve 26371 Sayılı Resmi Gazete yayımlanarak 09/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren ve 2014/6 sayılı Tebliğ ile güncellenen Merkez Bankasının Mevduat Ve Kredi Faiz Oranları ve Katılma Hesapları Kâr ve Zarara Katılma Oranları İle Kredi İşlemlerinde Faiz Dışında Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında 2006/1 sayılı tebliğin 4/1. maddesinde; Bankalarca, reeskont kaynaklı krediler dışındaki kredilere uygulanacak faiz oranları ile faiz dışında sağlanacak diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların nitelikleri ve sınırlarının serbestçe belirleneceği düzenlenmiştir.

Tebliğin 6/2. maddesine göre ise; bankalar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına bildirdikleri azami oranları aşmamak kaydıyla, mevduat ve kredi işlemlerinde uygulayacakları faiz oranlarını ve katılma hesaplarında uygulayacakları kâr ve zarara katılma oranlarını vadelerine göre tüm şubelerinde halkın görebileceği şekilde ilan eder ve bu oranları internet sitelerinde yayımlanacağı düzenlenmiştir. Bu durumda, ticari kredilerde bankalar tarafından alınacak olan masrafların hukukilik denetimi yapılırken öncelikle, kredi sözleşmesiyle belirlenen bir oran olup olmadığı araştırılmalı, olması halinde bu oran üzerinden masraf tahsil edilebileceği kabul edilmeli; sözleşmeyle bir oran belirlenmediğinin tespiti halinde ise bankanın masraflara ilişkin olarak belirlediği ve ilan ettiği oranlar varsa yine bu oran aşılmamak kaydıyla, diğer bankaların uygulamaları üzerinden belirlenecek oran üzerinden masraf tahsil edilebileceği kabul edilmeli, davalı banka tarafından yapılan kesinti miktarının uygun olup olmadığı veya ne miktarda olduğu, dürüstlük kuralına aykırı olup olmadığı davacıya iadesi gereken miktar bulunup bulunmadığı değerlendirilerek sonucuna göre bir karar vermek gerekmektedir (Yargıtay 11.HD'nin 26/06/2018 tarih, 2016/11653 E. 2018/4811 K. ve 2017/276 E. 2018/5662 K. sayılı ilamları).

6100 sayılı HMK.'nın m. 359/3 uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, davalı bankaca ilan edilen masraflar arasında ticari krediler için erken kapama komisyonu konusunda sabit bir oran ilan edilmediğinden emsal banka uygulamalarına göre alınan erken kapama ücretinin makul olup olmadığının belirlenmesi suretiyle sonuca gidilmesinin usul ve yasaya uygun olmasına, hükme esas alınan bilirkişi raporunda; sabit emsal oran bildiren bankaların bildirdikleri oranlar üzerinden hesaplama yapılmış olmasına, davacının dayandığı; "Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Tebliğ" dava konusu erken kapama tarihinde yürürlükte bulunmadığından eldeki davaya uygulanma imkanının bulunmamasına, İlk derece mahkemesince yapılan emsal banka uygulamaları araştırmasına göre; dava dışı bankalar tarafından alınan erken kapatma komisyonu oranları ve bu kapsamda bilirkişi raporunda da davalı bankanın aldığı erken kapama ücretinin diğer banka uygulamalarına göre fahiş olmasına, 6100 sayılı HMK'nın 14/1. maddesi gereğince İlk derece mahkemesinin yetkili olmasına, HMK m. 355/1. gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı ve davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b-1. gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davacı ve davalı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,

2. 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60. TL maktu istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 59,30. TL harcın mahsubu ile bakiye 368,30. TL istinaf karar harcının davacıdan tahsili ile Hazineye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince YAZILMASINA,

3. 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 1.970,14. TL nispi istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 493,00. TL harcın mahsubu ile bakiye 1.477,14. TL istinaf karar harcının davalıdan tahsili ile Hazineye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince YAZILMASINA,

4. Tarafların istinaf başvurusu nedeniyle yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

5. Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince ilgilisine İADESİNE,

6. İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

7. Kararın İlk Derece Mahkemesi tarafından taraflara TEBLİĞİNE,

Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle, 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince dava değerinin karar tarihi itibariyle temyiz kesinlik sınırı olan 378.290,00-TL'nin altında kalması nedeniyle kesin olarak karar verildi. 16/07/2024

...