Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/477 E. 2024/401 K.

T.C.

ANTALYA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/477 Esas

KARAR NO : 2024/401

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 26/10/2022

KARAR TARİHİ : 10/06/2024

Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Esas ve .../... Karar numarası ile yetkisizlik kararı verilmesi üzerine dosya mahkememizin yukarıdaki esasına kaydedildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:Davacı taraf, Antalya Genel İcra Dairesi ‘nin .../... E. (Kapatılan Antalya ... İcra Dairesi .../... E. – Yenileme Öncesi: .../... E. ) sayılı dosyasındaki alacaklı görünen davacıya herhangi bir borcu olmadığını savunmakla icra takibine konu edilen alacak yönünden davacıya borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmektedir.

Davalı taraf cevap dilekçesinde eldeki davanın daha önce mahkeme kararı ile kesin hükme bağlandığını, arabuluculuk başvuru şartının yerine getirilmediğini savunmakla davanın reddini savunmaktadır.

Mahkemenin yetkisine ilişkin olarak yapılan değerlendirme:

6098 Sayılı Borçlar Kanunu’nun (TBK) 89.maddesinde; “Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır;

1.Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde,

2.Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde,

3.Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir.

Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir .'' şeklinde düzenlemeyi içermektedir.

Bu durumda, TBK m.89 ve 6100 sayılı HMK’nın 10. maddesi uyarınca bir para borcunun alacaklısının, kendi yerleşim adresinde dava açmasında (veya İİK’nun 50.maddesi belirlemesiyle icra takibi başlatmasında) bir usulsüzlük bulunmamaktadır.

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı tarafın talebinin ticari ilişki kapsamında görülen işin bedelinin tahsiline ilişkin menfi tespit talebine ilişkin olup, davanın konusunun para alacağı olduğu anlaşılmaktadır. Dava bir miktar para alacağına ilişkin menfi tespit olduğuna göre davacı borçlu tarafından akdi ilişki inkar edilmeyerek, davacı ile aralarında iş görme akdinden kaynaklanan ticari ilişki bulunduğu, taraflar arasındaki akdi ilişkinin doğrulandığı, bu halde taraflar arasındaki akdi ilişkinin varlığı çekişmesiz olup mahkemece TBK'nin 89/1. ve HMK'nin 10.maddeleri uyarınca davacı alacaklının şirket merkezinin dosya içerisindeki bilgilere göre Antalya olduğu, dolayısıyla Mahkememizin yetkili olduğu kabul edilmiştir.

Tespitler:

Dava konusu edilen icra takibinin Antalya Genel İcra Dairesi ‘nin .../... E. (Kapatılan Antalya ... İcra Dairesi .../... E. – Yenileme Öncesi: .../... E. ) sayılı dosyası olduğu, takipteki alacağın kaynağının ... ve ... tarihli sözleşmeler ile ... tarihli fatura olduğu, alacaklının eldeki davada davalı, borçlulardan birinin eldeki davanın davacısı olduğu anlaşıldı.

Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... tarih ve .../... E.../... K. sayılı dosyası incelendiğinde, davacının eldeki davada davalı, davalılardan birinin ise eldeki davada davacı olduğu, dava konusunun Antalya Genel İcra Dairesi ‘nin .../... E. (Kapatılan Antalya ... İcra Dairesi .../... E. – Yenileme Öncesi: .../... E. ) sayılı dosyasında davalıların takibe itirazlarının iptalinin talep edildiği, yargılama neticesinde ... ve ... tarihli sözleşmeler ile ... tarihli faturadan dolayı taraflar arasındaki ticari ilişkin esasen ele alındığı ve davanın kısmen kabulüne karar verildiği, kararın kanun yolu incelemesinden geçerek Yargıtay ... H.D. .../... E. .../... K. sayılı ilamı ile onandığı anlaşıldı.

Eldeki davada da dava temelinin Antalya Genel İcra Dairesi ‘nin .../... E. (Kapatılan Antalya ... İcra Dairesi .../... E. – Yenileme Öncesi: .../... E. ) sayılı dosyasına konu olan ... ve ... tarihli sözleşmeler ile ... tarihli fatura olduğu, söz konusu sözleşmeler ve faturadan dolayı davalıya borçlu olunmadığının tespitinin talep edildiği anlaşıldı.

Bilindiği gibi, derdestlik 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/1-(ı) maddesi ile dava şartı olarak kabul edilmiştir.

Dava şartları, mahkemece davanın esası hakkında yargılama yapılabilmesi için gerekli olan şartlardır, diğer bir anlatımla; dava şartları dava açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan “kamu düzeni” ile ilgili zorunlu bir durumdur.

Mahkeme, hem davanın açıldığı günde hem de yargılamanın her aşamasında dava şartlarının tamam olup olmadığını kendiliğinden araştırıp incelemek durumunda olup; bu konuda tarafların istem ve beyanları ile bağlı değildir.

Dava şartları dava açılmasından hüküm verilmesine kadar var olmalıdır. Dava şartlarının davanın açıldığı günde bulunmaması veya bu şartlardan birinin yargılama aşamasında ortadan kalktığının öğrenilmesi durumunda, mahkemenin davayı mesmu (dinlenebilir) olmadığından reddetmesi gerekir.

Davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi için varlığı gerekli hallere, olumlu dava şartları (mesela, görev, hukuki yarar gibi); yokluğu gerekli hallere ise olumsuz dava şartları denilmektedir (mesela, kesin hüküm gibi). Olumsuz dava şartlarından birisi mevcutsa veya olumlu dava şartlarından biri mevcut değilse, davanın esası incelenemez. Bunun amacı, bir davanın esası hakkında incelemeye geçilebilmesi için gerekli bütün şartları ve bunların incelenmesi usulünü tespit etmek, böylece davaların daha çabuk, basit ve ekonomik bir şekilde sonuçlanmasına yardımcı olmaktır.

Dava şartlarından biri olmadan açılan dava da, açılmış (var) sayılır, yani derdesttir. Dava şartının eksik olması halinde nasıl bir usul işlemi yapılacağı, 6100 sayılı HMK un 115. maddesinde belirlenmiş, ikinci fıkrasında ise mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar vereceği hükme bağlanmıştır.

Açılmış ve görülmekte olan bir davanın davacısı, hukukî korunma sürecini başlatmış olduğundan artık onun aynı davayı yeniden bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmamaktadır. Bu nedenle daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın, ikinci kez açılması hâlinde, davacının bu ikinci davayı açması hukukî olmadığı gerekçesi ile 6100 sayılı HMK’nın 114.maddesi ile derdestlik dava şartı kabul edilerek maddenin (ı) bendinde “Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması” düzenlemesine yer verilmiştir. Bu düzenleme ile derdestlik iddiası bir olumsuz dava şartı hâline getirilerek ilk itiraz olmaktan çıkarılmıştır.

Derdest bir davanın koşulları 6100 sayılı HMK. nun 114/2-ı. maddesinde; “Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması” şeklinde belirtilmiştir.

Derdest bir davanın ilk koşulu, aynı davanın, tarafları, müddeabihi ve dava sebebi aynı olan bir davanın daha önce açılması, ikinci koşulu ise daha önce açılmış bulunan davanın halen görülmekte olması, kesin hükümle sonuçlanmamış olmasıdır. Bu iki koşulun birlikte bulunması halinde derdest bir davanın varlığı kabul edilmelidir.(Yargıtay ...HD., ..., ... E. - ...K.)

Nitekim aynı ilkeler Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun ... tarihli, ...-...E., ...K. ve ... tarihli, ...-...E., ...K. sayılı kararlarında da benimsenmiştir.

Derdestlik yani davanın görülmekte olması, 6100 sayılı HMK'nın 114/I-ı. maddesinde dava şartı olarak düzenlenmiştir. Dava şartı olan derdestlik nedeni ile davanın reddi için üç koşulun birlikte bulunması gerekmektedir. Bunlar; 1-davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açılmış olması, 2-birinci davanın görülmekte olması, 3-daha önce açılmış ve görülmekte olan dava ile ikinci davanın yani bu davanın aynı olması koşuludur. Bu dava ile görülmekte olan başka bir davanın aynı dava olduğunu söyleyebilmek için ise, maddi anlamda kesin hüküm gibi her iki davanın taraflarının, konusunun ve dava sebeplerinin aynı olması gerekir. Dava sebebinden maksat da (hukuki sebepler değil) davanın dayanağını teşkil eden vakıalardır"(Kuru Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, C. IV, B. 6, İstanbul 2001, s. 4217-244).

Diğer taraftan, her davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan hükümlere göre inceleneceği kuşkusuzdur.

Yukarıdaki tespitler ve bilgiler ışığında somut olaya bakıldığında, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... tarih ve ... E.... K. sayılı dosyası ile Antalya Genel İcra Dairesi ‘nin .../... E. (Kapatılan Antalya ... İcra Dairesi .../... E. – Yenileme Öncesi: .../... E. ) sayılı dosyasında davalıların takibe itirazlarının iptalinin talep edildiği, yargılama neticesinde ... ve ... tarihli sözleşmeler ile ... tarihli faturadan dolayı taraflar arasındaki ticari ilişkin esasen ele alındığı, eldeki davada aynı sözleşmeden dolayı icra tkaibinde alacaklıya görünen davalıya karşı borçlu olunmadığının tespiti talep edilmekle, her iki davanın taraflarının, konusunun ve dava temelinin aynı olduğu, uyuşmazlıkla ilgili kesin hükümle sonuca bağlanan bir yargılamanın eldeki davadan önce ikame edildiği, bu sebeple eldeki davanın görülebilmesi için derdestlik olumsuz dava şartının bulunmadığı anlaşılarak davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar davalı, davacının ikame edilmeden evvel zorunlu arabuluculuk başvuru şartını yerine getirmediğini savunmuşsa da Yargıtay ... HD., .../... Esas, .../... Karar sayılı, ... Tarihli, "Bölge Adliye Mahkemeleri'nin Kesin Nitelikteki Kararları Arasındaki Uyuşmazlığın Giderilmesine Yönelik" vermiş olduğu ilamında; ticari nitelikteki menfi tespit davalarında dava açılmadan önce arabuluculuğa gidilmesinin zorunlu olmadığına ve arabulucuya gidilmiş olmasının bir dava şartı olmadığına karar verilmiştir.(Benzer yönde Yargıtay ... HD., .../... E, .../... K; .../... E, .../... K) Her ne kadar 7445 sayılı İcra ve İflas Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun gereği Ticari davalardan, konusu bir miktar para olan itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında arabuluculuğun zorunlu dava şartı olduğu hüküm altına alınmış ise de bu kanun maddesi dava tarihi(...) itibariyle de yürürlükte değildir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Dava şartı yokluğu nedeniyle DAVANIN USULDEN REDDİNE,

2. Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre alınması gereken 427,60 TL maktu harç davacının yatırdığı ... TL peşin harç ile tahsil edildiğinden harç tahsiline yer olmadığına, karar kesinleştiğinde artan ... TL’nin talebi halinde davacıya iadesine,

3. Davacı tarafından yapılan ve UYAP sisteminde dökümü bulunan toplam 987,25 TL masrafın davacı üzerinde bırakılmasına, artan gider avansının resen HMK 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra masrafı kendisine ait olmak üzere davacının göstereceği bir IBAN/hesap numarasına yatırılmasına ancak hesap numarası bildirilmemiş veya bildirilmez ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine,

4. Davalı kendini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT ye göre hesaplanıp takdir olunan 17.900,00 TL maktu vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,

5. Dair, tarafların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1 maddesi gereğince iki hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesince incelenmesi için tarafların istinaf yoluna başvuru hakkı kabil kalmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.10/06/2024

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır