Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/257 E. 2024/467 K.

T.C.

ANTALYA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/257

KARAR NO : 2024/467

DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 13/03/2024

KARAR TARİHİ : 04/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Mah. ... No:.. ... Apt. .../... adresindeki gerçek kişi tacir davacının, muhasebecileri ... ve ... (serbest muhasebeci - mali müşavir) ortak kullanımlarındaki ofislerinde ... tarihinde ...'da meydana gelen büyük sel fekaletinde, ofislerinin selden etkilendiğini ve ofislerinde sakladıkları evrakların su altında kaldığına, bu durumun itfaiye ve koluluk tutanaklarında görüleceğini, ... tarihinde davacı şirketin tüm ticari defterlerinin saklandığı muhasebecilerine ait işyerinde mücbir sebeplerden meydana gelen sel felaketi sebebiyle 2022 ve 2023 yılları arasındaki bazı resmi evrak ( Bu yıllara ait gelir-gider evrakları , SGK dosyaları da dahil) ve ticari defterlerin kullanılamaz hale geldiğini, kullanılamaz hale gelen resmi evrak ve ticari defterlerinin tespiti için Antalya BB İtfaiye Daire Başkanlığından hasar durumunu gösteren su baskın raporu talep edildiğini, kullanılamaz hale gelen resmi evrak ve ticari defterlerinin tespiti bu belgede yapıldığını, davacının ticari işletmesinde bulunan ve sundukları resmi evraklar ve ticari defterler bu sel nedeni ile zayi olduğundan Türk Ticaret Kanunu m.82/d-7 uyarınca ilgili belge ve defterlerin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etme zarureti hâsıl olduğunu beyanla, Yevmiye defteri , Envanter defteri, Defteri Kebir ve ilgili yıllara ait gelir-gider evrakları ile SGK evraklarının zayi olmuş resmi evrak ve ticari defterlerin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce, Antalya Düden Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak davacının vergi borcu bulunup bulunmadığına ilişkin verilen cevap yazı dosyamız arasına alınmıştır.

Davacı şirketin SGK borcu bulunup bulunmadığına ilişkin kayıt ve belgeler celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.

Antalya Meteoroloji Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... Mah. ... No... ... Apt. .../... adresinde ... tarihinde hava koşullarına ilişkin kayıt ve belgeler celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.

Gelir İdaresi Başkanlığına müzekkere yazılarak davacının dava konusu e defter ve beratlarının ikincil örneklerinin muhafaza edilip edilmediği, varsa hangi yıla ait hangi defterlerin e defter olarak tutulduğuna ilişkin gelen yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır.

Antalya Valiliğine ve Afad'a müzekkere yazılarak ... tarihinde ... Mah. ... No... ... Apt. .../... adresinde meydana gelen sel nedeniyle hasar tespitinin yapılıp yapılmadığı, varsa tutanak bilgi ve belgeler celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep eden dilekçesinde özetle; şirketin, 2023 yılına ait ... nolu 2022 yılına ait ... nolu yevmiye defterleri, 2023 yılına ait ... nolu 2022 yılına ait ... nolu envanter defterleri, 2023 yılına ait ... nolu 2022 yılına ait ... nolu defteri kebirlerinin, 2021 yılına ait işletme defterinin, 2022 ve 2023 yılına ait gelir/gider kayıtlarının, 2022 ve 2023 yılına ait SGK evraklarının zayi olduğunu belirterek, zayi belgesi talep etmiştir.

Talep, "zayi belgesi verilmesi" talebindir.

6102 s. TTK.nın 82/1. maddesine göre, "Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilânçolarını, ara bilânçolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür."

6102 s. TTK.nın 82/7. maddesine göre de, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir."

Tacirin ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde ticari işlemesinin bulunduğu yerdeki yetkili mahkemeden zayi belgesi verilmesini talep edebileceğini düzenlemiştir Maddede öngörülen 30 günlük süre hak düşürücü süredir ve mahkemelerce resen gözönünde tutulur . (Yargıtay 11. H.D.nin 27.06.2002 Tarih 2002/3160 E. 2002/6688 K. sayılı ilamı bu yöndedir )

Yargıtay 11. HD'nin 2014/13570 Esas, 2014/19439 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere; Madde metninde yangın, su baskını veya yer sarsıntısı ibarelerinden sonra yer alan "gibi" sözcüğüyle benzer olayların kastedildiği, zıya haline ilişkin sınırlı sayıda bir düzenleme getirilmediği anlaşılmaktadır. (YHGK. 5.10.1984 tarih, 82/11-852e., 84/788k.).

Bu genel açıklamalardan sonra dosyaya bakıldığında, mahkememizce tarafın iddiasını somutlaştırması istenmiş ve talep eden dilekçesinde özetle; şirketin, 2023 yılına ait ... nolu 2022 yılına ait ... nolu yevmiye defterleri, 2023 yılına ait ... nolu 2022 yılına ait ... nolu envanter defterleri, 2023 yılına ait ... nolu 2022 yılına ait ... nolu envanter defterleri, 2021 yılına ait işletme defterinin, 2022 ve 2023 yılına ait gelir/gider kayıtlarının, 2022 ve 2023 yılına ait SGK evraklarının zayi belgesi talebinin mevcut olduğunu belirtmiştir.

Tüm dosya kapsamı, talebin niteliği dikkate alınarak, talebin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi gerekçeli kararda açıklanmak üzere,

1. TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca talebin KABULÜ ile;

-2023 yılına ait ... nolu 2022 yılına ait ... nolu yevmiye defterleri,

-2023 yılına ait ... nolu 2022 yılına ait ... nolu envanter defterleri,

-2023 yılına ait ... nolu 2022 yılına ait ... nolu defteri kebir defterleri,

-2021 yılına ait işletme defteri,

-2022 ve 2023 yıllarına ilişkin fiziki olarak düzenlenen gelir-gider evrakları,

-2022 ve 2023 yıllarına ait SGK kurum evrakları hakkında zayi olduklarına dair ZAYİ BELGESİ VERİLMESİNE, BU KARARIN ZAYİ BELGESİ YERİNE GEÇMESİNE,

2. Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre alınması gereken ... TL maktu harç davacının yatırdığı ... TL peşin harç ile tahsil edildiğinden harç tahsiline yer olmadığına,

3. Davacı tarafından yapılan ve UYAP sisteminde dökümü bulunan toplam ... TL masrafın davacı üzerinde bırakılmasına, artan gider avansının resen HMK 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra masrafı kendisine ait olmak üzere davacının göstereceği bir IBAN/hesap numarasına yatırılmasına ancak hesap numarası bildirilmemiş veya bildirilmez ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1 maddesi gereğince iki hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesince incelenmesi için tarafların istinaf yoluna başvuru hakkı kabil kalmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 04/07/2024

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır