Antalya BAM 11. HD 2023/2614 E. 2023/1982 K.

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR TARİHİ : 19/09/2023

DAVANIN KONUSU : Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

GEREKÇELİ KARAR

YAZIM TARİHİ : 25/12/2023

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili, davacı şirketin .....'dan ... ve ... No.lu konşimentolar için yapılan ithalat işlemlerinde davalı şirkete ait gemi ile gelen 3 adet konteyner için 01.08.2022 tarihinde 1 konteyner için 800,00 USD; 16.08.2022 tarihinde 2 konteyner için 1.600,00 USD olmak üzere toplam 2.400,00 USD depozito yatırıldığını, bunlardan ... no.lu konşimentoya konu 2 adet konteynerın 17.08.2022 tarihinde limandan teslim alındığını, 18.08.2022 tarihinde de boş olarak ... deposuna iade edildiğini, ... No.lu konişmentoya konu 1 adet konteyner 04.08.2022 tarihinde limandan teslim alındığını, 18.08.2022 tarihinde de boş olarak ... deposuna iade edildiğini, davalı ... A.Ş. Tarafından verilen 15 günlük sürede konteynerlerin iade edilmesi gerektiğini, davacının konteynerleri teslim aldığının ertesi günü ... deposuna iade ettiğini, davalı şirketin ... No.lıu konişmentoya konu 1 adet konteynerin 21 gün geç teslim edildiğini iddia ederek başvurucuya 1.953,00 USD lık 2 adet demoraj faturası keserek davacıya gönderdiğini, bunun üzerine davacı şirketin de bu demoraj faturalarına karşılık olmak üzere 1.953,00 er USD lik 2 adet ... No.lu ... No.lu aynı tutarda yani 1.953,00 USD lik iade faturası kesip davalıya gönderdiğini, davalı şirketin bu iade faturalarından birisini kabul ettiğini, diğerini kabul etmeyerek 2.400,00 USD depozitodan düştüğünü ve 447,00 USD lik bölümünü davacı şirkete iade ettiğini, geri kalan 1.953,00 USD nin davalı şirket uhdesinde kaldığını, davalı şirketin davacının kesip gönderdiği iade faturalarına itiraz etmediğini, bu durumda davacı şirketin davalı şirkette 1.953,00 USD alacağının kaldığını belirterek 1.953,00 USD alacağın 08/09/2022 tarihinden itibaren USD ye uygulanan ticari avans faizi ile birlikte tahsil tarihindeki TL karşılığının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, dava konusu ihtilafa ilişkin yüklerin, merkezi ......’da bulunan ... ‘nin ... ve ... nolu konşimentoları tahtında taşındığını, konişmento tahtında yapılan taşımalarda, yükleme-taşıma-boşaltma teslim ve sair ameliyelerin nasıl ve ne şekilde yapılacağı, taşıma tahtında çıkacak uyuşmazlıklar halinde uygulanacak hukuk ve uyuşmazlığın görüleceği yetkili mahkeme (yetki anlaşması) için de konişmento hükümlerinin uygulanması gerektiğini, dava konusu taşımaya ilişkin her iki konişmentonun taşıma şartlarını içeren arka yüzünde yer alan navlun sözleşmesi 26.maddede milletlerarası yetki anlaşması bulunduğunu ve buna göre İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi’nin yetkili olduğunu ve diğer tüm mahkemelerin yetkisinin ortadan kaldırıldığını belirterek taşımaya ilişkin konşimentolarda bulunan milletlerarası yetki şartı uyarınca davanın milletlerarası yetki yönünden reddine, her halükarda haksız ve hukuka aykırı davanın esas yönünden reddine karar verilmesini dilemiştir.

Mahkemece, "...MÖHUK 47.maddesinde yer itibari ile yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılması mümkündür. Yetki şartı taraflar arasındaki ilişkiyi düzenleyen sözleşmeye ayrı bir madde olarak konulabileceği gibi ayrı bir sözleşme olarak da düzenlenebilecektir. Anılan hükme göre yetki şartının geçerli olması için uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, Türk Mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması ve uyuşmazlığın borç ilişkisinden doğması gerekmektedir. Dosya kapsamından, uyuşmazlığın, davaya konu konişmentoların, üzerinde yük alıcısı-gönderilen olarak davacının yer aldığı, İtalya'nın Trieste Limanından İzmir Aliağa Limanına deniz yoluyla taşınan yüke ilişkin konteyner depo bedelinden kaynaklandığı sabittir. 6102 sayılı TTK'nın 1237. Maddesine göre; " Taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkilerde konişmento esas alınır, taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkiler ise navlun sözleşmesinin hükümlerine bağlı kalır. " Anılan bu düzenlemede 'taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkinin navlun sözleşmesi hükümlerine bağlı kalacağı öngörülmüş olmakla birlikte navlun sözleşmesi hakkında ayrı bir belgenin düzenlenmediği hallerde, taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkide de konişmento esas alınır; zira konişmento bir navlun sözleşmesi yapıldığını ve şartlarını tespit eder (Kender/Çetingil/Yazıcıoğlu, a.g.e, s.193). TTK'nın 1228 Maddesine göre ise; Konişmento, bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlayan, eşyanın taşıyan tarafından teslim alındığını veya gemiye yüklendiğini gösteren ve taşıyanın eşyayı, ancak onun ibrazı karşılığında teslimle yükümlü olduğu senettir. ( Emsal, İstanbul BAM 43. HD 2021/280 Esas 2021/704 Karar )Dosyada sunulu bulunan her iki konişmentonun ekindeki navlun sözleşmesinin 26. maddesinde, konişmentonun İngiliz yasasına tabi olarak yorumlanıp buradan kaynaklanan tüm anlaşmazlıklara başka bir ülke mahkemesinin yargı yetkisi hariç tutularak ...... Mahkemesinin kaza yetkisine tabi olacağı düzenlenmiştir. Taşımaya ilişkin konişmentoların ... adına .....'da düzenlendiği, konşimentonun ... adına ... tarafından düzenlendiği, düzenleyenin de yabancı olduğu, bu nedenle konişmentonun Türkiye acentesi tarafından düzenlendiğine dair dosyada delil bulunmadığı, davalı ... 'nin .....'da kurulu yabancı bir şirket olduğu, taşıyıcı şirket, konşimentoyu düzenleyip imzalayan acente ile geminin yabancı olması nedeniyle uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, konişmentonun 26. maddesindeki yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklara İngiliz Hukukunun uygulanacağı, yetkili mahkemenin ise .....'da ..... Mahkemesi olduğunun kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır. Tüm bu nedenlerle, eldeki dosyada somut uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, dava konusunun Türk mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, (Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin, 22/06/2020 tarihli, 2019/3799 Esas ve 2020/3051 Karar sayılı ilamına karşılık taşıma akdine davalının Türkiye acentesinin aracılık ettiğine ilişkin dosyada herhangi bir delil bulunmadığından) deniz taşımasından yani akdi ilişkinden kaynaklandığı, konişmentonun 26. maddesinde düzenlenen yetki klozunun halefiyet hükümlerine göre davacı sigorta şirketini bağladığı, konişmentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden Londra'da bulunan ..... Mahkemesinin yetkili olduğu ( Emsal nitelikte, İstanbul BAM 43. HD 2022/147 Esas 2022/559 Karar ) ..." gerekçesiyle davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davanın, konşimento ve konşimentoda yazılı ithal edilen mallardan kaynaklanmadığını, davalı şirketin Türkiye’de mukim olduğunu, konşimentoda müvekkil şirketin imzasının olmadığını, konişmentoyu ithal edilen malı gönderen şirketin imzaladığını, müvekkil şirketin 3.kişi konumunda olduğunu, konşimentonun taraflar arasında müzakere edilerek imzalanmadığını, bu nedenle haksız şart olduğunu ve geçerli olmadığını, taraflar arasında yetki sözleşmesinin bulunmadığını, müvekkilinin davalı şirketle hiçbir sözleşme yapmadığını, sadece malı teslim aldığını, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

Dava, alacak istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davalı vekili cevap süresi içerisinde her iki konişmentodaki yetki şartına dayanarak milletlerarası yetki itirazında bulunmuştur.

Davalının yabancı bir şirket olması, yüklemenin yabancı bir limandan yapılarak taşımada kullanılan geminin yabancı bayraklı olması nedeniyle taraflar arasındaki uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığından yetki itirazı MÖHUK hükümlerine göre değerlendirilmelidir.

MÖHUK'un "Yetki anlaşması ve sınırları" başlıklı 47. maddesi hükmü ile Türk mahkemelerinin yer itibariyle yetki kurallarının münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hâllerde, tarafların, aralarındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkilerinden doğan bir uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesini kararlaştırmalarının Türk Hukuku bakımından geçerli olacağı düzenlenmiştir.

TTK'nın 1237. maddesinde taşıyan ile konişmento hamili (gönderilen) arasındaki hukuki ilişkilerde konişmentonun esas alınacağı hükmü düzenlenmiştir. Bu kapsamda konişmentodaki yetki şartı alıcı/gönderilen için de bağlayıcıdır.

Kural olarak genel işlem koşulları içeren sözleşmeler düzenlenmesi, yasal sınırlar içinde hukuken mümkündür. Ancak, TBK'nın 25. maddesine göre, genel işlem koşullarına, dürüstlük kurallarına aykırı olarak, karşı tarafın aleyhine veya onun durumunu ağırlaştırıcı nitelikte hükümler konulamaz. Yetki şartına ilişkin bu hüküm tacir olan sigortalının kolayca anlayabileceği bir içerikte olup, uyuşmazlık halinde mahkemenin yetkisinin düzenlenmesine ilişkin konulan hüküm, dürüstlük kuralına aykırı bir düzenleme sayılamaz.

HMK m. 359/3 uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK m. 355/1. gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b-1. gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,

2. 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

3. Davacının istinaf başvurusu nedeniyle yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

4. Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince ilgilisine İADESİNE,

5. İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından davalı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

6. Kararın İlk Derece Mahkemesi tarafından taraflara TEBLİĞİNE,

Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle, 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince dava değerinin karar tarihi itibariyle temyiz kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL'nin altında kalması nedeniyle kesin olarak karar verildi.25/12/2023

...